Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng và Ứng Dụng Hiệp Ước Basel Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Nam Việt

Khám phá giải pháp nâng cao ứng dụng hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng cho hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại Việt Nam.

• Tác giả: Đặng Ngọc Kim Phụng
• Người hướng dẫn: Th.S. Từ Cao Ánh
• Trường học: Đại học Kinh Tế - Tài Chính
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng và Ứng Dụng Hiệp Ước Basel Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Nam Việt
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CHO VAY VÀ ỨNG DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL VÀO QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG LĨNH VỰC CHO VAY
• 1.1. Rủi ro tín dụng (RRTD) và quản trị rủi ro tín dụng (QTRRTD) đối với cho vay tại NHTM
• 1.1.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.1.2. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.1.3. Sự cần thiết phải thực hiện quản trị rủi ro tín dụng
• 1.1.3.1. Đối với bản thân Ngân hàng
• 1.1.3.2. Đối với nền kinh tế
• 1.1.4. Tình hình quản trị rủi ro tín dụng chung của nền kinh tế, NHNN và các NHTM tại Việt Nam
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL II TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NAM VIỆT
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng thương mại cổ phần Nam Việt
• 2.1.1. Giới thiệu Ngân hàng thương mại cổ phần Nam Việt
• 2.1.2. Phân tích tình hình hoạt động của NHTM Nam Việt trong giai đoạn 2009-2011
• 2.1.3. Tình hình quản trị rủi ro tín dụng trong lĩnh vực cho vay của Ngân hàng trong giai đoạn 2009-2011
• 2.1.4. Tình hình nợ xấu của NHTM Nam Việt trong giai đoạn 2009-2011
• 2.1.5. Quá trình thực hiện việc quản trị rủi ro tín dụng (QTRRTD) trong lĩnh vực cho vay
• 2.1.6. Nhận xét khả năng ứng dụng các phương pháp tiếp cận rủi ro tín dụng theo Basel II tại NHTM Nam Việt
• 2.1.6.1. Theo phương pháp tiếp cận chuẩn hóa
• 2.1.6.2. Theo phương pháp tiếp cận căn cứ vào xếp hạng nội bộ (IRB) cơ bản
• 2.1.7. Theo phương pháp kiểm tra, giám sát
• 2.1.8. Những bất cập trong quá trình ứng dụng những tiêu chuẩn của Hiệp ước Basel II tại NH TMCP Nam Việt trong việc QTRRTD trong lĩnh vực cho vay
• 2.1.8.1. Khó khăn về mặt kỹ thuật
• 2.1.8.2. Khó khăn do chi phí thực hiện cao
• 2.1.8.3. Chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện
• 2.1.8.4. Chưa đáp ứng được các điều kiện trong nội dung Hiệp Ước
• 2.1.8.5. Chưa xây dựng được cơ sở dữ liệu phù hợp
• 2.1.8.6. Nguồn nhân lực có khả năng tiếp cận các quy định quốc tế còn yếu
• 2.1.8.7. Năng lực giám sát còn hạn chế
• 2.2. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI NÂNG CAO KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHUẨN ƯỚC BASEL II ĐỂ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHTM NAM VIỆT
• 3.1. Giải pháp nâng cao khả năng ứng dụng Hiệp Ước Basel II tại NH TMCP Nam Việt trong việc QTRRTD về nghiệp vụ cho vay
• 3.1.1. Xác định phương pháp tiếp cận rủi ro phù hợp với quy mô, đặc điểm của Ngân hàng
• 3.1.2. Trích lập một quỹ riêng để phục vụ công tác ứng dụng phương pháp tiếp cận rủi ro theo Hiệp Ước
• 3.1.3. Cần có văn bản hướng dẫn thực hiện
• 3.1.4. Điều chỉnh dần trong hoạt động để đáp ứng các nội dung theo Hiệp Ước Basel II
• 3.1.5. Xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ và toàn diện
• 3.1.6. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để tiếp cận với những đòi hỏi của Hiệp Ước
• 3.1.7. Nâng cao năng lực giám sát
• 3.2. Kiến nghị đối với NHNN về vấn đề nâng cao khả năng ứng dụng Hiệp Ước Basel II tại NH TMCP Nam Việt trong việc QTRRTD về nghiệp vụ cho vay
• 3.2.1. Cần có văn bản hướng dẫn thực hiện
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng quản lý điều hành
• 3.2.3. Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống Trung tâm thông tin tín dụng (CIC)
• 3.2.4. Tăng cường công tác thanh tra, giám sát
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Theo Basel 55 ký tự

Quản trị rủi ro tín dụng (QTRRTD) là yếu tố sống còn với mọi ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Rủi ro tín dụng (RRTD) phát sinh khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. QTRRTD là quy trình toàn diện để nhận diện, đo lường, kiểm soát và giảm thiểu tổn thất từ RRTD. Hiệp ước Basel cung cấp khuôn khổ quốc tế để QTRRTD hiệu quả, đảm bảo an toàn và ổn định cho hệ thống ngân hàng. Việc tuân thủ Hiệp ước Basel giúp Ngân hàng quản lý rủi ro tốt hơn, tăng cường uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường tài chính. Các NHTM cần có hệ thống đánh giá và phân tích rủi ro tín dụng hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng và Quản Trị Rủi Ro Ngân Hàng

Rủi ro tín dụng xảy ra khi người vay không trả được nợ. Theo Điều 2 Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN, đó là khả năng tổn thất do khách hàng không thực hiện cam kết. Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình khoa học để giảm thiểu tổn thất. Các NHTM cần xác định và đo lường rủi ro, ví dụ: tỷ lệ nợ xấu (NPL) trên tổng dư nợ.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả

QTRRTD hiệu quả bảo vệ lợi nhuận và vốn của ngân hàng. Rủi ro lớn có thể dẫn đến phá sản. Việc quản lý rủi ro ngân hàng giúp ổn định thị trường tiền tệ và nền kinh tế. Sự cố trong ngân hàng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội. Việc phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng không những là vấn đề sống còn với Ngân hàng mà còn là yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế, góp phần vào sự ổn định và phát triển của toàn xã hội.

II. Hiệp Ước Basel Công Cụ Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng 58 ký tự

Hiệp ước Basel là bộ tiêu chuẩn quốc tế về QTRRTD, do Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng ban hành. Basel I tập trung vào yêu cầu về vốn tự có. Basel II giới thiệu các phương pháp tiếp cận tiên tiến hơn để đo lường rủi ro. Basel III tăng cường các yêu cầu về vốn và thanh khoản. Việc áp dụng Basel II và Basel III giúp ngân hàng tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc tài chính và nâng cao tính minh bạch. Tuân thủ Basel là yếu tố quan trọng để hội nhập quốc tế. Để đo lường và tính toán hệ số rủi ro đối với các khoản mục tài sản có khi xem xét tủi ro tín dụng, theo Basel II có ba phương pháp có thể lựa chọn để sử dụng: phương pháp tiếp cận chuẩn hóa, phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ (IRB) cơ bản, phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ nâng cao.

2.1. Tổng Quan Về Các Phiên Bản Của Hiệp Ước Basel

Basel I tập trung vào vốn tự có và tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR). Basel II cải thiện phương pháp đo lường rủi ro, bao gồm cả rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. Basel III tăng cường yêu cầu về vốn, thanh khoản và quản lý rủi ro hệ thống. Việc thực hiện các tiêu chuẩn này sẽ giúp Ngân hàng tăng cường quản lý rủi ro tín dụng.

2.2. Ý Nghĩa Của Việc Tuân Thủ Hiệp Ước Basel Cho NHTM

Việc tuân thủ Hiệp ước Basel giúp NHTM nâng cao uy tín, tăng cường khả năng cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Tuân thủ Basel cũng giúp Ngân hàng quản lý rủi ro tốt hơn, giảm thiểu tổn thất và bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền. Điều này cũng tăng cường sự ổn định của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

III. Thách Thức và Cơ Hội Ứng Dụng Basel Tại Navibank 59 ký tự

Việc ứng dụng Hiệp ước Basel tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nam Việt (Navibank) đối mặt với nhiều thách thức. Cần nâng cao năng lực quản lý rủi ro, đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, việc ứng dụng thành công Basel sẽ mang lại nhiều lợi ích. Navibank sẽ nâng cao uy tín, tăng cường khả năng cạnh tranh và thu hút vốn đầu tư. Ngân hàng cũng sẽ quản lý rủi ro hiệu quả hơn, giảm thiểu tổn thất và bảo vệ quyền lợi của khách hàng. Phân tích rủi ro tín dụng cần được thực hiện kỹ lưỡng. Tình hình nợ xấu (NPL) cũng cần được kiểm soát chặt chẽ.

3.1. Phân Tích Thực Trạng Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Navibank

Cần đánh giá hệ thống QTRRTD hiện tại của Navibank. Xác định điểm mạnh và điểm yếu trong quy trình đánh giá, đo lường và kiểm soát rủi ro. Phân tích tình hình nợ xấu (NPL), dự phòng rủi ro tín dụng và các chỉ số tài chính quan trọng khác. Cần so sánh với các NHTM khác để xác định vị thế cạnh tranh.

3.2. Những Khó Khăn Trong Quá Trình Triển Khai Basel Tại Navibank

Khó khăn về nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực. Yêu cầu về dữ liệu và hệ thống thông tin phức tạp. Cần có sự hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tổ chức tư vấn. Chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện, Chưa đáp ứng được các điều kiện trong nội dung Hiệp Ước, Chưa xây dựng được cơ sở dữ liệu phù hợp, Nguồn nhân lực có khả năng tiếp cận các quy định quốc tế còn yếu.

3.3. Đánh giá khả năng ứng dụng các phương pháp tiếp cận rủi ro tín dụng theo Basel II tại NHTM Nam Việt

Theo phương pháp tiếp cận chuẩn hóa, Theo phương pháp tiếp cận căn cứ vào xếp hạng nội bộ (IRB) cơ bản, theo phương pháp kiểm tra, giám sát.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Ứng Dụng Basel II 53 ký tự

Để nâng cao khả năng ứng dụng Basel II tại Navibank, cần có các giải pháp đồng bộ. Đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân lực và xây dựng hệ thống dữ liệu. Nâng cao năng lực đánh giá và phân tích rủi ro tín dụng. Cần có sự hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc ban hành các quy định và hướng dẫn cụ thể. Các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng cần được triển khai hiệu quả. Điều chỉnh dần trong hoạt động để đáp ứng các nội dung theo Hiệp Ước Basel II. Xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ và toàn diện.

4.1. Xây Dựng Hệ Thống Dữ Liệu và Nâng Cao Năng Lực Phân Tích

Xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ, chính xác và kịp thời. Nâng cao năng lực phân tích rủi ro tín dụng của cán bộ ngân hàng. Sử dụng các mô hình rủi ro tín dụng tiên tiến để dự báo và quản lý rủi ro. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để tiếp cận với những đòi hỏi của Hiệp Ước

4.2. Tăng Cường Kiểm Soát Nợ Xấu và Quản Lý Vốn Tự Có

Kiểm soát chặt chẽ tình hình nợ xấu (NPL). Xây dựng các biện pháp xử lý nợ xấu hiệu quả. Quản lý vốn tự có một cách thận trọng để đảm bảo khả năng chống chịu rủi ro. cần có văn bản hướng dẫn thực hiện

4.3. Kiến Nghị Đối Với Ngân Hàng Nhà Nước

Cần có văn bản hướng dẫn thực hiện, Nâng cao chất lượng quản lý điều hành, Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống Trung tâm thông tin tín dụng (CIC), Tăng cường công tác thanh tra, giám sát

V. Ứng Dụng Basel III Bước Tiến Mới Trong QTRRTD 55 ký tự

Việc ứng dụng Basel III là bước tiến quan trọng trong QTRRTD. Basel III tăng cường yêu cầu về vốn, thanh khoản và quản lý rủi ro hệ thống. Giúp ngân hàng tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc tài chính. Việc ứng dụng Basel III đòi hỏi sự đầu tư lớn về công nghệ và nhân lực. Tuy nhiên, lợi ích mang lại là rất lớn. Ngân hàng sẽ hoạt động an toàn và hiệu quả hơn. Các NHTM cần chuẩn bị kỹ lưỡng để đáp ứng các yêu cầu của Basel III. Đồng thời tăng cường hiệu quả hoạt động ngân hàng.

5.1. Các Yêu Cầu Chính Của Basel III Về Vốn Và Thanh Khoản

Yêu cầu về vốn cao hơn, bao gồm vốn cấp 1 và vốn bổ sung cấp 1. Yêu cầu về tỷ lệ đòn bẩy. Yêu cầu về tỷ lệ thanh khoản ngắn hạn (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR).

5.2. Tác Động Của Basel III Đến Hoạt Động Của Ngân Hàng

Tăng chi phí vốn. Yêu cầu về quản lý thanh khoản chặt chẽ hơn. Thay đổi trong chiến lược kinh doanh và quản lý rủi ro. Cần đánh giá lại các mô hình rủi ro tín dụng.

VI. Kết Luận Tương Lai Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng 49 ký tự

QTRRTD đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển bền vững của ngân hàng. Hiệp ước Basel cung cấp khuôn khổ quốc tế để QTRRTD hiệu quả. Việc ứng dụng Basel II và Basel III giúp ngân hàng tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc tài chính. Navibank cần tiếp tục nỗ lực để hoàn thiện hệ thống QTRRTD và đáp ứng các yêu cầu của Hiệp ước Basel. Sự phát triển của kinh tế vĩ mô và quy định pháp luật từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ tác động lớn đến QTRRTD.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Tiếp Tục Hoàn Thiện QTRRTD

QTRRTD hiệu quả giúp bảo vệ lợi nhuận, vốn và uy tín của ngân hàng. Tăng cường khả năng cạnh tranh và thu hút vốn đầu tư. Góp phần vào sự ổn định của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

6.2. Triển Vọng Ứng Dụng Các Phương Pháp QTRRTD Tiên Tiến

Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning) trong QTRRTD. Ứng dụng các mô hình rủi ro tiên tiến để dự báo và quản lý rủi ro. Tăng cường hợp tác quốc tế trong QTRRTD.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống kinh tế thị trường, ngân hàng thương mại đóng vai trò là kênh trung gian tài chính quan trọng kết nối các nguồn vốn phục vụ sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế. Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hệ thống các tổ chức tín dụng trong nước đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện về cấu trúc, thể chế và quy trình quản trị để đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cùng các biến động kinh tế vĩ mô đã làm bộc lộ nhiều rủi ro tiềm ẩn trong lĩnh vực ngân hàng, đặt ra yêu cầu cấp thiết cho Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại trong việc tăng cường kiểm soát an ninh tín dụng. Hoạt động cho vay là hoạt động nghiệp vụ truyền thống và mang lại nguồn thu nhập chủ yếu cho Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nam Việt (NAVIBANK), song cũng là lĩnh vực tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất. Do đó, việc nghiên cứu và ứng dụng các thông lệ quốc tế, trọng tâm là Hiệp ước Basel II, vào công tác quản trị rủi ro tín dụng tại NAVIBANK là vấn đề mang tính thời sự và cấp thiết.

Khóa luận xác định 03 mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Nghiên cứu các khái niệm liên quan đến rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng và các yếu tố tiếp cận đo lường rủi ro tín dụng cùng quản trị rủi ro tín dụng theo Hiệp ước Basel.
2. Phân tích thực trạng rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Nam Việt trong giai đoạn 2009–2011; nhận định khả năng ứng dụng cùng những bất cập trong quá trình áp dụng Hiệp ước Basel II vào quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm hỗ trợ Ngân hàng TMCP Nam Việt nâng cao khả năng ứng dụng Hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động cho vay, đồng thời đưa ra các kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động cho vay và khả năng ứng dụng Hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Nam Việt. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian tập trung vào toàn hệ thống Ngân hàng TMCP Nam Việt (trọng tâm là Phòng Giao dịch số 14); phạm vi về mặt thời gian sử dụng chuỗi dữ liệu thực tế giai đoạn 2009–2011.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực quốc tế của Ủy ban Giám sát Ngân hàng Basel (BCBS) và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:

• Khái niệm và tiêu chí đo lường rủi ro tín dụng: Văn bản đối chiếu định nghĩa rủi ro tín dụng theo Điều 2 Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ theo cam kết) và định nghĩa của Ủy ban Basel (rủi ro tổn thất do bên vay hoặc đối tác gây ra). Quá trình quản trị rủi ro tín dụng được đo lường thông qua các chỉ số: nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, tỷ lệ nợ xấu trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ nợ xấu trên quỹ dự phòng tổn thất, nợ có vấn đề, và tỷ lệ nợ không có tài sản đảm bảo.
• Khung Hiệp ước Basel:
  • Basel I: Giới thiệu Tỷ lệ Cook với tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu $CAR \ge 8%$, quy định phân loại Vốn cấp 1 (vốn chủ sở hữu vĩnh viễn, dự trữ công bố, lợi ích thiểu số...), Vốn cấp 2 (vốn bổ sung), Vốn cấp 3 (cho rủi ro thị trường) và 4 mức trọng số rủi ro (0%, 20%, 50%, 100%).
  • Basel II: Cấu trúc 3 trụ cột gồm: Trụ cột 1 (Yêu cầu vốn tối thiểu đối với rủi ro tín dụng, rủi ro vận hành và rủi ro thị trường theo tỷ lệ McDonough $CAR \ge 8%$); Trụ cột 2 (Quy trình giám sát của cơ quan quản lý với 4 nguyên tắc cốt lõi); Trụ cột 3 (Kỷ luật thị trường và minh bạch hóa thông tin). Về đo lường rủi ro tín dụng, Basel II phân tách 3 phương pháp tiếp cận: Phương pháp chuẩn hóa (Standardized Approach - SA), Phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ cơ bản (Foundation IRB - F-IRB) và Phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ nâng cao (Advanced IRB - A-IRB) với các tham số cốt lõi gồm Xác suất vỡ nợ (PD), Tổn thất khi vỡ nợ (LGD), Giá trị chịu rủi ro khi vỡ nợ (EAD) và Kỳ đáo hạn hiệu dụng (M), phân tách tổn thất có thể lường trước ($EL = PD \times LGD$) và tổn thất không mong đợi (UL).
  • Basel III: Nâng cao chất lượng vốn thông qua việc tăng tỷ lệ Vốn cấp 1 từ 4% lên 6%, vốn cổ đông thường từ 2% lên 4,5%, áp dụng thử nghiệm tỷ lệ đòn bẩy tối thiểu 3% và đưa vào khung giám sát an toàn vĩ mô.
• Khung pháp lý tại Việt Nam: Nghiên cứu đối chiếu quá trình điều hành chính sách qua các văn bản: Quyết định 324/1998/QĐ-NHNN1, Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN, Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, Quyết định 457/2005/QĐ-NHNN, Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN, Thông tư 13/2010/TT-NHNN, Chỉ thị 01/CT-NHNN ngày 01/03/2011, Nghị định 178/1999/NĐ-CP, Nghị định 85/2002/NĐ-CP và Thông tư liên tịch 03/2001/TTLT/NHNN-BTP-BCA-BTC-TCĐC.

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng gồm: phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp và phương pháp so sánh đối chiếu số liệu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Báo cáo thường niên giai đoạn 2009–2011 của Ngân hàng TMCP Nam Việt, các quy định và sổ tay nghiệp vụ nội bộ thu thập tại Phòng Giao dịch số 14 NAVIBANK, cùng các báo cáo, tài liệu công bố của Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Basel, BIS, JICA, S&P và Fitch Ratings.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng đối với cho vay và ứng dụng Hiệp ước Basel vào quản trị rủi ro tín dụng trong lĩnh vực cho vay

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và vai trò của quản trị rủi ro tín dụng đối với sự tồn tại của ngân hàng thương mại lẫn sự an toàn của nền kinh tế. Tác giả phân tích lịch sử hình thành và phát triển của các khung quản trị rủi ro quốc tế từ Basel I (1988), Basel II (2004) đến Basel III (2010–2011), làm rõ sự tiến bộ vượt bậc của Basel II về độ nhạy cảm rủi ro, việc thừa nhận các kỹ thuật giảm thiểu rủi ro tín dụng (tài sản đảm bảo, bảo lãnh, phái sinh tín dụng, bù trừ vị thế) và khung giám sát toàn diện 3 trụ cột.

Chương này cũng phân tích lộ trình ứng dụng Basel trên thế giới và tại khu vực Châu Á (dựa trên khảo sát của JICA về lộ trình của các nước áp dụng các cách tiếp cận SA, IRBF, BIA, AMA), đồng thời tổng kết tiến trình hội nhập của Việt Nam thông qua các văn bản điều hành của Ngân hàng Nhà nước. Tác giả chỉ ra rằng mặc dù Thông tư 13/2010/TT-NHNN đã đưa ra những quy định tiệm cận gần hơn với Basel II về hệ số an toàn vốn ($CAR \ge 9%$) và vốn pháp định, nhưng việc áp dụng chuẩn mực Basel tại các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn gặp nhiều rào cản do sự khác biệt giữa hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) với chuẩn mực quốc tế (IFRS), thiếu hụt dữ liệu lượng hóa rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động, cùng hạn chế trong cơ chế giám sát và minh bạch thông tin thị trường.

Chương 2: Thực trạng ứng dụng Hiệp ước Basel II tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nam Việt

Chương 2 trình bày tổng quan về quá trình phát triển của Ngân hàng TMCP Nam Việt (tiền thân là Ngân hàng TMCP Nông thôn Sông Kiên, thành lập theo Giấy phép số 0057/NH-GP ngày 18/09/1995, đăng ký thay đổi lần 4 ngày 28/02/2009; niêm yết cổ phiếu mã NVB trên sàn HNX ngày 13/09/2010; mạng lưới gồm trụ sở chính tại 343 Phạm Ngũ Lão, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh và 91 chi nhánh/phòng giao dịch tại 24 tỉnh thành). Phân tích tình hình tài chính 2009–2011 cho thấy vốn điều lệ ngân hàng đạt trên 3.000 tỷ đồng (đáp ứng Thông tư 13/2010), tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt trung bình 8,87%.

Tình hình nợ và nợ xấu của NAVIBANK giai đoạn 2009–2011 được tổng hợp trong bảng sau:

Nhóm nợ / Chỉ tiêu	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Nợ nhóm 1 (tỷ đồng)	9.565	9.940	12.162
Nợ nhóm 2 (tỷ đồng)	104	163	375
Nợ xấu (Nhóm 3, 4, 5) (tỷ đồng)	245	242	377
Tổng dư nợ (tỷ đồng)	9.914	10.345	12.914
Tỷ lệ nợ xấu / Tổng dư nợ (%)	2,47%	2,34%	2,90%

Về quy trình quản trị rủi ro tín dụng tại cơ sở (Phòng Giao dịch số 14), ngân hàng thực hiện thẩm định qua phân tích báo cáo tài chính tối thiểu 3 năm và áp dụng mô hình chấm điểm tín dụng khách hàng doanh nghiệp gồm các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính, chia thành 5 mức độ:

Loại xếp hạng	Mức độ rủi ro	Khung điểm đạt được
AA	Thấp	$\ge 4,9$ điểm
A	Thấp	Từ 4,0 đến dưới 4,9 điểm
BB	Trung bình	Từ 3,0 đến dưới 4,0 điểm
B	Trung bình	Từ 2,0 đến dưới 3,0 điểm
C	Cao	Dưới 2,0 điểm

Khóa luận đi sâu phân tích khả năng ứng dụng các phương pháp tiếp cận Basel II tại NAVIBANK:

• Phương pháp tiếp cận chuẩn hóa (SA): Rất khó triển khai do Việt Nam thiếu các tổ chức định mức tín nhiệm độc lập (ECA) có uy tín được cơ quan quản lý công nhận; nếu tự xây dựng bộ phận xếp hạng nội bộ độc lập thì đòi hỏi chi phí và nguồn lực vượt quá quy mô của ngân hàng.
• Phương pháp căn cứ vào xếp hạng nội bộ (IRB) cơ bản: Không thể thực hiện tại thời điểm nghiên cứu do đòi hỏi phải tự ước tính tham số PD (xác suất nợ quá hạn trên 90 ngày hoặc mất khả năng trả nợ trong kỳ hạn 1 năm), LGD chuẩn (45% cho khoản nợ không TSĐB, 75% cho nợ thứ cấp; bảng giá trị tối thiểu cho TSĐB bất động sản CRE, RRE), EAD và kỳ hạn hiệu dụng M (2,5 năm). Ngân hàng chưa có hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian lịch sử và hệ thống kế toán chưa đáp ứng chuẩn mực quốc tế.
• Phương pháp kiểm tra, giám sát (Pillar 2): Là phương thức tiếp cận phù hợp nhất với điều kiện thực tế của NAVIBANK lúc bấy giờ, dựa trên việc kiểm soát các tỷ lệ an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Chương này chỉ rõ 7 bất cập, khó khăn của NAVIBANK khi tiếp cận Basel II:

1. Khó khăn về mặt kỹ thuật đo lường rủi ro phức tạp.
2. Khó khăn do chi phí đầu tư công nghệ và hệ thống quá cao.
3. Chưa có văn bản pháp lý hướng dẫn thực hiện chi tiết từ cơ quan quản lý.
4. Chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện ngặt nghèo trong nội dung hiệp ước.
5. Chưa xây dựng được hệ thống cơ sở dữ liệu tín dụng đầy đủ, tích hợp và chuẩn hóa.
6. Nguồn nhân lực có năng lực chuyên môn về chuẩn mực quốc tế còn mỏng.
7. Năng lực kiểm tra, kiểm soát và giám sát nội bộ còn nhiều hạn chế.

Chương 3: Giải pháp nâng cao khả năng áp dụng chuẩn ước Basel II để quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM Nam Việt

Trên cơ sở nhận diện rào cản, tác giả xây dựng 2 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Nhóm giải pháp đối với Ngân hàng TMCP Nam Việt:
  1. Lựa chọn phương pháp tiếp cận: Xác định lộ trình đi từ phương pháp kiểm tra, giám sát và phương pháp chuẩn hóa (SA) trước khi hướng tới phương pháp IRB khi đủ điều kiện.
  2. Nguồn lực tài chính: Trích lập một quỹ ngân sách riêng chuyên phục vụ cho công tác ứng dụng chuẩn mực Basel II và nâng cấp công nghệ quản trị rủi ro.
  3. Quy chế nội bộ: Xây dựng các văn bản, cẩm nang hướng dẫn nội bộ về đo lường và kiểm soát rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel.
  4. Điều chỉnh hoạt động: Điều chỉnh cơ cấu danh mục tài sản Có, kiểm soát chặt chẽ tỷ trọng dư nợ phi sản xuất dưới 16% theo Chỉ thị 01/CT-NHNN.
  5. Cơ sở dữ liệu: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tín dụng tập trung, đồng bộ thông tin giữa các chi nhánh/phòng giao dịch trên toàn hệ thống.
  6. Đào tạo nhân lực: Tổ chức đào tạo và tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng cao am hiểu thông lệ quốc tế và mô hình định lượng rủi ro.
  7. Giám sát nội bộ: Nâng cao năng lực thanh tra, giám sát nội bộ và phòng chống rủi ro độc lập.
• Nhóm kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước:
  1. Ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể và lộ trình áp dụng Basel II áp dụng cho các khối ngân hàng thương mại Việt Nam.
  2. Nâng cao chất lượng quản lý điều hành và hoàn thiện khuôn khổ an toàn vĩ mô.
  3. Nâng cao hiệu quả hoạt động và tính minh bạch của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC).
  4. Tăng cường công tác thanh tra, giám sát chuyên ngành đối với các tổ chức tín dụng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được những kết quả và đóng góp thực tiễn cụ thể:

• Kết quả dữ liệu thực chứng: Phản ánh toàn diện bức tranh tài chính và chất lượng tín dụng của NAVIBANK giai đoạn 2009–2011 với tổng dư nợ tăng trưởng từ 9.914 tỷ đồng (2009) lên 12.914 tỷ đồng (2011); nợ xấu tăng từ 245 tỷ đồng lên 377 tỷ đồng nhưng tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ vẫn được kiểm soát ở mức 2,90% (tuân thủ giới hạn dưới 3% của Ngân hàng Nhà nước); hệ số an toàn vốn CAR đạt bình quân 8,87%; vốn điều lệ vượt mức 3.000 tỷ đồng theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN.
• Đánh giá mức độ tương thích của các mô hình quản trị: Làm rõ cấu trúc mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ thực tế tại Phòng Giao dịch số 14 NAVIBANK; chỉ rõ khoảng cách kỹ thuật giữa mô hình phân loại tín dụng hiện hành (thang điểm 5 bậc AA, A, BB, B, C) với các yêu cầu tính toán tham số rủi ro định lượng nâng cao (PD, LGD, EAD, M) theo Basel II.
• Hệ thống hóa giải pháp khả thi: Khẳng định phương pháp tiếp cận giám sát (Pillar 2) và phương pháp chuẩn hóa (SA) là bước đi phù hợp với nguồn lực của ngân hàng quy mô vừa và nhỏ; đề xuất hệ thống giải pháp 2 cấp độ (ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý vĩ mô) nhằm tạo lập các điều kiện nền tảng về dữ liệu, nhân lực và thể chế pháp lý.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu bị giới hạn trong khung thời gian 2009–2011; phạm vi khảo sát thực tế quy trình nghiệp vụ chuyên sâu chủ yếu diễn ra tại Phòng Giao dịch số 14 NAVIBANK; các phân tích về Basel II tập trung vào rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay, chưa đi sâu vào đo lường rủi ro vận hành và rủi ro thị trường trong Trụ cột 1 do thiếu hụt dữ liệu định lượng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu khi Ngân hàng Nhà nước ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết về Basel II; thực hiện kiểm định định lượng tính toán xác suất vỡ nợ (PD) và tỷ lệ tổn thất khi vỡ nợ (LGD) dựa trên chuỗi dữ liệu khách hàng thực tế nhiều năm khi hệ thống thông tin tín dụng CIC và các cơ quan định mức tín nhiệm độc lập tại Việt Nam hoàn thiện.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Quản trị rủi ro tài chính nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng và quá trình chuyển đổi áp dụng chuẩn mực Basel tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Chuyên viên quan hệ khách hàng, chuyên viên thẩm định và cán bộ quản lý tín dụng tại các ngân hàng thương mại có quy mô tương đồng cần tham khảo quy trình thẩm định, mô hình chấm điểm tín dụng doanh nghiệp thực tế.
• Các nội dung đáng tham khảo gồm: Bảng tổng hợp các chỉ tiêu đánh giá chấm điểm tín dụng doanh nghiệp (Bảng 2.6 và 2.7); Cơ chế xác định LGD và công thức tính $LGD^* = LGD \times (E^*/E)$ theo chuẩn Basel II; và phân tích các bất cập thực tế khi chuyển dịch từ quản trị theo quy chế sang quản trị định lượng rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nợ xấu và quy mô nợ xấu của NAVIBANK biến động như thế nào trong giai đoạn 2009–2011?
Nợ xấu của NAVIBANK là 245 tỷ đồng năm 2009 (tỷ lệ 2,47%), giảm nhẹ xuống 242 tỷ đồng năm 2010 (tỷ lệ 2,34%), sau đó tăng lên 377 tỷ đồng vào năm 2011 (tỷ lệ 2,90% trên tổng dư nợ 12.914 tỷ đồng). Mức nợ xấu năm 2011 vẫn đảm bảo dưới trần 3% theo quy định tại Thông tư 13/2010/TT-NHNN.

2. Mô hình chấm điểm tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại NAVIBANK phân loại rủi ro theo các thang bậc nào?
Ngân hàng phân loại rủi ro thành 5 nhóm: Loại AA (mức độ rủi ro Thấp, điểm đạt $\ge 4,9$), Loại A (mức độ rủi ro Thấp, điểm từ 4,0 đến dưới 4,9), Loại BB (mức độ rủi ro Trung bình, điểm từ 3,0 đến dưới 4,0), Loại B (mức độ rủi ro Trung bình, điểm từ 2,0 đến dưới 3,0) và Loại C (mức độ rủi ro Cao, điểm dưới 2,0).

3. Vì sao tác giả kết luận NAVIBANK chưa thể áp dụng phương pháp Xếp hạng nội bộ cơ bản (IRB) ở thời điểm nghiên cứu?
Do phương pháp IRB đòi hỏi ngân hàng phải tự tính toán và ước lượng các tham số rủi ro phức tạp gồm Xác suất vỡ nợ (PD), Tổn thất khi vỡ nợ (LGD), Giá trị chịu rủi ro khi vỡ nợ (EAD) và Kỳ đáo hạn hiệu dụng (M). Tại thời điểm 2012, NAVIBANK chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu lịch sử đầy đủ, chi phí đầu tư công nghệ rất cao, nguồn nhân lực chuyên môn sâu còn thiếu và hệ thống kế toán chưa hoàn toàn đồng nhất theo chuẩn quốc tế.

4. Điểm khác biệt căn bản về tỷ lệ vốn an toàn giữa Basel II và Basel III được nêu trong khóa luận là gì?
Trong khi Basel II duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu $CAR \ge 8%$ với tỷ lệ Vốn cấp 1 tối thiểu là 4% và vốn cổ đông thường là 2%, Basel III đã nâng chất lượng vốn bằng cách tăng yêu cầu tỷ lệ Vốn cấp 1 lên 6%, vốn cổ đông thường lên 4,5%, đồng thời bổ sung thêm tỷ lệ đòn bẩy tối thiểu thử nghiệm ở mức 3% và đưa vào khung giám sát an toàn vĩ mô.

5. Tác giả đã đề xuất giải pháp trọng tâm nào về mặt tài chính và tổ chức để NAVIBANK từng bước tiếp cận Basel II?
Tác giả đề xuất ngân hàng cần trích lập một quỹ ngân sách riêng biệt để phục vụ công tác nghiên cứu, mua sắm công nghệ và triển khai các phương pháp tiếp cận Basel; đồng thời ưu tiên nâng cao năng lực giám sát nội bộ, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung và lựa chọn phương pháp chuẩn hóa (SA) trước khi chuyển đổi sang các phương pháp đo lường nội bộ nâng cao.

Kết luận

Khóa luận cử nhân kinh tế của tác giả Đặng Ngọc Kim Phụng đã phản ánh có hệ thống thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Nam Việt giai đoạn 2009–2011 đặt trong mối tương quan với các chuẩn mực Basel II. Công trình đã làm rõ các điểm nghẽn về dữ liệu, công nghệ, thể chế và nguồn nhân lực khiến các ngân hàng thương mại quy mô vừa tại Việt Nam chưa thể áp dụng ngay các phương pháp đo lường rủi ro nâng cao. Hệ thống giải pháp và kiến nghị 2 cấp độ được đề xuất mang tính thực tiễn cao, đóng góp định hướng quan trọng cho lộ trình nâng chuẩn quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng theo thông lệ quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CHO VAY VÀ ỨNG DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL VÀO QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG LĨNH VỰC CHO VAY 1. Rủi ro tín dụng (RRTD) và quản trị rủi ro tín dụng (QTRRTD) đối với cho vay tại NHTM : 1. Khái niệm rủi ro tín dụng : - “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng “ là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết – là khái niệm theo Điều 2 Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam. - “Rủi ro tín dụng” theo định nghĩa của Ủy Ban Basel đó là rủi ro xảy ra sự mất mát do người đi vay hoặc đối tác gây ra.

Để đo lường và tính toán hệ số rủi ro đối với các khoản mục tài sản có khi xem xét tủi ro tín dụng, theo Basel II có ba phương pháp có thể lựa chọn để sử dụng: phương pháp tiếp cận chuẩn hóa, phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ (IRB) cơ bản, phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ nâng cao. - Ngày nay, để đáp ứng nhu cầu về vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, cải tiến trang thiết bị kỹ thuật, nâng cao công nghệ và các nhu cầu phục vụ sản xuất kinh doanh ngày càng tăng, các NHTM luôn phải mở rộng và nâng cao quy mô hoạt động tín dụng, dẫn đến phát sinh nhiều rủi ro tín dụng hơn. - Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, rủi ro tín dụng có thể dẫn đến việc làm nảy sinh các rủi ro khác do đây là loại rủi ro phức tạp, có thể xảy ra ở bất cứ đâu và bất cứ lúc nào. Đặng Ngọc Kim Phụng Page 4 Giải pháp nâng cao khả năng ứng dụng hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động cho vay tại ngân hàng Nam Việt.

Khái niệm Quản trị rủi ro tín dụng : - Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, đồng thời hạn chế những ảnh hưởng xấu của rủi ro tín dụng cho Ngân hàng. - Có nhiều tiêu chí giúp Ngân hàng xác định và đo lường rủi ro tín dụng của Ngân hàng như: + Nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ. + Tỷ lệ nợ xấu trên vốn chủ sở hữu. + Tỷ lệ nợ xấu trên quỹ dự phòng tổn thất.

+ Nợ đáng nghi ngờ (nợ có vấn đề) - có khả năng chuyển thành nợ xấu cao. + Nợ không có tài sản đảm bảo. Sự cần thiết phải thực hiện quản trị rủi ro tín dụng : Đối với bản thân Ngân hàng: - Khi rủi ro xảy ra, trước tiên lợi nhuận kinh doanh của Ngân hàng sẽ bị ảnh hưởng. Nếu rủi ro xảy ra ở mức độ nhỏ thì Ngân hàng có thể bù đắp bằng khoản dự phòng rủi ro (ghi vào chi phí) và bằng vốn tự có, tuy nhiên nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng mở rộng kinh doanh của Ngân hàng.

Nghiêm trọng hơn, nếu rủi ro xảy ra ở mức độ lớn, nguồn vốn của Ngân hàng không đủ bù đắp, vốn khả dụng bị thiếu, lòng tin của khách hàng giảm tất nhiên sẽ dẫn tới phá sản Ngân hàng. Vì vậy việc phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng là một việc làm cần thiết đối với các NHTM. Đối với nền kinh tế: - Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động kinh doanh của Ngân hàng liên quan đến rất nhiều các thành phần kinh tế từ cá nhân, hộ gia đình, các tổ chức kinh tế cho tới các tổ chức tín dụng khác. Vì vậy, kết quả kinh doanh của Ngân hàng phản ánh kết quả sản xuất kinh doanh của nền kinh tế và đương nhiên nó phụ thuộc rất lớn vào tình hình tổ chức sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và khách hàng.

Hoạt động kinh doanh của Ngân hàng không thể có kết quả tốt khi hoạt động Đặng Ngọc Kim Phụng Page 5 Giải pháp nâng cao khả năng ứng dụng hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động cho vay tại ngân hàng Nam Việt. kinh doanh của nền kinh tế chưa tốt hay nói cách khác, hoạt động kinh doanh của Ngân hàng sẽ có nhiều rủi ro khi hoạt động kinh tế có nhiều rủi ro. Rủi ro xảy ra dẫn tới tình trạng mất ổn định trên thị trường tiền tệ, gây khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, làm ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế và đời sống xã hội. Do đó, phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng không những là vấn đề sống còn với Ngân hàng mà còn là yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế, góp phần vào sự ổn định và phát triển của toàn xã hội.

Tình hình quản trị rủi ro tín dụng chung của nền kinh tế, NHNN và các NHTM tại Việt Nam: - Trong thời gian qua, các NHTM trên địa bàn thành phố đã trải qua bao thăng trầm và tưởng chừng có lúc không thể trụ vững được vào những năm 1996-1997, khi mà hàng loạt các vụ án kinh tế có liên quan đến ngành ngân hàng, gây tổn thất nghiêm trọng về tài sản hàng ngàn tỷ đồng, con người và đặc biệt là uy tín của ngành ngân hàng trong nền kinh tế. Những rủi ro tín dụng xảy ra trong giai đoạn này cho dù có xuất phát từ những nguyên nhân khách quan hay chủ quan đều phản ánh rõ nét những yếu kém trong công tác quản lý rủi ro tín dụng tại các NHTM. Những biện pháp nhằm ngăn ngừa, quản lý rủi ro tín dụng trong lĩnh vực cho vay chưa được các ngân hàng đưa ra và thực hiện một cách đầy đủ, triệt để, đặc biệt là các biện pháp liên quan đến yếu tố con người. - Trước những sự việc đáng tiếc đã xảy ra liên quan đến các NHTM, mà chủ yếu trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, Chính phủ, NHNN và ngay bản thân các NHTM đã nỗ lực đưa ra các biện pháp khắc phục hậu quả, đồng thời định hướng phát triển cho ngành ngân hàng trong thời gian tới trên tinh thần: tăng trưởng tín dụng với chất lượng cao và bền vững, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội của thành phố nói riêng và cả nước nói chung.

Với tinh thần đó, hàng loạt biện pháp đã được thực hiện từ cơ chế, chính sách, các văn bản pháp quy đã được ban hành: như “Quy chế cho vay của TCTD đối với khách hàng” do NHNN ban hành liên tục được thay đổi cho phù hợp với thực tế. Quyết định số 324-1998/QĐ-NHNN1 ngày Đặng Ngọc Kim Phụng Page 6 Giải pháp nâng cao khả năng ứng dụng hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động cho vay tại ngân hàng Nam Việt. 30/09/1998, Quyết định số 284/2000/QĐ-NHNN1 ngày 25/08/2000, Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001, Quyết định số 127/2005/QĐ-NHNN ngày 03/02/2005. Ngoài ra từ năm 1998 đến nay, bên cạnh Nghị định của Chính phủ quy định riêng về việc đảm bảo tiền vay của các TCTD (Nghị định 178/1999/NĐ-CP ngày 29/12/1999) là hàng loạt các văn bản pháp luật có liên quan như: Nghị định 17/1999/NĐ-CP ngày 29/03/1999 của Chính phủ về thủ tục chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp bằng quyền sử dụng đất, Nghị định 08/2000/NĐ-CP ngày 10/03/2000 của Chính phủ về đăng ký giao dịch đảm bảo, Thông tư 06/2000/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện Nghị định 178, Nghị định số 85/2002/NĐ-CP của Chính phủ ngày 25/10/2002 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 178, Thông tư số 07/2003/TT-NHNN của NHNN Việt Nam ngày 19/05/2003 về hướng dẫn thực hiện một số quy định về đảm bảo tiền vay của các TCTD theo Nghị định 178 và Nghị định 85 (Thông tư này thay cho Thông tư số 06), Thông tư liên tịch số 03/2001/TTLT/NHNN-BTP-BCA-BTC-TCĐC ngày 23/04/2001 hướng dẫn việc xử lý tài sản đảm bảo tiền vay đề thu hồi nợ cho các TCTD… tất cả nói lên quyết tâm của Chính phủ, NHNN, các cơ quan có liên quan trong việc khắc phục hậu quả và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các Ngân hàng phát triển theo hướng: giao quyền chủ động kinh doanh cho các NHTM và các NHTM hoàn toàn tự chịu trách nhiệm trước hoạt động kinh doanh của mình.

- Bên cạnh đó công tác thanh tra, kiểm tra và báo cáo giám sát từ xa của NHNN ngày càng được chú trọng và nâng cao về chất lượng đã góp phần đưa hoạt động tín dụng của các NHTM trên địa bàn dần đi vào ổn định, tổng dư nợ tăng trưởng khá trong khi tỷ lệ nợ quá hạn có xu hướng giảm dần. - Về bản thân các NHTM trên địa bàn, sau những sự việc đáng tiếc xảy ra, công tác giải quyết khắc phục hậu quả đã được thực hiện với những cố gắng hết mình, đồng thời công tác phòng chống, quản lý rủi ro tín dụng cũng được chú trọng hơn. Các ngân hàng tập trung đưa ra những chiến lược kinh doanh phù hợp, đổi mới Đặng Ngọc Kim Phụng Page 7 Giải pháp nâng cao khả năng ứng dụng hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động cho vay tại ngân hàng Nam Việt. quy trình và bộ máy cho vay sao cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn và đảm bảo an toàn khi cho vay.

- Ngoài ra, công tác tuyển chọn, đào tạo và đào tạo lại, nâng cao tư cách, phẩm chất đạo đức của cán bộ tín dụng cũng được các Ngân hàng đặc biệt quan tâm và mang tính thường xuyên hơn. Các hoạt động khác như công tác kiểm soát nội bộ ngày càng được chú trọng nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro cũng như các sai sót trong quá trình cho vay để có biện pháp xử lý kịp thời, tránh được những hậu quả đáng tiếc xảy ra. Thành lập phòng xử lý rủi ro tín dụng hoặc các công ty khai thác tài sản… đã góp phần đưa hoạt động tín dụng của các NHTM nói chung trên địa bàn phát triển ổn định, chất lượng tín dụng dần được nâng cao, đảm bảo tín dụng tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ hiện nay tại các NHTM trên địa bàn vẫn còn cao hơn mức quy định (5%).