CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Nền kinh tế Việt Nam trong mười năm gần đây không ngừng phát triển mạnh mẽ với GDP tăng trưởng bình quân ở mức 6.2% và đã đạt được nhiều bước tiến đáng ghi nhận. Trong đó ngành Ngân hàng đã luôn hoà nhịp cùng với sự đi lên của đất nước cũng như giữ vững vai trò là hệ thống huyết mạch cung cấp nguồn vốn tín dụng cho nền kinh tế quốc dân, có nhiều đóng góp quan trọng vào việc huy động và phân bổ nguồn lực tài chính trong công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Trong giai đoạn phát triển mới của ngành ngân hàng, bên cạnh tín dụng cho doanh nghiệp thì những đóng góp của tín dụng cá nhân đối với nền kinh tế ngày càng quan trọng hơn. Không sai khi nói rằng tiêu dùng là một trong ba động lực chính của tăng trưởng kinh tế Việt Nam hiện nay và hoạt động tín dụng tiêu dùng cá nhân dưới bất kỳ hình thức nào đều đem lại những tác động tích cực cho hầu hết những thành phần trong nền kinh tế.
Cụ thể hơn, tín dụng cá nhân sẽ thúc đẩy tiêu dùng từ đó góp phần làm tăng sản lượng và tạo thêm cơ hội việc làm, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế thông qua tác động lên tổng cầu. Để có thể thu hút và thoả mãn nhu cầu ngày càng nhiều khách hàng, các thành phần chủ thể trong nền kinh tế phải đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, mở rộng quy mô, qua đó góp phần tạo ra nhiều việc làm cho người lao động, cũng như đem đến những giá trị vượt trội giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng cường khả năng hội nhập kinh tế quốc tế. Thứ hai, tín dụng cá nhân cũng đóng góp không nhỏ trong việc đưa hình ảnh thương hiệu ngân hàng lan toả rộng hơn. Do thị trường có nhiều ngân hàng bán lẻ cùng hoạt động, việc định vị thương hiệu, khẳng định vị trí của mình trên thị trường mục tiêu, với nhóm khách hàng cụ thể là rất quan trọng, một trong những nét riêng biệt của tín dụng cá nhân là có quy mô khách hàng rất lớn cho nên song song với việc thúc đẩy tăng trưởng tín dụng cá nhân sẽ đem lại lợi ích hình ảnh thương hiệu của ngân hàng được phổ biến rộng rãi trên thị trường và tạo ấn tượng tốt cho khách hàng.
Ngoài những lợi ích kể trên, việc đẩy mạnh tín dụng Luan van 2 tiêu dùng sẽ giúp ngân hàng gia tăng giá trị tăng thêm thông qua việc bán chéo các sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ truyền thống như: tiết kiệm tiền gửi, tài khoản thanh toán, chuyển lương, thẻ tín dụng, dịch vụ ngân hàng trực tuyến, sản phẩm bảo hiểm… Thông qua việc đưa ra nhiều gói giải pháp và dịch vụ tài chính cá nhân nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu giao dịch cũng như những ưu việt và nét khác biệt trong các sản phẩm dịch vụ sẽ tạo nên những dấu ấn và bản sắc riêng cho chính ngân hàng sẽ gia tăng năng lực cạnh tranh, qua đó nâng cao hình ảnh thương hiệu. Thứ ba, tín dụng cá nhân vừa góp phần giảm thiểu rủi ro, vừa tạo hiệu quả tích cực trong việc sử dụng vốn. Nếu như ngân hàng chỉ tập trung dồn những khoản vay lớn cho một vài khách hàng doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp đầu ngành thì khi các đối tượng này gặp vấn đề trong hoạt động kinh doanh của mình thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khả năng trả nợ cho ngân hàng, Ngược lại đối với tín dụng cá nhân, số tiền này có thể được phân tán ra cho hàng trăm khách hàng cá nhân nhỏ lẻ, rủi ro sẽ được phân tán trong khi hiệu quả về lãi lại cao hơn. Tuy nhiên, đứng ở góc độ ngân hàng thì tín dụng cá nhân có những hạn chế như: (1) Giá trị mỗi khoản vay thường nhỏ, trong khi số lượng lớn; (2) Các rủi ro tín dụng cá nhân.
Rủi ro thường xuất phát từ vấn đề thông tin bất cân xứng khi đánh giá việc cấp vốn, giám sát sử dụng vốn như thế nào cho hiệu quả. Khi đánh giá hồ sơ vay vốn để ra quyết định cấp tín dụng thì các thông tin mà khách hàng cung cấp là một trong những tiêu chí trọng yếu cùng với tính hợp pháp và phù hợp của mục đích vay vốn, khả năng thanh toán gốc lãi vay và tài sản thế chấp. Hoặc rủi ro từ phía khách hàng như khách hàng gian lận, cung cấp số liệu không chính xác, khách hàng sau khi được cho vay có thể sử dụng vốn sai mục đích, hoạt động kinh doanh không hiệu quả hoặc gặp vấn đề về sức khoẻ, công việc dẫn đến việc không thanh toán được nợ vay. Còn ở phía ngân hàng là thông tin tín dụng không đầy đủ, khả năng chuyên môn của nhân viên thẩm định ngân hàng còn nhiều hạn chế hoặc câu kết với khách hàng để trục lợi.
(3) Tín dụng cá nhân gây tốn kém nhiều chi phí hơn các sản phẩm tín dụng khác. Một trong những đặc điểm chính của cho vay khách hàng cá nhân là số lượng lớn và độ phân tán rộng cho nên ngân hàng sẽ tốn thêm chi phí để duy trì cũng như phát triển kênh tín dụng này. Luan van 3 Ta thấy, khác với doanh nghiệp, khách hàng cá nhân là các cá nhân và hộ gia đình nên các quyết định của đối tượng khách hàng này bị ảnh hưởng rất lớn bởi các vấn đề nhân khẩu như: độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, mức thu nhập, quốc gia, dân tộc và những yếu tố khác như: tôn giáo, học vấn, sở thích, kinh nghiệm làm việc, học vấn và tình trạng hôn nhân. Các nhân tố này tác động rất lớn trong việc ra quyết định đối với một vấn đề hoặc lựa chọn nào đó của khách hàng cá nhân nói chung và quyết định vay vốn nói riêng.
Do đó, nghiên cứu các nhân tố nhân khẩu học tác động như thế nào đến việc ra quyết định vay vốn của nhóm đối tượng cá nhân là việc làm cần thiết và cần phải tìm hiểu. Ngân hàng TP Bank – Chi nhánh Gia Định nằm trên đường Bạch Đằng sầm uất, thuận tiện cho khách hàng tham gia giao dịch. Sau hơn 10 năm xây dựng và phát triển, Chi nhánh Gia Định với không gian giao dịch mới rộng rãi, cơ sở vật chất khang trang, hiện đại hơn, là địa chỉ tin cậy, thuận tiện cho khách hàng trên địa bàn trong các giao dịch với các sản phẩm, dịch vụ tài chính – ngân hàng không ngừng được nâng cao. Ngân hàng đã đã đáp ứng nhu cầu giao dịch của hàng ngàn khách hàng trên địa bàn với các sản phẩm tài chính – ngân hàng chất lượng.
Bên cạnh đó, TP Bank là ngân hàng trẻ, đối tượng chủ yếu hướng đến giai đoạn trước và tương lai là các khách hàng cá nhân. Chính vì những lý do trên đây, tác giả chọn nghiên cứu đề tài “Tác động của các yếu tố nhân khẩu học đến quyết định vay vốn của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TP Bank – Chi nhánh Gia Định”. Qua đó, nhận diện rõ các yếu tố chính có tác động đến việc ra quyết định vay vốn của nhóm đối tượng cá nhân và ảnh hưởng cụ thể của các yếu tố đó. Từ kết quả thu được, đề tài đề xuất những giải pháp phù hợp để thu hút khách hàng cá nhân tới vay vốn tại ngân hàng TP Bank – Chi nhánh Gia Định.2 Tổng quan nghiên cứu Đã có nhiều nghiên cứu được thực hiện trên thế giới về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đến vay vốn của khách hàng cá nhân.
Cụ thể có thể thấy: Bourke và cộng sự (2012) đã nghiên cứu về đặc điểm nhân khẩu của các khách hàng vay tiền ở Mỹ. Nhóm tác giả đã thực hiện khảo sát và cho kết quả 5,5% người Luan van 4 lớn trên toàn nước Mỹ đã sử dụng khoản vay ngắn hạn trong trong 5 năm trước, với ¾ người vay sử dụng tiện ích cho vay trước của cửa hàng và gần ¼ vay trực tuyến. Dữ liệu cho thấy người đi vay có tám khoản vay ngắn hạn một năm, chi tiêu lãi suất trung bình khoảng 520 đô la với quy mô khoản vay 375 đô la. Nhìn chung, 12 triệu người Mỹ đã sử dụng dịch vụ vay tiền tín dụng trong năm 2010.
Hầu hết những người đi vay khoản vay ngắn hạn là người da trắng, nữ và ở độ tuổi từ 25 đến 44 tuổi. Sau khi thống kế và phân nhóm các đặc điểm, có năm nhóm có tỷ lệ sử dụng khoản vay ngắn hạn cao hơn: những người không có bằng đại học 4 năm; người cho thuê nhà; Người Mỹ gốc Phi; những người kiếm được dưới $40,000 hàng năm; và những người ly thân hoặc ly hôn. Có một điều đáng chú ý, đối tượng có khả năng tài chính thấp hơn có liên quan đến việc khả năng vay ngắn hạn cao hơn. Menges và cộng sự (2016) nghiên cứu sinh viên vay vốn ở Mỹ, nghiên cứu phát hiện số lượng sinh viên vay vốn đã tăng lên ở cấp cao đẳng cộng đồng.
Nghiên cứu này đã khảo sát 3 trường cao đẳng cộng đồng ở Trung Tây nước Mỹ để hiểu văn hóa, quan điểm thời gian và hiểu biết tài chính tác động đến đại học cộng đồng như thế nào đến khả năng sẵn sàng vay vốn của sinh viên. Ngoại trừ hiểu biết về tài chính, còn lại đều tương đồng giữa những người Mỹ gốc Phi, La tinh, Da trắng và gốc Á liên quan đến quyết định vay vốn. Khác biệt nếu có trong quyết định vay sinh viên tại các trường đại học cộng đồng có nhiều khả năng phụ thuộc vào các biến số khác hơn như văn hóa hoặc trình độ hiểu biết tài chính. Tín dụng cá nhân cũng bắt đầu tăng trưởng ở các quốc gia đang phát triển.
Kiểm tra các yếu tố quyết định đến việc chọn lựa ngân hàng ở Ghana, tác giả Ansa (2014) đã trực tiếp thực hiện việc phỏng vấn 250 giáo viên tại các trường trung học thuộc thành phố Kumasi, Ghana. Tác giả sử dụng phương pháp phân tích hồi quy đa biến và phân tích các nhân tố khám phá, kết quả đã chỉ ra được các yếu tố tác động đến sự chọn lựa các ngân hàng của giáo viên tại các trường trung học thuộc thành phố Kumasi, Ghana như: uy tín ngân hàng, lãi suất vay vốn, chi phí dịch vụ thấp, khoản vay tiếp cận dễ dàng, thâm niên hoạt động ngân hàng, tính bảo mật. Trong đó, nhân Luan van 5 tố về khoản vay dễ tiếp cận và thâm niên hoạt động của ngân hàng có ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định lựa chọn ngân hàng của khách hàng.