Luận văn thạc sĩ về quy hoạch và bảo vệ tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quy hoạch phân bổ và biện pháp bảo vệ tài nguyên nước tại tỉnh Bắc Giang, góp phần phát triển nguồn nước bền vững.

• Tác giả: Trần Đức Quang
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thanh Hải
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Quy hoạch và bảo vệ tài nguyên nước
• Đề tài: Quy Hoạch Và Bảo Vệ Tài Nguyên Nước Tại Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC Ở VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1. CÁC KHÁI NIỆM VỀ QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 1.2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ HIỆN TRẠNG TÀI NGUYÊN NƯỚC TỈNH BẮC GIANG
• 2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH BẮC GIANG
• 2.2. TỔNG QUAN VỀ TÀI NGUYÊN NƯỚC TỈNH BẮC GIANG
• 2.3. ĐÁNH GIÁ, XÁC ĐỊNH CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 2.4. PHƯƠNG THỨC KHAI THÁC, SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN NƯỚC CHƯA HIỆU QUẢ
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC TỈNH BẮC GIANG
• 3.1. TÍNH TOÁN VÀ DỰ BÁO NHU CẦU NƯỚC
• 3.2. ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 3.3. XÂY DỰNG CÁC PHƯƠNG ÁN QUY HOẠCH PHÂN BỔ TRONG TƯƠNG LAI
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN QUY HOẠCH PHÂN BỔ VÀ GIẢI PHÁP BẢO VỆ TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 4.1. ĐỀ XUẤT LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN QUY HOẠCH PHÂN BỔ TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 4.2. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THỰC HIỆN QUY HOẠCH PHÂN BỔ VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN NƯỚC
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu quy hoạch phân bổ tài nguyên nước ở Việt Nam và trên thế giới

Quy hoạch tài nguyên nước đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn nước. Tài nguyên nước bao gồm nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển. Quản lý tài nguyên nước theo cách tổng hợp là một quá trình phối hợp giữa phát triển và quản lý tài nguyên nước nhằm tối đa hóa lợi ích kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái. Ở Việt Nam, việc quy hoạch phân bổ tài nguyên nước đã được chú trọng, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy việc phân bổ tài nguyên nước cần dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn nhằm đảm bảo sự công bằng và bền vững. Chính sách nước cũng cần được xây dựng đồng bộ với các quy hoạch phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường. Việc áp dụng các mô hình quản lý và quy hoạch tài nguyên nước từ các nước phát triển có thể là một hướng đi hữu ích cho Việt Nam.

1.1. Các khái niệm về quy hoạch phân bổ tài nguyên nước

Quy hoạch phân bổ tài nguyên nước là quá trình đánh giá lượng nước có sẵn và xác định cách thức phân bổ nước giữa các vùng và ngành. Khai thác nước cần được thực hiện một cách bền vững, tránh việc khai thác vượt quá khả năng tái tạo của nguồn nước. Các khái niệm như quản lý tổng hợp tài nguyên nước và cân bằng nước là rất quan trọng trong quy hoạch. Cần có sự tham gia của các bên liên quan trong việc xác định nhu cầu và phân bổ nước để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả. Hệ thống quản lý nước cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc khoa học, đồng thời phải linh hoạt để ứng phó với các biến đổi khí hậu và các yếu tố môi trường khác.

II. Đặc điểm điều kiện tự nhiên và hiện trạng tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang

Tỉnh Bắc Giang có điều kiện tự nhiên đa dạng với nhiều nguồn nước phong phú, nhưng cũng gặp nhiều thách thức trong việc quản lý và bảo vệ tài nguyên nước. Tài nguyên nước Bắc Giang bao gồm nước mặt và nước dưới đất, với mạng lưới sông ngòi phong phú. Tuy nhiên, hiện trạng khai thác nước chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng cạn kiệt nguồn nước ở một số khu vực. Đánh giá tác động môi trường cho thấy sự suy giảm chất lượng nước do ô nhiễm từ các hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên nước một cách hợp lý để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc xây dựng quy hoạch phân bổ tài nguyên nước cần dựa trên cơ sở thực tiễn và các nghiên cứu khoa học để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong tương lai.

2.1. Hiện trạng tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang

Hiện trạng tài nguyên nước tại Bắc Giang đang đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng. Lượng mưa và tài nguyên nước phân bổ không đều theo không gian và thời gian, gây khó khăn trong việc khai thác và sử dụng. Khai thác nước chủ yếu phục vụ cho nông nghiệp, nhưng phương thức khai thác chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng cạn kiệt nguồn nước. Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội gây áp lực lớn đến nguồn nước, trong khi hệ thống thủy lợi và cấp nước chưa được đầu tư hợp lý. Để giải quyết vấn đề này, cần có quy hoạch và biện pháp bảo vệ nguồn nước hiệu quả, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về việc sử dụng nước tiết kiệm và bền vững.

III. Nghiên cứu xây dựng quy hoạch phân bổ tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang

Nghiên cứu quy hoạch phân bổ tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang nhằm mục tiêu xác định nhu cầu sử dụng nước cho các ngành kinh tế và đời sống. Cần thực hiện các phương pháp tính toán và dự báo nhu cầu nước cho các giai đoạn khác nhau. Việc phát triển bền vững tài nguyên nước cần được đặt lên hàng đầu, đảm bảo rằng lượng nước khai thác không vượt quá khả năng tái tạo. Cần có sự phối hợp giữa các ngành, các cấp chính quyền trong việc xây dựng quy hoạch và thực hiện các giải pháp bảo vệ tài nguyên nước. Các dự án và chương trình cần được triển khai đồng bộ để đạt hiệu quả cao nhất trong việc sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước.

3.1. Tính toán và dự báo nhu cầu nước

Việc tính toán và dự báo nhu cầu nước là rất quan trọng trong quy hoạch phân bổ tài nguyên nước. Cần xác định các chỉ tiêu về lượng nước cần thiết cho từng ngành và lĩnh vực, từ đó có cơ sở để xây dựng kế hoạch khai thác và sử dụng nước. Đánh giá tác động môi trường cũng cần được thực hiện để đảm bảo rằng các biện pháp khai thác nước không gây hại đến hệ sinh thái và chất lượng nước. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc xác định nhu cầu và ưu tiên phân bổ nước, nhằm đảm bảo tính công bằng và bền vững trong việc quản lý tài nguyên nước.

IV. Đề xuất lựa chọn phương án quy hoạch phân bổ và giải pháp bảo vệ tài nguyên nước

Đề xuất các phương án quy hoạch phân bổ tài nguyên nước cần dựa trên các nguyên tắc và tiêu chí rõ ràng. Cần có sự tham gia của các bên liên quan trong việc xây dựng quy hoạch, nhằm đảm bảo rằng các nhu cầu sử dụng nước được đáp ứng một cách công bằng. Giải pháp bảo vệ tài nguyên nước cũng cần được đưa ra, bao gồm cả các biện pháp công trình và phi công trình. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của tài nguyên nước là rất cần thiết để bảo vệ và sử dụng nguồn nước một cách hiệu quả. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền cần được triển khai đồng bộ để tạo sự đồng thuận trong xã hội về việc bảo vệ tài nguyên nước.

4.1. Đề xuất giải pháp thực hiện quy hoạch phân bổ

Giải pháp thực hiện quy hoạch phân bổ tài nguyên nước cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương và trung ương để triển khai các biện pháp bảo vệ tài nguyên nước. Việc xây dựng các công trình hạ tầng thủy lợi cũng cần được chú trọng, nhằm đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt. Đồng thời, cần có các biện pháp quản lý và giám sát chặt chẽ để đảm bảo rằng các hoạt động khai thác nước không gây ra tác động tiêu cực đến môi trường. Sự phối hợp giữa các ngành và các cấp chính quyền là rất quan trọng trong việc thực hiện quy hoạch và bảo vệ tài nguyên nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tài nguyên nước là yếu tố sống còn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Tỉnh Bắc Giang, với diện tích khoảng 3.841,57 km² và dân số trên 1,6 triệu người, đang đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong việc khai thác và sử dụng nguồn nước do sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp, nông nghiệp và đô thị hóa. Theo Quyết định số 05/2009/QĐ-TTg, cơ cấu kinh tế tỉnh chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dẫn đến nhu cầu sử dụng nước tăng cao, đặc biệt trong các khu công nghiệp và khu dân cư tập trung. Tuy nhiên, nguồn nước mặt và nước dưới đất tại Bắc Giang có hạn và chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, phân bố không đều theo không gian và thời gian, gây ra tình trạng thiếu nước cục bộ vào mùa khô.

Luận văn thạc sĩ này nhằm xây dựng quy hoạch phân bổ tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang, dự báo nhu cầu sử dụng nước đến năm 2020 và đề xuất các giải pháp bảo vệ nguồn nước hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa bàn tỉnh với 10 huyện, thành phố, tập trung vào việc cân bằng nguồn nước mặt và nước ngầm, đồng thời đảm bảo ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất công nghiệp có giá trị cao. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý tổng hợp tài nguyên nước, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý tổng hợp tài nguyên nước, trong đó:

• Quản lý tổng hợp tài nguyên nước (IWRM): Là quá trình phối hợp phát triển và quản lý tài nguyên nước, đất và các tài nguyên liên quan nhằm tối đa hóa lợi ích kinh tế và phúc lợi xã hội một cách công bằng, đồng thời bảo vệ sự bền vững của hệ sinh thái.

• Quy hoạch phân bổ tài nguyên nước: Quá trình đánh giá lượng nước sẵn có trong lưu vực và xác định cách thức phân bổ nước giữa các vùng, ngành và người sử dụng khác nhau, dựa trên nguyên tắc ưu tiên và cân bằng nhu cầu.

• Mô hình mưa - dòng chảy (Mô hình Tank): Mô hình toán học dùng để kéo dài và hiệu chỉnh dữ liệu dòng chảy từ số liệu mưa và bốc hơi, phù hợp với lưu vực vừa và nhỏ như Bắc Giang, giúp tính toán dòng chảy phục vụ quy hoạch phân bổ nước.

• Mô hình cân bằng nước hệ thống (MIKE BASIN): Mô hình mạng lưới sông kết hợp các yếu tố thủy văn, công trình thủy lợi và nhu cầu sử dụng nước, mô phỏng cân bằng nước từ thượng lưu đến hạ lưu, hỗ trợ đánh giá các phương án phân bổ nước tối ưu.

Các khái niệm chính bao gồm: cân bằng nước, vùng cân bằng nước, ưu tiên phân bổ nước, nhu cầu sử dụng nước theo ngành, và các nguyên tắc bảo vệ tài nguyên nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: Thu thập, hiệu chỉnh và phân tích số liệu hiện có về khí tượng thủy văn, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang.

• Phương pháp điều tra khảo sát thực địa: Thu thập số liệu bổ sung, lấy mẫu thí nghiệm để làm rõ các vấn đề liên quan đến khai thác và sử dụng nước.

• Phương pháp phân tích thống kê: Xử lý số liệu đầu vào và kết quả tính toán nhằm đánh giá chính xác các chỉ tiêu phân bổ nước.

• Phương pháp mô hình toán: Áp dụng mô hình Tank để tính toán dòng chảy từ dữ liệu mưa và bốc hơi, mô hình MIKE BASIN để mô phỏng cân bằng nước hệ thống sông, từ đó xây dựng các phương án phân bổ tài nguyên nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa bàn tỉnh Bắc Giang với 10 huyện, thành phố và 230 xã, phường, thị trấn. Phương pháp chọn mẫu dựa trên phạm vi địa lý và đặc điểm phân bố tài nguyên nước. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1994-2011 cho số liệu khí tượng thủy văn và dự báo nhu cầu sử dụng nước đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố tài nguyên nước không đồng đều: Lượng mưa trung bình hàng năm toàn tỉnh đạt khoảng 1.526,7 mm, trong đó mùa mưa chiếm 1.244,5 mm và mùa khô chỉ khoảng 239,4 mm. Dòng chảy mặt và ngầm phân bố không đều theo các vùng, gây ra tình trạng thiếu nước cục bộ, đặc biệt vào mùa khô.

2. Nhu cầu sử dụng nước tăng nhanh: Nhu cầu nước cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt dự báo tăng mạnh đến năm 2020. Ví dụ, tỷ trọng ngành công nghiệp trong GDP tăng từ 35% năm 2010 lên dự kiến 49,2% năm 2020, kéo theo nhu cầu nước công nghiệp tăng tương ứng. Nhu cầu nước sinh hoạt cũng tăng do phát triển đô thị và dân số.

3. Hiện trạng khai thác và sử dụng nước chưa hiệu quả: Các công trình thủy lợi, cấp nước hiện có chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, phương thức khai thác và sử dụng nước còn lãng phí, chưa đồng bộ giữa các vùng và ngành. Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội gây áp lực lớn lên nguồn nước, dẫn đến suy giảm tài nguyên nước ngày càng nghiêm trọng.

4. Mô hình MIKE BASIN cho phép xây dựng các phương án phân bổ nước hợp lý: Qua mô phỏng các kịch bản phân bổ nước đến năm 2015 và 2020, mô hình cho thấy khả năng cân bằng nước giữa các vùng, ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt và công nghiệp có giá trị cao, đồng thời đề xuất các giải pháp công trình và phi công trình để bảo vệ nguồn nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng thiếu nước và phân bố không đồng đều là do đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa khô kéo dài, cùng với sự phát triển kinh tế nhanh chóng làm tăng nhu cầu sử dụng nước. So sánh với các nghiên cứu ở các tỉnh khác và trên thế giới, việc áp dụng mô hình Tank và MIKE BASIN đã giúp cải thiện độ chính xác trong dự báo dòng chảy và cân bằng nước, từ đó hỗ trợ xây dựng quy hoạch phân bổ hiệu quả.

Kết quả mô hình có thể được trình bày qua các biểu đồ dòng chảy trung bình theo tháng, bản đồ vùng thiếu nước theo các phương án phân bổ, và bảng tổng hợp nhu cầu sử dụng nước theo ngành và vùng. Những phát hiện này góp phần nâng cao nhận thức về quản lý tài nguyên nước bền vững, đồng thời làm cơ sở khoa học cho các quyết định chính sách và đầu tư phát triển hạ tầng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống công trình thủy lợi, cấp nước: Tăng cường sửa chữa, nâng cấp và xây mới các công trình thủy lợi, hồ chứa để điều tiết nước hiệu quả, đảm bảo cung cấp nước ổn định cho các vùng thiếu nước, đặc biệt trong mùa khô. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, UBND các huyện; thời gian: 2015-2020.

2. Áp dụng các giải pháp phi công trình trong quản lý và sử dụng nước: Triển khai các biện pháp tiết kiệm nước, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với nguồn nước, nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong nông nghiệp và công nghiệp. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp, Sở Công Thương, các doanh nghiệp; thời gian: 2015-2020.

3. Xây dựng hệ thống giám sát và quản lý tài nguyên nước hiện đại: Thiết lập mạng lưới quan trắc tài nguyên nước mặt và nước ngầm, ứng dụng công nghệ GIS và mô hình toán để theo dõi, đánh giá và dự báo nguồn nước, phục vụ công tác quy hoạch và quản lý. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Công nghệ Tài nguyên nước, Sở Tài nguyên và Môi trường; thời gian: 2015-2018.

4. Ưu tiên phân bổ nước cho sinh hoạt và các ngành kinh tế có giá trị cao: Xác định thứ tự ưu tiên cấp nước trong điều kiện thiếu nước, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển kinh tế bền vững. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan; thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên nước và môi trường: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch và quản lý tài nguyên nước tại địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực thủy văn, tài nguyên nước: Tham khảo phương pháp luận, mô hình toán và kết quả nghiên cứu để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp: Hiểu rõ về quy hoạch phân bổ nước để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, đầu tư hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nguồn nước.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về bảo vệ tài nguyên nước, tham gia giám sát và sử dụng nước bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy hoạch phân bổ tài nguyên nước là gì?
   Quy hoạch phân bổ tài nguyên nước là quá trình đánh giá lượng nước sẵn có và xác định cách phân chia nước giữa các vùng, ngành và người sử dụng khác nhau nhằm đảm bảo sử dụng hiệu quả và bền vững.

2. Tại sao tỉnh Bắc Giang cần quy hoạch phân bổ tài nguyên nước?
   Do đặc điểm khí hậu có mùa khô kéo dài, nguồn nước phân bố không đều và nhu cầu sử dụng nước tăng nhanh do phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch giúp cân bằng cung cầu và bảo vệ nguồn nước.

3. Mô hình Tank và MIKE BASIN có vai trò gì trong nghiên cứu?
   Mô hình Tank giúp tính toán dòng chảy từ dữ liệu mưa và bốc hơi, còn MIKE BASIN mô phỏng cân bằng nước hệ thống sông, hỗ trợ xây dựng các phương án phân bổ nước tối ưu.

4. Các giải pháp bảo vệ tài nguyên nước được đề xuất là gì?
   Bao gồm xây dựng công trình thủy lợi, áp dụng biện pháp tiết kiệm nước, xây dựng hệ thống giám sát hiện đại và ưu tiên phân bổ nước cho sinh hoạt và ngành kinh tế có giá trị cao.

5. Ai là đối tượng chính sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Cơ quan quản lý nhà nước, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư đều có thể sử dụng kết quả để quản lý, nghiên cứu, đầu tư và bảo vệ tài nguyên nước hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công quy hoạch phân bổ tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang, dự báo nhu cầu sử dụng nước đến năm 2020 với các phương án cân bằng nước hợp lý.
• Áp dụng mô hình Tank và MIKE BASIN giúp mô phỏng chính xác dòng chảy và cân bằng nước hệ thống sông, hỗ trợ ra quyết định phân bổ nước hiệu quả.
• Phân bố tài nguyên nước không đồng đều và nhu cầu sử dụng nước tăng nhanh là thách thức lớn cần giải quyết.
• Đề xuất các giải pháp công trình và phi công trình nhằm bảo vệ và sử dụng tài nguyên nước bền vững, ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt và công nghiệp giá trị cao.
• Khuyến nghị triển khai hệ thống giám sát hiện đại và nâng cao nhận thức cộng đồng để quản lý tài nguyên nước hiệu quả hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan chức năng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời cập nhật, điều chỉnh quy hoạch theo diễn biến thực tế nhằm đảm bảo phát triển bền vững tài nguyên nước tỉnh Bắc Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 ‘TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU QUY HOẠCH PHAN BO TÀI NGUYÊN NƯỚC 6 VIỆT NAM VA TREN THE GIỚI 1. CÁC KHÁI NIỆM VE QUY HOẠCH PHAN BO TÀI NGUYEN NƯỚC Tài nguyên nước bao gồm các nguồn nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển thuộc lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nguồn nước là các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai thác, sử dụng bao g5m sông, suối, kênh, rạch, hỗ, ao, dim, phá, biển, các tầng chứa nước dưới đất; mưa, bang, tuyết và các dạng tích tụ khác. Quan lý tài nguyên nước theo Savanije là “tap hợp tắt cả các hoạt động thuộc về kỹ thuật, tổ chức, quản lý và vận hành cần thiết để quy hoạch, xây dựng các công trình sử dụng nguồn nước cũng như thực hiện quản lý nguồn nước của lưu vực sông.

Quản lý tổng hợp tài nguyên nước là một quá trình đầy mạnh sự phối hợp phát triển va quản lý tài nguyên nước, đất và các tài nguyên liên quan khác để tối đa hóa lợi ích kinh tế và phúc lợi xã hội một cách công bằng mà. không tổn hai đến sự bền vững của các hệ sinh thái thiết yếu. Quy hoạch phân bổ tài nguyên nước (water allocation planning) là một quá trình đánh giá lượng nước sẵn có trong một lưu vực sông hoặc một vùng và xác định cách thức nước được phân bé giữa các vùng, các ngành và người sử dụng nước khác nhau. Cân ing nước là sự cân bằng tong thể giữa tải nguyên nước của hệ thống; định lượng nước đến, đi ra khỏi hệ thống, trong đó đã bao gồm các yêu.

cầu về nước giữa các thành phần trong hệ thống, các tác động của môi trường, lên nó và dé ra các biện pháp khai thác, bảo vệ nguồn nước một cách hợp lý. 6 'Vùng cân bằng nước là một hệ phức tap bao gồm nguồn nước, các công. trình thủy lợi, công trình kiểm soát và điều khiển, các hộ dùng nước cùng với sự tác động qua lại giữa chúng với môi trường, Khu cân bằng nước là một hệ thống con trong hệ thống cân bằng nước, một lãnh thé chịu chi phối bởi nguồn nước của một hệ thong khai thác ngt nước một bậc. Nó có thể là đơn vị hành chính gồm nhiễu công trình thủy lợi nhỏ khai thác độc lập 1.

TONG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VE QUY HOẠCH PHAN BO. TÀI NGUYÊN NƯỚC 1. Các nghiên cứu trên thể giới Do ý nghĩa to lớn của việc khai thác, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên nước nên vấn dé phân bổ tài nguyên nước đã được quan tâm và nghiên cứu ở nước ngoài và các tổ chức quốc tế. Nhiều hội nghị quốc tế đã được tổ chức để.

bàn thảo về quản lý tổng hợp tải nguyên nước và khai thác, sử dụng bền vững. nguồn tài nguyên nước. Nhiều nước đã tiến hành nghiên cứu phân bổ tài nguyên nước và ứng dụng trong việc phát triển bền vững tải nguyên nước. Tir những năm 1990 đến đầu thé kỷ 21, các quy hoạch và thỏa thuận lưu vực tương đổi đơn giản đã dần dan được thay thé bằng các văn bản phức.

Đó chính là sự thừa nhận về một loạt các vấn đề cạnh tranh cần được giải quyết trong quản lý tai nguyên nước ở cấp độ lưu vực sông và thách thức đặt ra là làm cách nào để tối đa hóa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường, Tai Úc, việc nghiên cứu xây dựng phân bé tài nguyên nước được tiến hành với nguồn nước sông và nước ngẦm tại một các vùng cụ thể như: bang New South Wales, bang Victoria, bang Queens land, bang Tasmania, vùng Nam Australia, vùng Tây Australia với mục tiêu: đề ra các cách tiếp cận để quy hoạch nước; kết hợp quy hoạch phân bổ tai nguyên nước với tài quyên thiên nhiên và quy hoạch cắp nước; đảm bảo sự bền vững sinh thái; dự báo dong chảy tương lai; đảm bảo phân phối công bằng; có sự tham gia của cộng, đồng; giảm nhẹ tác động và rủi ro. 6 Ue, lưu vực sông Murray ~ Darling đã có nhiều nghiên cứu và áp dụng vào trong việc phân bỏ tải nguyên nước. Hiệp định nước Murray về phân bổ nước đã được ký vào năm 1917, Ci năm 2008 các bang đã có quyền hạn nhất định với quy hoạch và quản lý lưu vực. Hiệp định này đã được thay đổi và Hiệp định lưu vec Murray Darling đã được ký vào năm 1987.

Hiệp định này đã cung cấp một ví dụ về đảm phán thỏa thuận chia sẻ nước giữa các vùng trong liên bang, Tại Trung Quốc, sông Hoàng Hà dài 5.500km và chảy qua 9 tỉnh “Trong những năm gin đây, con sông đã được tập chung xây dựng hệ thống phân bổ nước hàng năm. Lượng nước sử dụng ở lưu vực sông Hoàng Hà có sự phát triển mạnh mẽ và lượng nước tính trên đầu người và điện tích canh tác là thấp so với thé giới. Trong những năm 1970 - 1980, sự tăng trưởng này dẫn đến tình trạng thiếu nước ở số tỉnh. Dé giải quyết vấn dé này, Nhà nước đã ban hành “ĐỀ án phân bổ nước cho sông Hoàng Hà”.

Đề án xác định tổng lượng nước mặt sẵn có hàng năm là 58 tỷ m3 và phân bỏ cho 10 tỉnh với nguồn nước sông. Đề án cũng phân bé 21 tỷ m3 của lượng dòng chảy hàng. năm cho vận chuyển bùn cát và các mục đích môi trường khác. Tai Mexico, lưu vực Lerma-Chapala chảy qua năm bang.

Nước mặt trong lưu vực được phân bổ thông qua *Thỏa thuận phân bổ nước 2004” với chữ ký ia Chính phủ, chính quyền các bang và đại diện người sử dụng nước, “Thỏa thuận này được xây dựng bởi Ủy ban nước quốc gia và Hội đồng lưu vực sông Lerma-Chapala. Việc xây dựng thoả thuận được dựa trên một mô hình phân phối nước trong đó đã kết hợp nhu cầu sử dụng nước của 400. người sử dung nước. Tắt nhiên, các wu tiên phân bổ cũng được xác dinh trong thỏa thuận, gồm nước cho các mục đích đô thị.

Nước cho môi trường được. quản lý bởi các yêu cầu duy trì mực nước hồ Chapala. ‘Tai Nam Phi, năm 2007 bộ Ngoại giao đã xây dựng một khung phân bổ tài nguyên nước cho Nam Phi (liên quan chủ yêu đền lưu vực sông Inkomati). Van bản đã nêu lên các mục tiêu và nguyên tắc cho mục tiêu phân bé lại cho các lĩnh vực sử dụng nước khác nhau.

Quá trình tái phân sô được xây dựng. dựa trên các đánh gid chỉ it về thủy văn và kinh tế, Đây là ví dụ về cách P cận có hệ thống dé xác định nguồn nước hiện có, xác định các ưu tiên phân bổ, đánh giá nhu cầu nước cho các lĩnh vực khác nhau dựa trên tính hiệu qua, và thiết lập khung phân bé nước giữa các ving, nhóm người sử dụng và các khu vực khác nhau "Trên thé giới việc sử dụng mô hình toán 48 hỗ trợ việc nghiên cứu xây đựng phân bổ tải nguyên nước như mô hình Weap, Mike Basin. và đã có những thành công nhất định. Một số nghiên cứu ứng dụng mô hình Weap tại một số quốc gia cụ thể như: rung Quốc: xây dựng các kịch ban hỗ trợ công tác phân bổ nguồn nước.

giữa các hộ sử dụng. Dự án đã cung cấp các cơ sở để hướng tới sự hợp tác về các vấn đề liên quan đến nước, liên quan giữa các bên ở thượng nguồn trong 14 huyện của tỉnh Hà Bắc và các bên ở hạ nguồn trong 6 quận của Bắc Kinh. ~ Trung Đông: xây dựng các phương án phát triển nguồn nước và các kịch bản phân bổ nguồn nước ở Isarel và Palestin. Kết quả nảy đã được sử.

dụng trong hội thảo có sự tham gia gồm chính phủ, các viện nghiên cứu và các bên liên quan để lựa chọn việc phân bổ nguồn nước. - Ấn Độ và Nepal: xây dựng các phương án khai thác và bảo vệ nguồn nước trong các điều kiện khác nhau. Một số nghiên cứu sử dụng mô hình Mike Basin như: ~ Ethiopia: Cân bằng nước bằng mô hình Mike Basin cho lưu vực sông Nile Xanh, Đây là một nghiên cứu quy hoạch với mục tiêu xây dựng phân bổ và sử dụng nước theo các kịch bản phát triển - Ghana: xây dựng hệ thống phân bé nước lưu vực sông Volta - Cộng hòa Séc: quy hoạch các lưu vực sông chính của Cộng hòa Séc. ‘Tom lại, việc nghiên cứu phân bé tai nguyên nước trên thé giới đã được.

tiến hành khá sớm và rất đa dạng và phong phú. Các thành tựu của việc nghiên cứu phân bỗ tài nguyên nước đã được áp dụng vào thực tế 1. Các nghiên cứu ở Việt Nam Tài nguyên nước Việt Nam ân chứa nhiều yếu tổ không bền vững: phần. nước mặt từ ngoài lãnh thổ chảy vào nước ta chiếm tỷ lệ lớn; sự biến đổi của khí hậu toàn cầu dẫn đến sự suy giảm nguồn nước; tính riêng lượng nước mặt sản sinh trên lãnh thổ thì Việt Nam là một quốc gia thiểu nước; tài nguyên.

nước phân bé không đều theo không gia và thời gian; tốc độ tăng trưởng kinh tế cao đã có những ảnh hưởng tiêu cực tới tài nguyên nước. Nhận thức rõ điều đó, trong những năm qua, cùng với những thành tựu trong việc khai thác phục vụ phát triển kinh tế xã hội, việc nghiên cứu và xây dựng các văn bản pháp. luật, kế hoạch, quy hoạch phân bổ tài nguyên nước đã được thực hiện trên cả nước với địa bàn theo lưu vực sông hoặc theo từng địa phương cụ thể. Tai cấp trung ương, Nhà nước đã ban hảnh một số văn bản pháp luật liên quan đến phân bé tài nguyên nước.

Luật Tài nguyên nước của Quốc hội số 17/2012/QH13 ban hành ngày 21 thắng 6 năm 2012 đã có các quy định vé các nội dung của quy hoạch phân bổ tài nguyên nước. Trong khoản 1 của điều 19 quy định quy hoạch phân bỏ tài nguyên nước là một trong các nội dung của quy hoạch tài nguyên nước, “quy hoạch phân bổ bao gồm một hoặc các nội dung: ~ Đánh giá số lượng, chất lượng của nguồn nước, hiện trạng khai thác, sử dụng tài nguyên nước; dự báo xu thể biến động dòng chảy, mực nước của các tầng chứa nước, nhu cầu sử dụng nước; 10 ~ Phân vùng chức năng của nguồn nước; ~ Xác định tỷ lệ phân bổ tài nguyên nước cho các đối tượng khai thác, sử dụng nước, thứ tự ưu tiên va tỷ lệ phân bổ trong trường hợp hạn hán, thiểu nước; xác định nguồn nước dự phòng đề cấp nước sinh hoạt trong trường hợp.