mở đầu cần được đầu tư, tiến hành một cách bài bản. Tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. Quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng nhằm giúp cho các nhà quản trị nhân lực đưa ra được các quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất. Bởi vì quá trình tuyển chọn tốt 14 sẽ giúp cho các tổ chức có được những con người có kỹ năng phù hợp.
Tuyển chọn tốt cũng sẽ giúp cho tổ chức giảm được các chi phí do phải tuyển chọn lại, đào tạo lại cũng như tránh được các thiệt hại rủi ro trong quá trình thực hiện các công việc. Nội dung nghiên cứu về quy trình tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp Quy trình tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp thường được thực hiện theo sơ đồ sau: Nguồn: Kết quả nghiên cứu của sinh viên Hình 2.1: Quy trình tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp 2. Xác định nhu cầu tuyển dụng nhân lực 2. Xác định nhu cầu tuyển dụng Mục đích: Nhằm xác định nhu cầu nhân lực cần tuyển về số lượng, chất lượng, cơ cấu và thời điểm nhằm đáp ứng yêu cầu công việc, đảm bảo cho hoạt động trong hiện tại và tương lai của doanh nghiệp.
Nội dung: Xác định nhu cầu tuyển dụng nhân lực bao gồm các nội dung sau: Căn cứ xác định nhu cầu tuyển dụng - Nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp: Thể hiện cầu về nhân lực trong tương lai để đảm bảo thực hiện các chiến lược và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp gắn với từng giai đoạn cụ thể. - Thực trạng đội ngũ nhân lực hiện có: Thực trạng về đội ngũ nhân lực của doanh nghiệp về số lượng, chất lượng, khả năng biến động. Đây là cơ sở để xác định mức cung nội bộ so với nhu cầu nhân lực trong tương lai. 15 - Yêu cầu công việc (kết quả phân tích công việc): Kết quả phân tích công việc giúp xác định nhu cầu tuyển dụng về mặt chất lượng.
Phương pháp xác định nhu cầu tuyển dụng Có nhiều phương pháp xác định nhu cầu tuyển dụng trong đó có thể kể đến 1 vài phương pháp sau: - Phương pháp phân tích xu hướng: Căn cứ vào kế hoạch kinh doanh, mục tiêu cần đạt trong kỳ kế hoạch so với kỳ hiện tại để ước tính cầu nhân lực cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ. - Phương pháp Delphin: Dự báo nhu cầu nhân lực cần tuyển dựa trên ý kiến của các chuyên gia nhân sự, của các nhà quản trị cấp trung gian trong doanh nghiệp. - Phương pháp tỷ suất nhân quả: Xác định nhu cầu nhân lực cần tuyển dựa vào khối lượng, quy mô SXKD, năng lực của một nhân viên. Xác định tiêu chuẩn tuyển dụng Xác định tiêu chuẩn tuyển dụng nhằm đảm bảo tính nhất quán trong quá trình tuyển dụng, cung cấp thông tin tuyển dụng rõ ràng và thuyết phục.
Là cơ sở cho hội đồng tuyển dụng đánh giá và xác định mức độ phù hợp của ứng viên với vị trí công việc tuyển dụng. Tiêu chuẩn tuyển dụng được xác định dựa trên bản mô tả và bản tiêu chuẩn công việc. Tiêu chuẩn tuyển dụng thường bao gồm những nội dung chính sau: - Kiến thức: Trình độ văn hóa, chuyên môn, trình độ ngoại ngữ… - Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng sử dụng máy tính, kỹ năng tổng hợp vấn đề… - Đặc điểm cá nhân: giới tính, độ tuổi, sức khỏe, tính trung thực, cẩn thận… 2. Xây dựng kế hoạch tuyển dụng Mục đích: Xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng ở mỗi giai đoạn, cần thiết phải xác định được phương án truyền thông và tuyển mộ cho nhu cầu xác định gắn với giai đoạn đó để truyền tải tốt nhất nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp đến thị trường lao động.
Từ đó thu hút ứng viên đến với doanh nghiệp. Nội dung: Xây dựng kế hoạch tuyển dụng bao gồm những nội dung sau: * Xác định phương án truyền thông và tuyển mộ Doanh nghiệp cần phương án cụ thể về phương án truyền thông và phương án tuyển mộ thông qua việc trả lời các câu hỏi 5W và 1H Who: đối tượng truyền thông và tuyển mộ 16 What: nội dung truyền thông và tuyển mộ Why: tại sao phải truyền thông và tuyển mộ When: khi nào cần truyền thông và tuyển mộ Where: truyền thông và tuyển mộ ở đâu How: cách thức truyền thông và tuyển mộ *Xác định phương pháp tuyển dụng Nhà tuyển dụng có thể lựa chọn phương pháp tuyển dụng thi viết, phỏng vấn, trắc nghiệm tâm lí. Phương pháp mô phỏng tình huống sao cho phù hợp với vị trí đăng tuyển. *Thành lập hội đồng tuyển dụng Hội đồng tuyển dụng bao gồm các cá nhân có trách nhiệm tham gia trực tiếp việc tuyển dụng trực tiếp của doanh nghiệp.
Hội đồng tuyển dụng có thể bao gồm: giám đốc doanh nghiệp, trưởng phòng nhân sự chuyên gia trong lĩnh vực cần tuyển, nhân sự sẽ phụ trách trực tiếp nếu ứng viên trúng tuyển, nhân viên thuộc phòng nhân sự làm thư ký. *Xác định thời gian địa điểm tiến hành tuyển dụng *Chuẩn bị tài liệu cần thiết *Xác định ngân sách dành cho tuyển dụng Chi phí truyền thông và tuyển mộ, chi phí tài liệu, văn phòng phẩm, chi phí thuê địa điểm 2. Tuyển mộ nhân lực Mục đích: Tuyển mộ nhân lực nhằm thu hút những ứng viên có khả năng từ nhiều nguồn khác nhau đến đăng ký, nộp đơn tìm việc làm tại doanh nghiệp. Nội dung: Tuyển mộ nhân lực bao gồm các nội dung chính và thường được thực hiện theo quy trình sau: Xác định nguồn Lựa chọn phương pháp tiếp cận Thông báo tuyển tuyển mộ nguồn tuyển mộ dụng Nguồn: Kết quả nghiên cứu của tác giả Hình 2.2: Quy trình các bước trong tuyển mộ nhân lực Xác định nguồn tuyển mộ nhân lực: Doanh nghiệp có thể tuyển mộ nhân lực từ 2 nguồn cơ bản: Nguồn bên trong doanh nghiệp và nguồn bên ngoài doanh nghiệp.
Nguồn bên trong doanh nghiệp là những lao động đang làm việc trong doanh nghiệp nhưng lại có nhu cầu thuyên chuyển đến vị trí công việc đang tuyển dụng. 17 Ưu điểm của nguồn tuyển mộ bên trong: Cho phép doanh nghiệp sử dụng hiệu quả hơn nhân lực hiện có; tạo động lực cho người lao động làm việc nhiệt tình và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Ngoài ra, việc tuyển dụng trong nội bộ sẽ giúp nhân viên mới nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc. Bên cạnh đó, nguồn tuyển dụng bên trong vẫn có những nhược điểm: Hạn chế về số lượng cũng như chất lượng ứng viên; gây ra sự xáo trộn trong tuyển dụng; việc tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp có thể gây ra hiện tượng xơ cứng do các nhân viên này đã quen cách làm việc ở vị trí cũ, hạn chế khả năng sáng tạo.
Nguồn tuyển mộ bên ngoài doanh nghiệp rất đa dạng và phong phú. Xuất phát từ đối tượng tuyển dụng, nguồn tuyển bên ngoài có thể được xét từ các loại lao động sau: những lao động đã được đào tạo, lao động chưa tham gia đào tạo, những lao động hiện không có việc làm. Ngoài ra nguồn tuyển bên ngoài còn có thể từ hệ thống các cơ sở đào tạo, cơ quan tuyển dụng, sự giới thiệu của nhân viên, hội chợ việc làm… Ưu điểm của nguồn tuyển mộ bên ngoài: nguồn ứng viên phong phú và đa dạng về số lượng và chất lượng; môi trường làm việc và công việc mới giúp người lao động thích thú và hăng say làm việc; không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ràng buộc tiêu cực. Nhược điểm của nguồn tuyển mộ ngoài: môi trường mới cũng gây không ít khó khăn cho người lao động và doanh nghiệp như: chưa hiểu kỹ về hoàn cảnh, khả năng chuyên sâu, tính cách, cách ứng xử.
Vì vậy có thể cản trở sự giao tiếp, khó khăn trong quá trình làm việc. Đồng thời doanh nghiệp mất nhiều chi phí và thời gian tuyển dụng. Lựa chọn các phương pháp tiếp cận nguồn và thu hút ứng viên - Tiếp cận nguồn và thu hút ứng viên từ các cơ quan tuyển dụng: Được thực hiện thông qua việc sử dụng các dịch vụ của các công ty tuyển dụng. - Tiếp cận nguồn và thu hút ứng viên từ cơ sở đào tạo: Có thể thực hiện qua việc tiếp nhận sinh viên thực tập, tổ chức ngày hội nghề nghiệp tại các trường, cấp học bổng… - Tiếp cận nguồn và thu hút ứng viên từ sự giới thiệu của người quen nhằm đảm bảo cho ứng viên hoặc đảm bảo cho công ty.
- Tiếp cận nguồn và thu hút ứng viên thông qua phương tiện truyền thông như mạng tuyển dụng, mạng xã hội, các cơ quan báo chí, các đài phát thanh truyển hình. Thông báo tuyển dụng nhân lực 18 Mục đích của thông báo tuyển dụng là thu hút được nhiều ứng viên từ các nguồn tuyển dụng khác nhau giúp cho việc lựa chọn thuận lợi và đạt kết quả mong muốn. Thiết kế nội dung và hình thức thông báo tuyển dụng là bước quan trọng để thu hút sự quan tâm của ứng viên. Thông báo tuyển dụng cần cung cấp đầy đủ, rõ ràng và chi tiết các thông tin về: tên và địa chỉ của doanh nghiệp, cách thức liên hệ, nội dung công việc, tiêu chuẩn công việc, các loại hồ sơ, thời gian.
Tuyển chọn nhân lực Mục đích: Tuyển chọn nhân lực nhằm đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. Nội dung: Tuyển chọn nhân lực bao gồm các nội dung chính: thu nhận và xử lý hồ sơ, thi tuyển, phỏng vấn, đánh giá ứng viên và quyết định tuyển dụng. Tuyển chọn nhân lực được thực hiện theo sơ đồ sau: Thu nhận - xử lý Thi tuyển Phỏng vấn Đánh giá ứng viên - hồ sơ quyết định TD Nguồn:Kết quả nghiên cứu của tác giả Hình 2.3: Quy trình tuyển chọn nhân lực Thu nhận và xử lý hồ sơ Thu nhận hồ sơ là quá trình doanh nghiệp tổ chức thu nhận các loại giấy tờ hồ sơ theo yêu cầu trong thông báo tuyển dụng như: Đơn xin tuyển dụng, sơ yếu lý lịch, các chứng chỉ.Cách thức thu nhận hồ sơ phụ thuộc vào yêu cầu nộp hồ sơ của doanh nghiệp. Có thể nộp hồ sơ bản giấy trực tiếp tại trụ sở công ty hoặc thông qua bưu điện.
Đối với hồ sơ bản điện tử doanh nghiệp thường tạo một hộp thư riêng để nhận hồ sơ của ứng viên.