Luận văn thạc sĩ luật học quyền tác giả đối với loại hình tác phẩm nghe nhìn theo pháp luật việt nam và cộng hoà pháp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quyền tác giả đối với loại hình tác phẩm nghe nhìn theo pháp luật việt nam và cộng hoà pháp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Trần Lan Hương
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đăng Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Quyền Tác Giả Đối Với Tác Phẩm Nghe Nhìn: So Sánh Pháp Luật Việt Nam Và Cộng Hòa Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUYỀN TÁC GIẢ
• 1.1. Nguồn gốc quyền tác giả
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của quyền tác giả
• 1.2.1. Khái niệm quyền tác giả
• 1.2.2. Những đặc điểm của quyền tác giả
• 1.2.3. Các nguyên tắc bảo hộ quyền tác giả
• 1.2.3.1. Bảo hộ hình thức, không bảo hộ nội dung, ý tưởng chủ đề
• 1.2.3.2. Bảo hộ hình thức “nguyên gốc” của tác phẩm
• 1.2.4. Các tác phẩm có nhiều tác giả tham gia sáng tác
• 1.2.4.1. Tác phẩm tập thể
• 1.2.4.2. Tác phẩm tổng hợp
• 1.2.5. Chủ thể quyền tác giả
• 1.2.5.1. Khái quát về tác giả, đồng tác giả, chủ sở hữu tác phẩm
• 1.2.5.2. Chủ sở hữu tác phẩm
• 1.2.5.3. Tác giả sáng tạo trên cơ sở hợp đồng
• 1.2.5.4. Tác giả sáng tạo theo nhiệm vụ được giao
• 1.2.6. Nội dung của quyền tác giả
• 2. CHƯƠNG 2: QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI CÁC TÁC PHẨM NGHE NHÌN
• 2.1. Khái quát chung các hệ thống luật về tác giả của tác phẩm nghe nhìn
• 2.2. Nhận dạng tác phẩm nghe nhìn
• 2.3. Các tác giả của tác phẩm nghe nhìn
• 2.3.1. Những người là tác giả theo quy định của luật
• 2.3.2. Những người có thể chứng minh tư cách tác giả
• 2.4. Những yếu tố được bảo hộ của tác phẩm nghe nhìn
• 2.5. Quyền tài sản
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG BẢO HỘ VÀ KIẾN NGHỊ VỀ QUYỀN TÁC GIẢ VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn
• 3.2. Một số kiến nghị về quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn
• 3.3. Đánh giá chung về pháp luật bảo hộ quyền tác giả và một số vấn đề
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn

Quyền tác giả là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đặc biệt đối với các tác phẩm nghe nhìn. Tại Việt Nam, quyền tác giả được quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ, trong khi đó, pháp luật Cộng hòa Pháp cũng có những quy định riêng biệt. Việc so sánh hai hệ thống pháp luật này giúp hiểu rõ hơn về cách thức bảo vệ quyền lợi của tác giả và các tác phẩm của họ.

1.1. Khái niệm quyền tác giả và tác phẩm nghe nhìn

Quyền tác giả được định nghĩa là quyền của tác giả đối với tác phẩm của mình. Tác phẩm nghe nhìn bao gồm các sản phẩm như phim, video và chương trình truyền hình. Những tác phẩm này không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn có giá trị kinh tế cao.

1.2. Đặc điểm của quyền tác giả trong lĩnh vực nghe nhìn

Quyền tác giả trong lĩnh vực nghe nhìn có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm quyền sao chép, quyền phân phối và quyền trình diễn. Những quyền này giúp bảo vệ quyền lợi của tác giả và ngăn chặn việc vi phạm bản quyền.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo vệ quyền tác giả

Mặc dù có những quy định pháp luật rõ ràng, nhưng việc bảo vệ quyền tác giả vẫn gặp nhiều thách thức. Tình trạng sở hữu trí tuệ bị xâm phạm diễn ra phổ biến, đặc biệt trong môi trường số. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện các quy định pháp luật.

2.1. Thách thức từ công nghệ số

Sự phát triển của công nghệ số đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đồng thời gây ra nhiều thách thức cho quyền tác giả. Việc sao chép và phân phối tác phẩm trở nên dễ dàng hơn, dẫn đến tình trạng vi phạm bản quyền gia tăng.

2.2. Khó khăn trong việc thực thi quyền tác giả

Việc thực thi quyền tác giả gặp khó khăn do thiếu các cơ chế hiệu quả để xử lý vi phạm. Nhiều tác giả không biết cách bảo vệ quyền lợi của mình, dẫn đến việc họ không nhận được sự bồi thường xứng đáng khi quyền lợi bị xâm phạm.

III. Phương pháp bảo vệ quyền tác giả hiệu quả

Để bảo vệ quyền tác giả một cách hiệu quả, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc nâng cao nhận thức về quyền tác giả và các biện pháp pháp lý là rất quan trọng. Các tổ chức và cá nhân cần được trang bị kiến thức để bảo vệ quyền lợi của mình.

3.1. Đăng ký quyền tác giả

Đăng ký quyền tác giả là một bước quan trọng giúp tác giả bảo vệ quyền lợi của mình. Việc này không chỉ tạo ra bằng chứng về quyền sở hữu mà còn giúp tác giả dễ dàng hơn trong việc yêu cầu bồi thường khi quyền lợi bị xâm phạm.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quyền tác giả là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của tác giả trên toàn cầu. Các hiệp định quốc tế như Công ước Berne giúp các quốc gia thừa nhận và bảo vệ quyền tác giả của nhau.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc bảo vệ quyền tác giả không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là của toàn xã hội.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng nhiều tác giả vẫn chưa nhận thức đầy đủ về quyền lợi của mình. Việc nâng cao nhận thức này là rất cần thiết để bảo vệ quyền tác giả hiệu quả hơn.

4.2. Các mô hình bảo vệ quyền tác giả thành công

Một số mô hình bảo vệ quyền tác giả thành công từ các quốc gia khác có thể được áp dụng tại Việt Nam. Những mô hình này giúp tăng cường hiệu quả bảo vệ quyền lợi của tác giả và giảm thiểu tình trạng vi phạm bản quyền.

V. Kết luận và tương lai của quyền tác giả

Quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn là một lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ. Tương lai của quyền tác giả phụ thuộc vào việc các quốc gia có thể hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của xã hội về quyền lợi của tác giả.

5.1. Tương lai của quyền tác giả trong bối cảnh toàn cầu hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, quyền tác giả sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức mới. Việc hợp tác quốc tế và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển của quyền tác giả.

5.2. Đề xuất cải cách pháp luật về quyền tác giả

Cần có những cải cách pháp luật để bảo vệ quyền tác giả một cách hiệu quả hơn. Các quy định cần được cập nhật để phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền tác giả là một trong những đối tượng bảo hộ quan trọng của pháp luật sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của các tác phẩm nghe nhìn như điện ảnh, video và truyền hình. Theo ước tính, việc bảo vệ quyền tác giả đối với loại hình tác phẩm này đang trở thành thách thức lớn do tính chất phức tạp và sự tham gia của nhiều chủ thể sáng tạo. Luận văn tập trung nghiên cứu quy định pháp luật về quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn tại Việt Nam và Cộng hòa Pháp trong phạm vi từ năm 1986 đến năm 2004, nhằm phân tích, so sánh và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam phù hợp với thông lệ quốc tế.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ các quy định cơ bản về quyền tác giả, đặc biệt là quyền nhân thân và quyền tài sản, đồng thời phân tích các đặc thù của loại hình tác phẩm nghe nhìn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quyền tác giả theo nghĩa hẹp, không bao gồm quyền liên quan của các tổ chức sản xuất băng đĩa, người biểu diễn hay các tổ chức phát thanh truyền hình. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, bảo vệ quyền lợi của tác giả và chủ sở hữu tác phẩm, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai hệ thống lý thuyết chính về quyền tác giả: hệ thống quyền tác giả theo pháp luật dân sự của Việt Nam và hệ thống quyền tác giả theo pháp luật sở hữu trí tuệ của Pháp. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Quyền nhân thân: quyền gắn liền với cá nhân tác giả, không thể chuyển nhượng, bao gồm quyền đặt tên, quyền đứng tên thật hoặc bút danh, quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.
• Quyền tài sản: quyền cho phép người khác khai thác tác phẩm và hưởng lợi ích vật chất từ việc khai thác đó, bao gồm quyền sao in, trình diễn, phát thanh, truyền hình, dịch thuật, chuyển thể.
• Tác phẩm nghe nhìn: các tác phẩm điện ảnh, video, truyền hình có sự hợp tác chặt chẽ của nhiều tác giả, được bảo hộ dưới dạng tác phẩm phức hợp.
• Nguyên tắc bảo hộ: bảo hộ hình thức nguyên gốc của tác phẩm, không bảo hộ ý tưởng hay chủ đề, bảo hộ tự động theo Công ước Berne và các công ước quốc tế liên quan.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành bao gồm:

• Phương pháp lịch sử: phân tích sự phát triển của quyền tác giả từ nguồn gốc đến hiện đại.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp: làm rõ các quy định pháp luật, so sánh các hệ thống pháp luật Việt Nam và Pháp.
• Phương pháp so sánh pháp luật: đối chiếu các quy định về quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn giữa hai quốc gia để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Nguồn dữ liệu: văn bản pháp luật Việt Nam (Bộ luật Dân sự 1996, Nghị định 76/CP, Nghị định 61/CP), pháp luật Pháp (Bộ luật Sở hữu trí tuệ Pháp, các đạo luật liên quan), Công ước quốc tế (Công ước Berne, Công ước Bản quyền toàn cầu), các công trình nghiên cứu chuyên sâu và án lệ.
• Cỡ mẫu và timeline: nghiên cứu tập trung trên các văn bản pháp luật và tài liệu từ năm 1986 đến 2004, với trọng tâm phân tích các quy định hiện hành và thực trạng bảo hộ quyền tác giả tại Việt Nam và Pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn có tính phức tạp cao: Luật Việt Nam và Pháp đều công nhận quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả, tuy nhiên Pháp có quy định chi tiết hơn về quyền của các đồng tác giả và chủ thể tham gia sáng tạo. Ví dụ, tại Pháp, tác phẩm tập thể được sở hữu bởi pháp nhân khởi xướng, trong khi tại Việt Nam, quyền sở hữu thường thuộc về tác giả hoặc chủ sở hữu theo hợp đồng.

2. Bảo hộ hình thức nguyên gốc là nguyên tắc cốt lõi: Cả hai hệ thống pháp luật đều bảo hộ hình thức thể hiện tác phẩm, không bảo hộ ý tưởng hay chủ đề. Tính nguyên gốc được xác định dựa trên dấu ấn cá nhân của tác giả, không nhất thiết phải mới hoàn toàn. Tại Việt Nam, tác phẩm phải là bản gốc để được bảo hộ, trong khi Pháp nhấn mạnh tính nguyên gốc và sự đóng góp trí tuệ riêng biệt.

3. Quyền nhân thân được bảo vệ nghiêm ngặt: Quyền đặt tên, quyền đứng tên thật hoặc bút danh, quyền bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm là bất khả xâm phạm và không thể chuyển nhượng. Luật Pháp có quy định rõ ràng về quyền tinh thần, trong khi Việt Nam mới bắt đầu hoàn thiện các quy định này trong Bộ luật Dân sự 1996.

4. Quyền tài sản có thể chuyển nhượng nhưng phải rõ ràng về phạm vi và hình thức: Việc chuyển nhượng quyền tài sản phải được thể hiện bằng văn bản, giới hạn về phạm vi, mục đích, địa điểm và thời hạn. Luật Pháp quy định chặt chẽ hơn về nguyên tắc suy đoán chuyển nhượng quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn, trong khi Việt Nam còn nhiều bất cập về quy định này.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những khác biệt này xuất phát từ truyền thống pháp luật và văn hóa pháp lý của mỗi quốc gia. Pháp với hệ thống luật dân sự phát triển lâu đời, chú trọng quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả, đã xây dựng khung pháp lý chi tiết và toàn diện hơn. Việt Nam, với lịch sử phát triển pháp luật về quyền tác giả còn non trẻ, đang trong quá trình hoàn thiện để phù hợp với các công ước quốc tế và thực tiễn hội nhập.

So sánh các quy định cho thấy Việt Nam cần bổ sung các quy định về quyền nhân thân, đặc biệt là quyền tinh thần, và hoàn thiện các quy định về chuyển nhượng quyền tài sản để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của tác giả và chủ sở hữu tác phẩm nghe nhìn. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn thúc đẩy sự sáng tạo, đầu tư trí tuệ, góp phần phát triển kinh tế tri thức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh các quyền của tác giả và chủ sở hữu tác phẩm trong hai hệ thống pháp luật, cũng như bảng tổng hợp các quyền nhân thân và quyền tài sản được bảo hộ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định về quyền nhân thân trong pháp luật Việt Nam: Cần bổ sung và làm rõ các quyền tinh thần của tác giả, bao gồm quyền được công nhận tư cách tác giả, quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, quyền phản đối sửa đổi trái phép. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Văn hóa, Thông tin và Truyền thông.

2. Rà soát, sửa đổi quy định về chuyển nhượng quyền tài sản: Quy định rõ ràng về hình thức, phạm vi, thời hạn chuyển nhượng quyền tài sản, đặc biệt đối với tác phẩm nghe nhìn, nhằm tránh tranh chấp và bảo vệ quyền lợi các bên. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

3. Xây dựng hướng dẫn chi tiết về xác định tác giả và đồng tác giả trong tác phẩm nghe nhìn: Đưa ra tiêu chí cụ thể để xác định tư cách tác giả, đồng tác giả, chủ sở hữu tác phẩm tập thể, hợp tác và tổng hợp. Thời gian: 6 tháng. Chủ thể: Bộ Văn hóa, Thông tin và Truyền thông phối hợp với các chuyên gia pháp lý.

4. Tăng cường tuyên truyền, đào tạo về quyền tác giả cho các chủ thể liên quan: Tác giả, nhà sản xuất, tổ chức phát hành cần được nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ, qua đó giảm thiểu vi phạm và tranh chấp. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Văn hóa, Thông tin và Truyền thông, các trường đại học, tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về quyền tác giả, đặc biệt trong lĩnh vực tác phẩm nghe nhìn.

2. Các tác giả, nhà sản xuất tác phẩm nghe nhìn: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi sáng tạo và khai thác tác phẩm.

3. Các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, xuất bản, phát hành: Nắm bắt quy định pháp luật để thực hiện hợp đồng, khai thác tác phẩm đúng pháp luật, tránh vi phạm.

4. Giảng viên, sinh viên ngành luật và nghiên cứu sở hữu trí tuệ: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về quyền tác giả, phương pháp nghiên cứu so sánh pháp luật, góp phần nâng cao kiến thức chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả khác nhau như thế nào?
   Quyền nhân thân gắn liền với cá nhân tác giả, không thể chuyển nhượng, bao gồm quyền đặt tên, quyền đứng tên thật hoặc bút danh, quyền bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm. Quyền tài sản cho phép tác giả hoặc chủ sở hữu khai thác tác phẩm và hưởng lợi ích vật chất, có thể chuyển nhượng theo hợp đồng.

2. Tác phẩm nghe nhìn được bảo hộ như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Tác phẩm nghe nhìn được bảo hộ dưới dạng tác phẩm phức hợp, bao gồm các quyền nhân thân và tài sản của các tác giả tham gia sáng tạo. Luật Việt Nam quy định quyền tác giả phát sinh từ thời điểm tác phẩm được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định.

3. Ai được coi là tác giả trong tác phẩm nghe nhìn?
   Tác giả là người trực tiếp sáng tạo toàn bộ hoặc một phần tác phẩm. Trong tác phẩm nghe nhìn, có thể có nhiều đồng tác giả như đạo diễn, biên kịch, quay phim, nhà soạn nhạc. Quyền tác giả thuộc về những người này theo quy định pháp luật.

4. Quyền chuyển nhượng quyền tác giả được thực hiện như thế nào?
   Việc chuyển nhượng quyền tài sản phải được thể hiện bằng văn bản, rõ ràng về phạm vi, mục đích, địa điểm và thời hạn. Quyền nhân thân thường không được chuyển nhượng. Hợp đồng chuyển nhượng phải tuân thủ quy định pháp luật để có hiệu lực.

5. Việc công bố và phổ biến tác phẩm có điểm gì khác nhau?
   Công bố tác phẩm là việc đưa tác phẩm ra trước công chúng lần đầu tiên, thể hiện ý chí của tác giả. Phổ biến tác phẩm là việc cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm sau khi công bố. Theo Công ước Berne, phát sóng hay trình diễn không được coi là công bố tác phẩm.

Kết luận

• Luận văn lần đầu tiên nghiên cứu toàn diện về quyền tác giả đối với tác phẩm nghe nhìn tại Việt Nam và Pháp, làm rõ các quy định pháp luật và thực trạng bảo hộ.
• Pháp luật Việt Nam cần hoàn thiện các quy định về quyền nhân thân, quyền tài sản và chuyển nhượng quyền tác giả để phù hợp với thông lệ quốc tế.
• Việc bảo vệ quyền tác giả góp phần thúc đẩy sáng tạo, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực tác phẩm nghe nhìn.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng, tác giả và tổ chức liên quan phối hợp thực hiện các bước tiếp theo để hoàn thiện pháp luật và nâng cao nhận thức xã hội về quyền tác giả.

Hành động tiếp theo là triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền nhằm nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I phần VI về quyền tác giả với các điều từ 745 đến 779 và điệu S836 phan VIT về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài), với quan điểm coi các quyen cửa tác gia là một trong những quyền dan sự có liên quan tới lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần của tác gia. IS Tuy nhiên, Bộ luật Dan su (BLDS) chi dé cập đến quyền tac gia đưới góc độ là quyền dan sự được nhà nước bao hộ: còn mot số vấn đề liên quan như thu tục dang Ký bao hộ quyền tác gia, xử lý vi phạm được cụ thể hoá trong Nghị định 76/ CP (29/11/1996) của Chính phủ hướng da n thi hành một số qui định về quyền tác gia trong Bộ luật Dan sự, Thông tư 27/2001/TT-BVHTT (10/05/2001) hướng dan thi hành Nghị định 76/CP, Nghị định 31/CP (26/06/2001) về xử phạt vị phạm trong lĩnh vực văn hoá thong tin, Nghị định 61/CP (1 1/06/2002) về chế độ nhuận bút. Trong quan hệ quốc tế, Việt Nam đã ký kết hai hiệp định song phương về vấn de này với hai nước là Hoa Kỳ và Thuy Sy. Mới đây, Chủ tịch nước vừa ký Quyết định số 332/2004/ QD-CTN về việc Việt Nam gia nhập Công ước Berne bao hộ tác phảm văn học và nghệ thuật.

Khi đã gia nhập, Việt Nam phải bảo hộ quyền tác giả cho tác gia và chu sở hữu của các quốc gia thành viên Công ước (hiện tại đã có 155 quốc gia), đồng thời các quốc gia ấy cũng có nghĩa vụ bao hộ bản quyền cho các tác gia và chủ sở hữu tác phẩm của Việt Nam.2- Khái niệm và đặc điểm của quyền tác giả.1- Khái niệm quyền tác gia. Mục dich của quyền tác gia là đảm bảo trả thù lao cho các tác gia, cho phép họ làm chủ và kiểm soát các tác phẩm của mình, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tạo các giá trị tinh thần. Trên thế giới, ton tại hai hệ thống lớn về quyền tác giả: hệ thống Ang-gl6 Sắc- Aong về bán quyền và hệ thống về quyền tác giả. Hệ thống về quyền tác giả đã dành cho quyền nhân thân một ưu thé hơn hệ thống Ăng-glô Sác-xông về bản quyén'.

Chúng ta có thể thấy do sự chỉ phối của những khía cạnh văn hoá, lịch sử và những đặc điểm đặc thù của mỗi nước mà quan niệm về quyền tác giả của mỗi nước là khong giống nhau nhưng đều chịu ảnh hưởng hoặc của hệ thống về quyền tác gia hoặc của hệ thống bản quyền. Cụ thể như Việt Nam là một nước không có truyền thong về quyền tác gia như những nước khác: mọi quy định trong lĩnh vực này ở một ĐC Cưon, Lani đụng quyền tácgia, Paris, NXH Litec, 1998, L9 chừng mực nhất định chịu ảnh hưởng của luật nước ngoài. Bên cạnh đó, nước Pháp là NƯỚC c6 quan niệm nhân văn về quyền tác gia nên quyền nhân thân đóng vai trò ưu thẻ. Quyền tác gia - một bộ phận của quyền sở hữu trí tuệ - có đôi tượng là một loại tài san đặc biệt, là những sản phâm trí tuệ, thành qua của lao động trí óc được đục tính hoá dưới dạng vật chất và loại sản phẩm này có đặc tính chung là trừu tượng và vỏ hình.

Không giống đối tượng của quyền sở hữu tài sản hữu hình, nên việc thực hiện quyền sở hữu loại tài sản này luôn gap phải những khó khan và phức tạp boi kha nang lan truyền nhanh chóng và rộng kháp của chúng qua các phương tiện thông tin ngày càng hiện đại. Xuất phát từ những góc độ khác nhau, khái niệm quyền tác giả có thể được hiệu theo nhiều nghĩa khác nhau: - Trước hết, việc tác giả sáng tao tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học đã làm xuất biện quyền tác giả đối với tác phẩm của mình. Ở phương diện này, khái niệm quyền tác giả được dùng dé chỉ tong hợp các quyền của tác gid gồm các quyền lar sản và quyền nhàn than. Quyền tai sadn là quyền của tác giả cho phép người khác khai thác tác phẩm của mình và hưởng lợi ích vật chất từ việc khai thác đó.

Quyên nhân than là quyền của tác giả thực hiện để giữ mối quan hệ cá nhân giữa bản thân tác giả và tác phẩm. Khái niệm quyền tác giả không trực tiếp được đưa vào trong các quy định của Bộ luật Dân sự Việt Nam về quyền tác giả, nhưng có thể hiểu khái niệm này một cách gián tiếp vì theo điều 750 BLDS thì “Quyển tác giá bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả đối với tác phẩm do minh xứng tạo `. về mat lý luận, có thể đưa ra khái niệm về quyền tác giá như sau: Quyên tác gia là các quyền tai san và quyền nhân thân của tác giá, VỚI 30 ne cách là ngHời sáng tạo ra toàn bộ hoặc một phan tác pham văn hoá. nghệ thuật, Khoa học.

Theo thông lệ và tập quán quốc tế thì quyền tài sun của tác gia được thực hiện thông qua việc cho phép người khác sử dụng tác phẩm của mình đã được bao hộ bang luật quyền tác gia. Nhiều luật quyền tác gia trên thế giới. trong đó có nước Pháp. đều ghi nhận rang tác gia có quyền cho phép hoặc ngăn cảm người khác thực hiện các công việc cụ thể liên quan tới tác phẩm như sao in tác phẩm, trình diễn tác phẩm trước công chúng, phát thanh hoặc truyền tai tới công chúng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng khác, dịch tác phẩm, chuyển thể tác phẩm, v.

Cũng theo thông lệ và tập quán quốc tế, guyển nhân thân trong quyền tác gia duoc sử dụng với tên gọi là quyển tinh than. Các quyền tinh thần dành cho tác gia gồm: quyền duoc đòi hỏi xác định chặt chẽ mối quan hệ giữa tác giả với tác phẩm, quyền được phản đối bất kỳ sự sửa đổi hoặc bóp méo, xuyên tạc tác phẩm và quyền lên án, tố cáo những hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến tác phẩm, làm phương hại đến thanh danh, tiếng tăm của tác giả. Các quyền nhân thân được xem là độc lập với quyền tài sản và nói chung vẫn được dành cho tác giả, kể cả sau khi tác giả đã chuyển giao quyền tài sản của minh cho tổ chức, cá nhân khác. Thậm chí khi tác phẩm thuộc sở hữu của một người khác (ví dụ: nhà sản xuất phim, nhà xuất bản, v.) thì cũng chỉ riêng cá nhân người sáng tạo được hưởng quyền nhân thân đối với tác phẩm đó mà thôi trừ một số trường hợp đặc biệt theo qui định pháp luật một số quốc gia.

+ Ngoài ra, khái niệm quyền tác giả còn được hiểu theo nghĩa khách quan là một chế định pháp luật. Theo đó, quyền tác gid là tổng thể các qui phạm pháp luật xác nhận và báo hộ các quyển nhân thân. quyên tài sản của tác gid, chủ sở hữu tác pham văn hoá, nghệ thuật, khoa học; qui định trình tự thực hiện và bdo vệ các quyền đó khi có hành yi xâm phạm. Hiểu theo phương diện này thì quyền tác giả không chỉ bó hẹp trong phạm vi quyền năng của tác gia sáng tạo tác phẩm mà còn mở rộng các van de Khác như: đối tượng quyền tác gia, giới hạn quyền tác gia, thừa kế quyền tác aia.

hợp đồng sử dụng tác phầm. 2] Tóm Jai, điểm cốt yếu của luật quyền tác gia là tạo ra sự Un tưởng can có cho lac gia, chu sở hữu tác phẩm, người sử dụng tác phẩm và những người có liên quan khác khi chúng được đem ra sử dụng rộng rai trong công chúng.2- Những đặc điểm của quyền tác gia. 1- Đúc tính vô hình của đối tương quyền tác gia: Quyền tác gia là một bộ phan của quyền sở hữu trí tuệ, có đối tượng phân biệt với đối tượng của quyền sở hữu tài sản hữu hình. Quyền sở hữu trí tuệ bảo hộ sự sáng lao từ trí óc con người, từ trí tuệ con người.

Với sở hữu tài sản, thông thường người ta hiệu theo nghĩa truyền thống là sở hữu tài sản vật chất, tài sản hữu hình - là những tài sản mà con người có thể chiếm giữ, sờ, nam được. Với sở hữu tri tuệ, đối tượng so hữu là tài san vô hình, tài sản trí tuệ, là kết qua của hoạt động tư duy sáng tạo của con người, con người không thể nam bat được chúng một cách cụ thể. Tir sự khác biệt lớn nhất trên đã đưa đến sự phân biệt rất quan trọng khác về not dung chiếm hữu đối tượng sở hữu. Trong sở hitu tai san hữu hình, với tính chất hữu hình của tài sản, quyền chiếm hữu có một vị trí quan trọng đặc biệt bởi nó thể hiện trong thực tế ai là người có quyền chiếm giữ, quản lý tài sản, người đó có phải là chủ sở hữu của tài sản đó hay không.

Nếu họ không phải là chủ sở hữu của tài sản thì việc chiếm hữu đó có được chủ sở hữu chuyển giao hay theo căn cứ hợp pháp khác không; từ đó cần áp dụng biện pháp øì để bảo vệ quyền sở hữu, bảo vệ quyền chiếm hữu hợp pháp. Con trong sở hữu tài sản trí tué, chính đặc tính vô hình của các đôi tượng sở hữu trí tuệ làm cho chúng sau khi được bộc lộ công khai có thể lan truyền vô giới hạn tới mức không thể kiểm soát được, nên nội dung quyền chiếm hữu khong có ý nghia đốt với hầu hết các sản phẩm trí tuệ.2- Quyền cho phép su dung đối tương vì mục đích thương mai: Sản phẩm của mình được công bố, phổ biến, sử dụng là mong muốn hết sức chính dang của những người hoạt động sáng tao trí tuệ. Vì vậy, nội dung quan trong nhất của quyền sở hữu trí tuệ là quyền cho phép sử dụng đối tượng. Khác với quyền sở hữu tài sạn, khát mềm quyén cho phép sử dụng đổi tưởng sơ hữu trí tệ luôn được 22 sản liền với mục dich thương mại của người sit dụng.

Do đó, nếu một người thứ ba sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ mà không được phép cua chủ sở hữu thì bị coi là vi phạm quyền của chủ sở hữu, nhưng nếu việc sử dụng không nhằm mục đích thương mai (không nhằm kiếm lời, thu lợi nhuận) hoặc không nhằm phương hại đến hoạt dong thương mại của chủ sở hữu thì sẽ không bị coi là xâm phạm'.3- Doi Hương quyền tac gia được định hình dưới một dang vat chất nhất dinh: Xã hội thường tiếp cận với các sản phẩm sáng tạo trí tuệ, đối tượng quyền tác gia, thông qua các dang cu thể của chúng, tức là khi chúng đã được vật chất hoá hoặc được thể hiện trên vật mang cụ thể”.