CHƯƠNG 1 LÝ LUAN VỀ MUA BAN, SAP NHAP CÔNG TY CO PHAN VÀ PHAP LUAT VE MUA BAN, SAP NHAP CONG TY C6 PHAN 1. Khái quát về mua bán, sáp nhập công ty co phan 1. Khải uiệm, đặc điềm wna bán, sáp nhập công ty cô phan 1. Khái niệm mna bán, sáp nhập công ty cô phan Mua bản, sép nhập doanh nghiệp (M&A) là một hình thức đầu tư thông dụng của các công ty muôn củng có, nâng cao, thúc đây vị trí, sức ảnh hưởng của minh trên thị trường thông qua phương thức sáp nhập hoặc mua lại công ty khác.
Trong lý luận về kinh té chính trị của Karl Marx cũng có đề cập tới khái niém mua bán và sáp nhập nlrư một hình thức tập trung tư ban. “Đây là quá trình tăng thêm quy mô của tư ban cá biệt sẵn có trong xã hồi ma không lam tăng quy m6 tư bản x4 hội thông qua việc hợp nhật các tư bản cá biệt này vào một chỉnh. thé tạo thành một tư bản cá biệt lớn hơn Thêm vào đó, sự canh tranh và công cụ tín dụng là các đòn. bay quan trong thúc day manh quá trình tập trung các tư ban cá biệt nay.” Nêu canh tranh dan tới sự liên kết, sáp nhập tư nguyên của các tổ chức tư bản thi tín dung tư bản là phương tiện tập trung các nguén vốn nhàn rồi trong xã hồi vào tay các nhà tư bản.
Tập trung tư bản có thể được thực thiện thông qua sáp nhập các tư bản cá biệt với nhau, hay nói cách khác, sáp nhập chính là một hình thức của quá trình tập trung tu bản. Trong cuỗn “Mua lại và sáp nhập từ A đền Z”, tác giả Andrew J Sherman cho rang: “Sap nhập là sự kết hợp giữa hai hay nhiêu công ty ma tai sản và nghĩa vụ của công ty bi sép nhập được chuyên giao cho công ty được sáp nhập va công ty được sáp nhập vẫn giữ được bản sắc ban đầu dù có sự thay đổi về cau trúc tổ chức. Mua bán công ty là việc mua lại tài sản, chi nhánh hoặc toàn bô công ty đó nhằm mở rộng thị trường va da dạng hóa sén phẩm của minh”® "Ths Nguyễn Đúc Phương (2016), Bein chất pháp lý của hoạt đông mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, Tap chi Dân chủ và pháp bật 2 Andrew J.Shemun, Milledge A Hurt (2009), Mua lại và sáp nhập từ A đến Z, Nob Trì Thức, Hi Nội David L Scott trong cuôn “Từ phô Wall: Hướng dan từ A đến Z về các điều khoản dau tư cho các nhà đầu tư hiện nay” đưa ra khái niệm về mua bán và sắp nhập doanh nghiệp như sau: “Merger (Sép nhâp/ Hợp nhập là sự kết hợp của hai hay nhiéu công ty, trong do tài sẵn và trách nhiém pháp lý của (những) công ty được công ty khác tiếp nhận. Acquisition (Mua lai/ Thâu tom) 1a quá trình mua lại tai sản như máy móc, một bô phận hay thậm chí toàn bộ công ty "10 Theo từ điển các khéi niém, thuật ngữ tài chính Investopedia, sáp nhập (Mergers) xảy ra khi hai công ty (thường có cùng quy mô) đông ý tiền thới thành.
lập mt công ty mới và phát hành chứng khoán mới thay thê cho chứng khoán của các công ty thành phân đã bị châm đút hoạt đông, Mua lại (Acquisitions) là việc một công ty mua lại công ty mục tiêu đề tăng quy mô, hiệu quả và khả năng chiếm lĩnh thị trường, khác với sáp nhêp, việc mua lại không có sự thay đổi về chứng khoán hay sự hợp nhất thành công ty mới! Tại Nhật Bản, M&A theo ngiữa hẹp đề cập đến hai hoạt động mua bán. Trong khi đó, mua bán (Acquisitions) theo quan điểm của JETRO (Tô chức Xúc tiền Thương mại Nhật Bản) bao gồm các hoạt động sau: mua bán cô phiêu từ các cd đông tiện hữu, đăng ky mua cỗ phiêu mới phát hành, trao đổi cô phiéu, mua cỗ phiêu thông qua TOB, mua cô phiêu thông qua LBO và MBOTM, mua tài sản của `9 David L.SCott (2003), Wall Steet Words: An Ato Z Guide to ñnvestnsent Temus for Today Investor. `? Mergers and Acquisitions: What is the diffirent?, ưtps Jhttmg investopedia conask mnsvvers/0218 15 nbut-difference-betwreenmerger-and- ‘acquistion asp ,truy cập ngày 6/1/2024. Người ma sẽế đềsat mộtĐI nụ cổ phiếu và cỗ dong co thechấpnhân bán hoặc không.
MBO Qéamagement Buyout): Li qui trừù\khí các nha quần lý hoäc nhóm quản lý bin tong công ty (during Hi một cộng ty ding hoạt đồng tốt) um bs ty dé từ chinh các cổ đồng hiện tại. Nhóm quản lý sử dung von của họ hoặc có tht hợp tác với nhà tr bản ngoài để amu lại công ty và kiêm soát hoạt déngkmh doanh. “LBO (Leveraged Buyout): Li qui trần khi một công ty hoặc nhóm đầu tư na.lại một cổng ty bing cách sir omg một họng lớn von vay. Các khoăn vay này thường được bảo dim bing tài sin của công tynax tiều hoặc đựa trên dong tiền mà cổng ty sé tạo ra trong tương hai de trả nợ, Khi nưna hi thành.
9 doanh nghiệp (một phân hoặc toàn bô doanh nghiép); và các bình thức mua bán khác“ Ngoài ra, Tổ chức Xúc tiên Thương mai Nhật Bản đưa ra quan điểm rang hoạt đông mua bán và sáp nhâp (M&A) bao gồm một loạt các hoạt động hop tác kinh doanh và tham gia góp vốn ma không liên quan đến việc chuyên quyên quản lý hay quyền sở hữu doanh nghiép! Hoạt động M&A theo cách hiéu này rông hơn, bao gồm cả các hoạt đông liên minh vên như them gia gop yên vào doanh nghiệp và liên minh kinh doanh trong một hoạt đông kinh doanh cụ thé như liên minh sẵn xuất, liên minh bán hàng hay liên minh kỹ thuật !7 Tại Việt Nam, hoạt đông M&A được dich ra nhiều cách gọi khác nhau như “sáp nhập và mua lại”, “thâu tom và hợp nhật” hay “mua ban và sáp nhập" và chưa được hiểu một cách thông nhật. Hiện nay, pháp luật Việt Nam chỉ đưa ra các khái riệm riêng rế về “sáp nhập”, “mua lại” và “hợp nhật”. Theo Luật Canh tranh 2018, các hành vi sáp nhập, hợp nihật và mua lại là các hình thức tập trung kinh tê, trong đó “Sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyên toàn bộ tài san, quyển. ngÌĩa vụ và lợi ích hợp pháp của minh sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm ditt hoạt động kính doanh hoặc sự tổn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập.
Hop nhất doanh nghiệp là việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyên toàn bộ tài sản. quyên, nghữa vụ và lợi ích hợp pháp của minh dé hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời cham dứt hoạt động linh doanh hoặc sự tổn tai của các doanh nghiệp bị hợp nhất. Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp true tiếp hoặc gián tiếp mua toàn bộ hoặc một phan vốn góp, tài sản của doanh nghiệp khác dit dé kiêm soát. chỉ phối doanh nghiệp hoặc một ngành, nghề của doanh nghiệp bị mua lai.
„1+ công, công ty đầu tơ sẽ kiếm soát công ty mục tiêu và sử đựng cơ cầu tải chính để tối ưa hỏa lợi nhuận. * JETRO, Japan’s Changing Economic Laws & Regulations, Report (JETRO, Tokyo, 2001). 3+ JETRO, Japan’s Changing Economic Layrs & Regulations , Report (TETRO, Tokyo, 2001). The Market for Corporat: Comtrol in Japan - M&As, Hostile Takeovers and Regulatory Framework, Sornger Berlin, Heide berg.
http :/dx doi arg/10.1007/973-3-540-71588- 7 ` Điều 29 Luật Canh tranh 2018. 10 Khái niém sáp nhập, hợp nhất cũng được quy dinh trong Luật Doanh. nghiệp 2020 và được coi là các hình thức tô clức lại doanh nghiệp. Theo đó “Sap nhập là việc một hoặc mốt số công ty (sau day gợi là công ty bi sáp nhập) có thé sáp nhập vào một công ty khác (sau đây gọi là công ty nhân sáp nhập) bằng cách chuyễn toàn bé tài sản quyền ngliia vụ và lợi ích hop pháp sang công ty nhận sáp nhập, đông thời chẳm đút sự tổn tại của công ty bi sáp nhập.
Hop nhất là việc hai hoặc một số công ty (sau day got là công ty bi hop nhất) có thé hợp nhất thành một công ty mới (sau đây gọi là công ty hop nhất) đồng thời chấm đút tên tai của các công ty bị hợp nhất ”'9 Cothé thay, có sự tương tự trong quy định về sáp nhập và hợp nhật theo quy định tạt Luật C anh tranh 2018 và Luật Doanh nghiệp 2020. Tuy nhiên, Luật Doanh nghiệp 2020 không đưa ra một định nghiia cu thể về mua lại hay mua bán doanh nghiệp va chỉ thửa nhận hành vi bán doanh nghiệp đối với doanh nghiệp tư nhân, Nhìn chung bản chat của hoạt động mua bán hay sáp nhập doanh nghiệp đều dẫn đền sự thay đổi, chuyển giao quyền kiểm soát nội bộ của mét doanh nghiệp. Sự thay đổi này chi phối các quyết đính trong quản ly điều hành hoạt đông kinh doanh của doanh nghiệp và kha nang kiểm soát doanh nghiệp. Hoạt đông mua bản và sáp nhập doanh nghiệp cũng tạo ra những doanh nghiệp lớn mạnh hơn đồng thời co thé làm gidm số lượng các doanh nghiệp trên thi trường, Hệ quả của M&A là sự thay đổi về vi trí trên thi trường mở rộng thi phân sau sáp nhập, mua lại của các bên tham gia và gây tác đông han chế cạnh tranh trên thị trường Do đó, pháp luật hau hết các quốc gia trên thê giới đều thông nhật coi hoạt động M&A 1a hành vi tập trung kinh tế thuộc đối tương điều chỉnh của pháp luật về cạnh tranh.
Qua nghiên cứu và tìm hiểu các quan điểm về M&A có thé rút ra khái niệm chung về mua bán và sáp nhập rihư sau: Sép nhập là sự kết hợp của hai hay nhiêu doanh nghiệp nham tạo ra một doanh nghiệp có quy mộ, thi phần lớn hơn thông qua hinh thức sáp nhập nuốt (mét hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển giao toàn bộ quyên, tài sẵn, ngiĩa vụ và * Điều 200,201 Luật Doanh nghiệp 2020. ?° Điều 192 Luật Doanh Nghiệp 2020 Bey loi ich hợp pháp sang doanh nghiệp nhận sáp nhập dong thời châm đút sự tôn tại của minh) hoặc hợp nhật hay sáp nhap ngang bang (các doanh nghiệp bi hop nhật chuyển toàn bộ tai sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ich hợp pháp của minh sang doanh nghiệp méi được thành lập đông thời cham đút sự tồn tei của mình). Như vay, sáp nhập (mergers) được hiểu theo ngliia rộng, bao gồm cả hoạt động sáp nhap và hợp nhất theo quy định của pháp luật Viét Nam. Mua bản doanh nghiệp 1a việc mot doanh nghiệp mua lại một phân hoặc toàn bộ cỗ phiêu, tai sản của doanh nghiệp của chủ sở hữu doanh nghiệp đủ dé gianh được quyền kiểm soát đối với doanh nghiệp mục tiêu.