Khóa luận quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam - Chi nhánh Hà Đông

Tín dụng ngân hàng là mối quan hệ tín dụng giữa ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB), tổ chức tín dụng (TCTD) với cá… 93 trang · Học viện Ngân hàng · 2021.

• Tác giả: Kim Văn Nam
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Diệu Hương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quốc Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tín dụng ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng
• 1.1.2. Đặc điểm tín dụng
• 1.1.3. Phân loại tín dụng
• 1.2. Rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.2.3. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng
• 1.2.4. Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.2.5. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động của NHTM và nền kinh tế
• 1.3. Quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM
• 1.3.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.2. Sự cần thiết của quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.3.4. Các nguyên tắc trong quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.5. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng ở một số NHTM
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM CHI NHÁNH HÀ ĐÔNG
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam
• 2.1.1. Khái quát về ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông
• 2.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.4. Tình hình hoạt động kinh doanh tại VIB, chi nhánh Hà Đông
• 2.2. Thực trạng RRTD và công tác phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông
• 2.2.1. Thực trạng rủi ro tín dụng
• 2.2.2. Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông
• 2.2.3. Khảo sát tình hình thực tế những nguyên nhân gây ra RRTD tại VIB Hà Đông
• 2.2.4. Đánh giá công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB Hà Đông
• 2.2.4.1. Kết quả đạt được
• 2.2.4.2. Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM CHI NHÁNH HÀ ĐÔNG
• 3.1. Định hướng phát triển kinh doanh trong hoạt động tín dụng tại VIB Hà Đông
• 3.1.1. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng của VIB Hà Đông
• 3.1.2. Định hướng công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông
• 3.2. Những giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông
• 3.2.1. Nâng cao hiệu quả mô hình tổ chức quản trị rủi ro tín dụng
• 3.2.2. Hoàn thiện hệ thống thông tin và hệ thống đo lường rủi ro tín dụng
• 3.2.3. Tăng cường hiệu quả công tác bảo đảm tín dụng
• 3.2.4. Kiểm tra, kiểm soát hoạt động cho vay chặt chẽ
• 3.2.5. Tăng cường và đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ
• 3.2.6. Đa dạng hóa danh mục và đối tượng cho vay
• 3.3. Kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với chính phủ và các bộ ngành liên quan
• 3.3.2. Kiến nghị đối với ngân hàng nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị với ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ ĐỒ THỊ MINH HỌA
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP VIB 55 ký tự

Tín dụng ngân hàng là mối quan hệ tín dụng giữa ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB), tổ chức tín dụng (TCTD) với cá nhân, tổ chức có nhu cầu vay tiền. Khi đó, bên cho vay sẽ chuyển giao tài sản cho bên vay trong một khoảng thời gian theo thoả thuận được cam kết trong hợp đồng. Các cá nhân, doanh nghiệp vay cần cần thanh toán đủ gốc, lãi khi đến thời hạn. Trong nền kinh tế, ngân hàng không chỉ là định chế tài chính mà còn là người cho vay, đồng thời là người đi vay. Với tư cách là người cho vay, ngân hàng cung cấp tín dụng cho cá nhân, tổ chức. Ngược lại, với tư cách là người đi vay ngân hàng sẽ nhận tiền gửi từ cá nhân,doanh nghiệp hoặc chứng chỉ tiền, trái trái phiếu nhằm huy động vốn trong xã hội.

1.1. Tín dụng cá nhân VIB Tiện ích và Đặc điểm nổi bật

Tín dụng cá nhân tại VIB tập trung đáp ứng nhu cầu cải thiện chất lượng đời sống như tiêu dùng, mua sắm, vay mua nhà, mua ôtô, du học, kinh doanh… Đây là một phần quan trọng trong hoạt động tín dụng của ngân hàng, hướng đến phân khúc khách hàng có nhu cầu vay vốn cho các mục đích cá nhân. VIB cung cấp các gói vay linh hoạt, thủ tục đơn giản, lãi suất cạnh tranh để thu hút khách hàng. Việc đa dạng hóa sản phẩm tín dụng cá nhân giúp VIB mở rộng thị phần và tăng trưởng doanh thu. Tuy nhiên, rủi ro vỡ nợ từ các khoản vay cá nhân cũng cần được quản lý chặt chẽ.

1.2. Tín dụng doanh nghiệp VIB Giải pháp Vốn cho Tăng trưởng

Tín dụng doanh nghiệp tại VIB phục vụ các khách hàng doanh nghiệp, đáp ứng các nhu cầu cần vốn để sản xuất kinh doanh như mua sắm máy móc, thanh toán công nợ. Đây là một trụ cột quan trọng trong hoạt động tín dụng của VIB, đóng góp lớn vào doanh thu và lợi nhuận. VIB cung cấp các gói vay đa dạng, đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp ở các quy mô khác nhau. Việc phân tích báo cáo tài chính VIB và đánh giá năng lực tài chính VIB của khách hàng doanh nghiệp là rất quan trọng để hạn chế rủi ro rủi ro tín dụng doanh nghiệp.

II. Các Loại Hình Rủi Ro Tín Dụng Thường Gặp Tại VIB 58 ký tự

Có rất nhiều cách phân loại tín dụng ngân hàng khác nhau tùy theo mục đích nghiên cứu. Tuy nhiên, thông thường người ta thường phân loại theo một vài yếu tố sau: Căn cứ vào thời hạn thì tín dụng được chia ra làm ba loại đó là: Tín dụng ngắn hạn, thời gian cho vay dưới 12 tháng. Tín dụng trung hạn, thời gian cho vay từ 12 đến 60 tháng. Tín dụng dài hạn, thời gian cho vay lớn hơn 60 tháng. Căn cứ vào đối tượng tín dụng thì tín dụng được chia ra làm hai loại chính đó là tín dụng vốn lưu động dùng để hình thành vốn lưu động cho các tổ chức kinh doanh. Thứ hai là tín dụng vốn cố định được dùng hình thành tài sản cố định.

2.1. Phân loại Rủi ro Tín dụng theo Thời hạn Vay tại VIB

Việc phân loại rủi ro tín dụng theo thời hạn vay giúp VIB quản lý hiệu quả hơn danh mục tín dụng của mình. Rủi ro tín dụng ngắn hạn thường liên quan đến khả năng thanh khoản và biến động lãi suất. Rủi ro tín dụng trung và dài hạn thường liên quan đến các yếu tố kinh tế vĩ mô, ngành nghề và năng lực tài chính VIB của khách hàng. VIB cần có chính sách quản lý rủi ro phù hợp với từng loại hình tín dụng.

2.2. Rủi ro Tín dụng Vốn lưu động và Vốn cố định tại VIB

Rủi ro tín dụng vốn lưu động thường liên quan đến khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn của doanh nghiệp. Rủi ro tín dụng vốn cố định thường liên quan đến khả năng sinh lời của dự án đầu tư và giá trị của tài sản đảm bảo. VIB cần thẩm định kỹ lưỡng mục đích sử dụng vốn và khả năng trả nợ của khách hàng trước khi quyết định cấp tín dụng.

2.3. Tín dụng có bảo đảm và không bảo đảm Rủi ro tại VIB

Tín dụng có bảo đảm có rủi ro thấp hơn so với tín dụng không bảo đảm do có tài sản đảm bảo. Tuy nhiên, việc định giá và quản lý tài sản đảm bảo cũng là một yếu tố quan trọng trong quản lý rủi ro. Tín dụng không bảo đảm có rủi ro cao hơn nhưng lại giúp VIB mở rộng đối tượng khách hàng và tăng trưởng tín dụng. VIB cần có quy trình thẩm định và giám sát chặt chẽ đối với các khoản vay không có bảo đảm.

III. Nguyên Nhân Gây Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng VIB 59 ký tự

Theo quan điểm Việt Nam: Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN: Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện các nghĩa vụ của mình theo cam kết. Thông tư 02/2013/TT-NHNN: Rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phầ...

3.1. Nguyên nhân chủ quan từ phía Ngân hàng VIB

Nguyên nhân chủ quan bao gồm: Quy trình thẩm định tín dụng chưa chặt chẽ, cán bộ tín dụng thiếu kinh nghiệm, kiểm soát sau cho vay lỏng lẻo, chính sách tín dụng không phù hợp. Việc đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ tín dụng (CBTD) là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro. VIB cần thường xuyên rà soát và điều chỉnh chính sách tín dụng VIB để phù hợp với tình hình thực tế.

3.2. Nguyên nhân khách quan từ phía Khách hàng vay VIB

Nguyên nhân khách quan bao gồm: Khách hàng gặp khó khăn trong kinh doanh, năng lực quản lý yếu kém, cố tình gian lận, thay đổi chính sách của nhà nước. Việc phân tích tín dụng kỹ lưỡng và đánh giá rủi ro tín dụng cá nhân, rủi ro tín dụng doanh nghiệp của khách hàng là rất quan trọng. VIB cần xây dựng hệ thống thông tin và hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

3.3. Tác động của yếu tố vĩ mô đến rủi ro tín dụng VIB

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như: lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái, tăng trưởng kinh tế, biến động thị trường bất động sản, cũng có thể tác động đến rủi ro tín dụng. VIB cần theo dõi sát sao các diễn biến kinh tế vĩ mô và có biện pháp ứng phó kịp thời. Rủi ro thị trường và rủi ro lãi suất cần được quản lý chặt chẽ.

IV. Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả Tại Ngân Hàng VIB 59 ký tự

Các nguyên tắc trong quản trị rủi ro tín dụng. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng ở một số NHTM .25 CHƯƠNG 2 :THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM CHI NHÁNH HÀ ĐÔNG . Giới thiệu khái quát về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam . Khái quát về ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông . Lịch sử hình thành và phát triển . Cơ cấu tổ chức . Tình hình hoạt động kinh doanh tại VIB, chi nhánh Hà Đông.

4.1. Xây dựng Khung Quản trị Rủi ro Tín dụng tại VIB

Khung quản trị rủi ro cần bao gồm các yếu tố: Chính sách tín dụng, quy trình thẩm định tín dụng, hệ thống xếp hạng tín dụng, hệ thống quản lý nợ quá hạn, hệ thống thông tin và báo cáo. VIB cần tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các chuẩn mực quốc tế như Basel II VIB, Basel III VIB.

4.2. Hoàn thiện Hệ thống Thông tin và Đo lường Rủi ro

Hệ thống thông tin và đo lường rủi ro cần cung cấp đầy đủ thông tin về khách hàng, khoản vay, tình hình thị trường và các yếu tố kinh tế vĩ mô. VIB cần sử dụng các công cụ và mô hình hiện đại để đánh giá rủi ro tín dụng và dự báo khả năng nợ xấu VIB. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro là rất quan trọng.

4.3. Nâng cao Hiệu quả Kiểm soát và Giám sát Rủi ro VIB

Công tác kiểm soát và giám sát rủi ro cần được thực hiện thường xuyên và độc lập. VIB cần có bộ phận kiểm soát nội bộ (KSNB) mạnh để đảm bảo tuân thủ các quy định và chính sách. Việc kiểm soát rủi ro tín dụng cần được thực hiện ở tất cả các khâu trong quy trình cấp tín dụng.

V. Giải Pháp Quản Lý Nợ Xấu và Tái Cơ Cấu Nợ Tại VIB 58 ký tự

Thực trạng RRTD và công tác phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông . Thực trạng rủi ro tín dụng. Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông . Khảo sát tình hình thực tế những nguyên nhân gây ra RRTD tại VIB Hà Đông 53 2.4 Đánh giá công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB Hà Đông. Kết quả đạt được . Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân .60

5.1. Quy trình Xử lý Nợ Xấu Hiệu quả tại Ngân hàng VIB

VIB cần có quy trình xử lý nợ xấu rõ ràng và hiệu quả. Các biện pháp xử lý nợ xấu bao gồm: thu hồi nợ, bán tài sản đảm bảo, khởi kiện khách hàng ra tòa. Việc trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ là rất quan trọng để giảm thiểu tổn thất. VIB cần tuân thủ các quy định của NHNN về phân loại nợ và trích lập dự phòng.

5.2. Giải pháp Tái Cơ Cấu Nợ và Hỗ trợ Khách hàng của VIB

Tái cơ cấu nợ là giải pháp giúp khách hàng có thể trả nợ trong điều kiện khó khăn. Các hình thức tái cơ cấu nợ bao gồm: gia hạn thời gian trả nợ, giảm lãi suất, cơ cấu lại khoản vay. VIB cần đánh giá kỹ lưỡng khả năng phục hồi của khách hàng trước khi quyết định tái cơ cấu nợ.

5.3. Tăng Cường thu hồi nợ Biện pháp hàng đầu tại VIB

Tăng cường công tác thu hồi nợ: Đây là biện pháp quan trọng nhất trong việc quản lý nợ xấu. VIB cần có đội ngũ cán bộ chuyên trách và quy trình thu hồi nợ hiệu quả. Việc phối hợp với các cơ quan chức năng trong việc thu hồi nợ cũng là rất quan trọng.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng VIB 59 ký tự

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 . 64 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM CHI NHÁNH HÀ ĐÔNG. Định hướng phát triển kinh doanh trong hoạt động tín dụng tại tại VIB Hà Đông. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng của VIB Hà Đông . Định hướng công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông . Những giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIB chi nhánh Hà Đông . Nâng cao hiệu quả mô hình tổ chức quản trị rủi ro tín dụng . Hoàn thiện hệ thống thông tin và hệ thống đo lường rủi ro tín dụng. Tăng cường hiệu quả công tác bảo đảm tín dụng .

6.1. Các Chỉ Số Đánh Giá Rủi Ro Tín dụng Quan trọng tại VIB

VIB cần sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, bao gồm: Tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ dự phòng rủi ro, hệ số an toàn vốn (CAR). Việc so sánh các chỉ số này với các ngân hàng khác trong ngành giúp VIB đánh giá vị thế của mình.

6.2. Tác Động của Rủi Ro Tín dụng đến Hoạt động Kinh doanh VIB

Rủi ro tín dụng có thể tác động tiêu cực đến lợi nhuận, thanh khoản và uy tín của VIB. Việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả giúp VIB duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và bền vững.

6.3. Nâng cao Năng Lực Tài Chính VIB để đối phó Rủi ro

Nâng cao năng lực tài chính VIB thông qua tăng vốn điều lệ, tích lũy lợi nhuận, phát hành trái phiếu. Điều này giúp VIB có đủ nguồn lực để đối phó với các rủi ro tín dụng và đáp ứng các yêu cầu của NHNN.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam, hoạt động cấp tín dụng luôn đóng vai trò là mảng kinh doanh cốt lõi, mang lại nguồn thu nhập chủ yếu cho các ngân hàng thương mại (chiếm trên 90% tổng thu nhập tại các ngân hàng trong nước). Bước vào giai đoạn phục hồi kinh tế và tăng cường hội nhập quốc tế sau các biến động từ đại dịch Covid-19, nhu cầu sử dụng vốn của các chủ thể kinh tế ngày càng tăng cao, đòi hỏi các ngân hàng phải liên tục mở rộng cả về quy mô và đối tượng cấp tín dụng. Tuy nhiên, đi đôi với việc tăng trưởng tín dụng nhanh chóng, nếu tổ chức tín dụng không thiết lập được các biện pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả thì nguy cơ phát sinh nợ quá hạn, nợ xấu và nợ khó đòi sẽ gia tăng, làm suy giảm chất lượng tài sản, gia tăng chi phí trích lập dự phòng và đe dọa trực tiếp đến tính an toàn của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Nhận thức được mức độ quan trọng của công tác kiểm soát rủi ro, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) nói chung và VIB Chi nhánh Hà Đông nói riêng đã triển khai nhiều chính sách, quy định quản trị rủi ro tín dụng dựa trên các chuẩn mực của Ngân hàng Nhà nước. Mặc dù vậy, quá trình thực thi trên thực tế vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định cần được phân tích và khắc phục. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Kim Văn Nam (Học viện Ngân hàng) tập trung giải quyết vấn đề quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh cơ sở thông qua các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về rủi ro tín dụng và quy trình quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại.
2. Khảo sát, thu thập số liệu và đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh, tình hình cấp tín dụng cũng như công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam – Chi nhánh Hà Đông trong giai đoạn 2018–2020.
3. Nhận diện các nguyên nhân và hạn chế còn tồn tại trong quy trình cấp tín dụng và quản lý khoản vay tại chi nhánh; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng trong giai đoạn tiếp theo.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam – Chi nhánh Hà Đông.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam – Chi nhánh Hà Đông.
  • Về thời gian: Phân tích số liệu và thực trạng hoạt động trong giai đoạn 3 năm từ năm 2018 đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các giáo trình chuyên ngành, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan quản lý nhà nước và chuẩn mực quốc tế:

• Khái niệm và quy định pháp lý: Vận dụng định nghĩa về tín dụng ngân hàng theo Giáo trình Tín dụng Ngân hàng (Học viện Ngân hàng); định nghĩa rủi ro tín dụng theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Thông tư số 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; quan điểm quốc tế của Anthony Saunders (2007), Koch (2006) và Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (văn bản "17 nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng" ban hành tháng 9/2000).
• Khung quản trị và quy trình nghiệp vụ: Sử dụng khung định nghĩa quản trị rủi ro tín dụng của Moody's Analytics, Standard Chartered (2012), Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS); hiệp định Basel II với các nhóm nguyên tắc cốt lõi; quy trình quản trị rủi ro tín dụng 4 bước theo nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (2017) gồm: (1) Nhận diện rủi ro tín dụng, (2) Đo lường rủi ro tín dụng (mô hình định tính 6C và mô hình lượng hóa), (3) Kiểm soát và đánh giá rủi ro tín dụng, (4) Xử lý rủi ro tín dụng.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá:
  • Chỉ tiêu định tính: Sự tuân thủ chính sách tín dụng (chính sách khách hàng, thẩm quyền phân cấp phê duyệt, chính sách bảo đảm tiền vay, giới hạn tín dụng danh mục/ngành nghề, quy trình trích lập dự phòng).
  • Chỉ tiêu định lượng: Tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ khách hàng có nợ quá hạn, tỷ lệ nợ quá hạn có/không có khả năng thu hồi, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng và hệ số khả năng bù đắp rủi ro tín dụng.
• Phương pháp nghiên cứu: Tác giả kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu kinh tế cụ thể gồm phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh chuỗi số liệu theo thời gian và phân tích tỷ số tài chính.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ Báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Bảng cân đối vốn kinh doanh của VIB Chi nhánh Hà Đông các năm 2018, 2019, 2020 và các quy định nội bộ của hệ thống VIB.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề chung về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về tín dụng và quản lý rủi ro tại ngân hàng thương mại. Tác giả làm rõ các phân loại tín dụng cơ bản theo thời hạn (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn từ 12 đến 60 tháng, dài hạn trên 60 tháng), theo đối tượng (vốn lưu động, vốn cố định), theo mục đích (sản xuất - lưu thông, tiêu dùng), theo biện pháp bảo đảm và theo phạm vi lãnh thổ.

Về rủi ro tín dụng, tác giả phân chia bản chất rủi ro thành hai nhóm chính:

1. Theo nguyên nhân phát sinh: Rủi ro giao dịch (gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ), rủi ro danh mục (gồm rủi ro nội tại của chủ thể vay/ngành kinh tế và rủi ro tập trung do cấp tín dụng quá mức vào một nhóm khách hàng/ngành nghề/khu vực) và rủi ro tác nghiệp.
2. Theo khả năng trả nợ: Rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn và rủi ro mất khả năng chi trả dẫn đến xử lý tài sản bảo đảm.

Chương này cũng phân tích sâu sắc các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng: nguyên nhân khách quan từ môi trường kinh tế (chu kỳ suy thoái, tự do hóa tài chính), sự thiếu đồng bộ của môi trường pháp lý trong khâu xử lý tài sản bảo đảm qua tố tụng, hoạt động thanh tra giám sát của Ngân hàng Nhà nước đôi khi còn thụ động, sự lạc hậu về công nghệ; nguyên nhân từ phía khách hàng (sử dụng vốn sai mục đích, thiếu thiện chí trả nợ, báo cáo tài chính thiếu minh bạch); và nguyên nhân chủ quan từ ngân hàng (chính sách tín dụng lỏng lẻo, năng lực và đạo đức của cán bộ tín dụng, sự lơ là trong giám sát sau giải ngân, sự thiếu liên kết thông tin giữa các ngân hàng và cơ sở dữ liệu Trung tâm Thông tin Tín dụng CIC còn sơ sài).

Cuối chương, tác giả tổng hợp kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng từ hai ngân hàng trong nước: Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) với mô hình tách biệt chức năng quản lý khách hàng, thẩm định rủi ro, quản lý nợ có vấn đề cùng hệ thống Quản lý Hồ sơ rủi ro (Risk profile) và hệ thống Tính tài sản có rủi ro (RWA); và Ngân hàng TMCP Phát triển TP.HCM (HDBank) với hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ gồm 9 bộ chỉ tiêu cho 4 nhóm khách hàng và quy trình thẩm định khép kín.

Chương 2: Thực trạng về hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam chi nhánh Hà Đông

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Hà Đông trong giai đoạn 2018–2020.

VIB Chi nhánh Hà Đông được thành lập ngày 08/08/2008 tại Tòa nhà Ellipse Tower, 110 Trần Phú, phường Mộ Lao, quận Hà Đông, Hà Nội. Cơ cấu nhân sự chi nhánh gồm 38 nhân sự: Ban Giám đốc (1 người), Phòng Khách hàng Doanh nghiệp (13 người), Phòng Khách hàng Cá nhân (14 người), Phòng Dịch vụ Khách hàng (10 người gồm 1 trưởng phòng, 1 trưởng quỹ, 1 thủ quỹ và 7 giao dịch viên).

Tác giả phân tích cụ thể 3 mảng hoạt động kinh doanh chính của chi nhánh:

1. Hoạt động huy động vốn (2018–2020): Tổng nguồn vốn huy động năm 2018 đạt 5.508,62 tỷ đồng; năm 2019 tăng lên 5.635,00 tỷ đồng (tăng 126,38 tỷ đồng, tương ứng 2,294%); sang năm 2020 giảm mạnh xuống 4.895,60 tỷ đồng (giảm 739,40 tỷ đồng, tương ứng 13,12% so với 2019) do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

   • Về cơ cấu thời hạn: Tiền gửi có kỳ hạn chiếm tỷ trọng chủ đạo (79,52% năm 2018; 74,98% năm 2019; 72,31% năm 2020), trong đó tiền gửi kỳ hạn dưới 12 tháng chiếm tỷ trọng trên 60% (64,53% năm 2018; 62,85% năm 2019; 60,39% năm 2020). Tiền gửi không kỳ hạn có xu hướng tăng tỷ trọng từ 20,48% (2018) lên 27,69% (2020).
   • Về thành phần kinh tế: Nguồn vốn tập trung chủ yếu vào khách hàng bán lẻ (chiếm 74,78% năm 2018; 82,52% năm 2019; 86,58% năm 2020), trong khi tiền gửi từ các tổ chức kinh tế giảm dần từ 1.388,83 tỷ đồng (25,22% năm 2018) xuống 657,03 tỷ đồng (13,44% năm 2020).

2. Hoạt động tín dụng (2018–2020): Tổng dư nợ cho vay năm 2018 đạt 3.511,00 tỷ đồng; năm 2019 tăng lên 4.160,50 tỷ đồng (tăng 649,50 tỷ đồng); năm 2020 giảm xuống 3.025,00 tỷ đồng (giảm 1.135,50 tỷ đồng, tương ứng giảm 27,29% so với năm 2019).

   • Phân theo thời hạn: Dư nợ ngắn hạn chiếm ưu thế phù hợp với cơ cấu huy động (1.926,00 tỷ đồng năm 2018; 2.850,00 tỷ đồng năm 2019; 1.850,00 tỷ đồng - chiếm 61,15% năm 2020). Dư nợ trung hạn giảm dần từ 535,00 tỷ đồng (2018) xuống 325,00 tỷ đồng (10,74% năm 2020). Dư nợ dài hạn duy trì mức 850,00 tỷ đồng trong các năm 2019 và 2020. Chi nhánh định hướng duy trì tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn dưới 40% để bảo đảm an toàn.
   • Phân theo đối tượng: Hoạt động cho vay tập trung phần lớn vào khách hàng bán lẻ (cá nhân và hộ sản xuất) với tỷ trọng luôn trên 70% tổng dư nợ (đạt 2.553,50 tỷ đồng năm 2018 và 3.145,00 tỷ đồng năm 2019); mảng khách hàng doanh nghiệp chủ yếu hỗ trợ các doanh nghiệp quy mô nhỏ (đạt 957,80 tỷ đồng năm 2018 và 1.015,50 tỷ đồng năm 2019).

3. Kết quả hoạt động kinh doanh (2018–2020):

   • Tổng thu nhập: Năm 2018 đạt 700,60 tỷ đồng; năm 2019 đạt 896,60 tỷ đồng (tăng 27,98%); năm 2020 đạt 696,20 tỷ đồng.
   • Tổng chi phí: Năm 2018 là 506,20 tỷ đồng; năm 2019 tăng lên 685,40 tỷ đồng (tăng 35,4%); năm 2020 giảm về 503,20 tỷ đồng (giảm 26,58%). Chi phí trả lãi tiền vay chiếm tỷ trọng lớn (354,61 tỷ đồng năm 2018).
   • Lợi nhuận trước thuế: Năm 2018 đạt 194,40 tỷ đồng; năm 2019 đạt 211,20 tỷ đồng (tăng 8,6%); năm 2020 đạt 193,00 tỷ đồng (giảm 8,85% do tác động của Covid-19).

Về công tác quản trị rủi ro tín dụng, VIB Hà Đông đã tuân thủ chặt chẽ các chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và Hội sở chính; thiết lập hạn mức tín dụng theo từng ngành nghề, sản phẩm và hình thức bảo đảm (các khoản vay vượt thẩm quyền chi nhánh đều được chuyển lên cấp Tổng Giám đốc phê duyệt); ứng dụng phần mềm nghiệp vụ vào quản lý dữ liệu; áp dụng hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ với tần suất đánh giá và phân loại rủi ro định kỳ tối thiểu 3 tháng một lần; và tuân thủ các quy chuẩn nghiêm ngặt về tài sản bảo đảm.

Chương 3: Giải pháp về quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam chi nhánh Hà Đông

Dựa trên định hướng kinh doanh của chi nhánh và mục tiêu cho vay năm 2021, tác giả đưa ra hệ thống các giải pháp và kiến nghị có tính ứng dụng thực tế:

• Nhóm giải pháp tại VIB Chi nhánh Hà Đông:

  1. Nâng cao hiệu quả mô hình tổ chức quản trị rủi ro tín dụng: Tách bạch rõ ràng chức năng bán hàng và thẩm định, giám sát độc lập.
  2. Hoàn thiện hệ thống thông tin và hệ thống đo lường rủi ro tín dụng: Chuẩn hóa dữ liệu khách hàng, nâng cấp mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ.
  3. Tăng cường hiệu quả công tác bảo đảm tín dụng: Quản lý chặt chẽ hồ sơ pháp lý tài sản bảo đảm, thẩm định giá sát với biến động thị trường.
  4. Kiểm tra, kiểm soát hoạt động cho vay chặt chẽ: Siết chặt quy trình theo dõi và kiểm tra sau giải ngân nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu sử dụng vốn sai mục đích.
  5. Tăng cường và đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ: Nâng cao kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ thẩm định và giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ tín dụng.
  6. Đa dạng hóa danh mục và đối tượng cho vay: Giảm bớt mức độ tập trung quá mức, cân đối tỷ trọng giữa khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp.

• Nhóm kiến nghị với các cơ quan quản lý:

  • Kiến nghị với Chính phủ và các bộ ngành liên quan: Hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến quyền xử lý tài sản bảo đảm của các tổ chức tín dụng và thủ tục tố tụng thu hồi nợ.
  • Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước: Nâng cao chất lượng cơ sở dữ liệu thông tin tín dụng tại CIC, tăng cường tính kịp thời và chiều sâu trong hoạt động thanh tra giám sát cảnh báo sớm.
  • Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (Hội sở): Tiếp tục phân bổ hạn mức tín dụng linh hoạt, cải tiến phần mềm quản trị và hỗ trợ chính sách đào tạo nguồn nhân lực cho các chi nhánh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa được bức tranh toàn diện về hoạt động huy động vốn, cấp tín dụng và hiệu quả tài chính của VIB Chi nhánh Hà Đông trong giai đoạn 2018–2020:

Chỉ tiêu chính	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020
Tổng nguồn vốn huy động (tỷ đồng)	5.508,62	5.635,00	4.895,60
- Tỷ trọng tiền gửi khách hàng bán lẻ (%)	74,78%	82,52%	86,58%
- Tỷ trọng tiền gửi có kỳ hạn (%)	79,52%	74,98%	72,31%
Tổng dư nợ cho vay (tỷ đồng)	3.511,00	4.160,50	3.025,00
- Dư nợ ngắn hạn (tỷ đồng)	1.926,00	2.850,00	1.850,00
- Tỷ trọng dư nợ khách hàng bán lẻ (%)	> 70%	> 70%	> 70%
Tổng thu nhập (tỷ đồng)	700,60	896,60	696,20
Tổng chi phí (tỷ đồng)	506,20	685,40	503,20
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	194,40	211,20	193,00

Khóa luận mang lại những đóng góp cụ thể:

• Làm rõ cấu trúc danh mục tín dụng thực tế tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần theo định hướng bán lẻ, với tỷ trọng dư nợ khách hàng cá nhân và hộ kinh doanh luôn chiếm trên 70%.
• Phân tích và minh chứng tác động thực tế của đại dịch Covid-19 trong năm 2020 làm sụt giảm 13,12% quy mô huy động vốn và giảm 27,29% dư nợ tín dụng tại địa bàn quận Hà Đông.
• So với các công trình nghiên cứu trước năm 2013 (vốn chủ yếu nghiên cứu ở phạm vi toàn hệ thống hoặc các ngân hàng quốc doanh lớn), đề tài đã tiếp cận trực tiếp công tác quản lý rủi ro tín dụng tại một chi nhánh ngân hàng cổ phần đô thị bằng phương pháp kết hợp chỉ số định tính và số liệu thực tế giai đoạn 2018–2020.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Khóa luận giới hạn phạm vi nghiên cứu trong mốc thời gian 3 năm (2018–2020) tại một chi nhánh đơn lẻ (VIB Hà Đông), do đó các kết luận và số liệu phản ánh chủ yếu đặc thù khách hàng bán lẻ trên địa bàn quận Hà Đông, chưa bao quát được toàn bộ mạng lưới 163 chi nhánh/phòng giao dịch của VIB trên toàn quốc.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả gợi mở việc tiếp tục theo dõi diễn biến thu hồi nợ và nợ xấu trong các năm tiếp theo khi các chính sách hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng bởi Covid-19 hết hiệu lực; đồng thời mở rộng phạm vi phân tích so sánh giữa các chi nhánh trong cùng hệ thống hoặc ứng dụng các mô hình đo lường rủi ro theo chuẩn Basel II nâng cao đối với danh mục cho vay bán lẻ.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp khung cấu trúc chuẩn mực cho một đề tài nghiên cứu về rủi ro tín dụng tại chi nhánh ngân hàng, cách xử lý và trình bày số liệu bảng cân đối vốn kinh doanh, báo cáo thu nhập - chi phí và phân tích cơ cấu nợ.
• Cán bộ tín dụng và nhân sự quản trị rủi ro tại các chi nhánh NHTM: Tham khảo phương pháp phân tích thực tế về các nguyên nhân gây rủi ro từ khâu thẩm định đến theo dõi sau giải ngân, cũng như bài học kinh nghiệm về thiết lập quy trình kiểm soát độc lập và chu kỳ chấm điểm tín dụng định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu dư nợ tín dụng của VIB Chi nhánh Hà Đông trong giai đoạn 2018–2020 có đặc điểm gì nổi bật?
Dư nợ tín dụng tại VIB Hà Đông tập trung chủ yếu vào nhóm khách hàng bán lẻ (cá nhân và hộ sản xuất) với tỷ trọng luôn duy trì ở mức trên 70% tổng dư nợ. Về thời hạn vay, nợ ngắn hạn chiếm ưu thế tuyệt đối (chiếm 61,15% tổng dư nợ vào năm 2020), trong khi nợ trung hạn có xu hướng giảm dần về 10,74% nhằm đảm bảo an toàn thanh khoản và kiểm soát rủi ro lãi suất.

2. Đại dịch Covid-19 đã tác động như thế nào đến kết quả huy động vốn và dư nợ của chi nhánh trong năm 2020?
Trong năm 2020, tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh giảm 739,40 tỷ đồng (giảm 13,12% so với năm 2019) xuống mức 4.895,60 tỷ đồng. Tương tự, tổng dư nợ cho vay giảm mạnh 1.135,50 tỷ đồng (giảm 27,29% so với năm 2019) xuống còn 3.025,00 tỷ đồng, kéo theo lợi nhuận trước thuế giảm 8,85% về mức 193,00 tỷ đồng.

3. Tần suất chấm điểm và phân loại rủi ro tín dụng nội bộ tại VIB được quy định như thế nào?
Theo quy định quản trị rủi ro của VIB được áp dụng tại chi nhánh, cán bộ cho vay trực tiếp thu thập thông tin và thực hiện chấm điểm tín dụng của khách hàng; sau đó ngân hàng tiến hành đánh giá và phân loại rủi ro định kỳ với tần suất tối thiểu 3 tháng một lần.

4. Thẩm quyền phê duyệt cấp tín dụng tại VIB Chi nhánh Hà Đông được phân cấp ra sao?
VIB thiết lập hạn mức cấp tín dụng theo từng ngành nghề, sản phẩm và hình thức bảo đảm. Đối với các khoản vay vượt quá hạn mức phê duyệt được phân quyền cho chi nhánh, hồ sơ bắt buộc phải trình lên cấp Tổng Giám đốc để xem xét và phê duyệt nhằm kiểm soát rủi ro tập trung.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Kim Văn Nam đã phản ánh chi tiết thực trạng hoạt động kinh doanh và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam – Chi nhánh Hà Đông trong giai đoạn 2018–2020. Tác giả đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận, phân tích số liệu thực tế về biến động nguồn vốn huy động, quy mô dư nợ và kết quả tài chính, đồng thời chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến rủi ro trong quy trình cấp tín dụng. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất bám sát thực tiễn hoạt động của một chi nhánh ngân hàng bán lẻ đô thị, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn tín dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tín dụng ngân hàng thương mại 1. Khái niệm tín dụng Theo giáo trình tín dụng ngân hàng (Học viện ngân hàng), tín dụng ngân hàng là mối quan hệ tín dụng giữa ngân hàng, tổ chức tín dụng (TCTD) với cá nhân, tổ chức có nhu cầu vay tiền. Khi đó, bên cho vay sẽ chuyển giao tài sản cho bên vay trong một khoảng thời gian theo thoả thuận được cam kết trong hợp đồng.

Các cá nhân, doanh nghiệp vay cần cần thanh toán đủ gốc, lãi khi đến thời hạn. Trong nền kinh tế, ngân hàng không chỉ là định chế tài chính mà còn là người cho vay, đồng thời là người đi vay. Với tư cách là người cho vay, ngân hàng cung cấp tín dụng cho cá nhân, ổ chức. Ngược lại, với tư cách là người đi vay ngân hàng sẽ nhận tiền gửi từ cá nhân,doanh nghiệp hoặc chứng chỉ tiền, trái trái phiếu nhằm huy động vốn trong xã hội.

Tại các ngân hàng nhà nước hiện nay, tín dụng sẽ được chia ra làm 2 mảng chính: Tín dụng cá nhân: Đáp ứng nhu cầu cải thiện chất lượng đời sống như tiêu dùng, mua sắm, vay mua nhà, mua ôtô, du học, kinh doanh… Tín dụng doanh nghiệp: Phục vụ các khách hàng doanh nghiệp, đáp ứng các nhu cầu cần vốn để sản xuất kinh doanh như mua sắm máy móc, thanh toán công nợ.2 Đặc điểm tín dụng Tín dụng ngân hàng đáp ứng được mọi đối tượng khách hàng trong nền kinh tế quốc dân bằng hình thức cho vay tiền tệ, rất phổ biến và linh hoạt. Bên cho vay chủ yếu huy động vốn bằng các thành phần trong xã hội, chứ không phải hoàn toàn từ vốn cá nhân như các hình thức khác. Nguồn vốn bằng tiền và đáp ứng được nhu cầu của nhiều đối tượng vay. 6 Thời hạn cho vay linh hoạt, ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Ngân hàng có thể điều chỉnh nguồn vốn với nhau nhằm đáp ứng nhu cầu về thời hạn cho khách hàng. Tín dụng ngân hàng giúp thỏa mãn một cách tối đa nhu cầu về vốn của cá nhân, tổ chức trong nền kinh tế vì có thể huy động nguồn vốn dưới nhiều hình thức và khối lượng lớn. Phân loại tín dụng Có rất nhiều cách phân loại tín dụng ngân hàng khác nhau tùy theo mục đích nghiên cứu. Tuy nhiên, thông thường người ta thường phân loại theo một vài yếu tố sau: Căn cứ vào thời hạn thì tín dụng được chia ra làm ba loại đó là: Tín dụng ngắn hạn, thời gian cho vay dưới 12 tháng.

Tín dụng trung hạn, thời gian cho vay từ 12 đến 60 tháng. Tín dụng dài hạn, thời gian cho vay lớn hơn 60 tháng. Căn cứ vào đối tượng tín dụng thì tín dụng được chia ra làm hai loại chính đó là tín dụng vốn lưu động dùng để hình thành vốn lưu động cho các tổ chức kinh doanh. Thứ hai là tín dụng vốn cố định được dùng hình thành tài sản cố định.

Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn người ta phân tín dụng thành hai loại: thứ nhất đó là tín dụng sản xuất và lưu thông hàng hóa dành cho doanh nghiệp, chủ thể kinh doanh sử dụng vào mục đích sản xuất, lưu thông hàng hoá. Thứ hai đó là tín dụng tiêu dùng: Dành cho cá nhân đáp ứng nhu cầu tiêu dùng như mua sắm, xây dựng nhà cửa, xe cộ, học tập… Căn cứ vào tính chất đảm bảo được chia làm hai loại chính đó là tín dụng có bảo đảm: là các khoản vay phát ra đều có tài sản thế chấp tương đương như: cầm cố, thế chấp, chiết khấu và bảo lãnh.Thứ hai là tín dụng không có bảo đảm: là loại tín dụng mà các khoản cho vay phát ra không cần tài sản thế chấp mà chỉ dựa vào tín chấp, khách hàng phải đảm bảo có tình hình tài chính lành mạnh và có uy tín với ngân hàng… Căn cứ vào lãnh thổ hoạt động tín dụng tín dụng cũng được chia làm hai loại đó là tín dụng nội địa là quan hệ tín dụng phát sinh trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Thứ 7 hai là tín dụng quốc tế là quan hệ tín dụng phát sinh giữa các quốc gia với nhau hoặc giữa một quốc gia với một tổ chức tài chính – tín dụng quốc tế. Rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại 1.

Khái niệm rủi ro tín dụng Theo quan điểm Việt Nam: Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN: Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện các nghĩa vụ của mình theo cam kết. Thông tư 02/2013/TT-NHNN: Rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. Theo quan điểm quốc tế: Anthony Sauders (2007) định nghĩa: “Rủi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm năng khi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là luồng thu nhập dự tính mang lại từ khoản vay của ngân hàng không thể được thực hiện cả về số lượng và thời hạn”.Koch (2006) thì “Rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập thuần và thị giá khi khách hàng không thanh toán hay thanh toán trễ hạn”. Theo quan điểm của Ủy ban Basel Trong bộ “17 nguyên tắc quản trị RRTD” của Basel 2 được Ủy ban Basel ban hành tháng 9/2000 có đề cập: “RRTD là khả năng bên vay nợ ngân hàng hoặc bên đối tác không đáp ứng nghĩa vụ thanh toán theo các điều khoản đã thỏa thuận”.

Phân loại rủi ro tín dụng  Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro Rủi ro giao dịch: Là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận: 8  Rủi ro lựa chọn: là rủi ro liên quan đến quá trình đánh giá phân tích tín dụng khi ngân hàng lựa chọn phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay.  Rủi ro bảo đảm phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại TSĐB, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên trị giá của TSĐB.  Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề.

Rủi ro danh mục: Là một hình thức rủi ro phát sinh do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung.  Rủi ro nội tại: Là các yếu tố, đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay.  Rủi ro tập trung: Là khi ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế, hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định, cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao.

Rủi ro tác nghiệp: Là nguy cơ tổn thất trực tiếp hoặc gián tiếp do cán bộ ngân hàng, quá trình xử lý và hệ thống nội bộ không đầy đủ hoặc không hoạt động hoặc do các sự kiện bên ngoài tác động vào hoạt động ngân hàng.  Căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng Rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn: Khi thiết lập mối quan hệ tín dụng, ngân hàng và khách hàng phải quy ước về khoản thời gian hoàn trả nợ vay. Tuy nhiên, đến thời hạn quy ước nhưng ngân hàng vẫn chưa thu hồi được vốn vay. Rủi ro do mất khả năng chi trả: Là rủi ro xảy ra trong trường hợp doanh nghiệp đi vay mất khả năng trả nợ, ngân hàng phải thanh lý TSĐB của doanh nghiệp để thu nợ.

9 Rủi ro tín dụng không giới hạn ở hoạt động cho vay: Bao gồm các hoạt động khác mang tính chất tín dụng của ngân hàng như bảo lãnh, cam kết, chấp thuận tài trợ thương mại, cho vay thị trường liên ngân hàng, tín dụng thuê mua, đồng tài trợ… 1. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng Các nguyên nhân khách quan từ bên ngoài  Các yếu tố về môi trường kinh tế Chu kỳ phát triển kinh tế Khi nền kinh tế tăng trưởng và ổn định thì hoạt động tín dụng cũng sẽ tăng trưởng theo và ít rủi ro hơn. Ngược lại, khi nền kinh tế rơi vào suy thoái thì sản xuất kinh doanh của khách hàng bị thu hẹp hoặc đình trệ, dẫn tới thua lỗ và bị phá sản. Nếu ngân hàng vẫn mạo hiểm tăng trưởng tín dụng ở mức cao thì khả năng rủi ro không thu được nợ sẽ tăng lên.

Rủi ro do quá trình tự do hóa tài chính, hội nhập quốc tế Xu hướng toàn cầu hóa đang diễn ra sôi động trên toàn thế giới có thể làm cho nợ xấu ngày càng gia tăng khi tạo ra một môi trường cạnh tranh gay gắt, khốc liệt, khiến những khách hàng của ngân hàng phải đối mặt với nguy cơ thua lỗ và quy luật đào thải khắc nghiệt của thị trường. Thêm vào đó, sự cạnh tranh của các ngân hàng nước ngoài cũng khiến cho các ngân hàng trong nước nếu không quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả bị lép vế và mất dần các khách hàng có tiềm lực tài chính lớn.  Các yếu tố về môi trường pháp lý Nhiều khe hở trong áp dụng thi hành luật pháp Luật và các văn bản có liên quan của nước ta không đồng bộ, còn nhiều khe hở, điển hình là việc quy định NHTM có quyền xử lý TSĐB nợ vay khi khách hàng không trả được nợ. Thực tế, các NHTM không làm được điều này vì ngân hàng là một tổ chức kinh tế, không phải là cơ quan quyền lực Nhà nước nên không có chức năng cưỡng chế, do 10 đó phải đưa ra Toà án xử lý qua con đường tố tụng, dẫn đến thời gian thu hồi được nợ là khá lâu, phức tạp và tốn không ít chi phí cũng như nhân lực.

Việc thanh tra, kiểm tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước mang nặng tính hình thức.