Impacts of credit access and innovation on firm performance in vietnam

Nghiên cứu tác động của tiếp cận tín dụng và đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam. Phân tích sâu sắc, đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Phạm Thu Vân
• Người hướng dẫn: Dr. Vũ Tuấn Anh
• Trường học: National Economics University
• Chuyên ngành: Economics
• Đề tài: Tác động của Tiếp cận Tín dụng và Đổi mới đến Hiệu quả Hoạt động của Doanh nghiệp tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Phd Dissertation
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới của nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VỀ TIẾP CẬN TÍN DỤNG, ĐỔI MỚI VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.2. Tác động của tiếp cận tín dụng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3. Tác động của đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: KHUNG LÝ THUYẾT VỀ SỰ TĂNG TRƯỞNG CỦA DOANH NGHIỆP
• 3.1. Lý thuyết tân cổ điển về sự tăng trưởng của doanh nghiệp
• 3.2. Bản chất của doanh nghiệp theo Coase (1937)
• 3.3. Williamson: Sự phát triển và hình thức hóa lý thuyết chi phí giao dịch
• 3.4. Sự phát triển của lý thuyết giao dịch theo Hart (1986, 1990, 1997)
• 3.5. Tóm tắt lý thuyết tân cổ điển về sự tăng trưởng của doanh nghiệp
• 3.6. “Lý thuyết về sự tăng trưởng của doanh nghiệp” của Penrose
• 3.7. Lý thuyết dựa trên nguồn lực
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 4.2. Mô tả các biến số
• 4.3. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu
• 4.4. Tiếp cận tín dụng đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.5. Đổi mới đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.6. Tác động kết hợp của tiếp cận tín dụng và đổi mới đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.7. Tác động của tiếp cận tín dụng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.8. Tác động của đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.9. Tác động kết hợp của tiếp cận tín dụng và đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 6. CHƯƠNG 6: THẢO LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 6.1. Thảo luận về các kết quả nghiên cứu
• 6.2. Khuyến nghị cho các nhà nghiên cứu và người thực hành
• 6.3. Khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách
• 6.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Tín Dụng Đổi Mới Doanh Nghiệp VN

Tiếp cận tín dụng và đổi mới đóng vai trò then chốt đối với sự hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam. Nguồn vốn từ tín dụng giúp doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tiếp cận nguồn vốn này tạo điều kiện cho doanh nghiệp áp dụng các giải pháp đổi mới công nghệ, đổi mới sản phẩm và đổi mới quy trình. Ngược lại, thiếu vốn có thể kìm hãm sự tăng trưởng và khả năng thích ứng của doanh nghiệp. Phạm Thu Vân (2024) nhấn mạnh tầm quan trọng của tín dụng trong việc duy trì và phát triển doanh nghiệp. Các SME thường gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận các khoản vay, vì vậy cần có những chính sách hỗ trợ hiệu quả.

1.1. Vai trò của tín dụng đối với tăng trưởng doanh nghiệp

Tiếp cận tín dụng là yếu tố sống còn, giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng quy mô, đầu tư vào đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả hoạt động. Nghiên cứu của Manaresi và Pierri (2019) chỉ ra rằng, tiếp cận tín dụng thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới, xuất khẩu và quản lý hiệu quả. Rahaman (2011) khẳng định, khả năng tiếp cận tín dụng tốt hơn cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Việc này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), vốn thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn từ các nguồn khác. Do đó, các chính sách hỗ trợ tiếp cận tín dụng cho SME cần được ưu tiên.

1.2. Đổi mới Động lực then chốt cho khả năng cạnh tranh

Đổi mới không chỉ là yếu tố để tồn tại mà còn là động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Đổi mới giúp doanh nghiệp tạo ra sản phẩm mới, dịch vụ mới, quy trình mới, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường. Ramadani và Gërguri (2011) định nghĩa đổi mới là hoạt động tạo ra sản phẩm, dịch vụ, công nghệ, tổ chức mới hoặc cải tiến sản phẩm, dịch vụ hiện có. Các doanh nghiệp chủ động đổi mới thường có kết quả kinh doanh tốt hơn so với các doanh nghiệp bảo thủ. Việc khuyến khích đổi mới cần được thúc đẩy thông qua các chính sách hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D) và chuyển giao công nghệ.

II. Thách Thức Tiếp Cận Tín Dụng Rào Cản Doanh Nghiệp VN

Mặc dù có vai trò quan trọng, việc tiếp cận tín dụng vẫn còn là một thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Các rào cản bao gồm thủ tục phức tạp, yêu cầu về tài sản thế chấp, lãi suất cao và thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ tài chính. Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp phải tìm đến các nguồn vốn không chính thức với chi phí cao và rủi ro lớn. Theo Nguyen, Su và Sharma (2019), các SME thường gặp nhiều khó khăn tài chính hơn so với các doanh nghiệp lớn. Việc giải quyết các rào cản này là cần thiết để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững.

2.1. Khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn chính thức

Các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là SME, thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn chính thức từ ngân hàng và tổ chức tín dụng. Nguyên nhân chủ yếu là do yêu cầu về tài sản thế chấp, thủ tục vay vốn phức tạp và thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ. Theo Pecking Order theory (Myers, 1984), các doanh nghiệp thường ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước khi tìm đến nguồn vốn bên ngoài. Tuy nhiên, đối với SME, nguồn vốn nội bộ thường không đủ để đáp ứng nhu cầu phát triển. Do đó, việc đơn giản hóa thủ tục và tăng cường thông tin về các chương trình hỗ trợ là rất quan trọng.

2.2. Sự phụ thuộc vào nguồn vốn không chính thức

Do khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn chính thức, nhiều doanh nghiệp Việt Nam phải tìm đến các nguồn vốn không chính thức như vay từ bạn bè, người thân, hoặc các tổ chức tín dụng đen. Mặc dù có thủ tục đơn giản hơn, các nguồn vốn này thường có lãi suất cao và rủi ro lớn. Điều này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Cao (2014) cho rằng, nguồn vốn không chính thức có ưu điểm là thủ tục đơn giản, ít quan liêu và linh hoạt về điều kiện trả nợ. Tuy nhiên, rủi ro cao về lãi suất và an toàn vốn khiến doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi sử dụng.

III. Bí Quyết Đổi Mới Thành Công Nâng Cao Hiệu Quả Doanh Nghiệp

Để đổi mới thành công và nâng cao hiệu quả hoạt động, các doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng đến việc xây dựng văn hóa đổi mới, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), và hợp tác với các đối tác bên ngoài. Việc áp dụng các giải pháp đổi mới công nghệ, đổi mới sản phẩm, và đổi mới quy trình cần phù hợp với đặc điểm và mục tiêu của từng doanh nghiệp. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu của quá trình đổi mới. Saunila (2020) nhấn mạnh vai trò của đổi mới trong việc tăng cường khả năng cạnh tranh và sự sống còn của doanh nghiệp.

3.1. Xây dựng văn hóa đổi mới trong doanh nghiệp

Văn hóa đổi mới là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự sáng tạo và cải tiến trong doanh nghiệp. Để xây dựng văn hóa này, các doanh nghiệp Việt Nam cần tạo ra môi trường làm việc khuyến khích sự thử nghiệm, chấp nhận rủi ro và học hỏi từ thất bại. Các nhà lãnh đạo cần tạo điều kiện cho nhân viên tham gia vào quá trình đổi mới và ghi nhận, khen thưởng những ý tưởng sáng tạo. Love và Roper (2015) cho rằng, các doanh nghiệp nhỏ thường có lợi thế về sự linh hoạt và sẵn sàng chấp nhận rủi ro trong quá trình đổi mới.

3.2. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển R D

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) là yếu tố quan trọng để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ và quy trình mới. Các doanh nghiệp Việt Nam cần xác định rõ mục tiêu R&D và phân bổ nguồn lực hợp lý. Việc hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và các đối tác công nghệ có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận các kiến thức và công nghệ mới nhất. Grant (1991) coi nghiên cứu và phát triển (R&D) là một nguồn lực quan trọng giúp doanh nghiệp tạo ra lợi thế cạnh tranh.

IV. Phân Tích Tác Động Tín Dụng Đổi Mới và Hiệu Quả Hoạt Động

Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu từ các cuộc khảo sát doanh nghiệp tại Việt Nam để phân tích tác động của tiếp cận tín dụng và đổi mới đến hiệu quả hoạt động. Các biến số được sử dụng để đo lường hiệu quả hoạt động bao gồm năng suất lao động, doanh thu và giá trị gia tăng. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, việc tiếp cận tín dụng và thực hiện đổi mới có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, tác động của hai yếu tố này có thể khác nhau tùy thuộc vào quy mô, ngành nghề và đặc điểm của từng doanh nghiệp.

4.1. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu sử dụng

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ hai cuộc khảo sát chính: Khảo sát doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) Việt Nam và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Dữ liệu SME được thu thập hai năm một lần từ năm 2007 đến 2015 tại mười tỉnh, thành phố trên cả nước. Dữ liệu PCI được thu thập hàng năm từ năm 2005 đến nay, bao gồm thông tin về môi trường kinh doanh, thủ tục hành chính và các yếu tố khác ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Việc sử dụng dữ liệu đa dạng giúp tăng tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

4.2. Kết quả phân tích và diễn giải

Kết quả phân tích cho thấy rằng, việc tiếp cận tín dụng có tác động tích cực đến năng suất lao động của các doanh nghiệp Việt Nam. Đồng thời, việc thực hiện đổi mới cũng giúp doanh nghiệp tăng doanh thu và giá trị gia tăng. Tuy nhiên, tác động của hai yếu tố này không phải lúc nào cũng rõ ràng và có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác như quy mô doanh nghiệp, ngành nghề và môi trường kinh doanh. Việc kết hợp cả tiếp cận tín dụng và đổi mới có thể mang lại hiệu quả cao hơn so với chỉ tập trung vào một trong hai yếu tố.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Bài Học Kinh Nghiệm Doanh Nghiệp VN

Nghiên cứu này cung cấp những bài học kinh nghiệm quý giá cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc tận dụng tiếp cận tín dụng và đổi mới để nâng cao hiệu quả hoạt động. Các doanh nghiệp nên chủ động tìm kiếm các nguồn vốn phù hợp, xây dựng kế hoạch sử dụng vốn hiệu quả và đầu tư vào đổi mới một cách có chiến lược. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đến việc quản lý rủi ro và tuân thủ các quy định của pháp luật. Các chính sách hỗ trợ của nhà nước cần được thiết kế một cách hiệu quả để khuyến khích tiếp cận tín dụng và đổi mới cho các doanh nghiệp.

5.1. Case study về doanh nghiệp thành công nhờ tín dụng và đổi mới

Phần này sẽ giới thiệu một số case study về các doanh nghiệp Việt Nam đã thành công nhờ biết cách tận dụng tiếp cận tín dụng và đổi mới để nâng cao hiệu quả hoạt động. Các case study này sẽ minh họa những bài học kinh nghiệm thực tế và cung cấp những gợi ý hữu ích cho các doanh nghiệp khác. Các case study cần đa dạng về quy mô, ngành nghề và khu vực địa lý để đảm bảo tính đại diện.

5.2. Khuyến nghị cho doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách

Phần này sẽ đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho các doanh nghiệp Việt Nam và nhà hoạch định chính sách. Các khuyến nghị cho doanh nghiệp bao gồm việc xây dựng kế hoạch tài chính rõ ràng, tìm kiếm các nguồn vốn phù hợp, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), và xây dựng văn hóa đổi mới. Các khuyến nghị cho nhà hoạch định chính sách bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng cường thông tin về các chương trình hỗ trợ, và tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi cho đổi mới.

VI. Kết Luận Tương Lai Tín Dụng Đổi Mới Doanh Nghiệp VN

Nghiên cứu này đã làm sáng tỏ vai trò quan trọng của tiếp cận tín dụng và đổi mới đối với hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, việc tiếp cận nguồn vốn và thực hiện đổi mới ngày càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức để phát triển bền vững. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của các yếu tố khác như chuyển đổi số, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

6.1. Tổng kết những phát hiện chính của nghiên cứu

Phần này sẽ tóm tắt những phát hiện chính của nghiên cứu, nhấn mạnh tầm quan trọng của tiếp cận tín dụng và đổi mới đối với hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam. Đồng thời, phần này cũng sẽ chỉ ra những hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và triển vọng phát triển

Phần này sẽ đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo, tập trung vào việc phân tích tác động của các yếu tố khác như chuyển đổi số, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, phần này cũng sẽ đưa ra những dự báo về triển vọng phát triển của các doanh nghiệp Việt Nam trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế học với tiêu đề "Impacts of Credit Access and Innovation on Firm Performance in Vietnam" (Tác động của tiếp cận tín dụng và đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam) do nghiên cứu sinh Phạm Thu Vân thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội, 2024), dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Vũ Tuấn Anh. Luận án thuộc chuyên ngành Kinh tế học (Mã số chuyên ngành: 9310101).

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) trong nền kinh tế Việt Nam. Theo số liệu của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI, 2013) được trích dẫn trong luận án, SMEs chiếm tới 95% tổng số doanh nghiệp cả nước, tạo ra khoảng 77% tổng việc làm và đóng góp tới 48% GDP. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này đối mặt với nhiều rào cản nghiêm trọng, trong đó tình trạng thiếu vốn và khó khăn trong tiếp cận tín dụng là trở ngại lớn nhất, tiếp theo là áp lực cạnh tranh, giới hạn về thị trường tiêu thụ và khó khăn về mặt bằng kinh doanh (Clusel và cộng sự; Nguyen, Su và Sharma, 2019). Trong bối cảnh thị trường vốn cổ phần, quỹ đầu tư mạo hiểm và thị trường trái phiếu dành cho SMEs tại Việt Nam còn kém phát triển, nguồn tín dụng vay nợ trở thành kênh tài chính thiết yếu để duy trì vận hành và mở rộng sản xuất. Bên cạnh vốn, đổi mới công nghệ và sản phẩm là yếu tố sống còn để doanh nghiệp nâng cao năng suất và duy trì sức cạnh tranh. Mặc dù vậy, các nghiên cứu trước đây thường xem xét riêng lẻ tiếp cận tín dụng hoặc đổi mới sáng tạo, đồng thời đưa ra những kết quả thực nghiệm trái chiều. Khoảng trống nghiên cứu được luận án tập trung giải quyết là đánh giá tác động đồng thời và hiệu ứng kết hợp của cả hai nguồn lực cốt lõi này (vốn tín dụng và đổi mới sáng tạo) đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa.

Mục tiêu nghiên cứu tổng thể của luận án là phân tích tác động của tiếp cận tín dụng và đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp dưới dạng hai biến số độc lập, đồng thời kiểm định hiệu ứng cộng hưởng kết hợp giữa tiếp cận tín dụng và đổi mới đối với hiệu quả hoạt động của các SMEs sản xuất tại Việt Nam. Cụ thể, luận án xác định ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Phân tích tác động của tiếp cận tín dụng đến hiệu quả hoạt động của các SMEs tại Việt Nam.
2. Phân tích tác động của đổi mới đến hiệu quả hoạt động của các SMEs tại Việt Nam.
3. Kiểm tra các tác động cộng hưởng kết hợp của cả tiếp cận tín dụng và đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Để đạt được các mục tiêu trên, luận án giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu (Research Questions):

• RQ1: Liệu tiếp cận tín dụng có tác động đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh một quốc gia đang phát triển như Việt Nam nơi tài chính vốn cổ phần còn hạn chế?
• RQ2: Liệu các doanh nghiệp có đổi mới có đạt hiệu quả hoạt động tốt hơn các doanh nghiệp không đổi mới?
• RQ3: Liệu sự kết hợp giữa việc tiếp cận được tín dụng và tham gia vào hoạt động đổi mới có dẫn đến sự cải thiện lớn hơn về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp hay không?

Đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ tương tác giữa tiếp cận tín dụng, đổi mới và hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành chế biến, chế tạo tại Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu về không gian và thời gian dựa trên việc tích hợp dữ liệu từ hai bộ điều tra: Bộ dữ liệu Điều tra Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa Việt Nam (Vietnam SME Survey) được thực hiện định kỳ hai năm một lần từ năm 2005 đến năm 2015 (các đợt khảo sát 2007, 2009, 2011, 2013, 2015) trên địa bàn 10 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (Hà Nội, Phú Thọ, Hà Tây cũ, Hải Phòng, Nghệ An, Quảng Nam, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh, Long An); kết hợp với dữ liệu Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI) hàng năm do VCCI và USAID công bố từ năm 2005 trên phạm vi 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng hợp hệ thống tài liệu nghiên cứu quốc tế và trong nước xoay quanh ba trụ cột: đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả doanh nghiệp, và tác động cụ thể của tiếp cận tín dụng cũng như đổi mới.

Về khái niệm và phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (Firm performance), tác giả điểm lại tiến trình lịch sử học thuật từ những năm 1950 đến nay:

• Thập niên 1950 - 1970: Georgopoulos và Tannenbaum (1957) tiếp cận hiệu quả dưới góc độ hiệu lực tổ chức; Yuchtman và Seashore (1967) nhấn mạnh năng lực khai thác môi trường để tiếp cận các nguồn lực khan hiếm; Price (1968) xác định năng suất, sự tuân thủ và thể chế hóa; Moh (1972) chú trọng năng suất, tính linh hoạt và khả năng thích ứng; Harrison (1974), Lupton (1977), Katz và Kahn (1978) kết hợp giữa năng suất, sự thỏa mãn của người lao động và tối đa hóa lợi nhuận tổng thể.
• Thập niên 1980 - 2000: Robbins (1987), Cherrington (1989), Adam (1994), Cohen (1994), Harrison và Freeman (1999), Peterson, Gijsbers và Wilks (2003) phân định rõ giữa hiệu suất và hiệu quả trong việc thỏa mãn các bên liên quan. Verboncu và Zalman (2005), Lebans và Euske (2006), Siminica (2008), Colase (2009), Bartoli và Blatrix (2015) chuẩn hóa các bộ chỉ tiêu tài chính và phi tài chính.
• Các thước đo cụ thể được tổng kết gồm: Chỉ số tài chính (Kumar & Shaikh, 2019; Allgood & Farrell, 2014); Thước đo dựa trên thị trường như Tobin's Q, Alpha của Jensen, tỷ số Sharpe, chỉ số Treynor (Chen & Zhu, 2019; Combs và cộng sự, 2015; Rowe & Morrow, 1999; Lubatkin & Shrieves, 1986; Chakravarthy, 1986); Thước đo phi tài chính (Ittner & Larcker, 2003; Van Der Stede, 2006); và Phương pháp thẻ điểm cân bằng - Balanced Scorecard (Kaplan & Norton, 1996; áp dụng trong chuỗi cung ứng và hệ thống ERP).

Về các nhân tố tác động đến hiệu quả doanh nghiệp, luận án phân loại thành ba nhóm:

1. Đặc điểm doanh nghiệp: Quy mô doanh nghiệp (Calomiris & Hubbard, 1990; Binks & Ennew, 1996; Berger & Udell, 1995); Tuổi doanh nghiệp (Sorensen & Stuart, 2000; Agarwal & Gort, 2002; Liargovas & Skandalis, 2008; Loderer, Neusser & Waelchli, 2011); Đăng ký chính thức/tính chính quy (Fajnzylber, Maloney & Montes-Rojas, 2011 với chương trình SIMPLES tại Brazil); Đầu tư và dòng tiền (Fazzari, Hubbard & Petersen, 1988; Tran & Santarelli, 2013); Thuê ngoài (Barthelemy & Adsit, 2003; Awe, Kulangara & Henderson, 2018); Hoạt động R&D (Hopkins & Siepel, 2013); Nguồn lực vốn (Thurik, 2007; Robert, 2007); và Trình độ công nghệ (Swierczek & Ha, 2007; Cartsson, 2008; Pitman, 2008).
2. Đặc điểm chủ doanh nghiệp: Tuổi của chủ doanh nghiệp và tâm lý ngại rủi ro (Coleman, 2002; Cucculelli & Micucci, 2008; Parker & van Praag, 2006; Miller, 1991; Feltham và cộng sự); Giới tính (Yaldiz, Altunbas & Bazzana, 2011; Barslund & Tarp, 2008; Chaudhuri & Cherical, 2012); Trình độ học vấn (Huggins, 2007; King & McGrath, 2002); Đảng viên/mối quan hệ chính trị (Su, 2013 tại Trung Quốc); Quy mô mạng lưới quan hệ xã hội và chính thức (Le & Nguyen, 2009; Malesky & Taussig, 2009; Shane & Cable, 2002; Safavian & Wimpey, 2007; Straub, 2005; Le và cộng sự, 2006).
3. Môi trường kinh doanh: Vị trí địa lý thành thị/nông thôn (Beck, 2007; Yaldiz, 2011; Gine, 2011) và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI (VCCI & USAID; Cao).

Về mối quan hệ giữa tiếp cận tín dụng và hiệu quả doanh nghiệp, tổng quan tài liệu chỉ ra:

• Định nghĩa tiếp cận tài chính và tín dụng (Claessens, 2006; Demirguc-Kunt & Bek, 2008; World Bank, 2011; Ganbold, 2008; Mason & Kwok, 2010; Hughes, 2009; Guijarro, Garcia & Auken, 2009; Beck và cộng sự, 2006, 2008, 2009; Honohan, 2008a). Tín dụng chính thức và phi chính thức (Stiglitz & Weiss, 1981; Wellalage & Locke, 2016; Hoang & Otake, 2014; Cao, 2014; CIEM, 2014).
• Bằng chứng thực nghiệm quốc tế cho thấy tiếp cận tín dụng giúp mở rộng kinh doanh, nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) và năng suất lao động (Manaresi & Pierri, 2019 tại Ý; Buyinza & Bbaale, 2013 tại 5 nước Đông Phi; Kinda và cộng sự, 2011 tại khu vực MENA; Kira & He, 2012 tại Tanzania; Motta, 2020 tại Brazil; Bose, Mallick & Tsoukas, 2020 tại Ấn Độ; Cao & Leung, 2020 tại Canada; Bloom và cộng sự; Shinozaki, 2012; Khandker, Samad & Ali, 2013 tại Bangladesh). Tuy nhiên, một số nghiên cứu ghi nhận kết quả không có ý nghĩa hoặc phi tuyến (Akoten, Sawada & Otsuka, 2006 tại Kenya; Jin, Zhao & Kumbhakar, 2019 tại Trung Quốc). Tại Việt Nam, Giang, Trung, Dung và Thang (2019) chứng minh tín dụng chính thức làm tăng TFP của SMEs khoảng 9%; trong khi Tran và Santarelli (2013) ghi nhận doanh nghiệp hạn chế tiếp cận tín dụng có thể có tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận cao hơn do tận dụng thị trường tín dụng phi chính thức và tỷ lệ nợ vay thấp.

Về mối quan hệ giữa đổi mới và hiệu quả doanh nghiệp:

• Các khái niệm đổi mới theo Ủy ban Châu Âu (European Commission, 1995), Hướng dẫn Oslo Manual (OECD, 1997, 2005 - chia thành 4 loại: sản phẩm, quy trình, tổ chức, tiếp thị), Schumpeter (1939), Jiang (2001), Feifei và Li (2007), mô hình phễu của MIT (2005), chuỗi giá trị đổi mới của Hansen và Birkinshaw (2007), Gao, Hsu và Li (2018), Hitt và cộng sự (2001), Kuratko và cộng sự (2005), Rosenbusch, Brinckmann và Bausch (2011), Saunila (2020), Love và Roper (2015), Ramadani và Gërguri (2011).
• Các nghiên cứu khẳng định tác động tích cực của đổi mới: Burrus, Graham và Jones (2018 tại Mỹ); Gërguri-Rashiti và cộng sự (2017 tại Châu Âu); Chege, Wang và Suntu (2020 tại Kenya); Ramadani và cộng sự (2019 áp dụng mô hình CDM tại các nền kinh tế chuyển đổi); Hanelt và cộng sự (2021 tại Đức); Zhang, Rong và Ji (2019 tại Trung Quốc); Lee, Lee và Garrett (2019 tại Hàn Quốc); Wadho và Chaudhry (2018 tại Pakistan); Tuan và cộng sự (2016 tại ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam).
• Ngược lại, các nghiên cứu chỉ ra tác động tiêu cực, không có ý nghĩa hoặc phi tuyến hình chữ U: Koellinger (2008); Artz và cộng sự (2010); Simpson, Siguaw và Enz (2006); Latifi, Nikou và Bouwman (2021); Hatzikian (2015); Zhang và cộng sự (2018); Canh và cộng sự (2019 tại Việt Nam).

Vị trí và đóng góp của luận án: Luận án định vị khoảng trống học thuật tại điểm giao thoa giữa tiếp cận tín dụng (bao gồm cả phân tách tín dụng chính thức và phi chính thức) và các hình thức đổi mới (đổi mới sản phẩm, cải tiến sản phẩm, đổi mới quy trình công nghệ), nhằm kiểm tra hiệu ứng kết hợp của hai nguồn lực này lên năng suất lao động, doanh thu và giá trị gia tăng của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại một quốc gia đang phát triển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp của các lý thuyết kinh tế học doanh nghiệp và tài chính doanh nghiệp:

1. Lý thuyết Tân cổ điển về tăng trưởng doanh nghiệp và Chi phí giao dịch (Transaction Cost Theory):
   • Coase (1937) giải thích sự hình thành của doanh nghiệp nhằm tiết kiệm chi phí giao dịch trên thị trường (chi phí tìm kiếm, thương lượng, thực thi hợp đồng). Quy mô doanh nghiệp được xác định bởi điểm cân bằng giữa chi phí giao dịch thị trường và chi phí quản lý điều hành nội bộ trong điều kiện hiệu suất không đổi theo quy mô.
   • Williamson (1975, 1985) chính thức hóa lý thuyết chi phí giao dịch dựa trên hai giả định về con người: tính duy lý bị giới hạn (bounded rationality) và hành vi cơ hội (opportunism), cùng các đặc tính giao dịch như tính đặc thù của tài sản (asset specificity), mức độ không chắc chắn và tần suất giao dịch.
   • Hart (Grossman & Hart, 1986; Hart & Moore, 1990; Hart, Shleifer & Vishny, 1997) phát triển lý thuyết quyền sở hữu tài sản và quyền kiểm soát còn lại (residual control rights), nhấn mạnh động cơ đầu tư nâng cao giá trị tài sản khi hợp đồng không đầy đủ.
2. Lý thuyết Tăng trưởng của Doanh nghiệp của Edith Penrose (Penrose, 1959): Coi doanh nghiệp là một tập hợp các nguồn lực vật chất và con người dưới sự điều phối hành chính. Động lực tăng trưởng đến từ việc tận dụng các nguồn lực quản lý và sản xuất chưa được khai thác hết (resources push), trong khi giới hạn tăng trưởng bị kiềm chế bởi năng lực quản lý (managerial limits to growth). Doanh nghiệp nhỏ tìm kiếm cơ hội tăng trưởng trong các "khoảng trống thị trường" (interstices) mà doanh nghiệp lớn để lại.
3. Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (Resource-Based View - RBV): Đề xuất bởi Wernerfelt (1984), phát triển bởi Barney (1991) và Grant (1991). Theo Grant (1991), nguồn lực của doanh nghiệp bao gồm nguồn lực hữu hình (tài chính, quy mô vốn, nhà xưởng) và nguồn lực vô hình (bí quyết công nghệ, sáng chế, danh tiếng). Theo mô hình VRIN của Barney (1991), nguồn lực tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững phải hội tụ 4 tiêu chí: Có giá trị (Valuable), Quý hiếm (Rare), Khó bắt chước (In-imitable), và Không thể thay thế (Non-substitutable).
4. Các lý thuyết tài chính bổ trợ: Lý thuyết Trật tự phân hạng (Pecking Order Theory của Myers, 1984); Định lý Modigliani-Miller (1958); Lý thuyết Hạn chế tài chính (Financial Constraints Theory); và Lý thuyết Đầu tư (Investment Theory).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng thực nghiệm trên dữ liệu bảng (panel data):

• Xử lý nội sinh: Kiểm định và xử lý hiện tượng nội sinh (endogeneity) của hai biến giải thích chính là tiếp cận tín dụng và đổi mới sáng tạo bằng mô hình biến công cụ cho dữ liệu bảng (IV panel regressions / 2SLS).
• Các biến công cụ (Instrumental Variables - IV): Sử dụng ba biến công cụ đáp ứng điều kiện ngoại sinh và có tương quan với biến nội sinh:
  1. distance: Khoảng cách từ doanh nghiệp đến chi nhánh ngân hàng thương mại gần nhất.
  2. credit history: Lịch sử tín dụng của doanh nghiệp.
  3. mean of innovation: Mức độ đổi mới trung bình của các doanh nghiệp cùng ngành/địa phương.
• Công cụ và phần mềm phân tích: Toàn bộ dữ liệu được quản lý, làm sạch và ước lượng hồi quy bằng phần mềm thống kê Stata.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu

Dữ liệu phân tích là tập dữ liệu bảng kết hợp từ:

1. Vietnam SME Survey: Khảo sát doanh nghiệp sản xuất phi nhà nước tại 10 tỉnh/thành phố do CIEM, ILSSA (Bộ LĐ-TB&XH) và Đại học Copenhagen phối hợp triển khai dưới sự tài trợ của DANIDA.
2. PCI Survey: Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh do VCCI và USAID thực hiện trên 63 tỉnh thành tại Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu (CHAPTER 1: INTRODUCTION)

Chương 1 thiết lập lý do lựa chọn đề tài, xác định bối cảnh đặc thù của khu vực SMEs tại Việt Nam, nêu rõ 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể và 3 câu hỏi nghiên cứu (RQ1, RQ2, RQ3). Chương này xác định rõ đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ giữa tiếp cận tín dụng, đổi mới và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp; phạm vi không gian gồm 10 tỉnh thành và thời gian qua các vòng khảo sát định kỳ; đồng thời phác thảo hai đóng góp mới quan trọng về mặt học thuật và thực tiễn của luận án, cùng bố cục tổng thể gồm 6 chương.

Chương 2: Tổng quan tài liệu về tiếp cận tín dụng, đổi mới và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW ON ACCESS TO CREDIT, INNOVATION AND FIRM PERFORMANCE)

Chương 2 thực hiện tổng quan tài liệu có hệ thống:

• Phân tích sự tiến hóa của các khái niệm và tiêu chí đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp từ thập niên 1950 đến nay.
• Hệ thống hóa ba nhóm nhân tố tác động đến hiệu quả doanh nghiệp (đặc điểm doanh nghiệp, đặc điểm chủ sở hữu, môi trường kinh doanh).
• Phân tích cơ chế tác động của tiếp cận tín dụng (chính thức và phi chính thức) đến hoạt động của doanh nghiệp; chỉ ra những rào cản tài chính mà SMEs đối mặt.
• Phân loại các hình thức đổi mới theo chuẩn mực Oslo Manual 2005 (sản phẩm, quy trình, tổ chức, tiếp thị) và rà soát các phát hiện thực nghiệm đa chiều trên thế giới và tại Việt Nam.
• Xác định các khoảng trống nghiên cứu chưa được giải quyết đầy đủ trong y văn.

Chương 3: Khung lý thuyết về lý thuyết tăng trưởng của doanh nghiệp (CHAPTER 3: THE THEORETICAL FRAMEWORK ON THE THEORY OF THE GROWTH OF THE FIRM)

Chương 3 trình bày cơ sở lý luận nền tảng:

• Phân tích các luận điểm của Lý thuyết Tân cổ điển và Chi phí giao dịch qua các công trình của Coase (1937), Williamson (1975, 1985), Hart (1986, 1990, 1997).
• Trình bày chi tiết Lý thuyết Tăng trưởng Doanh nghiệp của Penrose (1959), nhấn mạnh khái niệm tập hợp nguồn lực, giới hạn quản lý đối với tăng trưởng và việc khai thác các khoảng trống thị trường.
• Phân tích Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (RBV) của Wernerfelt (1984), Barney (1991) với tiêu chuẩn VRIN, và Grant (1991) về phân chia nguồn lực tài chính (hữu hình) và công nghệ/đổi mới (vô hình).
• Xây dựng khung phân tích liên kết tiếp cận tín dụng và đổi mới sáng tạo như hai nguồn lực chiến lược quyết định hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Chương 4: Phương pháp nghiên cứu (CHAPTER 4: RESEARCH METHODS)

Chương 4 mô tả bối cảnh nghiên cứu, thiết kế nghiên cứu, hệ thống biến số và mẫu dữ liệu:

• Trình bày khung pháp lý xác định quy mô doanh nghiệp tại Việt Nam theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP và Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14.

Phân loại quy mô doanh nghiệp	Doanh nghiệp siêu nhỏ	Doanh nghiệp nhỏ	Doanh nghiệp vừa
Nông, lâm nghiệp và thủy sản
- Số lao động	Không quá 10 người	Từ trên 10 đến 200 người	Từ trên 200 đến 300 người
- Tổng nguồn vốn	Không quá 20 tỷ VNĐ	Từ trên 20 đến 100 tỷ VNĐ	Từ trên 100 tỷ VNĐ
Công nghiệp và xây dựng
- Số lao động	Không quá 10 người	Từ trên 10 đến 200 người	Từ trên 200 đến 300 người
- Tổng nguồn vốn	Không quá 20 tỷ VNĐ	Từ trên 20 đến 100 tỷ VNĐ	Từ trên 100 tỷ VNĐ
Thương mại và dịch vụ
- Số lao động	Không quá 10 người	Từ trên 10 đến 50 người	Từ trên 50 đến 100 người
- Tổng nguồn vốn	Không quá 10 tỷ VNĐ	Từ trên 10 đến 50 tỷ VNĐ	Từ trên 50 tỷ VNĐ

Nguồn: Tổng hợp từ Bảng 4.1 của luận án, dẫn chiếu theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ.

• Trình bày cấu trúc mẫu nghiên cứu qua các bảng và đồ thị: Đóng góp của SMEs (2006-2015), số lượng doanh nghiệp, việc làm, vốn và các trở ngại chính; mẫu theo quy mô, tính chính quy, ngành sản xuất và phân bố theo 10 tỉnh/thành phố.
• Định nghĩa các biến phụ thuộc (năng suất lao động, doanh thu, giá trị gia tăng) và các biến độc lập (tiếp cận tín dụng chính thức/phi chính thức, đổi mới sản phẩm/quy trình/công nghệ), cùng các biến kiểm soát.
• Thiết lập phương trình hồi quy và chiến lược ước lượng biến công cụ (IV).

Chương 5: Kết quả nghiên cứu (CHAPTER 5: RESULTS OF THE RESEARCH)

Chương 5 cung cấp kết quả phân tích định lượng chi tiết:

• Thống kê mô tả các biến số nghiên cứu, so sánh năng suất lao động theo tình trạng tiếp cận tín dụng và so sánh hiệu quả giữa doanh nghiệp đổi mới và không đổi mới.
• Kết quả hồi quy giai đoạn 1 (First-stage regression) xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng và khả năng tham gia đổi mới của doanh nghiệp.
• Kết quả kiểm định tính nội sinh (Testing for endogeneity) và kiểm định lựa chọn mô hình Hausman giữa Tác động cố định (Fixed-effects) và Tác động ngẫu nhiên (Random-effects).
• Kết quả hồi quy IV giai đoạn 2: Tác động của tiếp cận tín dụng đến năng suất lao động, doanh thu và giá trị gia tăng; phân tích riêng biệt tác động của tín dụng chính thức và tín dụng phi chính thức.
• Kết quả tác động của các hình thức đổi mới đến năng suất lao động, doanh thu và giá trị gia tăng; kiểm định độ bền (Robustness check) với tăng trưởng doanh nghiệp.
• Kết quả ước lượng hiệu ứng kết hợp (Combination effects) của tiếp cận tín dụng và đổi mới đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Chương 6: Thảo luận và khuyến nghị (CHAPTER 6: DISCUSSIONS AND RECOMMENDATIONS)

Chương 6 tổng hợp các thảo luận khoa học từ kết quả thực nghiệm:

• Thảo luận sâu về ý nghĩa của các mối quan hệ giữa tiếp cận tín dụng, đổi mới và hiệu quả doanh nghiệp trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi tại Việt Nam.
• Đề xuất các hàm ý và khuyến nghị cho các nhà nghiên cứu và nhà quản trị doanh nghiệp trong việc phân bổ nguồn lực tài chính và định hướng chiến lược đổi mới công nghệ.
• Đề xuất các khuyến nghị chính sách đối với các cơ quan quản lý nhà nước nhằm cải thiện môi trường thể chế, nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức và thúc đẩy đổi mới trong khu vực SMEs.
• Nêu rõ các hạn chế của nghiên cứu và gợi ý các hướng nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới của luận án

Luận án tự nêu hai đóng góp trọng tâm:

1. Đóng góp về mặt lý luận và thực nghiệm liên kết nguồn lực:

   • Luận án là một trong những nghiên cứu đầu tiên kiểm định thực nghiệm tác động kết hợp của tiếp cận tín dụng và đổi mới sáng tạo đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (được đo lường đa chiều qua năng suất lao động, doanh thu và giá trị gia tăng) dựa trên khung phân tích của Lý thuyết Tăng trưởng Doanh nghiệp (Penrose, 1959) và Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (Grant, 1991; Barney, 1991).
   • Kết quả thực nghiệm xác nhận tiếp cận tín dụng có tác động tích cực đến năng suất lao động của doanh nghiệp. Đổi mới thông qua cải tiến sản phẩm hiện hữu và triển khai quy trình sản xuất mới cũng tạo ra tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động.
   • Về hiệu ứng tương tác kết hợp: Luận án phát hiện sự kết hợp giữa tiếp cận tín dụng và đổi mới không có tác động đáng kể đến năng suất lao động, nhưng lại tạo ra sự gia tăng rõ rệt đối với cả doanh thu và giá trị gia tăng của doanh nghiệp. Phát hiện này làm sáng tỏ mối quan hệ nhiều chiều giữa tiếp cận tài chính, đổi mới và kết quả kinh doanh.

2. Đóng góp về mặt dữ liệu và phương pháp xử lý nội sinh:

   • Luận án xây dựng và khai thác bộ dữ liệu bảng dài hạn toàn diện từ các cuộc điều tra SMEs định kỳ (2005 - 2013/2015) kết hợp với điều tra PCI hàng năm tại các tỉnh thành của Việt Nam.
   • Luận án giải quyết vấn đề nội sinh của dữ liệu thông qua việc áp dụng phương pháp biến công cụ (IV) với ba biến công cụ: khoảng cách đến ngân hàng (distance), lịch sử tín dụng (credit history), và mức độ đổi mới trung bình (mean of innovation), đảm bảo kết quả ước lượng thu được không bị chệch.

Khuyến nghị chính sách và quản trị

• Đối với nhà hoạch định chính sách: Cần hoàn thiện hệ thống thể chế tài chính, giảm thiểu thủ tục hành chính và rào cản tiếp cận vốn vay chính thức cho các doanh nghiệp nhỏ; tạo cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp và gián tiếp cho các hoạt động R&D, cải tiến kỹ thuật và đổi mới quy trình sản xuất của khu vực tư nhân.
• Đối với nhà quản trị doanh nghiệp: Cần chủ động xây dựng lịch sử tín dụng minh bạch, nâng cao năng lực quản trị tài chính để đáp ứng tiêu chuẩn vay vốn ngân hàng; đồng thời lựa chọn hình thức đổi mới phù hợp (tập trung cải tiến sản phẩm và quy trình) nhằm tối ưu hóa việc sử dụng nguồn vốn vay để tăng trưởng doanh thu và giá trị gia tăng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung được trình bày trong luận án, các hạn chế và hướng nghiên cứu mở rộng bao gồm:

• Mẫu khảo sát tập trung chủ yếu vào các doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tại 10 tỉnh, thành phố đại diện; do đó khả năng suy rộng cho toàn bộ các ngành dịch vụ, thương mại hoặc các địa phương khác cần được diễn giải thận trọng.
• Khoảng cách thời gian khảo sát định kỳ hai năm một lần có thể chưa phản ánh được các biến động tức thời trong ngắn hạn giữa thời điểm tiếp cận được vốn vay và thời điểm phát sinh kết quả đổi mới.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng xem xét các kênh tài chính phi truyền thống đang phát triển trong giai đoạn mới, cũng như phân tích sâu hơn các mức độ đổi mới mang tính đột phá so với đổi mới tiệm tiến.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo chuyên môn cho nhiều đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên sau đại học ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp khung tham chiếu phương pháp luận về việc xây dựng mô hình dữ liệu bảng, kỹ thuật kiểm định và xử lý biến nội sinh bằng phương pháp biến công cụ (IV/2SLS) trên phần mềm Stata, cùng cách tích hợp Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (RBV) với Lý thuyết Tăng trưởng Doanh nghiệp của Penrose.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Cung cấp tổng quan tài liệu có hệ thống về đo lường hiệu quả doanh nghiệp, phân tích thực nghiệm thị trường tín dụng chính thức/phi chính thức và các loại hình đổi mới trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển.
• Các nhà hoạch định chính sách kinh tế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, VCCI): Cung cấp các bằng chứng thực nghiệm về rào cản tín dụng và hiệu quả của các chính sách hỗ trợ phát triển khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng những nguồn dữ liệu nào và bao phủ phạm vi thời gian nào?
Luận án kết hợp hai nguồn dữ liệu chính: Bộ dữ liệu Điều tra Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa Việt Nam (Vietnam SME Survey) được tiến hành định kỳ hai năm một lần (từ 2005 đến 2013/2015) tại 10 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Phú Thọ, Hà Tây, Hải Phòng, Nghệ An, Quảng Nam, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP. Hồ Chí Minh, Long An) và dữ liệu Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI) hàng năm từ năm 2005 của VCCI và USAID trên 63 tỉnh, thành phố.

2. Khung lý thuyết nền tảng mà luận án áp dụng để giải thích mối quan hệ giữa tín dụng, đổi mới và hiệu quả doanh nghiệp là gì?
Luận án tích hợp hai lý thuyết cốt lõi là Lý thuyết Tăng trưởng của Doanh nghiệp (The Theory of the Growth of the Firm) của Edith Penrose (1959) và Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (Resource-Based View - RBV) của Wernerfelt (1984), Barney (1991) và Grant (1991). Theo đó, tiếp cận tín dụng đại diện cho nguồn lực tài chính hữu hình, còn đổi mới sáng tạo đại diện cho nguồn lực công nghệ vô hình quyết định lợi thế cạnh tranh và tăng trưởng của doanh nghiệp.

3. Tác giả giải quyết vấn đề nội sinh (endogeneity) trong mô hình hồi quy bằng cách nào?
Tác giả sử dụng mô hình hồi quy biến công cụ cho dữ liệu bảng (IV panel data regression) trên phần mềm Stata với ba biến công cụ chính: khoảng cách từ doanh nghiệp tới ngân hàng (distance), lịch sử tín dụng của doanh nghiệp (credit history), và mức độ đổi mới trung bình của địa phương/ngành (mean of innovation).

4. Kết quả nghiên cứu về hiệu ứng kết hợp giữa tiếp cận tín dụng và đổi mới đối với hiệu quả doanh nghiệp là gì?
Kết quả thực nghiệm cho thấy sự kết hợp giữa tiếp cận tín dụng và tham gia đổi mới không có tác động đáng kể mang tính thống kê lên năng suất lao động, nhưng lại tạo ra tác động gia tăng đáng kể và tích cực đối với cả doanh thu (revenue) và giá trị gia tăng (value added) của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

5. Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam được định nghĩa và phân loại theo những căn cứ pháp lý nào trong luận án?
Luận án trích dẫn phân loại quy mô doanh nghiệp theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP (phân chia siêu nhỏ, nhỏ, vừa dựa trên số lao động và tổng nguồn vốn cho ba nhóm ngành: Nông - lâm - thủy sản, Công nghiệp - xây dựng, Thương mại - dịch vụ) và cập nhật theo Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14 (dựa trên tiêu chí tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ VNĐ hoặc tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 300 tỷ VNĐ).

Kết luận

Luận án tiến sĩ của NCS. Phạm Thu Vân đã làm rõ tác động độc lập và tác động kết hợp của tiếp cận tín dụng cùng đổi mới sáng tạo đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa tại Việt Nam. Thông qua việc ứng dụng Lý thuyết Tăng trưởng Doanh nghiệp của Penrose và Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực trên bộ dữ liệu bảng dài hạn, nghiên cứu khẳng định vai trò tích cực của nguồn vốn tín dụng và các hoạt động cải tiến sản phẩm, quy trình công nghệ đối với năng suất lao động, doanh thu và giá trị gia tăng. Kết quả xử lý nội sinh bằng phương pháp biến công cụ mang lại độ tin cậy khoa học cao, cung cấp cơ sở thực nghiệm cho việc hoạch định chính sách tín dụng và quản trị đổi mới trong khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING NATIONAL ECONOMICS UNIVERSITY ------------------ PHAM THU VAN IMPACTS OF CREDIT ACCESS AND INNOVATION ON FIRM PERFORMANCE IN VIETNAM PHD DISSERTATION IN ECONOMICS HANOI - 2024 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING NATIONAL ECONOMICS UNIVERSITY ----------------------- PHAM THU VAN IMPACTS OF CREDIT ACCESS AND INNOVATION ON FIRM PERFORMANCE IN VIETNAM SPECIALIZATION: ECONOMICS SPECIALIZATION CODE: 9310101 PHD DISSERTATION Supervisor: Dr. VU TUAN ANH HANOI - 2024 DECLARATION I have read and comprehended the University's policy on plagiarism and academic integrity violations. With my own honor, I certify that this research was carried out by me and that it does not violate regulations of good academic practice. PhD candidate i TABLE OF CONTENTS DECLARATION .i TABLE OF CONTENTS.

ii LIST OF ABBREVIATIONS .iv LIST OF FIGURES. v LIST OF TABLES .vi CHAPTER 1: INTRODUCTION. Reasons for choosing the topic. Research objectives and questions.

Subject and scope of the research. Original contributions of the research. Structure of the dissertation. 6 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW ON ACCESS TO CREDIT, INNOVATION AND FIRM PERFORMANCE.

Factors affecting firm performance. Impacts of access to credit to firm performance. Impacts of innovation to firm performance. 31 CHAPTER 3: THE THEORETICAL FRAMEWORK ON THE THEORY OF THE GROWTH OF THE FIRM.

Neoclassical theory of firm growth. The natural of firm by Coase (1937). Williamson: Evolution and formalization of Transaction cost theory. The development of the transaction theory by Hart (1986, 1990, 1997).

Summarize the neoclassical theory of firm growth. Penrose’s “The theory of the growth of firm”. Resource - based theory. 39 CHAPTER 4: RESEARCH METHODS.

The research context. Description of variables. Characteristics of the sample. Access to credit on firm performance.

Innovation on firm performance. The combination effects of access to credit and innovation to firm performance. Impact of access to credit to firm performance. Impact of innovation to firm performance.

The combination effects of access to credit and innovation to firm performance. 98 CHAPTER 6: DISCUSSIONS AND RECOMMENDATIONS. Discussions of the findings of the research. Recommendations for researchers and practitioners.

Recommendations for policy makers. Limitations and future research direction .115 LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviations Full form SMEs Small and Medium Enterprises PCI Provincial Competitiveness Index VCCI The Vietnam Chamber of Commerce and Industry WB World Bank CIEM The Central Institute for Economic Management DANIDA Danish International Development Agency USAID The United States Agency for International Development VND Vietnam Dong USD US Dollar ATC Access to credit NATC Non-access to credit GDP Gross Domestic Production LIST OF FIGURES Figure 4.1: Contributions of SMEs to business sector in Vietnam, 2006-2015 (%) .2: Number of SMEs in Vietnam, 2006-2015 .3: Total employment of SMEs in Vietnam, 2006-2015 .4: Total capital of SMEs in Vietnam, 2006-2015 .5: Major obstacles SMEs face in Vietnam (% of SMEs).6: SME sample by firm size and formality status .7: SME sample by manufacturing industries. 61 vi LIST OF TABLES Table 4.1: Enterprise size categories by capital scale and labor scale. Description of Variables .3: Vietnam’s non-state and household manufacturing by province in 2005 .4: Number of interviewed enterprises by year: province and formality status.

Descriptive statistics of variables. Labour productivity and firm size by access to credit. The difference of firm performance between innovative and non-innovative firms. First stage regression: Determinants of access to credit.

Testing for endogeneity. Second stage IV regression: Access to credit and labour productivity. Difference of labour productivity by access to credit. Access to credit and revenue and value added.

Further empirical results on access to credit and firm performance .10: Access to formal credit and firm performance .11: Access to informal credit and firm performance. Factors affecting firm’s innovation. Hausman test of model selection: Fixed-effects or Random-effects. Innovation and firm performance: Labor productivity.

Innovation and firm performance: Revenue. Innovation and firm performance: Value added. Robustness check: Innovation and firm growth. Combination effects to firm performance.

98 vi CHAPTER 1: INTRODUCTION 1. Reasons for choosing the topic It is firmly believed that credit is a crucial issue of operating and running enterprises. Manaresi and Pierri (2019) analyze data from Italian corporations over more than a decade to estimate the impact of idiosyncratic changes in credit supply on firms' total factor productivity growth. They find that improved access to credit significantly boosts IT adoption, innovation, exporting, and the implementation of superior management practices, which in turn positively affect the total factor productivity growth of firms.

“Without adequate access to financing, the staying power of the business and its potential for growth is jeopardised” (Rahaman 2011, p. Akoten et al.941) affirm that “better access to credit improves firm performance”. Hence, credit and expanding credit access are among key factors of firm’s growth and development (Phan and Archer, 2020). It is essential for firms to have access to external credit as their self-funding or internal capital is often insufficient for their business operations (Khandker, Samad and Ali, 2013).

Particularly for SMEs, they have a high demand for access to external financing to run their business, create new products, enhance employees’ knowledge and skills, and equip more production facilities (Atieno, 2009). Nevertheless, it has never been straightforward for SMEs to obtain credit and other banking services at affordable rates (Rahaman, 2011). This group of enterprises appear to be more credit rationed than do larger firms (Nguyen, Su and Sharma, 2019; Tran and Santarelli, 2013). Our study is motivated by the Theory of the growth of the firm and Resource – based theory that mainly focus on the connection between scare resource and the growth of the firm.

Following Grant (1991), we divide a firm's resources into two main types: tangible resources and intangible resources. Accordingly, tangible resources are financial resources; Tangible assets are technological innovation, including new products, improvements of technologies or processes, new technologies and processes. Previous studies highlight that credit is a key factor for growth and development of small and medium-sized enterprises (Akoten et al., 2006; Phan and Archer, 2020; Rand et al. These enterprises form a large part of the private sector in most countries, particularly in developing ones like Vietnam.

In Asian countries, SMEs take 1 up to 90 percent of all enterprises and create 50 to 80 percent of all jobs. In Vietnam, SMEs account for 95 percent of total enterprises nationwide, create about 77 percent of total employment, and contribute up to 48 percent of GDP (VCCI, 2013). Regardless of their significance in the economy, SMEs appear to face multiple risks such as loss of major suppliers, failure of a partnership, competitiveness from other enterprises, etc. Among the obstacles that SMEs have confronted, the shortage of and difficulty in access to capital are likely to be the most serious problems, followed by the competitiveness, the restriction on the demands for products, the difficulties in land access and business premises (Clusel et al.

A study by Nguyen, Su and Sharma (2019) affirms that SMEs often encounter more financial obstacles than do their large counterparts – such as inadequate collateral, high interest rate, or complex process of credit application. SMEs are considered the weakest and the most vulnerable group once the economy is fluctuated as their operations mainly rely on the borrowing funds (Clusel et al. SMEs seek credit from formal and informal financial sources. The former arises from institutional venture capital financing, initial public offering, loans from commercial banks and other formal financial institutions, etc.

The latter includes borrowing from friends, family members, relatives, private moneylenders, and trade creditors. According to Pecking Order theory (Myers, 1984) and the M-M theory (Modigliani & Miller, 1958), firms prefer using financing from internal sources due to the adverse selection problem. With regard to external financing sources, the prioritise using debt over equity to utilise the cheaper cost of capital and the tax shield’s benefit. Apparently, firms remain their preferences for using internal financing, such as retained earnings, then debt, and equity.

This type of financing offers SMEs the simpler process of access to credit, non-bureaucracy, low transaction costs and lending interest rates, and high flexibility of repayment conditions (Cao, 2014). Therefore, this dissertation focuses on the impacts of debt finance to firms. Along with credit, innovation has played a crucial role for firms to develop and survive in the context of increasing globalisation and global value chains, particularly for small and medium enterprises in developing countries (e., Archer, Sharma, and Su, 2020). Firms of all industries in general and those in manufacturing industries in particular have been aware of the needs of engaging in innovation activities to increase their competitiveness, survival and success in the markets (Saunila, 2020).

Literature has widely discussed the strengths and weaknesses of SMEs when engaging in 2 innovation (e., Archer, Sharma, and Su, 2020; Love and Roper, 2015). Given the advantages, smaller firms tend to have rapid decision-making, be more willing to take risks when adopting new technology and/or production processes, and be more flexible in response to new market opportunities (Love and Roper, 2015). However, small firms experience disadvantages due to the economies of scale shown through a lower level of cost savings as per the number of goods manufactured, less production efficiency, and lack of specialist resources. Thus, innovation is a key driver for small businesses to enhance their productivity and firm performances.

A recent definition of innovation has been given as “a process, namely an activity of creating a new product or service, new technology, new organization, or enhancement of existing product or service using existing technologic processes and organizations” (Ramadani and Gërguri, 2011, p. Engaging in innovation activities will improve small firms’ competitiveness with their larger and more resource possessing competitors as well as their long-term success in the markets (Ramadani et al. Our analysis builds on a large literature examining the impacts of innovation and innovation–firm performance relationships, in which findings are varied (for a review, see Saunila, 2020). On one hand, previous studies have found the positive association between innovation and firm performance, suggesting that innovative firms perform better than their non-innovative counterparts.

For example, Lee, Lee and Garrett (2019) find the positive effect of new product and firm performance with launching marketing innovation for high-tech businesses as well as the positive relationship between process innovation and firm performance with introducing organisational innovation for low- tech companies. In the same vein, Hanelt et al. (2021) show that digital innovation improves firm performance. On the other hand, earlier studies have also shown the negative effects or no statistically significant influence of innovation on firm performance.

For example, Koellinger (2008) shows that innovative activity is not necessarily associated with a higher level of firm’s profitability. Artz et al. (2010) find that firm’s patents have a negative impact on both return on assets and sales growth. Similarly, Canh et al.

(2019) emphasise that process and product innovations have no benefits to return on total assets. These studies argue that innovation is a risky and expensive activity, resulting in more disadvantages for firms during their operations, such as making firms more exposed to market risk, experiencing higher costs and employee dissatisfaction as well as unwarranted changes (e., Simpson, Siguaw, and 3 Enz, 2006). Previous empirical evidence has established a link between credit access and firm performance. In the context of Vietnam, Giang et al.

(2019) examined the causal effect of access to finance on the total factor productivity of Vietnamese SMEs and found that the ability of firms to secure formal credit from financial institutions significantly increases their total factor productivity. Similarly, Tran and Santarelli (2013) used business operating profit and growth of sales to represent the business performance of Vietnamese SMEs, highlighting the need to research the relationship between credit access and firm performance.