Luận văn thạc sĩ kinh tế trung quốc dưới tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ của mỹ từ năm 2007 đến năm 2009

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu trung quốc dưới tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ của mỹ từ năm 2007 đến năm 2009, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Loan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế Trung Quốc
• Đề tài: Tác động của khủng hoảng tài chính Mỹ đến kinh tế Trung Quốc (2007-2009)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Khái niệm chung về khủng hoảng và khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009
• 1.1. Tổng quan về khủng hoảng
• 1.2. Khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009 và tác động của cuộc khủng hoảng
• 1.3. Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009
• 2. CHƯƠNG 2: Nền kinh tế Trung Quốc trước và trong khủng hoảng tài chính tiền tệ 2007 – 2009
• 2.1. Kinh tế Trung Quốc những năm đầu thế kỷ 21 đến trước cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009
• 2.2. Tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ 2007 – 2009 tới nền kinh tế Trung Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: Chính sách của Trung Quốc đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009, kết quả và bài học rút ra
• 3.1. Chính sách của Trung Quốc đối phó với tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009
• 3.2. Kết quả phát triển kinh tế Trung Quốc
• 3.3. Những thành tựu đạt được
• 3.4. Những hạn chế còn tồn tại
• 3.5. Bài học kinh nghiệm và gợi ý chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khủng hoảng tài chính Mỹ 2007 2009

Khủng hoảng tài chính Mỹ 2007-2009 được xem là một trong những sự kiện kinh tế nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại. Khủng hoảng tài chính này bắt nguồn từ sự sụp đổ của thị trường bất động sản và các khoản vay dưới chuẩn, dẫn đến sự mất niềm tin vào hệ thống tài chính. Hệ thống ngân hàng Mỹ đã phải đối mặt với tình trạng suy thoái kinh tế nghiêm trọng, với hàng loạt ngân hàng lớn như Lehman Brothers phá sản. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ mà còn lan rộng ra toàn cầu, gây ra tác động kinh tế sâu rộng đến nhiều quốc gia, trong đó có kinh tế Trung Quốc. Theo các chuyên gia, cuộc khủng hoảng này đã làm thay đổi cách thức hoạt động của các thị trường tài chính và yêu cầu các chính phủ phải có những biện pháp can thiệp mạnh mẽ để ổn định tình hình.

1.1 Nguyên nhân của khủng hoảng

Nguyên nhân chính của khủng hoảng tài chính này là sự gia tăng các khoản vay dưới chuẩn và chính sách tín dụng lỏng lẻo của các ngân hàng. Các tổ chức tài chính đã không kiểm soát được rủi ro, dẫn đến việc phát hành quá nhiều khoản vay không có khả năng thu hồi. Hệ thống tài chính toàn cầu đã trở nên dễ bị tổn thương trước những cú sốc từ thị trường. Sự liên kết chặt chẽ giữa các ngân hàng và tổ chức tài chính trên toàn cầu đã khiến cho tác động toàn cầu của khủng hoảng trở nên nghiêm trọng hơn. Các nhà đầu tư đã mất niềm tin vào khả năng phục hồi của nền kinh tế, dẫn đến sự sụp đổ của nhiều định chế tài chính lớn.

II. Tác động của khủng hoảng đến kinh tế Trung Quốc

Kinh tế Trung Quốc đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng tài chính Mỹ. Sự suy giảm trong nhu cầu tiêu dùng toàn cầu đã dẫn đến việc xuất khẩu của Trung Quốc giảm mạnh. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã phải đối mặt với tình trạng suy thoái kinh tế, buộc chính phủ phải can thiệp để ổn định nền kinh tế. Chính phủ Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp kích thích kinh tế, bao gồm tăng cường đầu tư nước ngoài và hỗ trợ các ngành công nghiệp chủ chốt. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng Trung Quốc đã nhanh chóng phục hồi và trở thành một trong những nền kinh tế hiếm hoi có tăng trưởng kinh tế dương trong giai đoạn khủng hoảng. Điều này cho thấy khả năng ứng phó linh hoạt của Trung Quốc trước những biến động của thị trường tài chính toàn cầu.

2.1 Tình hình xuất khẩu và đầu tư

Trong giai đoạn khủng hoảng, xuất khẩu của Trung Quốc đã giảm mạnh do nhu cầu từ các thị trường lớn như Mỹ và châu Âu sụt giảm. Điều này đã ảnh hưởng đến nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt là sản xuất và chế biến. Chính phủ Trung Quốc đã phải điều chỉnh chính sách thương mại quốc tế để bảo vệ các doanh nghiệp trong nước. Các biện pháp như giảm thuế xuất khẩu và tăng cường hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp xuất khẩu đã được thực hiện. Mặc dù gặp khó khăn, nhưng Trung Quốc vẫn duy trì được tăng trưởng kinh tế nhờ vào việc tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các lĩnh vực chiến lược.

III. Chính sách ứng phó của Trung Quốc

Chính phủ Trung Quốc đã triển khai nhiều chính sách để ứng phó với tác động của khủng hoảng tài chính Mỹ. Các biện pháp này bao gồm việc tăng cường đầu tư công, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, và cải cách hệ thống tài chính. Chính phủ đã nhận thức rõ ràng rằng việc duy trì tăng trưởng kinh tế là rất quan trọng để ổn định xã hội. Các chính sách này không chỉ giúp Trung Quốc vượt qua khủng hoảng mà còn tạo ra nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai. Bài học từ cuộc khủng hoảng này đã giúp Trung Quốc nhận ra tầm quan trọng của việc đa dạng hóa nền kinh tế và giảm thiểu sự phụ thuộc vào xuất khẩu.

3.1 Kết quả và bài học kinh nghiệm

Kết quả của các chính sách ứng phó đã giúp Trung Quốc duy trì được tăng trưởng kinh tế dương trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu. Bài học kinh nghiệm rút ra từ cuộc khủng hoảng này là sự cần thiết phải có một hệ thống tài chính vững mạnh và khả năng ứng phó linh hoạt với các cú sốc từ bên ngoài. Trung Quốc đã học được rằng việc phát triển bền vững không chỉ dựa vào xuất khẩu mà còn cần phải chú trọng đến tiêu dùng nội địa và đầu tư vào công nghệ cao. Những bài học này có thể áp dụng cho nhiều quốc gia khác trong việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009 được xem là một trong những sự kiện kinh tế nghiêm trọng nhất trong vòng 80 năm qua, với tác động lan rộng trên phạm vi toàn cầu. Tính đến cuối năm 2008, đã có 22 ngân hàng thương mại Mỹ phá sản, trong đó Washington Mutual đứng đầu với tổng tài sản 307 tỷ USD. Số ngân hàng nằm trong danh sách “có vấn đề” tăng lên 171 trong quý III/2008, mức cao nhất kể từ năm 1995. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm từ 5,2% năm 2007 xuống còn 3,4% năm 2008, trong khi thương mại thế giới giảm từ 7,2% xuống 4,1%. Tỷ lệ thất nghiệp tại nhiều quốc gia phát triển và đang phát triển tăng mạnh, với ước tính số người thất nghiệp toàn cầu có thể lên tới 239 triệu người trong năm 2009.

Nền kinh tế Trung Quốc, với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001-2007 đạt khoảng 10-14% mỗi năm, đã trở thành điểm sáng trong bối cảnh suy thoái toàn cầu. Kim ngạch xuất nhập khẩu của Trung Quốc tăng từ 474 tỷ USD năm 2000 lên hơn 3.000 tỷ USD năm 2007, chiếm tỷ trọng 58% GDP. Sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp như ô tô, thép và năng lượng đã giúp Trung Quốc duy trì đà tăng trưởng tích cực trong giai đoạn khủng hoảng.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích tác động của cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ đến nền kinh tế Trung Quốc trong giai đoạn 2007-2010, đánh giá các chính sách cải cách kinh tế mà Trung Quốc đã triển khai để ứng phó, cũng như rút ra bài học kinh nghiệm có giá trị cho các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách cải cách trong bốn khu vực trọng yếu: tài chính, doanh nghiệp, lao động và công cộng, với sự so sánh liên thời gian và khu vực nhằm làm rõ tính đặc thù và phổ biến của các giải pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế vĩ mô về khủng hoảng tài chính và cải cách kinh tế, bao gồm:

• Lý thuyết khủng hoảng tài chính: Khủng hoảng được định nghĩa là trạng thái bất ổn nghiêm trọng trong hệ thống tài chính, bao gồm khủng hoảng tiền tệ, ngân hàng, nợ nần và thị trường chứng khoán, gây ra suy thoái kinh tế kéo dài.

• Mô hình đòn bẩy tài chính (Leverage): Phân tích tác động của tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao đến rủi ro và sự sụp đổ của các định chế tài chính.

• Lý thuyết cải cách kinh tế: Tập trung vào các chính sách điều tiết thị trường, tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước, cải cách thị trường lao động và chính sách công nhằm ổn định và phát triển kinh tế trong bối cảnh khủng hoảng.

Các khái niệm chính bao gồm: khủng hoảng tín dụng dưới chuẩn, chứng khoán hóa tài sản thế chấp (MBS), hợp đồng bảo lãnh nợ khó đòi (CDS), bong bóng bất động sản, và chính sách tiền tệ nới lỏng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật lịch sử và duy vật biện chứng để phân tích toàn diện các mặt tích cực và hạn chế của cuộc khủng hoảng và các chính sách ứng phó. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê chính thức từ Ngân hàng Thế giới, IMF, WTO, các báo cáo chính phủ Trung Quốc và Mỹ, cùng các tài liệu học thuật và báo cáo chuyên ngành.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các chính sách cải cách kinh tế của Trung Quốc trong giai đoạn 2007-2010, với so sánh liên quan đến các giai đoạn trước và sau khủng hoảng. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích thống kê mô tả, so sánh định lượng các chỉ tiêu kinh tế như GDP, xuất nhập khẩu, tỷ lệ thất nghiệp, và phân tích định tính các chính sách cải cách.

Timeline nghiên cứu trải dài từ năm 2000 đến 2010, nhằm bao quát giai đoạn trước, trong và sau khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tiêu cực của khủng hoảng tài chính Mỹ đến kinh tế toàn cầu và Trung Quốc: Tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm từ 5,2% năm 2007 xuống 3,4% năm 2008; thương mại thế giới giảm 3,1 điểm phần trăm trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn duy trì mức tăng trưởng GDP cao khoảng 9-10% trong năm 2008 và 2009, vượt xa mức trung bình toàn cầu.

2. Chính sách cải cách kinh tế của Trung Quốc tập trung vào bốn khu vực trọng yếu: Tài chính, doanh nghiệp, lao động và công cộng. Ví dụ, Trung Quốc đã triển khai gói kích cầu trị giá khoảng 586 tỷ USD nhằm thúc đẩy đầu tư công và tiêu dùng nội địa, giúp GDP tăng trưởng 9,2% năm 2009.

3. Sự phát triển vượt bậc của ngành công nghiệp ô tô và thép: Số lượng ô tô tiêu thụ tăng từ 3,25 triệu chiếc năm 2002 lên 10 triệu chiếc năm 2007, tốc độ tăng trưởng bình quân 22,23%/năm. Sản lượng thép đạt 210 triệu tấn năm 2003, chiếm 25% tổng sản lượng thế giới.

4. Hệ thống ngân hàng và tài chính Trung Quốc giữ được sự ổn định tương đối: Với 4 ngân hàng thương mại nhà nước lớn có tổng tài sản hơn 2.000 tỷ USD và hơn 42.000 chi nhánh, Trung Quốc đã hạn chế được tác động tiêu cực từ khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân Trung Quốc duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong khủng hoảng là nhờ sự chủ động trong chính sách tài khóa và tiền tệ, đặc biệt là gói kích cầu lớn và cải cách sâu rộng trong các lĩnh vực trọng yếu. So với các nền kinh tế phát triển như Mỹ và EU, nơi GDP giảm lần lượt 5,7% và 2,5% trong quý I/2009, Trung Quốc thể hiện sự ổn định vượt trội.

Các chính sách cải cách tập trung vào tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước, cải thiện thị trường lao động và mở rộng đầu tư công đã giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của khủng hoảng. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu gần đây về vai trò của chính sách kích thích kinh tế trong việc duy trì tăng trưởng trong bối cảnh suy thoái toàn cầu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP, biểu đồ xuất nhập khẩu, và bảng thống kê số lượng ô tô tiêu thụ, sản lượng thép để minh họa rõ nét sự phát triển kinh tế Trung Quốc trong giai đoạn này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách kích thích kinh tế có trọng tâm: Đẩy mạnh đầu tư công vào cơ sở hạ tầng và các ngành công nghiệp trọng điểm nhằm duy trì tăng trưởng GDP trên 8% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Chính phủ Trung Quốc và các cơ quan quản lý kinh tế.

2. Cải cách sâu rộng doanh nghiệp nhà nước: Tăng cường tái cấu trúc, nâng cao hiệu quả hoạt động và minh bạch tài chính nhằm giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng sức cạnh tranh. Thời gian thực hiện: 5 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, Bộ Công Thương.

3. Phát triển thị trường lao động linh hoạt và bền vững: Tăng cường đào tạo kỹ năng, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng, giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới 5% trong 3 năm. Chủ thể: Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

4. Tăng cường giám sát và quản lý hệ thống tài chính: Áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý rủi ro, kiểm soát đòn bẩy tài chính và minh bạch hóa các sản phẩm tài chính phái sinh nhằm ngăn ngừa khủng hoảng tài chính trong tương lai. Chủ thể: Ngân hàng Trung ương, Ủy ban Giám sát Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp phân tích sâu sắc về tác động khủng hoảng và các chính sách cải cách hiệu quả, giúp xây dựng chiến lược phát triển kinh tế bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính: Tài liệu là nguồn dữ liệu phong phú về khủng hoảng tài chính toàn cầu và kinh nghiệm ứng phó của Trung Quốc, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ bối cảnh kinh tế và chính sách cải cách giúp doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược kinh doanh, giảm thiểu rủi ro và tận dụng cơ hội phát triển.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, tài chính: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn khủng hoảng tài chính, cải cách kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Câu hỏi thường gặp

1. Khủng hoảng tài chính Mỹ 2007 – 2009 bắt nguồn từ đâu?
   Cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ chính sách tiền tệ nới lỏng của FED, cho vay dưới chuẩn và bong bóng bất động sản, dẫn đến sự sụp đổ của thị trường tín dụng và các định chế tài chính lớn.

2. Tác động của khủng hoảng đến kinh tế Trung Quốc như thế nào?
   Mặc dù chịu ảnh hưởng từ suy giảm thương mại toàn cầu, Trung Quốc vẫn duy trì tăng trưởng GDP trên 9% nhờ chính sách kích cầu và cải cách kinh tế hiệu quả.

3. Chính sách cải cách kinh tế trọng tâm của Trung Quốc trong giai đoạn khủng hoảng là gì?
   Trung Quốc tập trung vào cải cách tài chính, tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước, phát triển thị trường lao động và đầu tư công để duy trì tăng trưởng và ổn định xã hội.

4. Vai trò của đòn bẩy tài chính trong khủng hoảng tài chính?
   Đòn bẩy tài chính cao làm tăng rủi ro mất khả năng thanh toán của các tổ chức tài chính, góp phần làm trầm trọng thêm khủng hoảng và dẫn đến sự sụp đổ của nhiều ngân hàng đầu tư.

5. Bài học kinh nghiệm quan trọng từ cuộc khủng hoảng này?
   Cần tăng cường giám sát tài chính, minh bạch hóa các sản phẩm tài chính phái sinh, kiểm soát đòn bẩy tài chính và xây dựng chính sách kinh tế linh hoạt để ứng phó hiệu quả với các cú sốc kinh tế.

Kết luận

• Cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ 2007 – 2009 gây ra tác động sâu rộng, làm suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu và gia tăng thất nghiệp.
• Trung Quốc đã duy trì được tốc độ tăng trưởng cao nhờ chính sách cải cách kinh tế và gói kích cầu lớn.
• Các chính sách cải cách tập trung vào bốn khu vực trọng yếu: tài chính, doanh nghiệp, lao động và công cộng.
• Việc kiểm soát đòn bẩy tài chính và tăng cường giám sát hệ thống tài chính là bài học quan trọng để ngăn ngừa khủng hoảng tương lai.
• Đề xuất các giải pháp cải cách kinh tế có trọng tâm nhằm duy trì tăng trưởng bền vững và ổn định xã hội trong giai đoạn hậu khủng hoảng.

Tiếp theo, cần triển khai các nghiên cứu chuyên sâu về hiệu quả từng chính sách cải cách và mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các quốc gia đang phát triển khác. Đề nghị các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi, cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chiến lược phù hợp.

Hành động ngay hôm nay: Áp dụng các bài học kinh nghiệm từ Trung Quốc để xây dựng chính sách cải cách kinh tế hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến động kinh tế thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái niệm chung về khủng hoảng và khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009. Chương này nhằm làm rõ khái niệm khủng hoảng, tác động và nguyên nhân của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009. Chương 2: Kinh tế Trung Quốc trước và trong khủng hoảng tài chính tiền tệ 2007 – 2009. Chương 2 tập trung vào việc xem xét, đánh giá tình hình kinh tế Trung Quốc trong thập niên đầu thế kỷ 21 cho đến trước khủng hoảng tài chính tiền tệ, sau đó phân tích và đánh giá những tác động của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ đến nền kinh tế Trung Quốc.

Chương 3: Chính sách của Trung Quốc đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009, kết quả và bài học rút ra. Nội dung bao gồm những phân tích về chính sách của Trung Quốc đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ, và những nhận xét đánh giá về kết quả của những chính sách này, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm. z 10 CHƢƠNG 1: Khái niệm chung về khủng hoảng và khủng hoảng tải chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009 1. Tổng quan về khủng hoảng: Khái niệm về khủng hoảng: Khủng hoảng là một giai đoạn hay một trạng thái không ổn định , đă ̣c biê ̣t là khi có những thay đổ i nghiêm tro ̣ng ngoài mong đơ ̣i hay những tình huố ng đã đế n giai đoa ̣n nguy kich ̣.

Khủng hoảng là sự hoảng loạn , sơ ̣ haĩ ở quy mô lớn liên quan đế n nhiề u người, nhiề u quố c gia , vùng và lãnh thổ. Có các loại khủng hoảng như khủng hoảng chính trị , khủng hoảng kinh tế , khủng hoảng tài chính , khủng hoảng niềm tin… Khủng hoảng tài chính toàn cầ u : Khủng hoảng kinh tế là sự suy thoái các hoạt động kinh tế trầm trọng và lâu dài. Suy thoái kinh tế có thể liên quan đế n sự suy giảm đồ ng thời các chỉ số kinh tế của toàn bô ̣ hoa ̣t đô ̣ng kinh t ế. Khủng hoảng tài chính toàn cầu là tình trạng bất ổn định tài chính lan tỏa , có hiệu ứng dây chuyền và có ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế thế giới.

Khủng hoảng toàn cầu là hậu quả của sự suy giảm – suy thoái ké o dài , ảnh hưởng lớn đế n tố c đô ̣ tăng trưởng kinh tế , gây trì trê ̣ ở hầ u hế t các nước. Trong nề n kinh tế thế giới hiê ̣n đa ̣i , sự lây lan của khủng hoảng tài chính thường đi kèm với sự suy thoái kinh tế kéo dài. Mô ̣t số dấ u hiê ̣u của khủng hoảng tài chính là bẫy thanh khoản xảy ra từ ngân hàng , do ngân hàng thương mại (NHTM) không hoàn trả đươ ̣c những khoản tiề n gửi của người gửi tiề n , các khách hàng vay vốn , gồ m cả các khách hàng đươ ̣c xế p loại tốt nhất , cũng không thể hoàn trả đầ y đủ các khoản vay cho ngân hàng ; và khi khủng hoảng tài chính xảy ra thì Chính phủ và Ngân hàng Trung ương (NHTW) có thể sử dụng nhiều z 11 biê ̣n pháp , chính sách … để ổn định tâm lý n gười gửi tiề n , hạn chế đến mức cao nhấ t tình tra ̣ng “tâm lý đẩ y” , tránh sự sụp đổ mang tính hệ thống. Khủng hoảng tài chính thường bao gồm khủng hoảng tiền tệ , khủng hoảng ngân hàng , khủng hoảng nợ nần trong nền kinh tế và sự suy thoái nặng nề của thị trường chứng khoán.

Khủng hoảng tiền tệ là trạng thái mà ở đó một cuộc tấn công vào đồng tiề n nô ̣i tê ̣ dẫn đế n sự thâm hu ̣t phầ n lớn dự trữ ngoa ̣i tê ̣ và làm mấ t giá nhanh chóng đồng t iề n nô ̣i tê ̣ hoă ̣c buô ̣c các cơ quan chức năng phải có các biê ̣n pháp phòng vệ bằng cách sử dụng một lượng dự trữ lớn hoặc sử dụng linh hoạt các công cu ̣ điề u hành chin ́ h sách tiề n tê ̣ liên quan đế n quan hê ̣ tổ ng cung – cầ u, tổng phương tiện thanh toán … Khủng hoảng tiền tệ còn gọi là khủng hoảng cán cân thanh toán xảy ra khi giá trị của một đồng tiền thay đổi nhanh chóng làm suy giảm chức năng vốn có của đồng tiền. Theo nghiã he ̣p , khủng hoảng tiề n tê ̣ thường gắ n liề n với chế đô ̣ tỷ giá hố i đoái cố đinh, ̣ tức trong mô ̣t hoàn cảnh hế t sức bi ̣đô ̣ng như kinh tế đi xuố ng hoă ̣c vấ p phải làn sóng đầ u cơ cực lớn , mô ̣t quố c gia đang áp du ̣ng chế đô ̣ tỷ giá hố i đoái cố đinh ̣ sẽ phải tiế n hành điề u chin̉ h chế đô ̣ này ở trong nước và chuyể n sang áp du ̣ng chế đô ̣ tỷ giá hố i đoái thả nổ i và mức đô ̣ tỷ giá hố i đoái mà thi ̣ trường quyế t đinh ̣ thường cao hơn rấ t nhiề u mức đô ̣ mà Chính phủ cố gắ ng duy trì. Mức biế n đô ̣ng tỷ giá hố i đoái thường rấ t khó kiể m soát , hiê ̣n tươ ̣ng này chính là khủng hoảng tiền tệ. Theo nghiã rô ̣ng thì khủng hoảng tiề n tê ̣ là hiê ̣n tươ ̣ng biế n đô ̣ng tỷ giá hố i đoái vươ ̣t quá pha ̣m vi ̣m à một quốc gia có thể gánh chịu.

Khủng hoảng ngân hàng là trạng thái theo đó các ngân hàng lâm vào tình trạng mất khả năng thanh khoản do tiền gửi bị rút ồ ạt trong khi các khoản cho vay ra không thu hồ i đươ ̣c , dẫn đế n thu a lỗ nă ̣ng nề và bi ̣phá sản. Các ngân hàng buộc phải dừng việc thanh toán các cam kết của mình , hoă ̣c để tránh tin ̀ h z 12 trạng này , Nhà nước buộc phải can thiệp bằng biện pháp hỗ trợ đặc biệt. Khủng hoảng ngân hàng có thể bùng phát tại một ngân hàng và rất nhạy cảm , dễ dàng lan truyề n ra toàn hê ̣ thố ng. Khủng hoảng nợ nần xuấ t hiê ̣n khi khoản vay nơ ̣ của quố c gia lớn hơn khả năng trả nợ.

Có nhiều chỉ tiêu đánh giá khả năng thanh toán nguồn vay nước ngoài của một quốc gia trong đó quan trọng nhất là chỉ tiêu “thanh toán nợ nước ngoài”, tức tỷ lê ̣ giữa nguồ n vay nước ngoài (kể cả gố c và laĩ ) mà quốc gia này phải trả trong một năm trên tổng kim ngạch xuất khẩu của quốc gia này trong năm đó hoă ̣c mô ̣t năm trước đó. Bình thường chỉ tiêu này thường nằm dưới 20% nế u vươ ̣t quá 20% chứng tỏ lươ ̣ng vố n vay nước ngoài của quố c gia đó đã quá lớn và khủng hoảng nơ ̣ nầ n đã xảy ra. Sự suy g iảm của thị trường chứng khoán (TTCK) là hiện tượng mất giá đồ ng tiề n của các cổ phiế u đang giao dich ̣ trên TTCK. Nó xảy ra khi các thông tin về sản xuấ t kinh doanh của các công ty niêm yế t không tố t , do sự biế n đô ̣ng về chin ́ h tri ̣của đấ t nước và thế giới , do thiên tai… , do tâm lý nhà đầ u tư hoảng loạn dẫn đến việc rút tiền ồ ạt ra khỏi thị trường này.

Vì vậy , người mua cổ phiế u ngày càng it́ , người bán ngày càng nhiề u , cung lớn hơn cầ u dẫ n đế n cổ phiế u bi ̣giảm giá đồ ng loa ̣t , xảy ra tình trạng “sập sàn”. Mố i liên hê ̣ giƣ̃a khủng hoảng ngân hàng và khủng hoảng tiền tê ̣ : Suy cho cùng thì khủng hoảng ngân hàng và khủng hoảng tiề n tê ̣ có mố i quan hê ̣ rấ t chă ̣t chẽ vì đều liên quan đến tính ổn định giá trị của đồng tiền của mỗi quốc gia , và cùng xuất hiện khi cam kết của Chính phủ , của NHTW hỗ trợ ổn định giá trị đồ ng tiề n , lạm phát trong nước không còn đáng tin cậy. Mô ̣t khi sự hỗ trơ ̣ của Chính phủ mất đi hoặc tạm ngừng thì kế hoạch ổn định tỷ giá sụp đổ , ngân hàng sẽ mất khả năng thanh toán. Gầ n 80 năm sau cuô ̣c Đa ̣i khủng hoảng 1929, ngày nay thế giới lại đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Nhiề u chuyên gia cho rằ ng có nhiề u điể m tương đồ ng giữa hai cuô ̣c khủng hoảng toàn cầ u này. Có lẽ, z 13 đây cũng là thời điể m thích hơ ̣p để điể m qua mô ̣t số cuô ̣c khủng hoảng trên thế giới, để học được những bài ho ̣c kinh nghiê ̣m trong quá khứ. Khủng hoảng tài chính tiền tệ Mỹ 2007 – 2009 và tác động của cuộc khủng hoảng Hê ̣ thố ng tài chính thế giới bấ t ổ n. Những diễn biế n phức ta ̣p trên thi ̣ trường tài chin ́ h thế giới ngày càn g gia tăng.

Hê ̣ thố ng tài chiń h chứng kiế n sự đổ vỡ hàng loa ̣t mô ̣t cách đáng kinh nga ̣c và chưa có tiề n lê ̣ với số lươ ̣ng các đinh ̣ chế tài chin ́ h bi ̣đổ vỡ , sáp nhập , giải thể hoặc quốc hữu hóa tăng nhanh chóng. Các vụ lừ a đảo tài chiń h ta ̣i các công ty chứng khoán , các doanh nghiệp hàng đầu thế giới… bị phanh phui. Tấ t cả làm cho lòng tin vào thi ̣trường tài chính thế giới bị lung lay và suy giảm nghiêm trọng. Khởi đầ u của cuô ̣c khủng hoảng tà i chính toàn cầ u là sự đổ vỡ thi ̣trường tín dụng dưới chuẩn của Mỹ vào tháng 7/2007.

Năm 2007 có 3 ngân hàng ta ̣i Mỹ sụp đổ, đến 2008 con số này đã là 25 và gần hết nửa đầu năm 2009, hơn 40 ngân hàng tiế p tu ̣c “ra đi”. Đặc biê ̣t, sự su ̣p đổ , điêu đứng… của các tên tuổ i lớn như Lehman Brothers , Washington Mutual Inc… hay AIG , Fannie Mae, Freddie Mac, Northern Rock… khiế n cả thế giới chao đảo theo .