Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUAN VE QUAN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG 1.1 Rui ro tin dung 1.1 Khái niệm tín dụng. Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng. trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên di vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng nguồn vn tự có, vốn huy động để cấp tín dụng.
Cap tin dụng là việc tổ chức tín dụng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho. thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các dịch vụ khác. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tô chức tín dụng giao cho. khách hàng sử dụng một khoản tiền dé sir dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.2 Khái niệm rải ro tín dụng.
Hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại là hoạt động tín dụng đầu tư. Thông thường đối với các ngân hàng trên thế giới nó mang lại 2/3 phần thu nhập, còn ở Việt nam là 60 đến 80 % thu nhập của ngân hàng thương mại. Tuy mang lại nhiều thu nhập nhưng trong lĩnh vực này nếu gặp rủi ro thì hậu quả lại rất lớn.Lange thì túi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm tàng khi ngân hàng cấp tín dụng cho m6t khach hang, nghia la khé nang céc lung thu nhép dự tính mang lại từ khoản cho vay của ngân hàng không thể được thực hiện đẩy đủ vẻ số lượng và thời hạn " -5- Còn véi Timothy W.Koch cho ring: “Rui ro tín dụng là sự thay đối tiềm ẩn của thu nhập thuần và giá trị của vốn xuất phát từ việc vốn vay không được thanh toán hay thanh toán trễ hạn ”. Tuy có rất nhiều các khái niệm khác nhau về rủi ro tín dụng nhưng có thể tông hợp lại như sau: “Rui ro tín dụng được định nghĩa là khoản lỗ tiềm tàng vốn có được tạo ra khi ngân hàng cấp tin dung cho một khách hàng.
Có nghĩa là khả năng khách hàng không trả được nợ theo hợp đông gắn liền với mỗi khoản tin dụng ngân hàng cấp cho họ. Hoặc nói một cách cụ thể hơn, thu nhập dự tính mang lại từ các tài sản có sinh lời của ngân hàng có thể không được hoàn trả đầy đủ xét cả về mặt giá trị và thời hạn” 1.3 Nguyên nhân gây ra ri ro tin dụng. Có bốn nguyên nhân cơ bản gây nên rủi ro tín dụng: đó là nguyên nhân khách quan từ môi trường bên ngoài, nguyên nhân từ phía khách hàng, nguyên nhân do chính ngân hàng và nguyên nhân từ tài sản đảm bảo tín dụng tạo nên.1 Nguyên nhân khách quan môi trường bên ngoài Đây là những nguyên nhân gây nên rủi ro cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng cho vay không xuất phát từ cán bộ cho vay hay ý thức trả nợ của khách hàng mà do môi trường bên ngoài tác động vào. Nguyên nhân này xuất hiện đột ngột, khó đoán, khó kiểm soát, nó thường gây ra những thiệt hại lớn cho khách hàng và ngân hàng cho vay.
Bao gồm các nguyên nhân cụ thể sau: Đo sự thay đổi chính sách của Chính phủ Nước ta đang thực hiện quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế sang nền kinh tế thị trường. Do đó phải tuân thủ và chấp nhận sự biến động theo quy luật của nền kinh tế thị trường. Mỗi khi nền kinh tế biến động lên, xuống thì lập tức Chính phủ phải đưa ra các chính sách kinh tế mới phù hợp với điều kiện hiện hành nhằm hạn chế ảnh hưởng xấu tới nền kinh tế đất nước. Các chính sách của Chính phủ thường xuyên quan tâm và có sự thay đổi kịp thời là: -6- + Chính sách tài chính: Chính sách này liên quan đến cơ chế thu chỉ ngân sách Chính phủ.
+ Chính sách tiền tệ: Chính phủ sử dụng các công cụ như: lãi suất chiết khẩu, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở. để điều chỉnh mức cung ứng tiễn tệ khi có biến động xây ra. + Chính sách đầu tư phát triển: Đây là những chính sách mà khi chính phủ điều chỉnh sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp cho các ngân hàng thương mại, thường là những ảnh hưởng không tích cực cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Tuy nhiên nếu ngân hàng thương mại nắm bắt được thông tin kinh tế kịp thời thì sẽ hạn chế được rủi ro xảy ra.
Nguyên nhân từ phía môi trường pháp lý. Hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại liên quan đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, mang tính xã hội cao, khi hệ thống pháp luật én định và lành mạnh thì môi trường kinh doanh của ngân hàng thương mại sẽ có nhiều thuận lợi. Ngược lại nếu môi trường pháp lý thiếu đồng bộ, có nhiều khe hở thì rất dễ bị lợi dụng gây ra tinh trạng tham ô, chiếm đoạt tài sản. Kinh tế xã hội kém ôn định dẫn đến kinh doanh gặp nhiều khó khăn, ngân hàng cho vay gặp rủi ro.
Môi trường tự nhiên. 'Những biến động lớn về thời tiết, khí hậu gây ảnh hưởng hoạt động sản xuất kinh doanh đặc biệt là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, điều kiện tự nhiên là yếu tố. khó dự đoán, nó thường xảy ra bất ngờ với thiệt hại lớn ngoài tầm kiểm soát của. con người.
Vì vậy khi có thiên tai dich hoạ xảy ra khách hàng cùng các ngân hàng. cho vay sẽ có nguy cơ tổn thất lớn, phương án, dự án kinh doanh không có nguồn thu. Điều đó đồng nghĩa với các ngân hàng cho vay phải cùng chia sẻ rủi ro với khách hàng của mình. Ở Việt Nam do thời tiết diễn biến phức tạp nên môi trường tự nhiên được coi là nguyên nhân gây ra rủi ro cho hoạt động kinh doanh của các ngân hàng cho vay khi đầu tư phát triển các thành phần kinh tế.
Môi trường kinh tế xã hội. Môi trường kinh tế xã hội trong một nước biến động chịu ảnh hưởng của những biến động từ nền kinh tế thế giới, đó là nguyên nhân làm phát sinh rủi ro. -7- trong hoạt động kinh doanh của nền kinh tế, từ đó ảnh hưởng tới các lĩnh vực kinh tế trong đó hoạt động kinh doanh ti tệ chứa nhiều nguy cơ rủi ro lớn nhất. Sự thay đổi các mối quan hệ quốc tế, các quan hệ ngoại giao của Chính phủ cũng là nguyên nhân gây ra rủi ro lớn cho hoạt động cho vay của ngân hàng cho vay.
Bên cạnh đó hoạt động cho vay phụ thuộc rất nhiều thói quen, truyền thống, tập quán của người dân. Những yếu tố đó nhiều khi gây khó khăn và hạn chế mở. rộng hoạt động cho vay của các ngân hàng cho vay. Tit cả những nguyên nhân khách quan trên nếu không được dự báo, và có biện pháp phòng ngừa kịp thời sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường kinh doanh.
và điều kiện kinh doanh của ngân hàng cho vay và khách hàng vay vốn. Khi khách hàng gặp phải rủi ro do nguyên nhân khách quan gây nên, họ không còn đủ khả năng thực hiện cam kết trong hợp đồng cho vay thì việc tốt nhất là ngân hàng cho vay có thể làm là giúp đỡ hỗ trợ khách hàng để khách hàng khôi phục lại hoạt động kinh doanh tạo nguồn trả nợ cho ngân hàng cho vay.2 Nguyên nhân từ phía khách hàng, Các yếu tố chủ quan từ phía bên đi vay như: Khả năng kinh doanh yếu kém hay bên đi vay có hành vi lừa đảo, vi phạm pháp luật. cũng gây nên các tổn thất cho các ngân hàng cho vay. Trường hợp này nếu bên cho vay (ngân hàng cho vay) phát hiện ra sớm thì rủi ro có thể được ngăn chặn.
Hiện nay cùng với chính sách chuyên dịch cơ cấu kinh tế, bên đi vay thường. gặp rủi ro sau: -Thiét hai từ phía thị trường đầu vào: Giá cả của các yếu tố đầu vào tăng. cùng với các chỉ phí phục vụ cho sản xuất tăng làm giảm đi nguồn dự thu dự tính của khách hàng, như vậy việc trả nợ cho các ngân hàng cho vay sẽ gặp nhiều khó khăn. ~ Do thị trường đầu ra: Thị trường đầu ra nếu có biến động phức tạp, giá cả.
giảm thấp cũng làm nguồn thu của khách hàng không đảm bảo. Ngoài ra, sự thay. đối thị hiểu tiêu dùng, cung vượt quá cầu, hoạt động marketing yếu kém. -8- nên tình trạng ứ đọng sản phẩm làm ảnh hưởng tới nguồn trả nợ cho các ngân hàng.
~ Rủi ro về khả năng tài chính của khách hàng: Nguồn vốn tự có hay thu nhập của khách hàng nhỏ, khách hàng sẽ không có khả năng tự vực dậy khi gặp khó khăn vì vậy cũng sẽ mắt khả năng thanh toán nợ cho ngân hàng cho vay. 'Ngoài những nguyên nhân trên còn phải kể đến ý thức trả nợ của bên đi vay nhiều khi chưa tốt, nhiều đối tượng khách hàng sau khi nhận được tiền vay rồi bỏ. trốn gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngân hàng cho vay. Những tiêu chí trên cùng với những tiêu chí định lượng để ngân hàng xếp.
hạng khách hàng, 1.3 Nguyên nhân từ phía ngân hàng Chính sách tín dụng không hợp lý, quá nhắn mạnh vào lợi nhuận ngân hàng nên khi cho vay quá chú trọng về lợi tức. Do ngân hàng tăng trưởng tín dụng mà không có sự kiểm soát chất lượng tín dụng: bỏ bớt các điều kiện tín dụng, thực hiện cho vay không đúng quy định, thiếu kiểm. soát quản lý tín dụng trước, trong và sau khi cho vay. Phương tiện cho vay chưa được cơ cấu hợp lý: số lượng vốn vay thừa hoặc thiếu.
so với nhu cầu dẫn đến khách hàng sử dụng vốn vay không đúng mục đích, kỳ hạn trả nợ không phù hợp với dòng tiễn thu được của khách hàng hoặc dòng đời dự án, thời hạn rút vốn, tài sản đảm bảo. Do ngân hàng không giải quyết hợp lý quan hệ giữa nguồn vốn huy động và nguồn vốn sử dụng: ngân hàng dự trữ vốn quá ít so với nhu cầu bảo đảm thanh toán từ đó sẽ dẫn đến mắt khả năng thanh toán nếu khách hàng có nhu cầu rút vốn nhiều hoặc ngân hàng dự trữ vốn quá nhiều, gây ứ đọng vốn, lãng phí trong sử dụng vốn. Ngân hàng thiếu thông tin về khách hàng nên không dự đoán được rủi ro đối với một khoản vay.
