TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

Nghiên cứu tác động của kỷ luật thị trường đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam. Phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Tín Nghị
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của kỷ luật thị trường tới hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1.1. LỜI CAM ĐOAN
• 1.2. DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• 1.3. DANH MỤC BẢNG
• 1.4. DANH MỤC ĐỒ THỊ
• 1.5. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.5.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.5.2. Tổng quan nghiên cứu
• 1.5.2.1. Nghiên cứu tác động của kỷ luật thị trường tới rủi ro trong ngân hàng
• 1.5.2.2. Các nghiên cứu tác động kỷ luật thị trường đến hiệu quả hoạt động trong ngân hàng
• 1.5.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.5.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.6. Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm Kỷ luật thị trường
• 1.2. Vai trò của kỷ luật thị trường
• 1.3. Lý thuyết kỷ luật thị trường
• 1.4. Lý thuyết các bên liên quan
• 1.5. Lý thuyết kỷ luật người gửi tiền tiêu chuẩn
• 1.6. Đo lường kỷ luật thị trường
• 1.7. Hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.7.1. Khái niệm hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.7.2. Các chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG TỚI HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan hoạt động của ngân hàng thương mại ở Việt Nam giai đoạn 2018 - 2022
• 2.2. Hoạt động huy động vốn
• 2.3. Hoạt động tín dụng
• 2.4. Thực trạng kỷ luật thị trường và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại giai đoạn 2018- 2022
• 2.4.1. Thực trạng về hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.4.2. Thực trạng kỷ luật thị trường tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.4.3. Thực trạng tác động của kỷ luật thị trường tới hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.5. Niêm yết trên sàn chứng khoán
• 2.6. Thực trạng tiền gửi và chi phí lãi tại các NHTM ở Việt Nam
• 2.7. Chứng chỉ tiền gửi
• 2.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Cơ sở dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Thống kê dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phân tích tương quan giữa các biến
• 3.5. Phân tích hồi quy với POOLED OLS, FEM, REM
• 3.6. Hồi quy theo mô hình Pooled OLS và kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 3.7. Hồi quy mô hình REM, FEM và lựa chọn mô hình phù hợp
• 3.8. Kiểm định khuyết tật mô hình REM
• 3.9. Kết quả nghiên cứu
• 3.9.1. Kết quả mô hình POOLED OLS, FEM và REM
• 3.9.2. Kết quả ước lượng theo mô hình GLS
• 3.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Kết luận mô hình nghiên cứu
• 4.2. Giải pháp đối với các ngân hàng thương mại
• 4.3. Một số khuyến nghị với Chính phủ và ngân hàng Nhà nước
• 4.3.1. Khuyến nghị đối với Chính phủ và Quốc hội
• 4.3.2. Khuyến nghị đối với ngân hàng Nhà nước
• 4.4. Hạn chế của nghiên cứu
• 4.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Kỷ Luật Thị Trường Ngân Hàng Hiện Nay 55 ký tự

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, kỷ luật thị trường nổi lên như một yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và hiệu quả hoạt động ngân hàng, đặc biệt tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam (NHTM). Sự sụp đổ của một số ngân hàng lớn trên thế giới và sự cố rút tiền hàng loạt tại SCB đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tầm quan trọng của việc kiểm soát rủi ro và tăng cường tính minh bạch. Kỷ luật thị trường không chỉ là yêu cầu của Basel II mà còn là công cụ để các NHTM Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh và thu hút vốn đầu tư. Theo Tổng cục Thống kê, nền kinh tế toàn cầu được dự báo sẽ phục hồi và tăng trưởng, nhưng những rủi ro tiềm ẩn vẫn còn đó. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng kỷ luật thị trường một cách hiệu quả là vô cùng cần thiết.

1.1. Bối Cảnh Kinh Tế và Yêu Cầu Ổn Định Tài Chính

Nền kinh tế toàn cầu đang trải qua giai đoạn phục hồi sau những cú sốc lớn. Tuy nhiên, những bất ổn như xung đột chính trị và rủi ro tài chính vẫn tiềm ẩn. Điều này đòi hỏi các NHTM phải tăng cường khả năng chống chịu và quản lý rủi ro một cách hiệu quả. Sự cố tại SCB cho thấy tâm lý thị trường có thể bị ảnh hưởng nhanh chóng và gây ra hậu quả nghiêm trọng. Do đó, việc xây dựng niềm tin của công chúng và nhà đầu tư là vô cùng quan trọng. Theo báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới 3/2023 của IMF, thị trường tài chính có sự chao đảo khi xảy ra sự sụp đổ bất ngờ của hai ngân hàng ở Hoa Kỳ vào giữa tháng 3/2023 và mất niềm tin vào ngân hàng Credit Suisse, một ngân hàng có tầm quan trọng toàn cầu.

1.2. Vai Trò Của Kỷ Luật Thị Trường Theo Basel II

Basel II, đặc biệt là trụ cột thứ 3 về kỷ luật thị trường, yêu cầu các ngân hàng phải minh bạch và công bố thông tin một cách đầy đủ, chính xác và kịp thời. Việc tuân thủ Basel II không chỉ giúp các NHTM đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý rủi ro và cải thiện hiệu quả hoạt động. Việt Nam đã triển khai thí điểm thành công 20 ngân hàng theo Basel II và hoàn thành đầy đủ các trụ cột. Điều này thúc đẩy sự minh bạch lớn hơn về hoạt động quản trị rủi ro trong ngân hàng ngoài các tỷ lệ an toàn đơn thuần, xây dựng khung quy chế lương thưởng phù hợp tích hợp cả hiệu quả kinh doanh.

II. Thách Thức Thiếu Kỷ Luật Thị Trường Gây Rủi Ro 54 ký tự

Mặc dù kỷ luật thị trường mang lại nhiều lợi ích, việc thực thi nó tại các NHTM Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự thiếu minh bạch thông tin, hệ thống giám sát chưa hiệu quả và sự can thiệp của nhà nước có thể làm suy yếu vai trò của kỷ luật thị trường. Điều này dẫn đến việc các ngân hàng dễ dàng chấp nhận rủi ro quá mức, gây ra tình trạng nợ xấu gia tăng và làm giảm khả năng sinh lời. Do đó, cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này và phát huy tối đa vai trò của kỷ luật thị trường. Theo Tovar-García (2016), kỷ luật thị trường là một trong những công cụ nhằm kiểm soát hành vi rủi ro và góp phần đẩy mạnh an toàn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

2.1. Thiếu Minh Bạch Thông Tin và Ảnh Hưởng Đến Đánh Giá Rủi Ro

Sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính và công bố thông tin khiến cho các nhà đầu tư và người gửi tiền khó có thể đánh giá chính xác mức độ rủi ro của các NHTM. Điều này làm giảm áp lực từ thị trường đối với các ngân hàng trong việc quản lý rủi ro. Bảng đánh giá tính công khai và minh bạch thông tin của Bảng 2.3 Bảng các đối tác và xếp hạng tín dụng các NHTM cho thấy một số ngân hàng chưa thực sự minh bạch.

2.2. Hệ Thống Giám Sát Chưa Hiệu Quả và Sự Can Thiệp Của Nhà Nước

Hệ thống giám sát ngân hàng hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đủ sức răn đe đối với các hành vi vi phạm. Sự can thiệp của nhà nước vào hoạt động của các NHTM có thể làm giảm tính độc lập và khách quan trong việc ra quyết định. Thực tế tiền gửi và chi phí lãi tại các NHTM ở Việt Nam cho thấy, việc giám sát cần được tăng cường.

III. Cách Kỷ Luật Thị Trường Tác Động Hiệu Quả Hoạt Động 58 ký tự

Kỷ luật thị trường có thể tác động đến hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam thông qua nhiều kênh khác nhau. Áp lực từ thị trường vốn, hành vi của người gửi tiền và sự đánh giá của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đều có thể ảnh hưởng đến quyết định của ngân hàng. Khi kỷ luật thị trường được thực thi hiệu quả, các ngân hàng sẽ có xu hướng quản lý rủi ro tốt hơn, tăng cường khả năng sinh lời và nâng cao uy tín trên thị trường. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, bên cạnh những nghiên cứu thực nghiệm về kỷ luật ngân hàng có khả năng giảm thiểu rủi ro cho các NHTM, nhiều nghiên cứu cũng cho rằng kỷ luật thị trường cũng giúp các NHTM hoạt động an toàn hơn, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động.

3.1. Áp Lực Từ Thị Trường Vốn và Chi Phí Huy Động Vốn

Các NHTM niêm yết trên thị trường chứng khoán phải chịu áp lực lớn từ các nhà đầu tư. Nếu ngân hàng có rủi ro tín dụng cao hoặc nợ xấu gia tăng, giá cổ phiếu sẽ giảm và chi phí huy động vốn sẽ tăng lên. Nghiên cứu của Bliss & Flannery (2002) cho thấy kỷ luật thị trường giúp gia tăng hiệu quả tài chính của ngân hàng thông qua việc niêm yết trên sàn chứng khoán.

3.2. Hành Vi Người Gửi Tiền và Mức Độ An Toàn Của Ngân Hàng

Người gửi tiền có xu hướng gửi tiền vào các ngân hàng có uy tín và tính minh bạch thông tin cao. Nếu ngân hàng gặp khó khăn về tài chính, người gửi tiền có thể rút tiền hàng loạt, gây ra tình trạng thanh khoản ngân hàng giảm sút. Sự cố rút tiền hàng loạt chưa từng có tại SCB đã dấy lên sự quan tâm mạnh mẽ của mọi người và có tác động lớn tới thanh khoản, tâm lý thị trường và ảnh hưởng đến hoạt động trong hệ thống ngân hàng.

3.3. Đánh Giá Tín Nhiệm và Khả Năng Tiếp Cận Thị Trường Vốn

Các tổ chức đánh giá tín nhiệm như Moody's và Standard & Poor's đánh giá khả năng sinh lời và mức độ rủi ro của các NHTM. Điểm tín nhiệm cao sẽ giúp ngân hàng tiếp cận thị trường vốn với chi phí thấp hơn và thu hút được nhiều nhà đầu tư. Bảng đánh giá tính công khai và minh bạch thông tin của Bảng 2.3 Bảng các đối tác và xếp hạng tín dụng các NHTM cho thấy một số ngân hàng chưa thực sự minh bạch.

IV. Nghiên Cứu Tác Động Kỷ Luật Thị Trường ROA ROE 58 ký tự

Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy kỷ luật thị trường có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam. Các ngân hàng áp dụng kỷ luật thị trường hiệu quả thường có tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA) và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) cao hơn. Ngoài ra, kỷ luật thị trường còn giúp các ngân hàng giảm thiểu chi phí hoạt động và tăng cường hiệu quả chi phí. Phân tích định lượng tác động của kỷ luật thị trường đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam là cần thiết.

4.1. Mô Hình Đánh Giá Tác Động và Phương Pháp Nghiên Cứu

Mô hình nghiên cứu sử dụng các biến đại diện cho kỷ luật thị trường (ví dụ: độ nhạy của giá cổ phiếu đối với thông tin xấu, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn) và hiệu quả hoạt động (ví dụ: ROA, ROE, hiệu quả chi phí). Phương pháp nghiên cứu sử dụng hồi quy đa biến và phân tích bảng dữ liệu để đánh giá tác động của kỷ luật thị trường. Kết quả hồi quy sử dụng mô hình GLS.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Ý Nghĩa Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy kỷ luật thị trường có tác động dương đến ROA và ROE của các NHTM Việt Nam. Điều này cho thấy việc tăng cường kỷ luật thị trường có thể giúp các ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng sinh lời. Kết quả mô hình POOLED OLS, FEM và REM cũng khẳng định điều này.

V. Giải Pháp Nâng Cao Kỷ Luật Thị Trường Ngân Hàng 52 ký tự

Để nâng cao kỷ luật thị trường trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các NHTM, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và Chính phủ. Các NHTM cần tăng cường tính minh bạch thông tin, nâng cao chất lượng quản trị rủi ro và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật. NHNN cần tăng cường giám sát và thanh tra hoạt động của các ngân hàng. Chính phủ cần tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho kỷ luật thị trường phát triển. Một số khuyến nghị với Chính phủ và ngân hàng Nhà nước.

5.1. Tăng Cường Minh Bạch Thông Tin và Báo Cáo Tài Chính

Các NHTM cần công bố thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời về tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro. Báo cáo tài chính cần được kiểm toán độc lập và tuân thủ các chuẩn mực kế toán quốc tế. Nghiên cứu của Pham Manh Hung & Nguyen Minh Nhat (2022) với nghiên cứu “ Công bố thông tin và rủi ro ngân hàng: Bằng chứng thực nghiệm từ Việt Nam”

5.2. Nâng Cao Chất Lượng Quản Trị Rủi Ro và Tuân Thủ Pháp Luật

Các NHTM cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả, đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn vốn, thanh khoản và rủi ro tín dụng. Việc tuân thủ pháp luật là yếu tố then chốt để duy trì uy tín và niềm tin của công chúng. Một số khuyến nghị với Chính phủ và ngân hàng Nhà nước.

5.3. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý và Tăng Cường Giám Sát Ngân Hàng

Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động ngân hàng, đảm bảo phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. NHNN cần tăng cường giám sát và thanh tra hoạt động của các NHTM, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Khuyến nghị đối với Chính phủ và Quốc hội, Khuyến nghị đối với ngân hàng Nhà nước.

VI. Tương Lai Kỷ Luật Thị Trường và Phát Triển Bền Vững 59 ký tự

Kỷ luật thị trường đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định kinh tế và phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam. Khi các NHTM hoạt động an toàn và hiệu quả, hệ thống tài chính sẽ trở nên vững mạnh hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế. Việc tiếp tục nghiên cứu và áp dụng kỷ luật thị trường là cần thiết để xây dựng một hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện đại, minh bạch và cạnh tranh. Xuất phát từ thực tế trên, việc nghiên cứu về tác động của kỷ luật thị trường (KLTT) tới hiệu quả hoạt động của NHTM cung cấp cho các ngân hàng cái nhìn tổng quan nhất về tác động của kỷ luật thị trường đến hiệu quả hoạt động trong ngân hàng bên cạnh các hoạt động kiểm soát rủi ro vốn có, từ đó đưa ra các phương án mới để thúc đẩy sự tăng trưởng bền vững trong ngành ngân hàng.

6.1. Ổn Định Kinh Tế Vĩ Mô và Phát Triển Thị Trường Vốn

Một hệ thống ngân hàng vững mạnh sẽ góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, giảm thiểu rủi ro và tạo điều kiện cho thị trường vốn phát triển. Tác động vĩ mô từ kỷ luật thị trường là không thể phủ nhận.

6.2. Hội Nhập Quốc Tế và Nâng Cao Sức Cạnh Tranh

Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế về kỷ luật thị trường sẽ giúp các NHTM Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào thị trường tài chính quốc tế và nâng cao sức cạnh tranh. So sánh quốc tế về kỷ luật thị trường là rất quan trọng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 1. Khái niệm Kỷ luật thị trường 1. Khái niệm Kỷ luật thị trường là một trong ba trụ cột chính trong khuôn khổ an toàn vốn của Hiệp định Basel. Theo Berger (1991), kỷ luật thị trường có thể được mô tả như là tình huống trong đó người gửi tiền yêu cầu lãi suất cao hơn hoặc rút tiền gửi.

Điều này có thể hiểu là khi có kỷ luật thị trường, người gửi tiền yêu cầu ngân hàng có độ rủi ro cao sẽ phải chi trả tiền lãi cao, nếu không thì người gửi tiền sẽ rút tiền gửi của mình từ ngân hàng có độ rủi ro cao chuyển sang ngân hàng có độ rủi ro thấp. Lane (1993), kỷ luật thị trường có nghĩa là thị trường tài chính cung cấp các tín hiệu khiến người đi vay hành xử phù hợp với khả năng thanh toán của họ. Cụ thể hơn đối với các ngân hàng, kỷ luật thị trường là tình huống xảy ra khi các ngân hàng không thể cho vay với lợi tức kỳ vọng thấp hơn chi phí vốn, và họ cũng không thể tiếp tục tiếp cận các khoản tiền gửi một khi mất khả năng thanh toán. Theo BIS (2006), trong Hiệp ước Basel II, trụ cột thứ ba- kỷ luật thị trường là việc các ngân hàng phải công khai thông tin phù hợp theo nguyên tắc thị trường từ thông tin về cơ cấu vốn, mức độ đầy đủ vốn đến những thông tin liên quan đến mức độ nhạy cảm của ngân hàng với rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và quy trình đánh giá của ngân hàng với từng loại rủi ro này.

Trong các nghiên cứu mới đây, theo Nguyễn Chí Đức và cộng sự (2012), kỷ luật thị trường chính là sự nhấn mạnh sự công khai minh bạch thông tin kinh doanh của các NHTM, cho phép người tham gia thị trường đánh giá các thông tin chủ chốt và độ rủi ro của các NHTM. Nghiên cứu của Deniz Anginer và Ata Can Bertay (2019) cũng cho rằng kỷ luật thị trường là việc đề cập đến quá trình mà các bên tham gia thị trường, chẳng hạn như người gửi tiền và cổ đông, giám sát rủi ro của ngân hàng và thực hiện hành động để hạn chế việc chấp nhận rủi ro quá mức. Cụ thể, nếu những người có lợi ích liên quan cho rằng rủi ro kinh doanh của một NHTM khá cao, người 10 gửi tiền và người nắm giữ trái phiếu NH đó sẽ yêu cầu NH trả lãi suất tiền gửi cao hơn hoặc là sẽ rút tiền gửi ra khỏi NH đó. Gần đây nhất, theo Bùi Thị Kim Hạnh và cộng sự (2023), kỷ luật thị trường được xây dựng trên cơ sở giả thiết rằng: Ngân hàng có lãi suất cao thường có rủi ro cao.

kỷ luật thị trường áp đặt những điều kiện và giới hạn về mức độ chấp nhận rủi ro của các ngân hàng buộc các ngân hàng phải có trách nhiệm và nghiêm túc trong hoạt động quản trị rủi ro. Như vậy, kỷ luật thị trường được định nghĩa là một trong ba trụ cột chính của hiệp định vốn Basel. Tại trụ cột này, các ngân hàng sẽ được yêu cầu công khai thông tin tập trung vào các thông số quan trọng của hồ sơ kinh doanh của họ, nguy cơ rủi ro và quản lý rủi ro. Điều này sẽ cho phép những người tham gia thị trường đánh giá và giám sát những thông tin quan trọng về phạm vi áp dụng, vốn, mức độ rủi ro, quy trình quản lý, và quản lý vốn chủ sở hữu.

Vai trò của kỷ luật thị trường Trong những năm gần đây, nhiều thách thức đặt ra cho các ngân hàng là vừa có sự tăng trưởng về lợi nhuận, vừa đảm bảo hoạt động kinh doanh an toàn. Do đó, việc củng cố sự ổn định của thị trường tài chính và hệ thống ngân hàng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Việc thực hiện và phát huy kỷ luật thị trường ngày càng được quan tâm, đặc biệt trong việc đảm bảo tính minh bạch và an toàn cho hệ thống các ngân hàng. Theo đó, kỷ luật thị trường có những vai trò như sau: Đối với ngân hàng: Thứ nhất, kỷ luật thị trường giúp làm giảm mức độ chấp nhận rủi ro (giảm khẩu vị rủi ro), đặc biệt là rủi ro đạo đức của các ngân hàng thông qua việc giám sát và trừng phạt việc lấy rủi ro quá mức của các NHTM.

Điều này giúp các ngân hàng hoạt động an toàn và có nền khách hàng vững chắc hơn. Đồng thời, nền khách hàng được cải thiện giúp ngân hàng phát triển bền vững và có lợi nhuận ổn định hơn. Thứ hai, kỷ luật thị trường có thể lành mạnh hóa và nâng cao hiệu quả hoạt động cho các NHTM, đặc biệt là các ngân hàng hoạt động kém hiệu quả. Berger (1991) chỉ ra rằng bằng việc tạo áp lực lên các ngân hàng hoạt động chưa hiệu quả, 11 kỷ luật thị trường giúp ngân hàng trở nên hiệu quả hơn hoặc rời khỏi ngành nếu không đáp ứng được các quy định đưa ra.

Thứ ba, kỷ luật thị trường có thể làm tăng hiệu quả của quá trình giám sát tổng thể (Flannery, 1998). Cụ thể, một số bằng chứng thực nghiệm của các nghiên cứu trước đã chỉ ra rằng việc giám sát hiệu quả hơn dựa trên kết hợp dựa trên thông tin về bảng xếp hạng tín dụng các công ty tài chính và các thông tin bên trong có được bằng quy trình giám sát. Đối với những bên liên quan Kỷ luật thị trường bổ sung cho hai trụ cột đầu trong khung hiệp định Basel cho phép các thành viên thị trường hiểu được mối liên hệ giữa rủi ro và vốn ngân hàng. Lý thuyết kỷ luật thị trường 1.

Lý thuyết các bên liên quan Lý thuyết các bên liên quan được khởi nguồn từ nghiên cứu của Freman (1984) về quản trị tổ chức và đạo đức kinh doanh “ Quản trị chiến lược: Cách tiếp cận từ các bên liên quan”. Theo đó, bên liên quan của một tổ chức là một nhóm người hay cá nhân bất kì có tác động lên hay bị tác động bởi kết quả và quá trình đạt được mục tiêu của tổ chức đó. Lý thuyết các bên liên quan cho rằng tổ chức có nghĩa vụ phải đối xử công bằng giữa các bên liên quan, trong trường hợp các bên liên quan có xung đột lợi ích, doanh nghiệp phải có nghĩa vụ đạt được sự cân bằng tối ưu giữa chúng. Như vậy, lý thuyết các bên liên quan đề cập tới tính bền vững của doanh nghiệp, bao gồm hành vi phù hợp và không phù hợp của công ty cũng như hành vi của các bên liên quan (Driver & Thompson, 2002).

Khi lý thuyết các bên liên quan quan tâm đến bản chất của những tương tác về cả quá trình và kết quả, Freeman (2001) lập luận rằng mạng lưới các mối quan hệ với nhiều nhóm có thể tác động đến việc ra quyết định của công ty và các chi nhánh của nó. Bên cạnh đó, lý thuyết này, theo Donaldson & Preston (1995), miêu tả các nhà quản lý với vai trò là những cá thể quan tâm đến lợi ích hợp pháp của tất cả các bên liên quan cả trong việc thiết lập cơ cấu tổ chức cũng như trong việc ra quyết định trong từng trường hợp cụ thể. Ngoài ra, các nhà quản lý còn quan tâm đến việc cân bằng và thúc đẩy lợi ích của các bên liên quan. 12 Xuất phát từ lý thuyết này, đứng trên góc độ của Ngân hàng, những người có liên quan đến ngân hàng như người gửi tiền là những người sẽ áp dụng kỷ luật thị trường đối với ngân hàng.

Người gửi tiền có thể phản hồi những thông tin có sẵn cho thấy rằng ngân hàng gặp khó khăn khi giảm cung tiền của họ trong tài khoản tiền gửi. Do đó, từ lý thuyết này, có thể thấy sự hiện diện của thị trường kỷ luật xét từ góc độ của người gửi tiền. Lý thuyết kỷ luật người gửi tiền tiêu chuẩn Lý thuyết này cho rằng hành vi của người gửi tiền bị ảnh hưởng bởi những thay đổi trong hồ sơ rủi ro của ngân hàng do ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế và quản trị cơ bản. Trong giả thuyết này, các ngân hàng được coi là trở nên rủi ro hơn (hoặc lành mạnh hơn) do những thay đổi đến từ môi trường hoạt động bên ngoài.

Điều này có nghĩa là những người gửi tiền e ngại rủi ro sẽ bắt đầu rút tiền của họ khi thấy tín hiệu rủi ro và ngược lại, người gửi tiền dự đoán triển vọng nền kinh tế tốt hơn trong tương lai, họ sẽ tăng cường gửi tiền vào ngân hàng nhằm mục đích hưởng lãi cao. Lý thuyết kỷ luật người gửi tiền tiêu chuẩn này được sử dụng rộng rãi để kiểm tra tác động của những thay đổi rủi ro trong ngân hàng đối với hành vi của người gửi tiền (Soledad & cộng sự, 2001; Karas & cộng sự, 2010; Demirguç-Kunt & Huizinga, 2004 ). Mặt khác, quy luật cung cầu đứng đằng sau giả thuyết kỷ luật thị trường. Trên thị trường ngân hàng, những hành vi rủi ro của một ngân hàng cụ thể có thể làm thay đổi sự ưu tiên của người gửi tiền bởi lẽ những người gửi tiền có thể làm dịch chuyển đường cung tiền gửi khi yêu cầu lãi suất cao hơn cho khoản tiền gửi hoặc khoản rút tiền.

Điều này đồng nghĩa với việc khi những người gửi tiền cho rằng rủi ro kinh doanh của một ngân hàng là khá cao, họ sẽ yêu cầu trả lãi suất tiền gửi cao hơn hoặc rút tiền gửi ra khỏi ngân hàng đó. Điều này gây ra những ảnh hưởng tiêu cực tới chi phí và năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Do đó, ngân hàng nên điều chỉnh mức độ chấp nhận rủi ro của mình một cách hợp lý. Tóm lại, kỷ luật thị trường thể hiện hai khía cạnh: khả năng giám sát tình trạng của ngân hàng và khả năng tác động lên hành động của ngân hàng, nói cách khác là giám sát thị trường và ảnh hưởng của thị trường (Flannery, 2001).

Trên thị trường 13 tiền gửi, các cơ chế của người gửi tiền sử dụng để điều chỉnh hành vi rủi ro của ngân hàng là: Thứ nhất, cơ chế dựa trên giá: người gửi tiền yêu cầu lãi suất tiền gửi cao hơn với ngân hàng có rủi ro lớn hơn. Họ quan niệm rằng, rủi ro lớn thì cần lợi nhuận lớn hơn. Thứ hai, cơ chế dựa trên số lượng: người gửi tiền rút tiền của họ như một phản ứng đối với hành vi rủi ro. Cụ thể, người gửi tiền sẽ rút tiền gửi của mình ra khỏi các ngân hàng có rủi ro cao.