Nghiên Cứu Tác Động Của Cộng Đồng Địa Phương Đến Tài Nguyên Rừng Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Kim Hỷ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu tác động của cộng đồng địa phương đến tài nguyên rừng tại khu bảo tồn thiên nhiên kim hỷ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Khuất Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bá Ngãi
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Tác Động Của Cộng Đồng Địa Phương Đến Tài Nguyên Rừng Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Kim Hỷ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. TRÊN THẾ GIỚI
• 1.2. Ở VIỆT NAM
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐỐI TƯỢNG, GIỚI HẠN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Đến Tài Nguyên Rừng Kim Hỷ

Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên (KBTTN) Kim Hỷ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái thiết yếu. Tuy nhiên, việc quản lý các khu bảo tồn này gặp nhiều thách thức, đặc biệt từ các cộng đồng địa phương sống trong và xung quanh khu vực. Tại Việt Nam, nơi có nguồn tài nguyên rừng phong phú, sự tương tác giữa sinh kế cộng đồng và bảo tồn tài nguyên rừng là một vấn đề cấp bách. Việc thành lập KBTTN Kim Hỷ đã ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân, từ tập quán canh tác đến khai thác lâm sản. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động của cộng đồng địa phương đến tài nguyên rừng tại KBTTN Kim Hỷ, nhằm tìm ra các giải pháp quản lý bền vững, hài hòa lợi ích của cả con người và thiên nhiên.

1.1. Vai trò của khu bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ

KBTTN Kim Hỷ là một hệ sinh thái rừng kín thường xanh trên núi đá vôi, có giá trị bảo tồn cao. Đây là nơi sinh sống của nhiều loài động vật quý hiếm như chim, linh trưởng và thú móng guốc. Khu bảo tồn có diện tích lớn, bao gồm cả rừng tự nhiên và đất không có rừng, đồng thời có dân cư sinh sống. Điều này tạo ra những thách thức trong việc quản lý và bảo tồn tài nguyên. Theo tài liệu gốc, KBTTN Kim Hỷ có tổng diện tích 18.104 ha rừng tự nhiên trên núi đá vôi, có giá trị bảo tồn cao, là sinh cảnh phù hợp cho quần thể các loài chim, linh trưởng và thú móng guốc sinh sống.

1.2. Thách thức trong quản lý tài nguyên rừng

Hoạt động sử dụng đất và khai thác tài nguyên rừng trong những thập kỷ gần đây đã gây ra tình trạng cạn kiệt tài nguyên, xói mòn đất và suy giảm năng suất cây trồng. Mặc dù đất và rừng thuộc quyền quản lý của khu bảo tồn, nhưng người dân địa phương vẫn tiếp tục khai thác tài nguyên, gây áp lực lên tài nguyên rừng. Việc tìm ra giải pháp bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng, đồng thời đảm bảo đời sống của người dân là một vấn đề cấp thiết. Cần có sự cân bằng giữa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương.

II. Cách Xác Định Vấn Đề Khai Thác Rừng Tại Kim Hỷ

Trên thế giới, các khu bảo tồn thường được thành lập vì mục đích chung của quốc gia, ít quan tâm đến nhu cầu của cộng đồng địa phương. Phương thức quản lý truyền thống thường ngăn cấm người dân xâm nhập và khai thác tài nguyên rừng. Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp ở các nước Đông Nam Á, nơi người dân phụ thuộc lớn vào tài nguyên rừng để sinh sống. Các nghiên cứu cho thấy quản lý thành công cần gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học và bảo tồn văn hóa của người dân địa phương. Cần có sự tham gia bình đẳng của các cộng đồng trong quá trình xây dựng các quyết định liên quan đến quản lý tài nguyên rừng.

2.1. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý khu bảo tồn

Ở VQG Kakadu (Australia), người thổ dân được chung sống hợp pháp và tham gia quản lý VQG. Thinley và Wangchuks cho rằng rừng cung cấp nhiều nguồn lợi cho người dân, từ gỗ xây dựng đến thức ăn gia súc. Gadgil và VP. Vartok cho biết người dân địa phương ở Ấn Độ bảo vệ các diện tích rừng thiêng để thờ thần. Những lùm cây này trở thành di sản còn lại của rừng tự nhiên. Sự tham gia của người dân địa phương vào công tác bảo tồn đa dạng sinh học là một biện pháp cần thiết và thường có hiệu quả.

2.2. Bài học từ các nước Đông Nam Á

Nỗ lực đưa dân chúng ra khỏi các KBTTN đã không mang lại kết quả như mong muốn. Người dân địa phương có nhiều kiến thức cổ truyền về sử dụng tài nguyên thiên nhiên và các thể chế cộng đồng hiệu quả trong quản lý. Ở Thái Lan, việc thành lập khu bảo tồn đã dẫn đến xung đột với cộng đồng địa phương. Dự án “Quản lý rừng bền vững thông qua sự cộng tác” cho thấy cần thu hút sự tham gia của các bên liên quan và phát triển cộng đồng địa phương. Các nguyên tắc quản lý tài nguyên thiên nhiên cần khuyến khích người dân cộng tác với chính phủ.

III. Hướng Dẫn Nghiên Cứu Tác Động Tại Khu Bảo Tồn Kim Hỷ

Tại Việt Nam, lịch sử thành lập các khu rừng đặc dụng tương đối sớm. Quyết định số 72/TTg thành lập khu rừng cấm Cúc Phương, sau này trở thành VQG đầu tiên. Việt Nam đã có 128 khu rừng đặc dụng được thành lập. Để công tác bảo tồn hiệu quả, các quy định phải được thể chế hóa, bao gồm luật và các văn bản dưới luật. Quyết định số 186/2006/QĐ - TTg quy định cụ thể về quản lý rừng đặc dụng. Diễn biến tài nguyên rừng ở các khu rừng đặc dụng đã có nhiều thay đổi do sức ép của sự gia tăng dân số và nhu cầu về lâm sản. Việc đầu tư quản lý bảo vệ và phát triển các khu rừng đặc dụng còn hạn hẹp.

3.1. Cơ sở pháp lý cho quản lý rừng đặc dụng

Luật bảo vệ và phát triển rừng và các văn bản dưới luật quy định về quản lý rừng đặc dụng. Quyết định số 08/2001/QĐ - TTg và Quyết định số 186/2006/QĐ - TTg đề cập đến việc xây dựng các quy định về phạm vi sử dụng rừng đối với người dân địa phương. Rừng đặc dụng bao gồm VQG, KBTTN, khu bảo vệ cảnh quan và khu rừng nghiên cứu thực nghiệm khoa học. Các khu này được chia thành các phân khu chức năng: bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và dịch vụ - hành chính.

3.2. Thách thức trong thực thi chính sách bảo tồn

Việc triển khai, thực thi các chính sách, pháp luật của nhà nước đối với hệ thống rừng đặc dụng chưa đồng bộ, kịp thời. Điều này dẫn đến nhiều vi phạm nghiêm trọng vào các khu rừng đặc dụng. Nhiều nhà khoa học quan tâm tới việc nâng cao hiệu quả của các KBTTN và VQG theo quan điểm bảo tồn - phát triển. Cần dung hòa mối quan hệ giữa bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế - xã hội của người dân địa phương.

IV. Giải Pháp Giảm Tác Động Tiêu Cực Đến Rừng Kim Hỷ

Các nghiên cứu về tác động qua lại giữa con người và tài nguyên rừng đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau. Một số công trình nghiên cứu đã phân tích phương pháp lý luận và thực tiễn để nghiên cứu mối quan hệ giữa rừng và tài nguyên rừng. Tuy nhiên, các nghiên cứu chưa xây dựng được hệ thống các chỉ tiêu, chỉ số để đánh giá mức độ tác động của các dân tộc khác nhau, loại hộ khác nhau nên các giải pháp còn chung chung. Vì vậy, vấn đề này cần tiếp tục được nghiên cứu và hoàn thiện và đưa ra được các giải pháp hữu ích là cấp thiết.

4.1. Mục tiêu nghiên cứu tác động cộng đồng địa phương

Nghiên cứu góp phần xây dựng cơ sở lý luận; giải quyết mối quan hệ giữa người dân sống gần rừng và phụ thuộc vào rừng tại điểm nghiên cứu nói riêng và các khu rừng đặc dụng ở Việt Nam nói chung, kết quả nghiên cứu của đề tài là luận cứ khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng trên cơ sở cộng đồng của địa phương. Đề tài nghiên cứu nhằm đạt được các mục tiêu sau: (1) Xác định được các hình thức và mức độ tác động của các HGĐ đồng bào các dân tộc tại KBTTN Kim Hỷ, tỉnh Bắc Kạn (2) Tìm ra các nguyên nhân dẫn đến những tác động bất lợi tới tài nguyên rừng.

4.2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những tác động bất lợi của các HGĐ đồng bào các dân tộc tại KBT TN Kim Hỷ, tỉnh Bắc Kạn. Đề tài chỉ tập trung nghiên tại 2 thôn là Nà Dường và Thẳm Mu xã Ân Tình, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, trong đó đề cập đến thành phần dân tộc và mức độ kinh tế của các HGĐ. Nghiên cứu đề cập đến những tác động của người dân địa phương đến tài nguyên rừng bao gồm những tác động có lợi và tác động bất lợi. Tuy nhiên, những tác động có lợi đã không ngăn cản được sự suy giảm tài nguyên rừng do những tác động bất lợi gây ra.

V. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Cộng Đồng Đến Rừng Kim Hỷ

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên lý luận về tiếp cận hệ thống, quan điểm sinh thái - nhân văn, quan điểm bảo tồn - phát triển và tiếp cận có sự tham gia. Quan điểm tiếp cận hệ thống Hệ thống được hiểu là một cấu trúc hoàn chỉnh của tự nhiên, nó bao gồm nhiều bộ phận chức năng liên kết với nhau một cách có tổ chức và trật tự, tồn tại và vận động theo những quy luật thống nhất. Sự tác động của người dân địa phương đến tài nguyên rừng là hoạt động trong hệ thống kinh tế - xã hội và tác động tới hệ thống tự nhiên.

5.1. Tiếp cận hệ thống trong nghiên cứu

Sự tác động của người dân địa phương đến tài nguyên rừng là hoạt động trong hệ thống kinh tế, bởi mức độ tác động của người dân địa phương gắn liền với các hoạt động kinh tế của con người như: sử dụng đất rừng canh tác, khai thác lâm sản, chăn thả gia súc…Sự tác động này cũ... Tất cả những yếu tố về kinh tế, xã hội và kỹ thuật đều chi phối tới những tác động bất lợi của người dân địa phương tới tài nguyên rừng.

5.2. Nội dung nghiên cứu chính

Đề tài nghiên cứu tập trung vào các nội dung chủ yếu sau: (1) Điều tra tác động của các HGĐ đồng bào dân tộc vào tài nguyên rừng của KBT TN Kim Hỷ, tỉnh Bắc Kạn. (2) Điều tra phân tích các nguyên nhân dẫn đến những tác động bất lợi tới tài nguyên rừng. (3) Đề xuất các giải pháp làm giảm thiểu các tác động bất lợi và thu hút người dân tham gia vào quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng của KBT TN Kim Hỷ, tỉnh Bắc Kạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. TRÊN THẾ GIỚI Trong nhiều thập kỷ qua, cộng đồng quốc tế đã có những công trình nghiên cứu nhằm nỗ lực làm thay đổi chiến lược bảo tồn từ. Một chiến lược bảo tồn mới dần được hình thành và khẳng định tính ưu việt, đó là liên kết quản lý KBTTN và VQG với các hoạt động sinh kế của người dân địa phương, cần thiết có sự tham gia bình đẳng của các cộng đồng trên cơ sở tôn trọng nền văn hoá trong quá trình xây dựng các quyết định. Nhìn chung các khu bảo tồn đều được thiết lập vì mục đích chung của các Quốc gia, mà ít nghĩ đến các nhu cầu và mong muốn của người dân địa phương.

Dựa trên mô hình của Hoa Kỳ, phương thức quản lý của nhiều VQG và KBT chủ yếu bao gồm việc ngăn cấm người dân địa phương xâm nhập vào KBT và khai thác TNR. Tại các nước Đông Nam Á phương thức này tỏ ra không thích hợp vì để duy trì sự đa dạng sinh học thì người dân địa phương bị mất quyền tiếp cận với nguồn TNR, trong khi sự phụ thuộc của họ vào TNR là rất lớn [40]. Các kết quả nghiên cứu trên thế giới của các KBT và VQG khẳng định rằng để quản lý thành công cần dựa trên mô hình quản lý gắn bảo tồn đa dạng sinh học với bảo tồn văn hoá của người dân địa phương. Ở VQG Kakadu (Australia), những người thổ dân chẳng những được chung sống với VQG một cách hợp pháp mà họ còn được thừa nhận là chủ hợp pháp của VQG và được tham gia quản lý VQG thông qua các đại diện của họ trong ban quản lý.

Thinley và Wangchuks cho rằng: Rừng chủ yếu là nguồn cung cấp gỗ xây dựng và làm hàng rào, cung cấp củi, nơi chăn thả và chuồng trại cho gia súc. Chúng cũng cung cấp một phần lớn những yêu cầu về thức ăn gia súc, lợi tức, công ăn việc làm và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đất và nước trên vùng đất dốc [35]. Theo Gadgil và VP. Vartok năm cho rằng: Người dân địa phương ở Ấn Độ đã bảo vệ được các diện tích rừng từ dưới 0,5 ha đến 10 ha dưới dạng lùm cây thiêng để thờ các vị thần của lùm cây.

Việc lấy ra bất cứ sản phẩm nào đều bị cấm kỵ. Với nạn phá rừng ngày càng tăng, những lùm cây đó đã trở thành c những di sản còn lại của rừng tự nhiên và do đó đã trở nên quan trọng trong việc thu lượm một số sản phẩm như: Cây thuốc, lá rụng, gỗ khô…Việc khai thác gỗ đã bị cấm nhưng đôi khi vẫn xảy ra tình trạng khai thác gỗ trộm [35]. Tác giả Apple Gate, G.A 1987 trong khi nghiên cứu kinh nghiệm tác nghiệp trong việc quản lý phát triển rừng tại vùng đồi Nêpan đã trình bày mối quan hệ giữa rừng và các hệ canh tác hỗn hợp ở trung du miền núi. Tác giả cho rằng các hệ canh tác phụ thuộc nhiều vào rừng đang bị suy thoái nhanh.

Sự bền vững lâu dài của các hệ canh tác phụ thuộc vào việc gia tăng về diện tích dưới bất cứ các dạng che phủ thực vật nào [35]. Sự tham gia của người dân địa phương tại một số nước khu vực Đông Nam Á vào công tác bảo tồn đa dạng sinh học là một biện pháp cần thiết và thường có hiệu quả. Nỗ lực của các cơ quan chính phủ nhằm đưa dân chúng ra khỏi các KBT đã không mang lại kết quả như mong muốn trên cả phương diện quản lý TNR và kinh tế xã hội. Việc đưa người dân vốn quen sống trên địa bàn của họ đến một nơi mới và khi đó lực lượng khác có thể xâm lấn và khai thác TNR mà không có người bảo vệ.

Người dân địa phương có nhiều kiến thức cổ truyền về việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên và các thể chế cộng đồng đã tỏ ra có hiệu quả trong việc quản lý các nguồn tài nguyên này [40]. Ở Thái Lan, vào khoảng những năm 1945, độ che phủ của rừng đạt tới 60%, nhưng đến năm 1995 giảm xuống còn 26%.000 km2 rừng bị tàn phá. Năm 1989, Cục Lâm nghiệp của Hoàng gia Thái Lan thành lập khu bảo tồn để bảo vệ diện tích rừng còn lại. Điều này dẫn tới xung đột giữa các cộng đồng địa phương.

Một thử nghiệm của Dự án “Quản lý rừng bền vững thông qua sự cộng tác” thực hiện tại tỉnh Chaiyaphum ở Đông Bắc Thái Lan. Kết quả chỉ ra rằng, điều căn bản để quản lý bền vững tài nguyên là phải thu hút sự tham gia của các bên liên quan và đặc biệt là phải bao gồm cả phát triển cộng đồng địa phương bằng các hoạt động làm tăng thu nhập của họ [44]. Các nguyên tắc được lập ra trong công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội quốc gia năm 1992 - 1996 là: "Khuyến khích người dân cộng tác với chính phủ, trong bảo tồn tài nguyên thiên nhiên thông qua việc đề cao vai trò của các tổ chức nhân dân, tổ chức phi chính phủ, từ trung ương đến địa phương. Trong việc quyết định các dự án quản lý tài nguyên thiên nhiên cũng như trong việc theo c dõi, giám sát và đánh giá thành công của dự án này".

Nhận rõ sự cần thiết phải xem xét điều kiện kinh tế, xã hội xung quanh KBT, các nhà quy hoạch quản lý KBT đã bắt đầu đề xuất và thiết lập các vùng đệm để ngăn chặn sự xâm hại từ bên ngoài vào các KBT [39]. Trong chiến lược Quốc gia của Philippines về bảo tồn đa dạng sinh học chi ra rằng: "Điều chủ chốt dẫn đến thắng lợi cho bảo tồn đa dạng sinh học là phải bảo đảm rằng các cộng đồng địa phương, những người bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi mọi quyết định về chính sách liên quan đến môi trường, sẽ tham gia vào quá trình lập kế hoạch và quản lý đối với bảo tồn đa dạng sinh học" [39]. Tác giả Peluso (1986) tại Indonesia đã công bố “ Các ảnh hưởng qua lại giữa đất và rừng của nhà nước như: Rừng sản xuất, rừng trồng, rừng tự nhiên đều đã được nghiên cứu. Sản phẩm là những mặt hàng sinh lời được và khó quản lý đối với các cơ quan lâm nghiệp nhưng có giá trị to lớn đối với nhân dân địa phương.

Kế hoạch hành động đa dạng sinh học ở Indonesia cũng ghi nhận rằng: "Việc tăng cường sự tham gia của công chúng, đặc biệt là cộng đồng sinh sống bên trong và phụ thuộc vào các vùng có tính đa dạng sinh học cao, là mục tiêu chính của kế hoạch hành động và là điều kiện tiên quyết đối với việc thực hiện kế hoạch [35].1988 trong tài liệu giới thiệu nghiên cứu định hình chi tiết về làng Ban Pong tỉnh S. Risaket Thái Lan chỉ ra rằng các tầng lớp nghèo phải phụ thuộc vào rừng để chăn thả gia súc và thu hái tài nguyên lâm sản như: củi đun và hoa quả trong rừng. Đây là một minh hoạ rất cần thiết của người dân địa phương tham gia vào việc lập kế hoạch và thiết kế các dự án phát triển [35].P mô tả việc đi thu hái lâm sản phụ, tác giả đã nhận định rằng những sản vật đó được coi như là những mặt hàng không phải trả tiền, ai cũng có thể thu lượm được. Mặc dù vậy những quyền đó không được quy định cụ thể, nó đã trở thành một thông lệ, trong đó có cả việc dùng gỗ làm nhà, có lúc dùng để biện hộ cho việc thu hoạch gỗ và bán [35].

trong tập ATLAT, cung cấp một mô tả chi tiết về các mối tương quan giữa rừng, lương thực và nước, giữa những người xây dựng ruộng bậc thang làm lúa nước và những người canh tác nương rẫy [35]. c Các nghiên cứu trên thế giới mới chỉ có những phân tích định tính về sự phụ thuộc của các cộng động dân cư vào tài nguyên và khẳng định cần thiết phải có sự tham gia của người dân vào các hoạt động bảo tồn TNR. Tuy nhiên, chưa có các nghiên cứu định lượng xác định những tác động của cộng đồng vào TNR và những nguyên nhân cụ thể dẫn tới những tác động đó vào TNR. Ở VIỆT NAM So với nhiều nước trên thế giới và khu vực thì lịch sử thành lập các khu rừng đặc dụng ở Việt Nam tương đối sớm.

Tháng 7/1962, Quyết định số 72/TTg của thủ tướng chính phủ thành lập khu rừng cấm Cúc Phương rộng 25.000 ha, sau này trở thành VQG đầu tiên của nước ta. Bên cạnh đó, Chính phủ còn ra các quyết định thành lập các khu rừng cấm Nam Bãi Cát Tiên (1978); VQG Cát Bà (1986); VQG Côn Đảo (1984); VQG YokDon (1991); KBTTN đất ngập nước Xuân Thuỷ (1994); KBTTN Tràm Chim Tam Nông (1994)… Ngoài ra, các nhà khoa học trong và ngoài nước đã phát hiện nhiều khu rừng có giá trị cao về đa dạng sinh học không những đối với Việt Nam mà còn cả trong khu vực và thế giới như: KBTTN Vũ Quang (Hà Tĩnh); Pù Mát (Nghệ An); Phong Nha (Quảng Bình); Xuân Liên Phù Luông (Thanh Hoá)… Từ đó đến nay, Việt Nam đã có 128 khu rừng đặc dụng được thành lập [37]. Trước hết để công tác bảo tồn đạt hiệu quả thì các quy định phải được thể chế hóa. Trong đó bao gồm luật và các văn bản dưới luật.

Đó là các điều khoản được ghi trong Luật bảo vệ và phát triển rừng ban hành ngày 12/08/1991, Luật bảo vệ và phát triển rừng sửa đổi ban hành ngày 03/12/2004. Quyết định số 08/2001/QĐ - TTg ban hành ngày 11/01/2001 đã đề cập đến việc Ban quản lý các khu bảo vệ được xây dựng các quy định về phạm vi sử dụng rừng đối với người dân địa phương sinh sống trong các KBT. Gần đây nhất, Thủ tướng chính phủ có Quyết định số 186/2006/QĐ - TTg ban hành ngày 14/08/2006 về quy chế quản lý rừng, thay thế Quyết định số 08/2001/QĐ - TTg. Trong đó, quản lý rừng đặc dụng được quy định rất cụ thể: [23].

- Rừng đặc dụng bao gồm các loại: VQG, KBTTN, khu bảo vệ cảnh quan, khu rừng nghiên cứu thực nghiệm khoa học. - Trong VQG và KBTTN được chia thành các phân khu chức năng sau: c + Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt:  Là khu vực có diện tích vừa đủ để bảo vệ nguyên vẹn hệ sinh thái tự nhiên như mẫu chuẩn sinh thái quốc gia, được quản lý, bảo vệ chặt chẽ để theo dõi diễn biến tự nhiên của rừng và hệ sinh thái.