CHƯƠNG 1. NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE QUYỂN T6 CÁO CUA CÔNG DÂN 11. Khái niệm tổ cáo 'Tổ cáo lả khái niệm được sử dụng rộng rãi trong đời song xã hội. Hành vi tổ cáo là phản tg tự nhiên của con người trước các tác động của hoàn cảnh sông, là sự thể hiên su bất bình của con người đổi với hành vi tiêu cực, trái pháp luật của người, chủ thé khác và sư thông báo cho người, tổ chức khác biết về hành vi đó để có thái đô, biện pháp giải quyết.
Tổ cáo phan ánh sự bắt én của xã hội, của đôi ngũ can bộ, nhân viên nha nước hoặc của bat kỹ cá nhân nao, vì vay, đây là nguồn tin quan trọng can được Cơ quan nha nước tiếp nhận, xử lý. 'Về hình thái biểu hiện, tổ cáo là việc tiết 16 hay công bổ một cách công khai hoặc bi mat thông tin vé việc làm bat hợp pháp, trái quy tắc, nguy hiểm hoặc vô đạo đức của một chủ thể nào đó tới người có khả năng xử lý, giãi quyết hiệu quả. Tuy nhiên, trong nhiễu trường hợp, tổ cáo chỉ là sự thông tin vé những hiện tượng có dau hiệu vi phạm pháp luật. Cách hiểu nay cho thầy tá cáo có thể chỉ là.
việc đưa ra những thông tin về một hảnh vi, vụ việc sai pham nào đó một cach trực tiếp hoặc giản tiếp, công khai hoặc bí mật, hoặc những thông tin vé hiện tương có dẫu hiệu vi phạm theo căm nhận chủ quan của người biết vé vụ việc Đã có nhiêu định nghia về tô cáo như theo từ điển Tiếng Việt thi “td cáo ia báo cáo cho mọi người hoặc cơ quan có thẩm quyén biết người hoặc hành động vi pham pháp luật nào ab. vạch trần hành đông xắn xa hoặc tôi ác cho mot ‘Aaja Ortelsms, Craig Fegan (2011), Alternative to Silence: Whisteb rer Protection in 10 European Counties. Trasparency Intemational " người biết nhắm lên án, ngăn chặn” >. Theo định nghia này hành vi tô cáo có thể là hành vi vi phạm pháp luật, cũng có thé la hành vi vi pham đạo đức.
Những hành vi này vừa sâm hai những quan hệ z hội được quy phạm pháp luật bảo vệ và điều chỉnh vừa tác đông đến x8 hội với mục đích tiêu cực, cén phat được lên án và đầu tranh quyết liệt Nếu tiêp cận dưới góc độ xã hội thi tổ cáo là vạch trên những bảnh vi vi pham pháp luật, vi pham dao đức cho người khác biết, không chỉ là cơ quan có thấm quyển. Còn néu tiếp cân đưới góc độ pháp lý thi tổ cáo là vạch trần hành vi ‘vi phạm hoặc có nguy cơ vi phạm pháp luật, báo cho Cơ quan tổ chức có thẩm. quyền được biết và xử ly. Trong phạm vi luên văn này nghiên cứu chuyên vẻ quyền tổ cáo tác giả tiếp côn tổ cáo dưới gúc đô pháp lý tổ cáo là việc cá nhân theo thủ tục quy định của Luật nay bao cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm.
quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bat kỳ cơ quan, tổ chức, cả nhân nào tây thiết hai hoặc đe doa gây thiệt hai đến lợi ích của Nhà nước, quyền va lợi ích hop pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhânÌ Tổ cáo, dựa vào hành vi bị tổ cdo được phân thành 02 nhóm sau: Tô cáo "hành vi vi pham pháp luật trong việc thực hiền nhiém vụ, công vụ, Tổ cáo hảnh. vĩ vi phạm pháp luật về quản lý nha nước trung các lĩnh vực. Theo đó: "Tổ cáo hảnh vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ công vụ la tổ cáo về hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ cia các đối tương sau đây: Cán bộ, công chức, viên chức, người khác được giao thực "hiên nhiém vu, công vụ, người không còn la cán bộ, công chức, viên chức nhưng, đã thực hiện hành vi vi pham pháp luật trong thời gian la căn bd, công chức, viên ˆ Khoản Ì Điện 2 Luật Tô cáo 2018 chức, người không còn được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ nhưng đã thực hiên hành vi vi pham pháp luật trong thời gian được gian thực hiền nhiềm vụ, công vu Cơ quan,tổ chức. 'Tổ cáo hành vi vi phạm pháp luật về quản ly nha nước trong các lĩnh vực là tổ cáo về hành vi vi pham pháp luật về quản lý nha nước trong các lĩnh vực của ‘bat kỹ cơ quan, tổ chức, cá nhân nao vẻ việc chấp hanh quy quy định của pháp uật, trừ hành vi vi pham pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ.
Khái niệm quyền tổ cáo Tổ cáo cũng lả một trong những quyển cơ bản của con người, của công dân được ghi nhận trong Hiển pháp 2013. Dưới góc độ quyên con người, quyền tổ cáo được hiểu lả biểu hiện của quyển tự do ngôn luận. Khi đó, có thể hiểu. “quyển tô cáo” là khả năng của cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện các hảnh vi phat hiện và thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyển về mọi việc.
lâm, hành vi vi phạm pháp luật. Quyên tổ cáo của công dân được pháp luật thừa nhận cho công dân được thông báo tới các cơ quan nha nước vẻ việc lêm sai pham của các tổ chức cá nhân. Cụ thể như thừa nhân hình thức thông báo bằng văn bản, bằng miệng hay thông bao qua các phương tiện điện tit sự thông báo hợp pháp, được thụ lý giãi quyết Ngoài Hiển pháp 2013, quyển tổ cáo được quy đính tập trung tại Luật Tổ cáo 2018, Luật phòng chẳng tham những và văn bản hướng dẫn thi hành các luật nay. Trong các văn bản pháp luật không nêu đính nghĩa cụ thể quyền tổ cáo nhưng thông qua những quy đính dé thể hiện chủ thể, đổi tượng, cách thức thực "hiên, biên pháp xử ly liên quan đền quyển tổ cáo.
Trong pham vi luân văn tác giã đẳng tinh với quan điểm sau, nêu định nghĩa và bao hàm cả các dẫu hiệu để người đọc dễ tiép cân hơn vẻ quyền tổ cáo: “Quyễn tổ cáo của công dân được l3 hiéu là khả năng của công dân thực hiện các hành vi đưới nhiều hình thức khác nam, nhằm thông báo chỉnh thức cho cơ quan, cá nhân có thẩm quyền về hành: vi của bắt ki cả nhân, tỗ chức nào vi phạm pháp luật. làm ảnh hưỡng đến quyén và lợi ích hợp pháp, nụ tin và danh die của nhà nước, tổ chức, hoặc của cá nhân với muc dich dé cả nhân, cơ quan có thẩm quyền xử If, ngăn ngừa hoặc khắc phuc ida qué do hành vi, việc làm đỏ gây ra”. Từ định nghĩa đó có thé thay quyền tô cáo có các đặc điểm sau: Thứ nhất. chủ thé của quyền tổ cáo ia cá nhân không bắt buộc phải có quyén, lợi ích liên quan trực tiếp đẫn hành vi bị tổ cáo.
Luật Tô cáo 2018 đã quy định chủ thể tổ cáo lả "cá nhân”. "Cả nhân ỡ đây sẽ được hiểu là cá nhân - một người, nhiều người bao gồm người Việt Nam, người nước ngoài, người không quốc tịch. Và theo quy định pháp luật hiện hành. tỗ chức không có quyển tổ cáo.
Quyển tố cáo không giới hạn đổi với những cá nhân có quyển, lợi ích liên quan đến hành vi bị tổ cdo mà những người không có quyền, lợi ích liên quan nhưng phát hiên, biết dén những hảnh vi mà cho ring đấy là hành vi vi phạm pháp luất thì déu có quyên tô cáo. Như vậy bat kỳ cá nhân nao biết được hành vi vi phạm pháp luật đều có quyển báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyên về hành vi vi phạm đó. Chủ thé tô cáo có thé la cá nhân riêng lẽ hoặc nhóm người có cùng lợi ích bi zâm phạm hoặc cùng biết vẻ hành vi vi phạm cùng thực hiện tổ cáo. Thực té cho thay trong trường hợp một nhóm người tổ cáo, có thể chỉ có một người biết vé hành vi sai phạm, những người còn lại không biết nhưng bị lôi kéo tham gia nhằm tăng áp lực cho cơ quan công quyền hay dư luận.
Trong một số trường hợp, người tổ cáo có net tương đồng với người lêm chứng trong tô tung hình su, đó là việc cả người tố 4 cáo vả người lam chứng đều biết những thông tin liên quan trực tiếp đến vi phạm. pháp luật va có nghĩa vụ khai bao trung thực những tinh tiết mả mình biết Khi nhắc đến quyền tổ cáo người ta thưởng có mới liên hệ với khiếu nại nhưng thực tế chủ thể thực hiện hai quyển nảy khác nhau. Theo quy định tai luật Khiếu nai 2011 quy định về khiêu nại: "La việc công đân, cơ quan tổ chức hoặc cám bộ, công chức theo thĩ tuc do Luật này qup định. đồ nghĩ cơ quan 16 chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính.
hành vĩ hành chính. của co quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hàmii chỉnh nhà nước hoặc quyết dinh if luật cản bộ, công chute Rt có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật. xâm phạm quyền, lợi ích hop "pháp cũa minh,” Như vậy ta thay rõ các chủ thể thực hiện quyền khiêu nại phải là đổi tượng chiu sự tác động trực tiép của quyết định hành chính, hanh vi hành chính bị khiển nai; việc khiêu nai phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục sm pháp luật quy định. Đây là dẫu hiện dễ nhân thấy nhất để người dân phân biệt vva áp dung hai quyền này trên thực tế Thêm nữa, chủ thé của quyển tô cáo là yêu tổ giúp sắc định địa vi của người tổ cáo với cơ quan nhà nước hoặc cá nhân, cơ quan, tổ chức khác trong quan hệ pháp luật tố cáo.
Qua các bản Hiến pháp 1959, Hiển pháp 1980, Hiển pháp 1992, Hiển pháp 2013 quyển tổ cáo déu được ghi nhận là quyền cơ bản của công dân. Quy định về tổ cáo tại Hiển pháp năm 2013 có sự khác biết hơn la có sự thay đỗi từ chủ thé thực hiện quyền td cáo la “công dân” thành “mọi người”. Tiếp đến theo quy định tại khoản 1 Điêu 2 Luật tô cáo 2018, chủ thể của quyền. tổ cáo là “cá nhân”.
Diéu này thực sự phủ hợp bởi không chỉ công dân Việt Nam mà những người nước ngoài, người không quốc tích sinh sống, lâm việc hợp pháp tại Việt Nam cũng có thé bị những hanh vi vi phạm phạm luật xâm phạm. 15 hoặc chính ho cũng nhận thay, chứng kiến, cỏ mong muốn làm rõ hanh vi vi phạm và cùng có ý định tổ cáo đến cơ quan có thẩm quyển. Luật Tổ cáo 2018 đã mi rông vả bao vệ hơn quyền con người, quyền công dân.