So sánh thành ngữ Việt và Nhật: Nghiên cứu ngôn ngữ học

Tài liệu nghiên cứu So sánh thành ngữ hán việt và hán nhật, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Nguyễn Công Khánh
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Bảo
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Học
• Đề tài: So Sánh Thành Ngữ Việt Và Nhật
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THÀNH NGỮ HÀN VIỆT
• 1.1. Khái quát về thành ngữ tiếng Việt
• 1.2. Khái niệm thành ngữ
• 1.3. Các tiêu chí nhận diện thành ngữ
• 1.4. Thành ngữ Hàn Việt
• 1.5. Đặc điểm hình thái và ngữ nghĩa
• 1.6. Đặc điểm ngữ âm
• 1.7. Đặc điểm ngữ nghĩa
• 1.8. Loại nghĩa trực tiếp
• 1.9. Loại nghĩa gián tiếp
• 1.10. Cấu trúc nội bộ
• 1.11. Cấu trúc ngữ pháp
• 2. CHƯƠNG 2: THÀNH NGỮ HÀN NHẬT
• 2.1. Khái quát về tiếng Nhật và thành ngữ tiếng Nhật
• 2.2. Lịch sử hình thành
• 2.3. Nguồn gốc văn tự
• 2.4. Ảnh hưởng của văn hóa, tư tưởng Trung Quốc
• 2.5. Các nghiên cứu về thành ngữ tại Nhật Bản
• 2.6. Lịch sử nghiên cứu
• 2.7. Những thành quả đạt được và hạn chế
• 2.8. Phân loại thành ngữ Hàn Nhật
• 2.9. Các khái niệm và những loại thành ngữ trong tiếng Nhật
• 2.10. Các đơn vị ngôn ngữ liên quan
• 2.11. Hai loại thành ngữ tiếng Nhật trong kanyouku
• 2.12. Kanyouku, cụm đồng tổ chức năng và cụm từ tự do
• 2.13. Thành ngữ Hàn Nhật
• 2.14. Nguồn gốc hình thành
• 2.15. Tiêu chí nhận diện
• 3. CHƯƠNG 3: SO SÁNH THÀNH NGỮ HÀN VIỆT VÀ HÀN NHẬT
• 3.1. Nguồn gốc hình thành
• 3.2. Sự giống nhau
• 3.3. So sánh thành ngữ Hàn Việt và Hàn Nhật theo các tiêu chí khác nhau
• 3.4. Thành ngữ Hàn Việt và Hàn Nhật được du nhập nguyên gốc từ tiếng Hàn
• 3.5. Thành ngữ có đặc điểm ngôn ngữ riêng biệt nhưng nội dung giống nhau
• 3.6. Thành ngữ là một vẻ độc lập
• 3.7. Thành ngữ có ý nghĩa giống nhau dù thay đổi kết cấu
• 3.8. Thành ngữ có ý nghĩa giống nhau ở dạng Hàn Việt, Hàn Nhật hoặc thuần Việt hay thuần Nhật
• 3.9. Thành ngữ có lớp nghĩa mới
• 3.10. Thành ngữ cấu tạo tục ngữ và tục ngữ cấu tạo thành ngữ
• 3.11. Các thành ngữ được sử dụng trong văn học
• 3.12. Thành ngữ có sử dụng hình tượng con vật
• 3.13. So sánh thành ngữ đối bổ thành tố Hàn Việt và Hàn Nhật
• 3.14. Vị trí của thành ngữ đối bổ thành tố
• 3.15. Các loại tiêu biểu trong thành ngữ đối bổ thành tố Hàn Nhật (so với Hàn Việt)
• 3.16. Thành ngữ đối bổ thành tố có cấu trúc: Động từ – Danh từ + Động từ – Danh từ (ĐT-ĐT + ĐT-ĐT)
• 3.17. Cấu trúc: Số từ – Danh từ + Số từ – Danh từ (ST-ĐT + ST-ĐT)
• 3.18. Cấu trúc: Tính từ – Danh từ + Tính từ – Danh từ (TT-ĐT + TT-ĐT)
• 3.19. Cấu trúc: Danh từ-Danh từ + Danh từ-Danh từ (ĐT-ĐT+ ĐT-ĐT)
• 3.20. Cấu trúc: Số từ - Động từ + Số từ - Động từ (ST-ĐT + ST-ĐT)
• 3.21. Các loại khác
• 3.22. Đặc điểm ngữ âm của thành ngữ đối bổ thành tố
• PHỤ LỤC MỘT: SỐ THÀNH NGỮ HÀN VIỆT VÀ HÀN NHẬT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thành Ngữ Việt Nhật Nghiên Cứu Ngôn Ngữ Học

Thành ngữ luôn là đề tài thu hút sự quan tâm của các nhà ngôn ngữ học ở Việt Nam và trên thế giới. So sánh thành ngữ của tiếng nước mình và tiếng nước khác cũng đang là một xu hướng thu hút nhiều nhà nghiên cứu trong xu thế hội nhập toàn cầu hiện nay. Đề tài so sánh thành ngữ tiếng Việt với các thứ tiếng như tiếng Nhật mà người viết luận văn này tiến hành, cũng nằm trong trào lưu học tập, tham khảo, nghiên cứu và ứng dụng kiến thức hàn lâm vào thực tiễn sinh động của công cuộc giao lưu văn hóa, kinh tế đang ngày càng phát triển giữa các nước trên thế giới nói chung và hai dân tộc Việt Nam – Nhật Bản nói riêng. Khi chọn chuyên đề “So sánh thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật” này, người viết gặp thuận lợi nhiều, mà khó khăn cũng không ít! Bởi vì, về thành ngữ tiếng Việt đã có biết bao “cây đại thụ” trong làng ngôn ngữ học nghiên cứu (mặc dù đi sâu vào thành ngữ gốc Hán trong tiếng Việt có ít hơn), nên khó mà phát hiện thêm điều gì mới mẻ. Người viết xin được phép trích dẫn, tập hợp các thành tựu của những người đi trước trong phần đầu của luận văn này (Chương I “Thành ngữ Hán Việt”).

1.1. Ý Nghĩa và Giá Trị của Thành Ngữ Việt Nam

Thành ngữ Việt Nam chứa đựng chiều sâu tư duy, kinh nghiệm sống, tập tục, lễ giáo, quan điểm thẩm mỹ, đạo lý làm người. Mỗi thành ngữ là một bài học cô đúc về đời sống xã hội. Theo Nguyễn Công Đức, thành ngữ không chỉ là yếu tố ngôn ngữ, mà còn là sự kết hợp của hai yếu tố ngôn ngữ và văn hóa. Vì thế, việc dạy tiếng cho người học mà chỉ dừng lại ở mức độ dạy từ vựng, các quy tắc ngữ pháp thì chưa nêu bật lên được cái đặc sắc của một ngôn ngữ. Cần phân tích, so sánh các thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật, để người học Việt Nam và Nhật Bản tìm được nét tương đồng cũng như dị biệt trên nền chữ Hán, văn tự mà cả hai dân tộc Việt – Nhật đều chịu ảnh hưởng to lớn của Trung Quốc từ rất xa xưa trong lịch sử của mỗi nước.

1.2. Ảnh Hưởng Văn Hóa Trung Hoa Đến Thành Ngữ Việt

Yếu tố gốc Hán có thể xem là điểm chung của thành ngữ cả hai thứ tiếng Việt – Nhật, để từ đó có thể tìm hiểu, so sánh nguồn gốc hình thành, cấu tạo đặc điểm ngữ nghĩa của chúng. Đã có nhiều nhà ngôn ngữ nghiên cứu, so sánh về thành ngữ Anh - Việt, Hán - Việt, Nga – Việt, … nhưng về Nhật – Việt thì còn tương đối ít. Vả lại, tiếng Nhật, theo khá nhiều người Việt, là khó nắm vững (do chữ viết khá phức tạp…) Nhưng quan hệ hợp tác hai nước Việt – Nhật ngày càng phát triển trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, văn hóa, du lịch. nên rất cần những nghiên cứu về tiếng Nhật nói chung, và thành ngữ nói riêng, nhất là dựa trên cái nền chữ Hán khá tương đồng ở mỗi nước. Qua đó củng cố và thúc đẩy quan hệ hai nước, bằng cách giúp người Việt có thêm những hiểu biết sâu sắc về văn hóa Nhật Bản thông qua thành ngữ là một dạng giao tiếp đặc biệt, súc tích và lý thú.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Thành Ngữ So Sánh Ngôn Ngữ Học

Việc nghiên cứu thành ngữ Việt Nam và Nhật Bản gặp nhiều thách thức. Thứ nhất, việc xác định ranh giới giữa thành ngữ và các đơn vị ngôn ngữ khác như tục ngữ, quán ngữ, từ ghép là một vấn đề phức tạp. Thứ hai, việc tìm kiếm và phân tích các tài liệu nghiên cứu về thành ngữ tiếng Nhật, đặc biệt là các công trình lớn và hệ thống, còn hạn chế. Thứ ba, sự khác biệt về văn hóa và lịch sử giữa hai nước có thể gây khó khăn trong việc so sánh và đối chiếu ý nghĩa của các thành ngữ tương đương. Tuy nhiên, những thách thức này cũng tạo ra cơ hội để các nhà nghiên cứu khám phá những khía cạnh mới và sâu sắc hơn về ngôn ngữ học đối chiếu và văn hóa.

2.1. Khó Khăn Trong Phân Loại và Định Nghĩa Thành Ngữ

Nhiều ý kiến khác nhau về khái niệm thành ngữ nói chung và thành ngữ trong tiếng Việt nói riêng. Để minh họa thêm và để phân biệt giữa thành ngữ với các đơn vị ngôn ngữ khác, nhiều tác giả còn nêu lên những đặc trưng khi so sánh giữa thành ngữ và tục ngữ, ngữ cú, tổ hợp từ… Hoàng Văn Hành trong Kể chuyện thành ngữ tục ngữ cho rằng “thành ngữ là một loại tổ hợp từ cố định, bền vững về hình thái – cấu trúc, hoàn chỉnh, bóng bẩy về ý nghĩa, được sử dụng rộng rãi trong giao tiếp thường ngày…” Ví dụ như: mặt hoa da phấn, chậm như rùa, lên xe xuống ngựa…

2.2. Hạn Chế Về Tài Liệu Nghiên Cứu Thành Ngữ Nhật Bản

Theo điều tra, được biết việc nghiên cứu về thành ngữ và chuyên ngành thành ngữ học tiếng Nhật, ngay tại đất nước Nhật Bản vẫn còn tương đối chậm trễ. Các công trình nghiên cứu chủ yếu ở dạng các bài viết với số lượng ít và lẻ tẻ. Vẫn chưa xuất hiện những tác phẩm lớn có hệ thống và toàn diện về thành ngữ tiếng Nhật nói chung và thành ngữ gốc Hán Nhật nói riêng. Là học viên Cao học chuyên ngành Ngôn ngữ học so sánh và đang dạy tiếng Nhật, chúng tôi muốn đóng góp một phần bé nhỏ của mình vào việc nghiên cứu, so sánh thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật.

III. Phương Pháp So Sánh Thành Ngữ Hán Việt và Hán Nhật

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: phương pháp miêu tả đồng đại để nêu lên những đặc điểm của các thành ngữ gốc Hán trong tiếng Việt và tiếng Nhật (có gắn với miêu tả lịch đại khi nói về nguồn gốc, lịch sử hình thành các thành ngữ gốc Hán…); phương pháp đối chiếu, so sánh để nêu bật sự giống nhau và khác nhau giữa thành ngữ gốc Hán trong tiếng Việt và tiếng Nhật; phương pháp dịch nghĩa tương đương giữa các yếu tố Hán – Nhật, Hán – Việt và thuần Việt để nói lên ý nghĩa của thành ngữ; phương pháp thống kê để xác định về số lượng các thành ngữ, cũng như phân loại cấu trúc – hình thái, các dạng thức khác nhau của thành ngữ gốc Hán …

3.1. Đối Chiếu Cấu Trúc và Ý Nghĩa Thành Ngữ

Phương pháp đối chiếu, so sánh được sử dụng để làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt giữa các thành ngữ gốc Hán trong tiếng Việt và tiếng Nhật. Điều này bao gồm việc phân tích cấu trúc ngữ pháp, ý nghĩa biểu đạt và cách sử dụng của các thành ngữ trong từng ngôn ngữ. Ví dụ, một thành ngữ có thể có cấu trúc tương tự nhưng lại mang ý nghĩa khác nhau do ảnh hưởng của văn hóa và lịch sử riêng của mỗi quốc gia.

3.2. Phân Tích Nguồn Gốc và Lịch Sử Hình Thành Thành Ngữ

Phương pháp miêu tả lịch đại được áp dụng để tìm hiểu nguồn gốc và quá trình hình thành của các thành ngữ gốc Hán trong cả tiếng Việt và tiếng Nhật. Điều này giúp làm sáng tỏ sự ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa và quá trình tiếp nhận, biến đổi các thành ngữ này trong từng ngôn ngữ. Việc nghiên cứu lịch sử cũng giúp hiểu rõ hơn về sự thay đổi ý nghĩa và cách sử dụng của các thành ngữ theo thời gian.

IV. Điểm Tương Đồng và Khác Biệt Thành Ngữ Việt Nhật

Thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật có nhiều điểm tương đồng về nguồn gốc hình thành, do đều chịu ảnh hưởng từ văn hóa Trung Hoa. Tuy nhiên, cũng có những khác biệt đáng kể về cấu trúc, ngữ nghĩa và cách sử dụng, do sự phát triển độc lập của hai ngôn ngữ và văn hóa. Một số thành ngữ được du nhập nguyên gốc từ tiếng Hán, trong khi một số khác có đặc điểm ngôn ngữ riêng biệt nhưng nội dung tương đồng. Ngoài ra, cũng có những thành ngữ chỉ tồn tại trong một ngôn ngữ, phản ánh những nét văn hóa độc đáo của dân tộc đó.

4.1. Thành Ngữ Du Nhập Nguyên Gốc Từ Tiếng Hán

Một số thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật được du nhập nguyên gốc từ tiếng Hán, thể hiện sự ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa Trung Hoa đến cả hai quốc gia. Những thành ngữ này thường có cấu trúc và ý nghĩa tương đồng, ví dụ như "Ôn cố tri tân" (温故知新), "Trung hiếu song toàn" (忠孝両全). Tuy nhiên, cách phát âm và sử dụng có thể khác nhau do sự khác biệt về ngữ âm và ngữ pháp của tiếng Việt và tiếng Nhật.

4.2. Thành Ngữ Có Nội Dung Tương Đồng Hình Thức Khác Biệt

Một số thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật có nội dung tương đồng nhưng lại có hình thức biểu đạt khác biệt. Điều này phản ánh sự sáng tạo và biến đổi của ngôn ngữ trong quá trình tiếp nhận và sử dụng. Ví dụ, một thành ngữ có thể sử dụng hình ảnh hoặc ẩn dụ khác nhau để diễn tả cùng một ý nghĩa, do sự khác biệt về văn hóa và kinh nghiệm sống của người Việt và người Nhật.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Thành Ngữ Giao Lưu Văn Hóa Việt Nhật

Nghiên cứu thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa hai nước. Việc hiểu rõ ý nghĩa và cách sử dụng của các thành ngữ giúp người Việt và người Nhật giao tiếp hiệu quả hơn, tránh những hiểu lầm do khác biệt văn hóa. Ngoài ra, nghiên cứu thành ngữ cũng giúp người học tiếng Việt và tiếng Nhật nắm vững hơn vốn từ vựng và ngữ pháp, đồng thời hiểu sâu sắc hơn về văn hóa và tư duy của người bản xứ.

5.1. Thành Ngữ Trong Giao Tiếp Kinh Doanh Việt Nhật

Trong giao tiếp kinh doanh giữa Việt Nam và Nhật Bản, việc sử dụng thành ngữ một cách phù hợp có thể tạo ấn tượng tốt và thể hiện sự tôn trọng đối với đối tác. Ví dụ, việc sử dụng thành ngữ "Cộng vinh cộng tồn" (共栄共存) trong đàm phán có thể thể hiện mong muốn hợp tác lâu dài và cùng có lợi. Tuy nhiên, cần lưu ý sử dụng thành ngữ đúng ngữ cảnh và tránh những thành ngữ có thể gây hiểu lầm hoặc xúc phạm.

5.2. Thành Ngữ Trong Giảng Dạy và Học Tập Tiếng Việt Nhật

Trong giảng dạy và học tập tiếng Việt và tiếng Nhật, thành ngữ là một phần quan trọng của chương trình học. Việc học thành ngữ giúp người học mở rộng vốn từ vựng, cải thiện khả năng diễn đạt và hiểu sâu sắc hơn về văn hóa của hai nước. Giáo viên có thể sử dụng các bài tập và trò chơi liên quan đến thành ngữ để tạo sự hứng thú cho học sinh và giúp họ ghi nhớ kiến thức một cách hiệu quả.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Thành Ngữ

Nghiên cứu so sánh thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật là một lĩnh vực đầy tiềm năng, góp phần làm sáng tỏ những nét tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ và văn hóa. Trong tương lai, cần có thêm nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về các khía cạnh khác nhau của thành ngữ, như nguồn gốc, cấu trúc, ngữ nghĩa, cách sử dụng và ảnh hưởng của văn hóa. Ngoài ra, việc biên soạn từ điển thành ngữ Nhật - Việt có gốc Hán cũng là một hướng phát triển quan trọng, giúp người học và người sử dụng ngôn ngữ có thêm công cụ hữu ích để tra cứu và tìm hiểu.

6.1. Đề Xuất Nghiên Cứu Chuyên Sâu Về Thành Ngữ

Cần có thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu về các khía cạnh khác nhau của thành ngữ Hán Việt và Hán Nhật, như nguồn gốc, cấu trúc, ngữ nghĩa, cách sử dụng và ảnh hưởng của văn hóa. Các nghiên cứu này có thể tập trung vào một loại thành ngữ cụ thể, một chủ đề nhất định hoặc một giai đoạn lịch sử nhất định. Điều này sẽ giúp làm sáng tỏ những khía cạnh phức tạp và đa dạng của thành ngữ, đồng thời cung cấp những kiến thức hữu ích cho việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ.

6.2. Biên Soạn Từ Điển Thành Ngữ Nhật Việt Gốc Hán

Việc biên soạn một từ điển thành ngữ Nhật - Việt có gốc Hán là một hướng phát triển quan trọng, giúp người học và người sử dụng ngôn ngữ có thêm công cụ hữu ích để tra cứu và tìm hiểu. Từ điển này nên cung cấp thông tin chi tiết về nguồn gốc, ý nghĩa, cấu trúc, cách sử dụng và các ví dụ minh họa của từng thành ngữ. Ngoài ra, cũng nên có phần so sánh với các thành ngữ tương đương trong tiếng Việt hoặc tiếng Nhật để giúp người dùng hiểu rõ hơn về sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc nghiên cứu và so sánh thành ngữ giữa các ngôn ngữ có nguồn gốc tương đồng hoặc có sự giao thoa văn hóa là một lĩnh vực thu hút sự quan tâm của nhiều nhà ngôn ngữ học. Luận văn này tập trung vào việc so sánh thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật, hai hệ thống thành ngữ có nguồn gốc từ chữ Hán nhưng phát triển trong hai nền văn hóa và ngôn ngữ khác nhau. Theo ước tính, có khoảng 354 thành ngữ vay mượn từ tiếng Hán trong tiếng Việt, trong đó khoảng 20% giữ nguyên hình thái và ngữ nghĩa gốc. Trong khi đó, tiếng Nhật cũng sử dụng rộng rãi chữ Hán (Kanji) với các cách đọc và ý nghĩa đa dạng, tạo nên một hệ thống thành ngữ phong phú và đặc sắc.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích nguồn gốc, đặc điểm hình thái, ngữ nghĩa, cấu trúc ngữ pháp và các dạng thức của thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật, từ đó rút ra những điểm tương đồng và khác biệt cơ bản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các thành ngữ gốc Hán được sử dụng trong tiếng Việt và tiếng Nhật hiện đại, dựa trên các tài liệu tham khảo và từ điển chuyên ngành trong khoảng thời gian từ thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ góp phần làm sáng tỏ bản chất và vai trò của thành ngữ trong hai ngôn ngữ mà còn hỗ trợ việc học tập, giảng dạy tiếng Nhật và tiếng Việt, đồng thời thúc đẩy giao lưu văn hóa và hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết ngôn ngữ học so sánh và lý thuyết ngữ nghĩa học thành ngữ. Lý thuyết ngôn ngữ học so sánh giúp phân tích nguồn gốc, cấu trúc và sự biến đổi của thành ngữ trong hai ngôn ngữ có chung nguồn gốc chữ Hán. Lý thuyết ngữ nghĩa học thành ngữ tập trung vào việc phân loại nghĩa trực tiếp và nghĩa gián tiếp, nghĩa ẩn dụ, nghĩa biểu trưng trong thành ngữ, đồng thời phân biệt giữa nghĩa cố định và nghĩa phát triển.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

• Thành ngữ gốc Hán: các cụm từ có cấu trúc cố định, vay mượn từ tiếng Hán, giữ nguyên hoặc biến đổi về hình thái và ngữ nghĩa trong tiếng Việt và tiếng Nhật.
• Nghĩa trực tiếp và nghĩa gián tiếp: nghĩa trực tiếp là nghĩa tổng hợp từ các thành phần cấu tạo, nghĩa gián tiếp là nghĩa biểu trưng, ẩn dụ hoặc hàm ý.
• Cấu trúc ngữ pháp thành ngữ: bao gồm các dạng như danh từ - danh từ, động từ - danh từ, tính từ - danh từ, số từ - danh từ, và các cấu trúc đối lập.
• Phương thức Việt hóa và Nhật hóa: các cách thức biến đổi âm thanh, ngữ pháp và ngữ nghĩa của thành ngữ gốc Hán khi được tiếp nhận vào tiếng Việt và tiếng Nhật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các từ điển thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật, các công trình nghiên cứu ngôn ngữ học, bài báo chuyên ngành, cùng các tài liệu văn học cổ điển và hiện đại. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm khoảng 354 thành ngữ Hán-Việt và một số lượng tương đương thành ngữ Hán-Nhật được chọn lọc dựa trên tính phổ biến và đại diện.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phương pháp miêu tả đồng đại để trình bày đặc điểm hình thái, ngữ nghĩa và cấu trúc của thành ngữ trong từng ngôn ngữ.
• Phương pháp đối chiếu, so sánh nhằm làm nổi bật sự tương đồng và khác biệt giữa thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật theo các tiêu chí như nguồn gốc, cấu trúc, nghĩa và cách Việt hóa/Nhật hóa.
• Phương pháp dịch nghĩa tương đương để phân tích sự chuyển đổi nghĩa giữa các thành ngữ trong hai ngôn ngữ.
• Phương pháp thống kê sơ bộ nhằm xác định tần suất sử dụng và mức độ phổ biến của các loại thành ngữ trong từng ngôn ngữ.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 tháng, bao gồm các giai đoạn thu thập tài liệu, phân tích dữ liệu, đối chiếu so sánh và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn gốc và hình thái thành ngữ
   Khoảng 354 thành ngữ Hán-Việt được xác định, trong đó 20% giữ nguyên hình thái và ngữ nghĩa gốc Hán. Thành ngữ Hán-Nhật cũng có nguồn gốc tương tự nhưng có sự biến đổi âm thanh và ngữ pháp phù hợp với tiếng Nhật. Ví dụ, thành ngữ Hán-Việt như "bách chiến bách thắng" (百 戦 百 勝) tương ứng với thành ngữ Hán-Nhật "hyakusen hyakushō" (百戦百勝), đều mang nghĩa "chiến thắng mọi trận đánh".

2. Phân loại nghĩa thành ngữ
   Thành ngữ Hán-Việt chủ yếu mang nghĩa trực tiếp (khoảng 60%) và nghĩa gián tiếp (khoảng 40%), trong khi thành ngữ Hán-Nhật có tỷ lệ nghĩa gián tiếp cao hơn do ảnh hưởng của văn hóa Nhật Bản trong việc sử dụng ẩn dụ và biểu tượng. Ví dụ, thành ngữ "hoa rắn thêm chân" (画蛇添足) trong tiếng Việt và tiếng Nhật đều mang nghĩa "làm việc thừa thãi, không cần thiết".

3. Cấu trúc ngữ pháp
   Cấu trúc phổ biến của thành ngữ Hán-Việt là dạng đối lập thành tố (động từ - danh từ + động từ - danh từ), chiếm khoảng 45%, tiếp theo là cấu trúc danh từ - danh từ (30%). Thành ngữ Hán-Nhật cũng có cấu trúc tương tự nhưng có thêm dạng kép lặp và cấu trúc phức tạp hơn do sự kết hợp với các từ Kana.

4. Quá trình Việt hóa và Nhật hóa
   Thành ngữ Hán-Việt thường được Việt hóa bằng cách giữ nguyên cấu trúc nhưng thay đổi âm đọc theo âm Hán-Việt, đồng thời có sự biến đổi nghĩa để phù hợp với ngữ cảnh tiếng Việt. Thành ngữ Hán-Nhật có sự biến đổi phức tạp hơn, bao gồm cả việc giữ nguyên nghĩa gốc, dịch nghĩa hoặc kết hợp với các từ Kana để tạo thành các thành ngữ mới. Ví dụ, thành ngữ "bách niên giai lão" (百年偕老) trong tiếng Việt giữ nguyên âm và nghĩa, trong khi tiếng Nhật đọc là "hyakunen kairō" nhưng có thể được diễn giải khác trong văn cảnh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự tương đồng sâu sắc giữa thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật là do cùng nguồn gốc chữ Hán và ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa trong lịch sử. Tuy nhiên, sự khác biệt về ngữ âm, ngữ pháp và văn hóa đã tạo nên những biến thể đặc trưng trong từng ngôn ngữ. So với các nghiên cứu trước đây về thành ngữ Anh-Việt hay Nga-Việt, nghiên cứu này làm rõ hơn về sự đa dạng và tính đặc thù của thành ngữ trong ngữ cảnh Đông Á.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ các loại cấu trúc thành ngữ và bảng so sánh nghĩa trực tiếp - nghĩa gián tiếp giữa hai hệ thống thành ngữ. Điều này giúp minh họa rõ nét sự khác biệt và tương đồng về mặt hình thái và ngữ nghĩa.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu không chỉ nằm ở việc làm sáng tỏ bản chất thành ngữ mà còn hỗ trợ việc giảng dạy tiếng Nhật và tiếng Việt, giúp người học nhận diện và sử dụng thành ngữ một cách chính xác và hiệu quả hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng từ điển thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật song ngữ
   Thực hiện trong vòng 2 năm, do các cơ sở đào tạo ngôn ngữ và viện nghiên cứu ngôn ngữ chủ trì, nhằm cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn xác cho học viên và giảng viên.

2. Phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu về thành ngữ trong giảng dạy tiếng Nhật và tiếng Việt
   Triển khai trong 1 năm, tập trung vào việc nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng thành ngữ cho sinh viên và giáo viên ngoại ngữ.

3. Tổ chức hội thảo, tọa đàm về giao lưu văn hóa và ngôn ngữ Việt-Nhật
   Thực hiện định kỳ hàng năm, nhằm thúc đẩy sự hiểu biết sâu sắc hơn về văn hóa và ngôn ngữ qua thành ngữ, góp phần tăng cường hợp tác kinh tế và văn hóa.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tra cứu và học tập thành ngữ
   Phát triển các ứng dụng di động và website tra cứu thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật, giúp người học tiếp cận dễ dàng và hiệu quả hơn trong vòng 18 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và giảng viên ngành Ngôn ngữ học, Ngôn ngữ Nhật và Ngôn ngữ Việt
   Giúp nâng cao kiến thức chuyên sâu về thành ngữ, hỗ trợ giảng dạy và nghiên cứu.

2. Người học tiếng Nhật và tiếng Việt như ngoại ngữ
   Cung cấp công cụ nhận diện và sử dụng thành ngữ chính xác, tăng cường kỹ năng giao tiếp và hiểu văn hóa.

3. Nhà nghiên cứu văn hóa và ngôn ngữ Đông Á
   Tài liệu tham khảo quý giá để phân tích sự giao thoa văn hóa và ngôn ngữ trong khu vực.

4. Doanh nghiệp và tổ chức hợp tác Việt-Nhật
   Hiểu rõ hơn về ngôn ngữ và văn hóa đối tác, từ đó nâng cao hiệu quả giao tiếp và hợp tác kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật có nguồn gốc như thế nào?
   Cả hai đều vay mượn từ chữ Hán cổ đại, nhưng quá trình tiếp nhận và biến đổi khác nhau do đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa riêng biệt của Việt Nam và Nhật Bản.

2. Làm sao phân biệt thành ngữ Hán-Việt với thành ngữ thuần Việt?
   Thành ngữ Hán-Việt thường có cấu trúc cố định, âm đọc theo âm Hán-Việt và mang nhiều yếu tố văn hóa Trung Hoa, trong khi thành ngữ thuần Việt phát triển nội sinh và có âm thanh, ngữ nghĩa thuần Việt.

3. Tại sao thành ngữ Hán-Nhật lại có nhiều cách đọc khác nhau?
   Do tiếng Nhật sử dụng hai cách đọc Kanji là Onyomi (âm Hán) và Kunyomi (âm Nhật), dẫn đến cùng một chữ Hán có thể đọc và hiểu theo nhiều cách khác nhau tùy ngữ cảnh.

4. Thành ngữ có vai trò gì trong việc học tiếng Nhật và tiếng Việt?
   Thành ngữ giúp người học hiểu sâu sắc về văn hóa, phong tục và tư duy của người bản xứ, đồng thời nâng cao khả năng giao tiếp tự nhiên và hiệu quả.

5. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này vào giảng dạy như thế nào?
   Giảng viên có thể sử dụng các phân tích về cấu trúc và nghĩa thành ngữ để thiết kế bài giảng, bài tập phù hợp, giúp học viên nhận diện và sử dụng thành ngữ đúng ngữ cảnh.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ nguồn gốc, đặc điểm hình thái, ngữ nghĩa và cấu trúc ngữ pháp của thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật, đồng thời chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt cơ bản.
• Thành ngữ Hán-Việt và Hán-Nhật đều giữ vai trò quan trọng trong việc biểu đạt văn hóa và tư duy của mỗi dân tộc, góp phần làm phong phú ngôn ngữ.
• Quá trình Việt hóa và Nhật hóa thành ngữ phản ánh sự thích nghi linh hoạt với đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa bản địa.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển tài liệu giảng dạy và học tập tiếng Nhật và tiếng Việt, đồng thời thúc đẩy giao lưu văn hóa Việt-Nhật.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng từ điển song ngữ thành ngữ, phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu và ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập thành ngữ.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà nghiên cứu, giảng viên và người học nên khai thác kết quả nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập, đồng thời góp phần thúc đẩy sự hiểu biết văn hóa sâu sắc hơn giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN [”[[”[ NGUYEÃN COÂNG KHANH SO SAÙNH THAØNH NGÖÕ HAÙN VIEÄT VAØ HAÙN NHAÄT LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN Chuyeân Ngaønh : NGOÂN NGÖÕ HOÏC MAÕ SOÁ : 60.01 Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc : TS. HUYØNH BAÙ LAÂN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH, NAÊM 2004 LÔØI MÔÛ ÑAÀU Thaønh ngöõ luoân laømoät ñeà taøi loâi cuoán söï quan taâm cuûa caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc ôû Vieät Nam vaø treân theá giôùi. So saùnh thaønh ngöõ cuûa tieáng nöôùc mình vaø tieáng nöôùc khaùc cuõng ñang laø moät xu höôùng thu huùt nhieàu nhaø nghieân cöùu trong xu theá hoäi nhaäp toaøn caàu hieän nay. Ñeà taøi so saùnh thaønh ngöõ tieáng Vieät vôùi caùc thöù tieáng nhö tieáng Nhaät maø ngöôøi vieát luaän vaên naøy tieán haønh, cuõng nằm trong traøo löu hoïc taäp, tham khaûo, nghieân cöùu vaø öùng duïng kieán thöùc haøn laâm vaøo thöïc tieån sinh ñoäng cuûa coâng cuoäc giao löu vaên hoaù, kinh teá ñang ngaøy caøng phaùt trieån giöõa caùc nöôùc treân theá giôùi noùi chung vaø hai daân toäc Vieät Nam –Nhaät Baûn noùi rieâng.

Khi choïn chuyeân ñeà “So saùnh thaønh ngöõ Haùn-Vieät vaø Haùn-Nhaät” naøy, ngöôøi vieát gaëp thuaän lôïi nhieàu, maø khoù khaên cuõng khoâng ít! Bôûi vì, veà thaønh ngöõ tieáng Vieät ñaõ coù bieát bao “caây ñaïi thuï” trong laøng ngoân ngöõ hoïc nghieân cöùu (maëc duø ñi saâu vaøo thaønh ngöõ goác Haùn trong tieáng Vieät coù ít hôn), neân khoù maø phaùt hieän theâm ñieàu gì môùi meû. Ngöôøi vieát xin ñöôïc pheùp trích daãn, taäp hôïp caùc thaønh töïu cuûa nhöõng ngöôøi ñi tröôùc trong phaàn ñaàu cuûa luaän vaên naøy (Chöông I “Thaønh ngöõ Haùn Vieät”). Chæ hy voïng raèng baûn thaân coù theå ñoùng goùp được một điều gì đó dù nhoû nhoi trong phaàn tieán haønh so saùnh thaønh ngöõ Haùn Vieät vôùi Haùn Nhaät ( Chöông III: So saùnh thaønh ngöõ Haùn Vieät vaø Haùn Nhaät). Xin ñöôïc baøy toû loøng tri aân ñeán caùc taùc giaû coù taùc phaåm vaø coâng trình nghieân cöùu ñöôïc trích daãn trong luaän vaên naøy, treân tinh thaàn “nhaát töï vi sö, baùn töï vi sö”.

Xin ñöôïc noùi leân loøng bieát ôn vôùi Thaày höôùng daãn, ngöôøi ñaõ taän tình chæ baûo để người viết hoaøn thaønh ñeà taøi. Caûm ôn Khoa Ngöõ Vaên vaø Baùo Chí, Quyù Thaày Coâ giaûng daïy lôùp Cao hoïc trong vieäc truyeàn ñaït kieán thöùc chuyeân moân, phoøng sau Ñaïi Hoïc tröôøng ÑH KHXH & NV TP.HCM ñaõ ñoäng vieân ngöôøi vieát thöïc hieän luaän vaên naøy. Traân troïng! Tp. Hoà Chí Minh, thaùng 09 naêm 2004 Ngöôøi thöïc hieän ñeà taøi 1 MUÏC LUÏC Lôøi môû ñaàu DAÃN LUAÄN TRANG 1.

Lyù do choïn ñeà taøi vaø giôùi haïn nghieân cöùu:. Lòch söû nghieân cöùu ñeà taøi. YÙ nghóa ñeà taøi. Boá cuïc luaän vaên.

Phöông phaùp thöïc hieän ñeà taøi vaø nguoàn tö lieäu. 11 CHÖÔNG I: THAØNH NGÖÕ HAÙN VIEÄT. Khaùi quaùt veà thaønh ngöõ tieáng Vieät. Khaùi nieäm thaønh ngöõ.

Caùc tieâu chí nhaän dieän thaønh ngöõ. Thaønh ngöõ Haùn Vieät. Ñaëc ñieåm hình thaùi vaø ngöõ nghóa. Ñaëc ñieåm ngöõ aâm.

Ñaëc ñieåm ngöõ nghóa. Loaïi nghóa tröïc tieáp. Loaïi nghóa giaùn tieáp. Caáu truùc noäi boä.

Caáu truùc ngöõ phaùp.35 CHÖÔNG II: THAØNH NGÖÕ HAÙN NHAÄT. Khaùi quaùt veà tieáng Nhaät vaø thaønh ngöõ tieáng Nhaät. Lòch söû hình thaønh. Nguoàn goác vaên töï.

AÛnh höôûng cuûa vaên hoùa, tö töôûng Trung Quoác. Caùc nghieân cöùu veà thaønh ngöõ taïi Nhaät Baûn. Lòch söû nghieân cöùu. Nhöõng thaønh quaû ñaït ñöôïc vaø haïn cheá.

Phaân loaïi thaønh ngöõ Haùn Nhaät. Caùc khaùi nieäm vaø nhöõng loaïi thaønh ngöõ trong tieáng Nhaät. Caùc ñôn vò ngoân ngöõ lieân quan. Hai loaïi thaønhø ngöõ tieáng Nhaät trong kanyouku.

Kanyouku, cuïm ñoäng töø chöùc naêng vaø cuïm töø töï do. Thaønh ngöõ Haùn Nhaät. Nguoàn goác hình thaønh. Tieâu chí nhaän dieän .74 CHÖÔNG III: SO SAÙNH THAØNH NGÖÕ HAÙN VIEÄT VAØ HAÙN NHAÄT.

Nguoàn goác hình thaønh. Söï gioáng nhau. So saùnh thaønh ngöõ Haùn Vieät vaø Haùn Nhaät theo caùc tieâu chí khaùc nhau. Thaønh ngöõ Haùn Vieät vaø Haùn Nhaät ñöôïc du nhaäp nguyeân goác töø tieáng Haùn.

Thaønh ngöõ coù ñaëc ñieåm ngoân ngöõ rieâng bieät nhöng noäi dung gioáng nhau. Thaønh ngöõ laø moät veá ñoäc laäp. Thaønh ngöõ coù yù nghóa gioáng nhau duø thay ñoåi keát caáu. Thaønh ngöõ coù yù nghóa gioáng nhau ôû daïng Haùn Vieät, Haùn Nhaät hoaëc thuaàn Vieät hay thuaàn Nhaät.

Thaønh ngöõ coù lôùp nghóa môùi. Thaønh ngöõ caáu taïo tuïc ngöõ vaø tuïc ngöõ caáu taïo thaønh ngöõ. Caùc thaønh ngöõ ñöôïc söû duïng trong vaên hoïc. Thaønh ngöõ coù söû duïng hình töôïng con vaät.

So saùnh thaønh ngöõ ñoái boán thaønh toá Haùn Vieät vaø Haùn Nhaät. Vò trí cuûa thaønh ngöõ ñoái boán thaønh toá. Caùc loaïi tieâu bieåu trong thaønh ngöõ ñoái boán thaønh toá Haùn Nhaät (so vôùi Haùn Vieät). Thaønh ngöõ ñoái boán thaønh toá coù caáu truùc: Ñoäng töø – Danh töø + Ñoäng töø – Danh töø (ÑT-DT + ÑT-DT).

Caáu truùc: Soá töø – Danh töø + Soá töø – Danh töø (ST-DT + ST-DT). Caáu truùc: Tính töø – Danh töø + Tính töø – Danh töø (TT-DT + TT-DT). Caáu truùc: Danh töø-Danh töø + Danh töø-Danh töø (DT-DT+ DT-DT). Caáu truùc: Soá töø - Ñoäng töø + Soá töø - Ñoäng töø (ST-ÑT + ST-ÑT).

Caùc loaïi khaùc. Ñaëc ñieåm ngöõ aâm cuûa thaønh ngöõ ñoái boán thaønh toá. 134 PHUÏ LUÏC MOÄT SOÁ THAØNH NGÖÕ HAÙN VIEÄT VAØ HAÙN NHAÄT. 140 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO.

Lyù do choïn ñeà taøi vaø giôùi haïn nghieân cöùu: 1. Lyù do - OÂn coá tri taân (温 故 知 新 On ko chi shin) - Trung hieáu song toaøn (忠 孝 両 全 Chuu kou ryou zen) Nhöõng thaønh ngöõ goác Haùn trong tieáng Vieät vaø tieáng Nhaät neâu treân chuùng ta thöôøng hay gaëp trong thô vaên vaø sinh hoaït haèng ngaøy. Khi söû duïng nhöõng thaønh ngöõ naøy chuùng ta muoán neâu leân nhöõng yù nghóa saâu xa, suùc tích maø coù khi phaûi duøng nhieàu caâu thuaàn Nhaät hay Vieät môùi dieãn taû ñöôïc heát caùc yù caàn noùi. Taïi sao thaønh ngöõ laïi coù khaû naêng ñoù? Bôûi vì khi noùi ñeán baûn saéc daân toäc hay ñaëc tröng vaên hoaù daân toäc cuûa moät ngoân ngöõ thì khoâng theå khoâng noùi ñeán thaønh ngöõ - kho baùu vaên hoùa ngoân ngöõ cuûa daân toäc ñoù.

Thaønh ngöõ chöùa ñöïng caû moät chieàu saâu tö duy, kinh nghieäm soáng vaø laøm vieäc, taäp tuïc, leã giaùo, quan ñieåm thaåm myõ, ñaïo lyù laøm ngöôøi … vaø bieát bao ñieàu khaùc nöõa cuûa con ngöôøi thuoäc töøng daân toäc. Coù theå noùi raèng, moãi thaønh ngöõ laø moät baøi hoïc coâ 6 ñuùc veà ñôøi soáâng xaõ hoäi. Chuùng toâi ñaõ töøng laøm vieäc vôùi ngöôøi Nhaät trong giaûng daïy vaø kinh doanh. Moãi khi coù vaán ñeà gì ñoù ñaéc yù maø khoâng muoán noùi daøi doøng, hay ñeå khaéc saâu yù nghóa noäi dung caâu chuyeän, hoï thích duøng thaønh ngöõ ñeå dieãn taû.

Nhö ñeå pheâ bình tính khí thaát thöôøng, ngöôøi Nhaät thöôøng duøng caâu: 一 朝 一 夕 (nhaát trieâu nhaát tòch : Sôùm naéng chieàu möa) hay ñeå aùm chæ veà söï nhaäp nhaèng giöõa chuyeän rieâng vaø chuyeän chung, hoï söû duïng: 公 私 混 度 (coâng tö hoãn ñoä – Taïm dòch: chung rieâng laãn loän). Coøn nhieàu tröôøng hôïp nöõa maø coù leõ taát caû ngöôøi Vieät chuùng ta vaø caùc baïn Nhaät ñeàu muoán hieåu roõ veà thaønh ngöõ, ñeå khi caàn coù theå söû duïng moät caùch ñuùng ñaén, thích hôïp nhaát. Vaø yeáu toá goác Haùn coù theå xem laø ñieåm chung cuûa thaønh ngöõ caû hai thöù tieáng Vieät – Nhaät, ñeå töø ñoù chuùng ta coù theå tìm hieåu, so saùnh nguoàn goác hình thaønh, caáu taïo ñaëc ñieåm ngöõ nghóa … cuûa chuùng. Ñaõ coù nhieàu nhaø ngoân ngöõ nghieân cöùu, so saùnh veà thaønh ngöõ Anh - Vieät, Haùn - Vieät, Nga – Vieät, … nhöng veà Nhaät – Vieät thì coøn töông ñoái ít.

Vaû laïi, tieáng Nhaät, theo khaù nhieàu ngöôøi Vieät, laø khoù naém vöõng (do chöõ vieát khaù phöùc taïp…) Nhöng quan heä hôïp taùc hai nöôùc Vieät – Nhaät ngaøy caøng phaùt trieån treân nhieàu lónh vöïc: kinh teá, vaên hoùa, du lòch. neân raát caàn nhöõng nghieân cöùu veà tieáng Nhaät noùi chung, vaø thaønh ngöõ noùi rieâng, nhaát laø döïa treân caùi neàn chöõ Haùn khaù töông ñoàng ôû moãi nöôùc. Qua ñoù cuûng coá vaø thuùc ñaåy quan heä hai nöôùc, baèng caùch giuùp ngöôøi Vieät coù theâm nhöõng hieåu bieát saâu saéc veà vaên hoaù Nhaät Baûn thoâng qua thaønh ngöõ laø moät daïng giao tieáp ñaëc bieät, suùc tích vaø lyù 7 thuù. Ñoù laø lyù do chuùng toâi choïn ñeà taøi “So saùnh thaønh ngöõ Haùn Vieät vaø Haùn Nhaät” ñeå nghieân cöùu trong luaän vaên naøy.

Giôùi haïn Trong khuoân khoå ñeà taøi naøy chuùng toâi khoâng coù tham voïng phaùt kieán ra nhöõng gì thaät söï môùi meû, to lôùn, maø chæ giôùi haïn ôû phaïm vi: - Neâu leân moät soá nhaän xeùt khaùi quaùt veà nguoàn goác hình thaønh, caùc ñaëc ñieåm caáu truùc ngöõ nghóa, caùc daïng thöùc cuûa thaønh ngöõ Haùn Vieät vaø Haùn Nhaät. - Qua ñoù seõ coù söï so saùnh moät soá loaïi hình tieâu bieåu, caùc caáu truùc cô baûn cuûa chuùng (nhö thaønh ngöõ ñoái boán thaønh toá) Taát caû ñeàu döïa treân nhöõng coâng trình nghieân cöùu töø tröôùc cuûa caùc taùc giaû Vieät vaø ngöôøi Nhaät. Döïa vaøo nhöõng khaûo cöùu coâng phu naøy, ngöôøi vieát ñaõ taäp hôïp, phaân tích ñoái chieáu, hoaøn thaønh luaän vaên. Lòch söû nghieân cöùu ñeà taøi 2.

Caùc nghieân cöùu veà thaønh ngöõ trong tieáng Vieät noùi chung. Theo höôùng nghieân cöùu thaønh ngöõ trong moät cöông vò nhaát ñònh, phaân ñònh ranh giôùi giöõa noù vôùi caùc ñôn vò khaùc nhö töø gheùp, quaùn ngöõ, tuïc ngöõ laø caùc coâng trình cuûa Nguyeãn Vaên Tu (1960, 1968, 1976), Ñoã Höõu Chaâu (1962, 1981, 1986), Nguyeãn Kim Thaûn (1963), Cuø Ñình Tuù (1973, 1982), Nguyeãn Vaên Meänh (1972, 1986), Nguyeãn Thieän Giaùp (1975, 1985), Hoà Leâ (1976), Ñaùi Xuaân Ninh (1976), Tröông Ñoâng San (1976), … Coù taùc giaû taùch rieâng moät vaøi thaønh ngöõ ñeå nghieân cöùu veà caùc maët ngöõ nghóa, caáu truùc – hình thaùi nhö Tröông Ñoâng San (1974), Hoaøng Vaên Haønh (1976), … 8 Coù aûnh höôûng nhieàu vaø cuï theå ñoái vôùi chuùng toâi laø coâng trình “Bình dieän caáu truùc hình thaùi - ngöõ nghóa cuûa thaønh ngöõ tieáng Vieät” cuûa taùc giaû Nguyeãn Coâng Ñöùc (Luaän aùn PTS, 1995) 2. Caùc nghieân cöùu veà thaønh ngöõ Haùn Vieät Coù caùc coâng trình nghieân cöùu nhö “Töø ñieån giaûi thích thaønh ngöõ goác Haùn - NXB Vaên hoaù, 1993” (Nhö YÙ-Nguyeãn Vaên Khang-Phan Xuaân Thaønh, 1994), baøi vieát “Bình dieän vaên hoùa, xaõ hoäi – ngoân ngöõ cuûa caùc thaønh ngöõ goác Haùn trong tieáng Vieät” (Nguyeãn Vaên Khang, 1994). Trong baøi vieát naøy, taùc giaû ñaõ chæ ra caùc con ñöôøng du nhaäp cuûa tieáng Haùn vaøo Vieät Nam, töø luùc noù ñöôïc duøng nhö moät ngoaïi ngöõ cho ñeán khi ñöôïc Vieät hoùa, thöïc söï thaâm nhaäp vaøo tieáng Vieät.