Chương 1: Một số vẫn đề it luận và nôi dung quyền xác định lại giới tính Chương 2: Thực trang quyền xác định lại giới tính ở Viet Narn Chương 3: Phương hưởng và các giải pháp hoàn thiện pháp Inat về quyền xác định lại giới tinh ở việt nam CHUONG I: MỘT SÓ VAN BE LÝ LUẬN VÀ NỘI DUNG QUYỀN XÁC ĐỊNH LẠI GIỚI TÍNH 11. Những vấn đề lý luận chung về quyèn xác định lại giới tính LLL Khái nệm về xác định lại giới tinh Theo quy định của pháp luật dân sư thì giới tính là một quyền nhân thân của mỗi người và không thể chuyển giao cho người khác. Điều 36 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định cá nhân có quyên xác định lại giới tính Như vay có thé rút ra khái niêm rằng. “Xie đinhlại giới tỉnh là những thủ tục đùng để điều chinh lat giới tính của một người có khuyết tật bẩm sinh về giới tinh hoặc giới tinh chưa được định hình chính xác ” Thuật ngữ xác định lại giới tinh được dùng với mục dich khác với thuật ngữ chuyển dai giới tinh thường được ap dung cho người có cơ thể hoản toàn binh thường Co một số thuật ngữ dé nhằm lẫn với xác đính giới tính, đó lả việc chuyển đổi giới tính Chuyển đổi giới tinh là chuyển tử giới tinh nam sang giới tính nữ hoặc ngược lại.
Người chuyển đổi giới tính là người đã hoàn chỉnh giới tinh nam, nữ. Xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính là 2 thuật ngữ khác nhau. Bản chất con người lúc nao cũng mang trong người 2 loại giới tinh nam và nữ, trong điêu kiện và hoàn cảnh nhất định thi giới tinh nao biểu hiện tinh trang trội thì người do được xem là mang giới tinh ay (khi sinh ra) 112. Căn cứ để xác định lại giới tinh Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 155/2008/NĐ-CP: “Khuyét tật bẩm sinh về giới tính là những bắt thường ở bộ phân sinh duc của mét người ngay từ hi mới sinh ra, biểu hiện ở một trong các dang nine nit lưỡng giới giả nam, nam lưỡng giới gid nit hoặc lưỡng giới thật”2 ? Quốc hội nước Cộng hoa xã hội chủ nghia Việt Nam (2005), Bộ hật dân sự nước Công hoa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 6 Bên cạnh đó Theo Điều 36 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền ac định lại giới tính như sau: “Ouyén xác định lại giới tính 1.
Cá nhân có quyền xác định lai giới tinh. Viée xác định lai giới tính của một người duoc thực hiện trong trường hop giới tinh của người đó bi kimyét tat bam sinh hoặc chưa định hình chính xác ma can có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính. Viée vác dinh lại giới tính được thực hiện theo quy dinh của pháp luật 3. Cá nhân đã thực hién việc xác đtnh lai giới tính có quyền, nghĩa vụ đằng igh thay đối hộ tịch theo quy đinh của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tinh đã được xác định lai theo quy định của Bộ luật nay và luật khác có liên quan.“ Từ đó, có thé noi, Nghị định 155/2018/NĐ-CP và Điều 36 Bộ luật Dân sự đã một mặt bao vệ quyền nhân thân con người khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật, mặt khác nó điêu chỉnh tinh trạng chuyển đổi giới tính một cach tuỷ tiện thực tế đang diễn ra và có chiêu hướng gia tăng ở nước ta.
Như vậy nhìn từ góc độ pháp lý, có thé thay đây la quyên nhân thân có điều kiên Thể hiện ở chỗ, một người chỉ được quyền yêu câu xác định lai giới tính của minh khi ho có khuyết tật bam sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được đình hình chính xác. Khi và chỉ khi đáp ửng được một trong hai điều kiên trên ho mới có quyên yêu câu y học xác định lai giới tính chính xác. Tuy nhiên, cũng từ góc độ pháp lý, có thé thay đây la quyền nhân thân có điều kiện ma không thể chuyển giao cho người khác. Thể hiện ở chỗ, một người chỉ được quyên yêu cau xác định lại giới tinh của mình khi ho có khuyết tật bam sinh vé giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác.
Khi và chỉ khi đáp ứng được một trong hai điều kiên trên ho mới có quyền yêu cau y học xác dinh lại giới tính chính xác Như vậy theo quy định của pháp luật Việt Nam thì chỉ có hai căn cứ để xác định lại giới tính đó là: Những trường hợp bị khuyết tật bam sinh về giới tinh hoặc giới tính chưa được định hình chính xác còn các đôi tượng khác thì không được luật cho phép vả bảo vê. Đôi với trường hợp xác định lại giới tính cho người mat NLHV dân sự thì Theo quy định tại khoản 10 Điều 1 ND 06/2012 sửa đôi, bổ sung một số điều của các nghị định về hộ tịch, hôn nhân vả gia đình va chứng thực quy đính: cho phép người mat NLHV dân su được xác định lại giới tính theo yêu cầu của cha, me hoặc người giám hộ. Vậy, trường hợp sau khi được cha, me, hoặc người giảm hộ đông ý và tiền hành phẫu thuật xác định lại giới tính cho người mat năng lực hành vi dân sự, nhưng sau đó Người mat mat năng lực hanh vi dân sự không dong tình việc mình được phẫu thuật trước đó thi sẽ được giải quyết như thé mao đây thì pháp luật chưa co quy định rõ rang hay vẫn còn bỏ ngõ. Các nguyên tắc để xác định lại giới tính theo quy định của pháp uật Việt Nam Nguyên tắc xác định lai giới tinh được quy định tai Điêu 3 nghị định 155/2018 ngày 30/01/2019 NĐ- CP.
Bao dam mỗi người được sông theo đúng giới tính của mình. Việc xác định lại giới tính phải được tiến hành trên nguyên tắc tự nguyện, khách quan, trung thực, khoa hoc vả phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc đã xác định lại giới tính. Giữ bi mật về các thông tin liên quan đến người được xác định lại giới tinh, trừ trường hop có văn bản của cơ quan nhà nước có thâm quyền yêu cầu cung cấp hô sơ phục vụ cho việc kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tô và xét xử liên quan đến việc xác định lai giới tính. Tôn trọng nguyên tắc tự nguyên khi xac định lại giới tính Điêu 36 Bộ luật Dân sự quy định, việc xac định lại giới tinh sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Như vây, dé điều luật nay đi vào cuộc sông nhất thiết phải có một sự cụ thể hoá Và 3 năm sau ngày Bồ luật Dân sư năm 2005 ghi nhận quyên xác định lại giới tính như một quyền nhân thân cơ ban, ngày 5/8/2008 Nghị định §8/2008/NĐ-CP về xác định lại giới tính đã được Chính phủ ban hành. § Với 5 Chương 17 Điều, Nghị định 88 là văn bản quy phạm pháp luật dau tiên ở Việt Nam quy định chi tiết về van đề xác định lại giới tinh và cũng là cơ sở pháp lý quan trong dé đưa những hoạt động xác định lai giới tinh vào đúng khuôn khổ pháp luật Đánh giá vé sự ra đời của Nghị định 88, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp ché, Bộ Y té- cơ quan chấp bút xây dựng Nghị định - ông Nguyễn Huy Quang cho biết, chưa có Nghị định nào khiến Ban soạn thao “lao tain khổ tứ” dén vậy. Chỉ 1 năm sau khi Bô luật Dân sự năm 2005 ban hành, Nghị định 88 đã được trình Chính phủ Tuy nhiên, đây là một van dé hết sức nhạy cảm và tế nhị, co ảnh hưởng đến cuộc sông của mỗi cá nhân cũng như sư nhận thức của toàn zã hội, nên dự thảo Nghị định đã được xem xét, cân nhắc, chỉnh sửa, lay ý kiến dong góp nhiêu lần Cudi cùng được hoản thiện bởi Nghị định số 155/2018/NĐ-CP ngay 30 thang 01 năm 2019 114. Hệ quả pháp lý cna việc xác dinh lại giới tinh Quyên của người đã được xác dinh lại giới tinh được pháp luật bao vệ, tôn trong và giíữ bí mat đời tir Dé co thé trở lại với giới tinh thực của mình, sông một cuộc đời binh thường, những người có nguyên vọng xác định lại giới tính, không chỉ trải qua một quy trình can thiệp y tế đơn thuần, ma nhất thiết phải có được sự cho phép cũng như bảo vệ của pháp luật.
Vi thé, sự xuất hiện của các hệ quả pháp lý liên quan la tat yêu. Theo quan điểm của pháp luật, những người có khuyết tật bam sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác, trước và sau được xác định giới tính đều hoàn toàn bình đẳng về quyền nhân thân với các công dân khác. Có nghĩa là họ có quyền được bảo vệ danh du, nhân phẩm, uy tin, quyên được tôn trong bi mật đời tư như quy định tại Điêu 37 va 38 Bộ luật Dân su. Thêm vào đó, xác định lại giới tính lại là một vân đề mang tính cá nhân, tương đổi nhạy cảm, nên bí mật về các thông tin liên quan đến người được xác định lại giới tính sẽ được pháp luật tuyệt đôi bảo vệ, trừ những trường hợp đắc biệt, bat khả khang do pháp luật quy định r=} Bat ky hành vi tiết 16 thông tin về việc xác định lại giới tinh của người khác hoặc phân biệt đối xử đối với người đã xác định lại giới tính sẽ chịu các ché tai theo quy định của pháp luật.
Cu thé, Bộ Y tế đang xúc tiến việc sửa đổi các vi pham hành chính trong lĩnh vực y tế theo hướng bỗ sung các quy định xử phạt liên quan đến hoạt động xác định lại giới tính. “ Giit bí mật các thông tin liên quan dén người được vác định lại giới tinh trừ trường hop có văn ban của cỡ quan nha nước có thẫm quyền yên cau cưng cấp hỗ sơ phục vụ cho việc kiểm tra, thanh tra điều tra, truy tỗ và xét xử liên quan dén việc xác định iai giới tinh” Việc xác định lại giới tính phải được tiền hanh tự nguyện, trung thực, và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Các thông tin liên quan đến người đó phải được giữ bi mật. Cam phân biệt doi xử đối với họ va cam thực hiện việc xác định lại giới tính khi chưa được phép của Bộ Y tế hoặc Sở Y tế tỉnh, thành phô trực thuộc Trung ương.