Sách Giáo Khoa Toán 8 Tập 2 - Cánh Diều: Nội Dung và Bài Tập

Sách Giáo Khoa Toán 8 Tập 2: Cánh Diều là một trong những tài liệu quan… 105 trang · Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Xuất Bản - Thiết Bị Giáo Dục Việt Nam · 2021.

• Tác giả: Độ Đức Thái
• Trường học: Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Xuất Bản - Thiết Bị Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Toán
• Đề tài: Sách Giáo Khoa Toán 8 Tập 2: Cánh Diều
• Loại tài liệu: sách giáo khoa
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1.1. Thu thập và phân loại dữ liệu
• 1.2. Mô tả và biểu diễn dữ liệu trên các bảng, biểu đồ
• 1.3. Phân tích và xử lí dữ liệu thu được ở dạng bảng, biểu đồ
• 1.4. Xác suất của biến cố ngẫu nhiên trong một số trò chơi đơn giản. Xác suất thực nghiệm của một biến cố trong một số trò chơi đơn giản
• 1.5. Bài tập cuối chương
• 2.1. Phương trình bậc nhất một ẩn. Ứng dụng của phương trình bậc nhất một ẩn
• 2.2. Bài tập cuối chương VII
• 3.1. Định lí Thales trong tam giác. Ứng dụng của định lí Thalès trong tam giác. Đường trung bình của tam giác
• 3.2. Tính chất đường phân giác của tam giác
• 3.3. Tam giác đồng dạng
• 3.4. Trường hợp đồng dạng thứ nhất của tam giác
• 3.5. Trường hợp đồng dạng thứ hai của tam giác
• 3.6. Trường hợp đồng dạng thứ ba của tam giác
• 3.7. Hình đồng dạng
• 3.8. Hình đồng dạng trong thực tiễn
• 4. Bài tập cuối chương VII
• 5. Hoạt động thực hành và trải nghiệm
• 5.1. Thực hành đo chiều cao
• 5.2. Thực hành một số phần mềm
• 6. Bảng giải thích thuật ngữ
• 7. Bảng tra cứu từ ngữ

Tóm tắt

I. Tổng quan về Sách Giáo Khoa Toán 8 Tập 2 Cánh Diều

Sách Giáo Khoa Toán 8 Tập 2: Cánh Diều là một trong những tài liệu quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông. Sách được biên soạn nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản về toán học, từ đó phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề. Nội dung sách bao gồm nhiều chủ đề phong phú, từ đại số đến hình học, giúp học sinh có cái nhìn tổng quát và sâu sắc về môn học này.

1.1. Nội dung chính của Sách Giáo Khoa Toán 8

Sách bao gồm các chương như phương trình bậc nhất, định lý Thales, và các bài tập thực hành. Mỗi chương được thiết kế để giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm toán học cơ bản.

1.2. Đối tượng sử dụng Sách Giáo Khoa Toán 8

Sách được sử dụng chủ yếu cho học sinh lớp 8, nhưng cũng có thể là tài liệu tham khảo cho giáo viên và phụ huynh trong việc hỗ trợ học sinh học tập.

II. Những thách thức trong việc học Toán lớp 8

Học sinh thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức Toán lớp 8, đặc biệt là các khái niệm trừu tượng như xác suất và hình học không gian. Những thách thức này có thể dẫn đến sự chán nản và thiếu động lực học tập. Việc tìm ra phương pháp học tập hiệu quả là rất cần thiết để giúp học sinh vượt qua những khó khăn này.

2.1. Khó khăn trong việc hiểu các khái niệm toán học

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm như phương trình bậc nhất và định lý Thales, dẫn đến việc không thể áp dụng vào giải bài tập.

2.2. Thiếu động lực học tập

Sự thiếu động lực có thể xuất phát từ việc không thấy được ứng dụng thực tiễn của toán học trong cuộc sống hàng ngày.

III. Phương pháp học Toán hiệu quả cho học sinh lớp 8

Để học tốt môn Toán, học sinh cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc sử dụng sách giáo khoa như Sách Giáo Khoa Toán 8 Tập 2: Cánh Diều là một trong những cách giúp học sinh nắm vững kiến thức. Ngoài ra, việc thực hành thường xuyên và tham gia các hoạt động nhóm cũng rất quan trọng.

3.1. Thực hành giải bài tập

Giải bài tập thường xuyên giúp học sinh củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

3.2. Học nhóm và thảo luận

Học nhóm giúp học sinh trao đổi ý tưởng và giải quyết vấn đề một cách hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kiến thức Toán lớp 8

Kiến thức Toán lớp 8 không chỉ có giá trị trong học tập mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực. Từ việc tính toán chi phí trong cuộc sống hàng ngày đến việc áp dụng các khái niệm toán học trong khoa học và công nghệ, Toán học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề.

4.1. Tính toán trong cuộc sống hàng ngày

Học sinh có thể áp dụng kiến thức Toán để tính toán chi phí mua sắm, quản lý tài chính cá nhân.

4.2. Ứng dụng trong khoa học và công nghệ

Nhiều khái niệm toán học được áp dụng trong các lĩnh vực như vật lý, hóa học và công nghệ thông tin.

V. Kết luận và tương lai của môn Toán trong giáo dục

Môn Toán có vai trò quan trọng trong giáo dục, giúp học sinh phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề. Việc cải tiến phương pháp giảng dạy và sử dụng tài liệu học tập như Sách Giáo Khoa Toán 8 Tập 2: Cánh Diều sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục. Tương lai của môn Toán trong giáo dục sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ và các phương pháp giảng dạy hiện đại.

5.1. Tầm quan trọng của Toán trong giáo dục

Toán học không chỉ là môn học bắt buộc mà còn là nền tảng cho nhiều lĩnh vực khác.

5.2. Xu hướng phát triển của môn Toán

Sự phát triển của công nghệ thông tin sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho việc học và giảng dạy Toán học.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Toán học do Giáo sư Tiến sĩ Khoa học Đỗ Đức Thái giữ vai trò Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên, cùng đội ngũ tác giả gồm Lê Tuấn Anh, Đỗ Tiến Đạt, Nguyễn Sơn Hà, Nguyễn Thị Phương Loan, Phạm Sỹ Nam và Phạm Đức Quang biên soạn; đơn vị phát hành là Công ty Cổ phần Đầu tư Xuất bản – Thiết bị Giáo dục Việt Nam. Trong cấu trúc chương trình đào tạo toán học cơ bản và phương pháp giảng dạy, tài liệu này đảm nhiệm vai trò cầu nối kiến thức giữa số học sơ cấp với các mô hình đại số, thống kê ứng dụng và hình học không gian phẳng.

Mục tiêu học tập trọng tâm của tài liệu là trang bị cho người học tư duy định lượng thông qua việc thu thập, phân loại, mô tả và phân tích dữ liệu thống kê; hình thành khái niệm xác suất cổ điển và xác suất thực nghiệm; xây dựng kỹ năng mô hình hóa toán học qua công cụ phương trình bậc nhất một ẩn; đồng thời thiết lập các suy luận hình học dựa trên định lí Thalès và tính chất tam giác đồng dạng.

Cấu trúc giáo trình tuân thủ tiến trình kiến tạo từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng. Mỗi chủ đề đều khởi đầu từ các tình huống thực tiễn hoặc mô hình vật lý cụ thể, đi qua các bước khám phá quy luật, hình thành định nghĩa, chứng minh quy tắc toán học và kết thúc bằng bài tập ứng dụng đa dạng. Điểm đặc sắc của giáo trình nằm ở tính chuẩn xác về số liệu khi trực tiếp trích xuất dữ liệu từ các ấn phẩm chính thống như Niên giám Thống kê 2020 (NXB Thống kê, 2021), báo cáo của Bộ Công Thương, số liệu của Tổng cục Hải quan, kết hợp với các bài toán lịch sử và ngữ cảnh liên môn.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Căn cứ theo mục lục và nội dung văn bản, giáo trình tổ chức hệ thống kiến thức thành các phân vùng trọng tâm:

• Chương VI: Thống kê và Xác suất (Trang 3 – Trang 44):

  • §1. Thu thập và phân loại dữ liệu: Thiết lập phương pháp thu thập (quan sát, lập phiếu hỏi, phỏng vấn, trích xuất dữ liệu sẵn có); phân loại dữ liệu thành định tính (chữ, kí hiệu) và định lượng (số thực); xác lập các tiêu chí kiểm tra tính hợp lý của dữ liệu (định dạng, phạm vi, tính đại diện của mẫu, quan hệ toán học giữa các bộ phận với toàn thể).
  • §2. Mô tả và biểu diễn dữ liệu trên các bảng, biểu đồ: Kỹ thuật đọc, vẽ và chuyển đổi linh hoạt giữa bảng số liệu với biểu đồ cột, biểu đồ cột kép, biểu đồ đoạn thẳng và biểu đồ hình quạt tròn (chia tỷ lệ 5%, 10%).
  • §3. Phân tích và xử lí dữ liệu thu được ở dạng bảng, biểu đồ: Phương pháp phát hiện vấn đề, nhận diện xu hướng biến động số liệu qua thời gian và đưa ra các quyết định kinh doanh, kế hoạch chi tiêu.
  • §4 & §5. Xác suất của biến cố và Xác suất thực nghiệm trong trò chơi đơn giản: Xác định không gian biến cố và tỷ số kết quả thuận lợi trong trò chơi tung đồng xu ($P = 1/2$), vòng quay số, rút thẻ ngẫu nhiên; tính xác suất thực nghiệm qua tỷ số giữa số lần xuất hiện biến cố trên tổng số phép thử; khảo sát quy luật số lớn dựa trên thí nghiệm lịch sử 4.040 lần tung đồng xu của Bá tước George-Louis Leclerc de Buffon.
  • Bài tập cuối chương VI (Trang 37): Hệ thống hóa dữ liệu và đánh giá tổng hợp.

• Chương VII: Phương trình bậc nhất một ẩn (Trang 45 – Trang 61):

  • §1. Phương trình bậc nhất một ẩn: Xây dựng khái niệm phương trình $A(x) = B(x)$ từ mô hình cân đĩa thăng bằng; định nghĩa phương trình dạng $ax + b = 0$ ($a \neq 0$); hệ thống hai phép biến đổi tương đương gồm quy tắc chuyển vế (đổi dấu hạng tử) và quy tắc nhân/chia với một số khác 0 để tìm nghiệm duy nhất $x = -b/a$; kỹ thuật giải phương trình mở rộng $ax + b = cx + d$.
  • §2. Ứng dụng của phương trình bậc nhất một ẩn: Quy trình 3 bước giải bài toán bằng cách lập phương trình (Lập phương trình $\rightarrow$ Giải phương trình $\rightarrow$ Kiểm tra điều kiện và kết luận); ứng dụng vào các bài toán chuyển động, toán năng suất, tính tuổi, bài toán kinh tế tính cước taxi theo bậc thang, tính lãi suất tiết kiệm ngân hàng, và bài toán cổ Pythagore trích từ tài liệu của V.D. Tchi-chia-cắp (2004).
  • Bài tập cuối chương VII (Trang 50): Luyện tập biến đổi đại số và giải toán thực tiễn.

• Chương VIII: Định lí Thalès và Hình đồng dạng (Trang 62 – Trang 97):

  • Trình bày định lí Thalès, ứng dụng định lí Thalès trong tam giác, đường trung bình và tính chất đường phân giác của tam giác (§1 – §4).
  • Hệ thống khái niệm tam giác đồng dạng cùng ba trường hợp đồng dạng của tam giác (§5 – §8).
  • Khái niệm hình đồng dạng và hình đồng dạng trong thực tiễn (§9 – §10).

• Hoạt động thực hành, trải nghiệm và Tra cứu (Trang 98 – Trang 107):

  • Chủ đề 3: Thực hành đo chiều cao gián tiếp ngoài thực địa.
  • Thực hành phần mềm: Ứng dụng công nghệ thông tin trong tính toán và thống kê.
  • Bảng tra cứu: Bảng giải thích thuật ngữ (trang 106) và Bảng tra cứu từ ngữ (trang 107).

[Chương VI: Thống kê & Xác suất]
[Chương VII: Đại số tuyến tính sơ cấp]
[Chương VIII & Thực hành: Hình học & Trải nghiệm]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết thống kê mô tả: Thiết lập sự phân định rành mạch giữa dữ liệu định tính (biểu diễn bằng ngôn ngữ, ký hiệu) và dữ liệu định lượng (biểu diễn bằng số thực). Cung cấp khung lý thuyết 4 tiêu chí để kiểm định tính hợp lý của dữ liệu: đúng định dạng kỹ thuật, nằm trong tập giá trị dự kiến, đảm bảo tính đại diện cho tổng thể, và thỏa mãn các ràng buộc logic toán học (tổng các thành phần bằng toàn thể, đại lượng bộ phận nhỏ hơn đại lượng toàn thể).
• Nguyên lý xác suất: Xây dựng định nghĩa cổ điển về xác suất dựa trên tỷ số giữa số kết quả thuận lợi và tổng số kết quả đồng khả năng trong không gian biến cố hữu hạn; đồng thời liên kết với định nghĩa thống kê qua xác suất thực nghiệm và nguyên lý hội tụ tần suất khi quy mô mẫu tăng vô hạn.
• Lý thuyết phương trình đại số: Khung lý thuyết về phương trình tương đương, tập nghiệm, bậc của đa thức một biến, các tiên đề bảo toàn nghiệm qua phép biến đổi cộng/nhân.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Vẽ, đọc và xử lý bảng thống kê; phân chia hình quạt tròn theo tỷ lệ phần trăm (10%, 5%); biểu diễn chuỗi số liệu thời gian trên biểu đồ đoạn thẳng; giải thành thạo phương trình bậc nhất một ẩn và các phương trình đưa được về dạng $ax + b = 0$.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích xu hướng tăng trưởng kinh tế và biến đổi khí hậu (phân tích biểu đồ biên độ nhiệt trung bình tháng từ công trình của nhóm tác giả Lê Huy Bá, Lương Văn Việt, Nguyễn Xuân Hoàn, 2017); phát hiện các kết luận sai lệch do mẫu điều tra không đại diện hoặc số liệu ghi nhận mâu thuẫn logic.
• Kỹ năng ứng dụng thực tiễn (Practical competencies): Mô hình hóa bài toán kinh doanh (tính toán lượng hàng nhập kho theo nhu cầu trung bình tháng, cân đối cơ cấu xuất nhập khẩu); giải quyết bài toán tài chính (tính tiền cước taxi lũy tiến, tính lãi kép ngân hàng theo kỳ hạn năm).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình triển khai phương pháp tiếp cận sư phạm dựa trên nguyên lý kiến tạo kết hợp giải quyết vấn đề thực tế (Problem-based learning). Tiến trình bài học luôn bắt đầu từ một hoạt động khởi động mang tính trực quan, dẫn dắt người học qua chuỗi tương tác gồm: quan sát hiện tượng $\rightarrow$ thực hiện hoạt động khám phá $\rightarrow$ rút ra nhận xét, quy tắc $\rightarrow$ thực hành qua ví dụ có hướng dẫn $\rightarrow$ tự luyện tập củng cố.

[Tình huống thực tế / Câu hỏi gợi mở]
   [Hoạt động khám phá kiến thức]
[Khái niệm / Định lý / Quy tắc toán học]
   [Ví dụ mẫu có lời giải chi tiết]
  [Bài tập luyện tập & Vận dụng liên môn]

Hệ thống ví dụ mẫu và bài tập được thiết kế theo cấu trúc phân tích tường minh:

• Case studies kinh tế - xã hội: Bài toán phân tích cơ cấu kim ngạch xuất khẩu than Quảng Ninh giai đoạn 2017–2020 để kiểm tra nhận định báo chí; bài toán phân tích tỷ số thu nhập bình quân đầu người giữa Việt Nam và Singapore (2015–2020) dựa trên Niên giám Thống kê 2020.
• Hệ thống bài tập phân loại lỗi sai: Giáo trình đưa vào các ví dụ đối chứng yêu cầu người học phân tích sai lầm trong quá trình giải toán (như quên đổi dấu khi chuyển vế hạng tử $4x$ trong giải phương trình).
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp đánh giá thường xuyên qua các bài luyện tập nhỏ sau từng mục kiến thức với đánh giá tổng kết qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan và bài toán tự luận đa bước ở phần Bài tập cuối chương.
• Hướng dẫn tự học: Giáo trình cung cấp quy trình giải bài toán bằng cách lập phương trình mẫu với 3 bước chuẩn hóa; người học có thể tự kiểm tra, đối chiếu kiến thức qua Bảng giải thích thuật ngữ (trang 106) và Bảng tra cứu từ ngữ (trang 107) ở cuối sách.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Kế thừa và nâng chuẩn liên thông: Nội dung kế thừa mạch kiến thức thống kê từ lớp 6 và lớp 7 nhưng mở rộng sang xử lý dữ liệu phức hợp, đòi hỏi kỹ năng lập luận về tính hợp lý của số liệu thay vì chỉ đọc dữ liệu thô.
• Tích hợp cơ sở dữ liệu thực tiễn đương đại: Giáo trình cập nhật các nguồn dữ liệu chính thức giai đoạn 2015–2020:
  • Dữ liệu GDP và các khu vực kinh tế từ Tổng cục Thống kê và Niên giám Thống kê 2020.
  • Báo cáo xuất khẩu điện thoại, linh kiện và khai thác khoáng sản của Bộ Công Thương (2017–2020).
  • Thống kê thị trường xuất khẩu rau quả năm 2020 của Tổng cục Hải quan.
  • Chuỗi số liệu tuổi thọ trung bình của người Việt Nam giai đoạn 1989–2019 và dự báo tỷ lệ người cao tuổi đến năm 2069.
• Kết nối liên môn sâu rộng:
  • Liên môn Ngữ văn: Bài tập phân loại 18 tác phẩm văn học theo thể loại Truyện, Thơ, Kí, Kịch bản văn học (với các tác phẩm cụ thể: Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi, Truyện Kiều của Nguyễn Du, Buổi học cuối cùng của Alphonse Daudet, Hai vạn dặm dưới đáy biển của Jules Verne, kịch Romeo và Juliet của Shakespeare, Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng, Bệnh sĩ của Lưu Quang Vũ).
  • Liên môn Hóa học và Khoa học Tự nhiên: Bài toán giải thích câu ca dao nông nghiệp "Lúa chiêm lấp ló đầu bờ - Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên" để tính số nguyên tử Oxy trong phân tử nitric acid ($HNO_3$) dựa trên phương trình khối lượng phân tử 63 amu.
• Tích hợp lịch sử khoa học: Đưa thí nghiệm xác suất thực nghiệm của nhà khoa học George-Louis Leclerc de Buffon vào phần lý thuyết giúp người học tiếp cận bản chất của quy luật số lớn một cách trực quan.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học sinh trung học cơ sở và người học toán sơ cấp: Phục vụ trực tiếp quá trình học tập môn Toán học lớp 8; xây dựng nền tảng đại số tuyến tính cơ bản, lý thuyết xác suất và năng lực phân tích dữ liệu định lượng.
• Sinh viên ngành Sư phạm Toán học và Cán bộ nghiên cứu giáo dục: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp xây dựng giáo án phát triển năng lực, cách khai thác tư liệu thực tế và phương pháp tích hợp liên môn trong dạy học toán sơ cấp.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần nắm vững các phép tính số học trên tập số thực, tỷ số phần trăm, biểu thức đại số cơ bản và kỹ năng đọc biểu đồ thống kê mức độ nhận biết đã được học ở lớp 6 và lớp 7.
• Giảng viên và giáo viên: Sử dụng để tổ chức hoạt động dạy học trên lớp, khai thác hệ thống câu hỏi khám phá nhằm dẫn dắt định lý, sử dụng ngân hàng bài toán thực nghiệm để ra đề kiểm tra, thiết kế chuyên đề dạy học trải nghiệm và hoạt động đo đạc thực địa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ học sinh lớp 8 theo chương trình giáo dục phổ thông môn Toán, đồng thời là tài liệu tham khảo chuyên ngành cho sinh viên sư phạm, giáo viên toán THCS và những người cần củng cố kiến thức nền tảng về phương trình đại số, hình học phẳng và thống kê ứng dụng.

2. Người học cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận?

Cần nắm vững các phép toán trên tập hợp số hữu tỉ, quy tắc tính toán phân số, số thập phân, hiểu các khái niệm cơ bản về bảng số liệu, biểu đồ tranh, biểu đồ cột đã được trang bị ở chương trình Toán lớp 6 và lớp 7.

3. Điểm khác biệt căn bản của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?

Tài liệu loại bỏ các dữ liệu giả định, sử dụng dữ liệu thực tế từ các nguồn thống kê chính thức (Niên giám Thống kê 2020, Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan), tăng cường bài tập kiểm tra tính logic của dữ liệu và tích hợp các ngữ cảnh liên môn phong phú (Ngữ văn, Địa lý, Lịch sử, Hóa học).

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?

Người học nên tuân thủ trình tự: đọc tình huống thực tiễn mở đầu $\rightarrow$ tự trả lời câu hỏi ở các hoạt động khám phá $\rightarrow$ phân tích các bước trong ví dụ giải mẫu $\rightarrow$ tự làm bài tập luyện tập $\rightarrow$ kiểm tra đối chiếu thuật ngữ qua Bảng giải thích thuật ngữ (trang 106) và Bảng tra cứu từ ngữ (trang 107).

5. Giáo trình có tích hợp các nội dung thực hành công nghệ không?

Có. Giáo trình dành riêng mục Thực hành một số phần mềm (trang 101) và Chủ đề 3: Thực hành đo chiều cao (trang 98) để người học ứng dụng công nghệ thông tin và kiến thức hình học vào các bài toán đo đạc thực địa.

---

Kết luận

Giáo trình thể hiện chuẩn xác các nguyên lý toán học cơ bản, tạo dựng nền tảng lý thuyết vững chắc về Thống kê, Xác suất, Đại số và Hình học sơ cấp thông qua phương pháp mô hình hóa dữ liệu thực tiễn.

Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: khởi đầu từ tư duy thu thập và phản biện dữ liệu (Chương VI), tiến tới công cụ đại số phương trình bậc nhất một ẩn (Chương VII), phát triển các cấu trúc hình học đồng dạng (Chương VIII) và hoàn thiện qua các chủ đề thực hành thực địa, ứng dụng phần mềm.

Tài liệu cung cấp nguồn học liệu bổ trợ phong phú từ các ấn phẩm thống kê quốc gia và tài liệu tham khảo chuyên khảo, đáp ứng đầy đủ yêu cầu giảng dạy, nghiên cứu sư phạm và tự học học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐỘ ĐỨC THÁI (Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên) LÊ TUẤN ANH - ĐỖ TIẾN ĐẠT - NGUYÊN SƠN HÀ NGUYỄN THỊ PHƯƠNG LOAN - PHẠM SỸ NAM - PHAM DUC QUANG CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ XUẤT BẢN - THIẾT BỊ GIÁO DỤC VIET NAM = §1. Thu thap va phan loai đữ liệu §2. Mô tả và biểu diễn dữ liệu trên các bảng, biểu đỏ §3. Phân tích và xử lí dữ liệu thu được ở đạng bảng, biểu đồ 19 3 9 §4.

Xác suất của biến cố ngẫu nhiên trong một số trò chơi đơn giản. Xác suất thực nghiệm của một biển cổ trong một số trò chơi đơn giản 31 Bài tập cuối chương VL §1. Phương trình bậc nhất một ẩn. Ứng dụng của phương trình bậc nhất một ẩn.

45 'Bài tập cuỗi chương VII 50 §1. Dinh li Thales trong tam giác. Ứng dụng của định lí Thalès trong tam giác. Đường trung bình của tam giác 62 §4.

Tính chất đường phân giác của tam giác 66 §5. Tam giác đồng dạng 70 §6. Trường hợp đồng dạng thứ nhất của tam giác 74 §7. Trường hợp đồng dạng thứ hai của tam giác 79 $8.

Trường hợp đồng dạng thứ ba của tam giác 83 §9. Hình đồng dạng 86 = §10. Hình đồng dạng trong thực tiễn 90 Bài tập cuối chương VIIL 94 HOAT DONG THUC HANH VA TRAI NGHIEM Chủ đê 3. Thực hành đo chiêu cao sa THUC HANH MOT SO PHAN MEM.

101 BANG GIAI THICH THUẬT NGỮ 106 BANG TRA CUU TU NGU 107 SSS, Các em giữ gìn sóch cồn thôn, không viết vào sách để sử dụng được lôu dời. THỐNG KÊ VÀ XÁC SUẤT Trong chương này, chúng ta sẽ tìm hiểu những nội dung sau: thu thập và phân loại dữ liệu; mô tả và biểu diễn dữ liệu trên các bảng, biểu đồ; phân tích và xử lí dữ liệu; xác suất, xác suất thực nghiệm của biến cố ngẫu nhiên trong một số trò chơi đơn giản; mối liên hệ giữa xác suất thực nghiệm của một biến cố với xác suất của biến cố. đó khi số lần thực nghiệm rất lớn. THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU Ở lớp 6 và lớp 7, chúng ta đã làm quen với tiến trình thống kê, trong đó có thu thập và phân loại dữ liệu.

2 Làm thế nào để thu thập và phân loại dữ liệu? Fe I. THU THAP DU LIEU €QEB cic ban hoe sinh lớp SA muôn thú thập thông tín vẻ số lượng huy chương đạt được của Đoàn thẻ thao Việt Nam tại SEA Games 30. Theo em, các bạn lớp §A có thể thu thập những thông tin đó bằng cách nào? S Có nhiều cách để thu thập dữ liệu, chẳng hạn: quan sát, lập phiếu điều tra (phiếu hỏi), tiến hành phỏng vấn,. hoặc thu thập từ những nguồn có sẵn như sách, báo, trang.'web, các phương tiện thông tin dai chting,.

Chẳng hạn: Trong Hoat déng 1, các bạn học sinh lớp 8A có thẻ thu thập thông tin vẻ số lượng huy chương đạt được của Đoàn thé thao Viét Nam tai SEA Games 30 tir trang web https://vietnamnet.vn, két qua thu được như sau: ~ Các loại huy chương là: huy chương Vàng, huy chương Bạc, huy chương Đồng; ~ Số lượng huy chương mỗi loại đó lần lượt là: 98, 85, 105. Ví dụ 1 Lớp trưởng lớp 8C muốn thu thập thông tin vẻ các môn thể thao được ưa thích của các bạn trong lớp. Theo em, bạn lớp trưởng có thẻ thu thập những thông tin đó bằng, cách nào? @ Giai Bạn lớp trưởng lớp §C có thể thu thập những thông tin đó bằng cách lập phiếu hỏi theo mau sau (Bang 1): Môn thể thao Ua thie: Wisse Bóng đá tìm hiểu vẻ các loại kem yêu thích Chuiêng của 40 khách hàng trong sáng Chủ nhật. Theo em, cửa hàng có Bóng rô thể thu thập những thông tin đó bằng cách nào? Bang 1 Il, PHAN LOẠI VÀ TỔ CHỨC DỮ LIỆU Bạn Ngân thú thập thông tín từ Niên giám Thống kê 2020 (NXB Thống kê, 2021) về số lượng các tỉnh/thành phố thuộc các vùng kinh tế - xã hội của nước ta năm 2020 như sau: — Sáu vùng kinh tế - xã hội là: Đồng bằng sông Hồng, Trung du và miễn núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Duyên hải miễn Trung, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông.

Cửu Long; ~ Số lượng các tỉnh/thành phố thuộc các vùng kinh tế ~ xã hội đó lần lượt là: 11, 14, 14, 5, 6,13. Hãy phân loại các dữ liệu đó dựa trên tiêu chí: dữ liệu là số liệu; dữ liệu không phải là số liệu. “Trong các đữ liệu thống kê thu thập được ~ Có những dữ liệu thống kê là số (số liệu), những dữ liệu này còn gọi là đữ liệu định lượng, — Có những dữ liệu thông kê không phải là só, những dữ liệu này còn gọi là đữliệu định tính Do dữ liệu thu thập được thường rất đa dạng và phong phủ nên để thuận tiện trong mô tả, biểu diễn và xử lí dữ liệu ta có thẻ phân chia, sắp xếp các dữ liệu đó thành những loại dữ liệu theo những tiêu chí cho trước. Việc sắp xếp thông tin theo những tiêu chí nhất định gọi là phân loại dữ liệu.

Dựa trên tiêu chí định tính và định lượng, ta có thẻ phân loại các dữ liệu thành hai loại: ~ Dữ liệu định lượng được biểu diễn bằng số thực; ~ Dữ liệu định tính được biểu diễn bằng từ, chữ cái, kí hiệu, Để thuận tiện trong tô chức dữ liệu thu thập được, ta có thẻ phân nhóm mỗi loại đữ liệu trên thành các nhóm theo những tiêu chí cho trước. @ Ví dụ 2 Để nâng cao hiệu quả kinh doanh, một siêu thị tiến hành hỏi những mặt hàng mà 50 khách hàng dự định mua khi vào siêu thị. Kết quả thu được như sau: gạo, mì ăn liền, thịt, cá, rau củ, trứng, hoa quả, sữa tươi, quần áo, nước khoáng, nước giải khát, nước sinh tố, xà phòng, kem đánh răng, bột giặt, xoong nỗi, bát đĩa, bút viết, vở học sinh, cặp sách. a) Có bao nhiêu mặt hàng được khách hàng dự định mua? b) Hãy sắp xếp các mặt hàng đó theo những nhóm Nhém 1: Mặt hàng thực phẩm; Nhóm 2: Mặt hàng đỗ uống: Nhém 3: Mặt hàng đỗ dùng trong gia đình; Nhóm 4: Mặt hàng văn phòng phẩm.

Giải a) Có 20 mặt hàng được khách hàng dự định mua. Để tìm hiểu về các động vật có xương sông trên TráiĐất, bạn b) Ta phân nhóm 20 mặt hàng đó như sau: Loan đã sưu tầm tư liệu về những Nhom 1: Gao, mì ăn liền, thịt, cá, rau củ, trứng, _- đồng vật sau: cá rô đồng, cá chép, hoa quả; ` ÂU nhái, oe aes Nhóm 2: Sita tsi, nude khoáng, nước giải khát, See ese Sens hone nước sinh tố; a as Nhom 3: Xa phdng, kem dénh răng, bột giặt, _ nhóm các đông vậtđó theo những xoong nồi, bát đĩa, quần áo; tiêu chỉ sau: Cá; Lưỡng cư, Bò sát, Nhóm 4: Bút viết, vỗ học sinh, cặp sách. KHI CN SG Nhận xét: Việc phân loại dữ liệu thống kê phụ thuộc vào những tiêu chí đưa ra, hay nói cách khác, phụ thuộc vào mục đích phân loại II. TÍNH HỢP Li CUA DU LIEU Sau khi thu thập, phân loại và tổ chức dữ liệu, ta cần xem xét tính hợp lí của những dữ liệu thống kê đó, đặc biệt chỉ ra được những dữ liệu không hợp li.

QED Tim diém không hợp lí trong những dữ liệu cho dưới đầy. a) Danh sách email của các bạn trong đội văn nghệ lớp 8C như sau (Bảng 2) STT Tên ‘Email | 1 | Nguyén Van Duong [e-mail] | | 2 | chu Thi Thu Hằng thuhang_chu. Pham‘Thi Mai Huong [e-mail] | | : | 4 | NgôĐứcTiến [e-mail] | Bang 2 b) Kết quả 5 bài kiểm tra môn Toán của bạn Dũng lằn luot la: 8; — 6; 7; 5; 9. Nhận xét: Đề đánh giá tính hợp lí của dữ liệu, ta càn đưa ra các tiêu chí đánh giá, chẳng, hạn như dữ liệu phải: -BÉg tHhờng ~ Nằm trong phạm vi dự kiến: ~ Phải có tính đại điện đối với vẫn đẻ càn thống kê Trong Hoạt động 3, ta có ~ Dit ligu thuhang_chu.vn la khong hop li vi dữ liệu đó không đúng với định dạng của email, ~ Dữ liệu — 6 không hợp lí vì kết quả của một bài kiểm tra phải là số không âm.

_Ví dụ 3/ Đẻ chuẩn bị cho năm học mới, một công ty may thiết kế mẫu đỏng phục cho học sinh của một trường trung học cơ sở. Công ty đã hỏi ý kiến của 50 học sinh lớp 6 vẻ mẫu đồng phục đã thiết kế và nhận được kết quả là có 40 học sinh thích mẫu đồng phụcđó, Từ đó, công ty đưa ra kết luận rằng có 80% số học sinh của trường thích mẫu đỏng phục đó. Theo em, công ty may đưa ra kết luận như thẻ thì có hợp lí không? Vì sao? Giải Kết luận mà công ty may nêu ra là không hợp lí vì đối tượng hỏi ý kiền chỉ là những học sinh lớp 6 không đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ học sinh của trường trung học cơ sở (ở các khôi lớp 6, 7, 8, 9). Ö Bạn Châu vẽ biểu đỏ hình quạt tròn như ở #fình 7 đề biểu điền tỉ lệ các loại sách trong thư viện: Khoa học (KH); Kĩ thuật và Công nghệ (KT ~ CN); Văn học và Nghệ thuật (VH~NT); Sách khác.

Hỏi những số liệu mà ban Châu nêu ra trong biểu đồ hình quạt tròn ở Hình 1 đã chính xác chưa? Vì sao? Hinh | „ạ Để đánh giá tính hợp lí của dữ liệu, ta có thể dựa vào mối liên hệ toán học đơn giản giữa các số liệu. Chẳng hạn, để đảm bảo tính hợp lí, dữ liệu càn phải đáp ứng đúng các tiêu chí toản học đơn giản như: — Tổng tắt cả các só liệu thành phần phải bằng số liệu của toàn thẻ, ~ Số lượng của bộ phận phải nhỏ hơn số lượng của toàn thẻ. Ví dụ 4/ Một trường trung học cơ sở cho học sinh khối lớp 8 đăng kí tham gia hoạt động ngoại khoá. Bảng 3 thông kê số lượng học sinh đăng kí tham gia hoạt động ngoại khoá của từng lớp.

Só liệu nào trong Bảng 3 là không hợp lí Vì sao? Lớp | srsé | Séhpesinh dangkitham sia Wistert "hoạt động ngoại khoá (mỗi nhân viên chỉ làm một ca). 8A 40 35 CQuảnli cửa bàng thông kẻ như sau: Ca 1: gồm 6 nhân viên; Ss 2 = Ca2: gém 6 nhân viên; 8C 40 35 Ca 3: gồm 5 nhân viên. 8D 39 36 Hỏi những số liệu mà quản lí Bảng 3 cửa hàng nêu ra đã chính xác chưa? Giải Vì sao? Ta thấy: Sĩ số của lớp 8B chỉ là 38 (học sinh), nhưng só học sinh của lớp đỏ đăng kí tham gia hoạt động ngoại khoá lại là 39 (học sinh).