MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hoạt động tín dụng đã và đang là một trong những hoạt động kinh doanh chính đem lại nguồn thu chủ yếu cho các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên cùng với đem lại thu nhập đáng kể cho ngân hàng thì lĩnh vực tín dụng là lĩnh vực có rủi ro lớn nhất, hậu quả của nó đối với ngân hàng là rất lớn. Rủi ro tín dụng luôn song hành với hoạt động tín dụng, không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro tín dụng mà chỉ có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa để giảm thiểu thiệt hại tối đa khi rủi ro xảy ra.
Đứng trên quan điểm quản lý toàn bộ hoạt động ngân hàng nói chung và hoạt động tín dụng nói riêng, một tổn thất dự kiến đối với hoạt động tín dụng phải luôn được xác định trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng và khi một tỷ lệ tốn thất thấp hơn hoặc bằng tỷ lệ dự kiến thì đó là sự thành công trong lĩnh vực quản lý rủi ro. Một ngân hàng hoạt động kinh doanh có hiệu quả, có năng lực tài chính mạnh quản lý rủi ro trong giới hạn cho phép sẽ tạo được niềm tin của khách hàng và nâng cao được vị thế, uy tín đối với các tổ chức kinh tế, tổ chức tín dụng trong và ngoài nước. Đây là điều kiện vô cùng quan trọng giúp ngân hàng đạt được mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững cũng như thực hiện thành công các hoạt động hợp tác, liên doanh liên kết trong xu thế hội nhập. Ở các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam nói chung và ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông nói riêng, thu nhập từ hoạt động tín dụng chiếm phần lớn lợi nhuận của ngân hàng nên rủi ro tín dụng luôn là mối quan tâm hàng đầu của các ngân hàng và quản trị rủi ro tín dụng luôn giữ vị trí trung tâm trong hoạt động quản trị rủi ro của ngân hàng thêm vào đó tình hình nợ xấu tại một số ngân hàng thương mại hiện nạy là rất cấp bách và đang trong trình trạng báo động, con số nợ xấu của các ngân hàng ngày càng tăng lên, gây bất ổn cho nền kinh tế nói chung và ngành ngân hàng nói riêng.
Nhận thức được tính cấp thiết và quan trọng của vấn đề này nên x tôi chọn đề tài “ Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Phƣơng Đông” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn cao học của mình. Tổng quan về đề tài. Hoạt động ngân hàng với chức năng trung gian tài chính giữa người cho vay và người đi vay, vì vậy luôn có tiềm ẩn nhiều rủi ro phát sinh từ nội bộ ngân hàng hoặc do tác động từ bên ngoài. Trong thời gian qua đã có rất nhiều nghiên cứu về quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng.
Đặc biệt với thực tiễn kinh doanh hiện nay của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam, khi tín dụng vẫn là mãng kinh doanh trọng yếu mang đến phần lớn lợi nhuận cho các NHTM (Ngân hàng Thương Mại) thì công tác quản trị rủi ro tín dụng vẫn được các tài liệu nghiên cứu chú trọng nhiều nhất. Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã tìm hiểu một số công trình nghiên cứu có liên quan như sau: Đề tài: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rùi ro tín dụng theo chuẩn mực và thông lệ ngân hàng quốc tế”, luận văn thạc sĩ kinh tế – Trần Thị Băng Tâm năm 2007, trường Đại học Kinh tế TPHCM. Luận văn đi sâu nghiên cứu tầm quan trọng của công tác quản trị rủi ro, nội dung quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực và thông lệ ngân hàng thế giới đang áp dụng, nghiên cứu một số kinh nghiệm về công tác quản trị rủi ro của một số ngân hàng nước ngoài để rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác quản trị rủi ro tín dụng của NHTM Việt Nam. Đồng thời qua những nghiên cứu trên, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng của các NHTM, giúp cho các NHTM xây dựng được các mô hình quản lý rủi ro tín dụng tích cực, thực hiện tăng cường xác định, đo lường và kiểm soát rủi ro.
Đề tài: “Quản trị rủi ro tín dụng tại Sở Giao Dịch II Ngân hàng Công Thương Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ kinh tế -Nguyễn Thị Thu Trâm năm 2007, trường Đại học kinh tế TPHCM. Luận văn đi sâu nghiên cứu quá trình đo lường và kiểm soát rủi ro tín dụng chủ yếu là phần tác nghiệp, chưa đề cập đến công tác quản trị rủi ro tín dụng một cách hệ thống. xi Đề tài: “Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Đầu tư và Phát Triển Việt Nam-Chi nhánh Bình Định”, Luận văn thác sĩ kinh tế năm 2012, trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng-Nguyễn Anh Dũng. Luận văn tập trung nghiên cứu lý luận và thực tiễn quá trình nhận diện phân tích rủi ro tín dụng tại ngân hàng Đầu Tư Và Phát Triển Chi Nhánh Bình Định Việt Nam, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng.
Đề tài: “Rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ Phần Kỹ Thương Việt Nam, thực trạng và giải pháp phòng ngừa”, Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2007, trường Đại học Kinh TP.HCM của Trương Quốc Doanh, bảo vệ tại Đại học Kinh tế TP. Nội dung của đề tài chỉ nghiên cứu nguyên nhân rủi ro tín dụng một cách chung chung, chưa đi sâu phân tích nguyên nhân rủi ro tín dụng từ các yếu tố môi trường Hiện nay tất cả các đề tài nghiên cứu của các tác giả trước, chưa có đề nào tài nào nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ Phần Phương Đông, tác giả là người đầu tiên nghiên cứu về đề tài này và qua tổng hợp tham khảo từ 4 đề tài trên, tác giả thấy hầu hết các đề tài nghiên cứu tập trung vào công tác quản trị rủi rỏ tín dụng một cách chung chung đặc biệt hầu hết các đề tài chỉ phân tích nguyên nhân rủi ro tín dụng từ nguyên nhân chủ quan và khách quan mà trong đó chỉ đa phần nói về yếu tố con người chứ chưa đi sâu phân tích nguyên nhân rủi ro tín dụng từ các yếu tố khác cũng rất quan trọng đó là các yếu tố môi trường. Mặt khác, cách tiếp cận của các đề tài chưa mang tính hệ thống dẫn đến nhiều yếu tố quan trọng đối với hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của NHTM chưa đề cập đầy đủ. Do vậy, với cách tiếp cận hệ thống, giải quyết vấn đề theo quá trình kết hợp cơ sở lý luận, thực tiễn và khảo sát khách hàng sẽ làm cho đề tài không có sự trùng lắp với các nghiên cứu đã công bố trước đây.
Mục đích và mục tiêu nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu là đưa ra các giải pháp nhầm năng cao hiệu quả hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM Cổ phần Phương Đông Để đạt được mục đích trên đề tài cần giải quyết ba vấn đề cơ bản sau: (1) Làm rỏ một số vấn đề cơ bản về cơ sở lý luận trong quản trị RRTD (rủi ro tín dụng) tại xii ngân hàng thương mại; (2) Nghiên cứu, đánh giá, phân tích tình hình hoạt động cho vay, RRTD và công tác quản trị RRTD đối với cho vay tại OCB trong thời gian qua. Từ kết quả nghiên cứu này, đề tài sẽ cho thấy một số thành tựu cũng như những tồn tại của công tác quản trị RRTD đối với cho vay tại OCB; (3) Đề xuất những giải pháp đồng thời kiến nghị liên quan nhằm hoàn thiện công tác quản trị RRTD tại OCB. Phƣơng pháp nghiên cứu.
Trong nghiên cứu này tác giả sử dụng những phương pháp nghiên cứu chính sau đây: Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, thống kê Bên cạnh đó, đề tài cũng vận dụng kết quả của các công trình khoa học liên quan để làm phong phú và sâu sắc hơn các cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài và tạo ra cơ sở cho các đề xuất, kiến nghị, giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. - Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu toàn bộ các các vần đề liên quan đến quản trị RRTD tại NHTM. Phương pháp tiếp cận dựa vào bốn nội dung của quá trình quản trị rủi ro đó là nhận dạng, đo lường, kiểm soát và tài trợ rủi ro.
- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu là quản trị RRTD trong hoạt động cho vay tại OCB giai đoạn 2010-2012. Ý nghĩa của việc nghiên cứu. Nhằm quản trị, giảm thiểu các rủi ro tín dụng trong hoạt động tín dụng, nâng cao chất lượng tín dụng, hạn chế tỷ lệ nợ xấu, giảm trích lập dự phòng, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cảu OCB. Bố cục của đề tài.
Với mục tiêu và phương pháp luận trình bày ở trên, nội dung của đề tài được bố cục làm 03 chướng: - Chƣơng 1: Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại. xiii - Chƣơng 2: Thực trạng về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông (2010-2012) - Chƣơng 3: Những giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông. 1 CHƢƠNG I TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.
Khái niệm tín dụng, rủi ro và rủi ro tín dụng. - Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó cho cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, bên đi có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên vay khi đến hạn thanh toán. - Rủi ro: “ Rủi ro là sự tổn thất về tài sản hay là sự giảm suất lợi nhuận thực tế so với lợi nhuận dự kiến” hoặc “ rủi ro là những bấc trắc ngoài ý muốn xảy ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, tác động xấu đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp”.