Quản Trị Hoạt Động Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Lào

Quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự… 218 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Tp Hcm · 2016.

• Tác giả: Kongchampa Ounkham
• Người hướng dẫn: Pgs,Ts. Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp Hcm
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Quản Trị Hoạt Động Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Lào
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu của luận án
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
• 1.4.1. Tổng quan phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2. Thu thập và phân tích dữ liệu
• 1.4.2.1. Thu thập dữ liệu
• 1.4.2.2. Phân tích dữ liệu
• 1.5. Vấn đề đặt ra là những câu hỏi, giả thuyết và những lập luận cơ bản về ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.5.1. Vấn đề nghiên cứu dẫn đến những câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu sau
• 1.5.2. Những lập luận cơ bản về ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG
• 2.1. Những vấn đề cơ bản về NHTM
• 2.1.1. Khái niệm NHTM
• 2.1.2. Chức năng và vai trò của NHTM
• 2.1.2.1. Chức năng của NHTM
• 2.1.2.2. Vai trò của NHTM
• 2.2. Hoạt động tín dụng của NHTM
• 2.2.1. Khái niệm về hoạt động tín dụng
• 2.2.2. Nguyên tắc của hoạt động tín dụng
• 2.2.3. Các hình thức và vai trò của tín dụng NHTM trong nền kinh tế
• 2.3. Tổng quan về quản trị hoạt động tín dụng của NHTM
• 2.3.1. Khái niệm và đặc điểm của quản trị hoạt động tín dụng của NHTM
• 2.3.2. Nội dung cơ bản của quản trị hoạt động tín dụng của NHTM
• 2.3.2.1. Quản trị nguồn vốn cho vay của NHTM
• 2.3.2.2. Chính sách khách hàng vay và lĩnh vực đầu tư tín dụng của NHTM
• 2.3.2.3. Điều kiện vay vốn
• 2.3.2.4. Giới hạn tín dụng
• 2.3.2.5. Quản trị mạng lưới NHTM
• 2.3.2.6. Lãi suất và phí vay vốn
• 2.3.2.7. Thời hạn cho vay và kỳ hạn trả nợ
• 2.3.2.8. Phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng
• 2.3.2.9. Bảo đảm tiền vay
• 2.3.2.10. Chính sách nhận biết và quản lý nợ có vấn đề
• 2.3.2.11. Quản trị quy trình tín dụng
• 2.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị hoạt động tín dụng của NHTM
• 2.3.3.1. Môi trường kinh tế - xã hội nơi ngân hàng hoạt động
• 2.3.3.2. Khả năng sinh lợi và rủi ro của các khoản cho vay khác nhau
• 2.3.3.3. Chính sách tài chính, tiền tệ và quản trị tín dụng của Nhà nước
• 2.3.3.4. Chất lượng cán bộ và cơ cấu tổ chức mạng lưới của ngân hàng
• 2.3.3.5. Công nghệ ngân hàng
• 2.3.4. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị hoạt động tín dụng của NHTM
• 2.3.4.1. Đánh giá hiệu quả quản trị TDNH thông qua kết quả hoạt động tín dụng của NHTM
• 2.3.4.2. Đánh giá hiệu quả quản trị tín dụng của NHTM đối với khách hàng vay vốn
• 2.3.4.3. Hiệp ước Basel 1 và Basel 2
• 2.4. Các nghiên cứu trước đó
• 2.5. Kinh nghiệm quản trị hoạt động tín dụng của NHTM một số nước
• 2.5.1. Kinh nghiệm quản trị hoạt động tín dụng tại của NHTM ở Mỹ
• 2.5.2. Kinh nghiệm quản trị hoạt động tín dụng NHTM ở Trung Quốc
• 2.5.3. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 2.5.4. Kinh nghiệm quản trị hoạt động tín dụng của NHTM ở Úc
• 2.5.5. Kinh nghiệm từ Thái Lan
• 2.5.6. Kinh nghiệm từ Hồng Kông
• 2.5.7. Kinh nghiệm quản trị hoạt động tín dụng tại Hàn Quốc
• 2.5.8. Kinh nghiệm của CHLB Đức về mô hình đảm bảo tín dụng
• 2.5.9. Kinh nghiệm quản trị tín dụng của ngân hàng Citibank
• 2.5.10. Kinh nghiệm quản trị tín dụng của tập đoàn ngân hàng ING
• 2.5.11. Mô hình quản trị tín dụng của một só ngân hàng lớn tại Việt Nam
• 2.5.12. Bài học đối với Lào
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp và kết quả nghiên cứu định tính
• 3.1.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.1.2. Hệ nghiên cứu định tính
• 3.1.3. Thiết kế nghiên cứu hiện tượng học
• 3.1.4. Vai trò của nhà nghiên cứu
• 3.1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.6. Các cân nhắc về đạo đức
• 3.1.7. Các chiến lược thu thập dữ liệu
• 3.1.8. Các quy trình phân tích dữ liệu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu Ordered Choice Model Và Ordered Probit Regression trong đánh giá sự hài lòng của khách hàng
• 3.3. Phương pháp và kết quả nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 3.3.2. Cơ sở lý thuyết phương pháp Three-Stage Least Squares (3SLS)
• 3.3.3. Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 3.3.4. Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến tỷ lệ nợ xấu
• 3.3.5. Mô hình xác suất khả năng trả nợ của khách hàng
• 3.3.5.1. Cơ sở lý thuyết mô hình Logistic
• 3.3.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.5.3. Mô hình nghiên cứu
• 4. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG
• 4.1. Tổng quan về NHTM Lào
• 4.1.1. Sự hình thành của các NHTM Lào
• 4.1.2. Cơ cấu tổ chức của các NHTM ở Lào
• 4.1.3. Chức năng, nhiệm vụ
• 4.2. Thực trạng quản trị hoạt động tín dụng tại NHTM Lào
• 4.2.1. Quản trị vốn và nguồn vốn
• 4.2.1.1. Vốn điều lệ
• 4.2.1.2. Quản trị nguồn vốn huy động
• 4.2.1.3. Quản trị lãi suất huy động
• 4.2.2. Quản trị hoạt động cho vay
• 4.2.2.1. Về doanh số cho vay
• 4.2.2.2. Doanh số thu nợ của các NHTM ở Lào
• 4.2.2.3. Nợ quá hạn
• 4.2.2.4. Quản trị lãi suất cho vay
• 4.2.2.5. Chính sách phân cấp nợ và đảm bảo tín dụng
• 4.2.2.6. Chính sách phân cấp nợ
• 4.2.2.7. Chính sách hạn mức tín dụng
• 4.2.3. Đánh giá quản trị tín dụng NHTM Lào
• 4.2.3.1. Những kết quả đạt được
• 4.2.3.2. Những hạn chế
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NHTM TẠI LÀO
• 5.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 5.1.1. Phỏng vấn chuyên gia
• 5.1.2. Phỏng vấn nhóm
• 5.1.3. Khảo sát nhân viên tín dụng
• 5.1.4. Khảo sát khách hàng cá nhân và doanh nghiệp về sự hài lòng của khách hàng khi gửi tiền tại NHTM Lào
• 5.2. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 5.2.1. Kết quả nghiên cứu mô hình các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 5.2.2. Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến tỷ lệ nợ xấu
• 5.2.3. Mô hình nghiên cứu đánh giá các yếu tố tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI LÀO
• 6.1. Đối với môi trường bên trong
• 6.1.1. Những điểm yếu
• 6.2. Đối với môi trường bên ngoài
• 6.2.1. Về các thách thức
• 6.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị hoạt động tín dụng ngân hàng trong hệ thống ngân hàng thương mại Lào
• 6.3.1. Quản trị đầu tư tín dụng phù hợp chuyển dịch cơ cấu kinh tế đất nước
• 6.3.2. Chú trọng hơn đến tài sản đảm bảo trong quản trị tín dụng
• 6.3.3. Quản trị chất lượng tín dụng để giảm thiểu rủi ro
• 6.3.4. Quản trị nhân sự trong lĩnh vực Ngân hàng
• 6.3.5. Hoàn thiện hệ thống thông tin ngân hàng
• 6.3.6. Quản trị tốt chất lượng thẩm định tín dụng
• 6.3.7. Quản trị việc xây dựng chiến lược khách hàng
• 6.3.8. Tăng cường hoạt động thu nợ
• 6.3.9. Sử dụng các công cụ tín dụng phái sinh
• 6.3.10. Tăng cường công tác bảo hiểm tín dụng
• 6.3.11. Thực hiện tốt việc trích lập dự phòng rủi ro tín dụng
• 6.4. Hạn chế của luận án
• KẾT LUẬN CHUNG
• CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào

Quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Hệ thống ngân hàng thương mại Lào đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện chất lượng tín dụng và quản lý rủi ro. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

1.1. Khái niệm và vai trò của hoạt động tín dụng ngân hàng

Hoạt động tín dụng ngân hàng là quá trình cung cấp vốn cho khách hàng thông qua các hình thức cho vay. Vai trò của hoạt động này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

1.2. Đặc điểm của ngân hàng thương mại tại Lào

Ngân hàng thương mại tại Lào có sự đa dạng về hình thức sở hữu và quy mô hoạt động. Các ngân hàng này thường phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro tín dụng và cạnh tranh với ngân hàng nước ngoài.

II. Những thách thức trong quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào

Quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào đang gặp phải nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như rủi ro tín dụng, sự cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài và chính sách tín dụng chưa đồng bộ là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến ngân hàng

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Việc quản lý rủi ro này đòi hỏi ngân hàng phải có các chính sách và quy trình chặt chẽ.

2.2. Cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài

Sự xuất hiện của các ngân hàng nước ngoài tại Lào đã tạo ra áp lực lớn cho các ngân hàng thương mại trong nước. Điều này yêu cầu các ngân hàng phải cải thiện chất lượng dịch vụ và quản lý tín dụng.

III. Phương pháp quản trị hoạt động tín dụng hiệu quả tại ngân hàng thương mại ở Lào

Để nâng cao hiệu quả quản trị hoạt động tín dụng, các ngân hàng thương mại ở Lào cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc xây dựng quy trình cho vay rõ ràng và minh bạch là rất cần thiết.

3.1. Quy trình cho vay và đánh giá tín dụng

Quy trình cho vay cần được thiết lập rõ ràng, từ việc tiếp nhận hồ sơ đến việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả cho vay.

3.2. Chính sách quản lý rủi ro tín dụng

Chính sách quản lý rủi ro tín dụng cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí cụ thể, giúp ngân hàng có thể nhận diện và xử lý kịp thời các khoản nợ xấu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào

Nghiên cứu thực tiễn về quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào cho thấy nhiều ngân hàng đã áp dụng thành công các phương pháp quản lý hiện đại. Kết quả này không chỉ nâng cao chất lượng tín dụng mà còn cải thiện sự hài lòng của khách hàng.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải thiện quản trị tín dụng

Việc cải thiện quản trị tín dụng đã giúp nhiều ngân hàng tăng trưởng doanh số cho vay và giảm tỷ lệ nợ xấu. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các ngân hàng thành công

Các ngân hàng thành công trong việc quản trị tín dụng thường có những chiến lược rõ ràng và linh hoạt. Họ cũng chú trọng đến việc đào tạo nhân viên và cải thiện công nghệ thông tin.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào

Quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại ở Lào đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, để duy trì sự phát triển bền vững, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình quản lý và áp dụng công nghệ mới.

5.1. Triển vọng phát triển của ngân hàng thương mại ở Lào

Triển vọng phát triển của ngân hàng thương mại ở Lào rất khả quan, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Các ngân hàng cần tận dụng cơ hội này để mở rộng hoạt động tín dụng.

5.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị tín dụng

Để nâng cao hiệu quả quản trị tín dụng, các ngân hàng cần chú trọng đến việc cải thiện quy trình cho vay, tăng cường đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, góp phần kiềm chế lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Tính đến thời điểm nghiên cứu, hệ thống NHTM tại Lào đã phát triển với mạng lưới gồm 3 NHTM nhà nước, 3 NHTM liên doanh, 7 NHTM tư nhân và 16 chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Bên cạnh việc mở rộng tín dụng sang khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng hộ sản xuất, các NHTM tại Lào đang đối mặt với sức ép cạnh tranh gay gắt từ các chi nhánh ngân hàng nước ngoài vốn sở hữu năng lực tài chính và trình độ quản trị vượt trội. Thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp bách là giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng quy mô tín dụng và kiểm soát, nâng cao chất lượng tín dụng nhằm hạn chế rủi ro. Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về tín dụng nói chung, trước đây chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể, toàn diện và có tính cập nhật về quản trị hoạt động tín dụng của các NHTM tại Lào. Do đó, luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Kongchampa Ounkham với đề tài "Quản trị hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại tại Lào" (chuyên ngành Tài chính Ngân hàng, mã ngành 62-34-02-01, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, năm 2016) được thực hiện nhằm đáp ứng đòi hỏi thực tiễn này.

Mục đích nghiên cứu của luận án bao gồm:

1. Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về quản trị hoạt động tín dụng của NHTM trong nền kinh tế.
2. Phân tích thực trạng quản trị hoạt động tín dụng của các NHTM tại Lào giai đoạn 2008–2013.
3. Làm rõ những thành tựu đạt được cũng như các hạn chế tồn tại; trên cơ sở đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị tín dụng tại các NHTM Lào trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được xác định cụ thể trong văn bản gồm 11 vấn đề:

1. Phương pháp nghiên cứu nào sẽ được sử dụng trong nghiên cứu?
2. Trước đây có những nghiên cứu nào về thực trạng quản trị tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần chưa?
3. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định là tập trung chủ yếu vào loại hình cho vay?
4. Ngân hàng thương mại được xác định như thế nào?
5. Lý thuyết quản trị hoạt động tín dụng ngân hàng?
6. Có thể quản trị hoạt động tín dụng Lào bằng những hình thức nào?
7. Có thể xây dựng mô hình về quản trị hoạt động tín dụng của ngân hàng từ cơ sở lý luận không?
8. Thực trạng quản trị hoạt động tín dụng của các NHTM tại Lào được phản ánh qua những chính sách quản trị chủ yếu?
9. Những thành tựu, những hạn chế và những nguyên nhân hạn chế đối với quản trị tín dụng của các NHTM tại Lào cần được xác định rõ ràng nhưng phải được khái quát cao?
10. Nếu đưa ra những giải pháp phù hợp đặc thù quản trị tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần thì hiệu quả tín dụng của NHTM tại Lào như thế nào?
11. Những giải pháp bổ trợ có nội dung mang tính khuyến nghị nào đưa ra cho các nhà quản lý, cho Ngân hàng Nhà nước Lào và cho Chính phủ?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quản trị tín dụng NHTM nói chung tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Phạm vi nội dung: Quản trị hoạt động tín dụng dưới góc độ quản trị nguồn vốn huy động, quản trị tăng trưởng tín dụng và quản trị nợ xấu của hệ thống NHTM Lào, trong đó tập trung nghiên cứu loại hình cho vay.
• Phạm vi không gian: Hệ thống NHTM hoạt động trên lãnh thổ Lào.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng được thu thập và phân tích trong giai đoạn 2008–2013.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan các cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về quản trị hoạt động tín dụng ngân hàng, bao gồm:

• Các hiệp ước và chuẩn mực quốc tế: Khung khổ giám sát ngân hàng và an toàn vốn theo Hiệp ước Basel 1 và Basel 2; chuẩn mực kế toán quốc tế IAS-39 về phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro.
• Kinh nghiệm quản trị tín dụng tại các quốc gia: Bài học từ hệ thống NHTM tại Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Úc, Thái Lan, Hồng Kông, Hàn Quốc; mô hình đảm bảo tín dụng của Cộng hòa Liên bang Đức.
• Mô hình quản trị thực tế của các định chế tài chính: Thực tiễn quản trị tín dụng tại Ngân hàng Citibank, Tập đoàn ngân hàng ING và mô hình quản trị tín dụng của một số ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam.

Từ việc tổng kết kinh nghiệm quốc tế và đối chiếu với thực trạng hệ thống ngân hàng Lào, tác giả xác định khoảng trống nghiên cứu then chốt: các công trình trước đây tại Lào chủ yếu dừng lại ở việc mô tả hoạt động cho vay đơn thuần hoặc khảo sát định tính hạn hẹp, thiếu một nghiên cứu mang tính hệ thống kết hợp giữa lý luận quản trị ngân hàng hiện đại với phân tích thực nghiệm đa chiều (kết hợp cả dữ liệu vi mô của khách hàng và dữ liệu vĩ mô của toàn hệ thống ngân hàng) nhằm giải quyết đồng thời bài toán mở rộng quy mô tín dụng và kiểm soát nợ xấu tại Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết

Luận án dựa trên khung lý thuyết kinh tế và quản trị ngân hàng thương mại:

• Khái niệm NHTM: Dẫn chiếu Luật Ngân hàng của Pháp và Luật các Tổ chức Tín dụng Lào năm 1999, xác định NHTM là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ gồm ba lĩnh vực hoạt động: nghiệp vụ nợ (tạo lập nguồn vốn), nghiệp vụ có (cho vay, đầu tư) và nghiệp vụ trung gian môi giới (thanh toán, tư vấn, quản lý quỹ). NHTM thực hiện ba chức năng chính: trung gian tín dụng, thủ quỹ cho khách hàng và tạo bút tệ; đóng hai vai trò cốt lõi là thực thi chính sách tiền tệ và điều tiết kinh tế vĩ mô.
• Bản chất và nguyên tắc tín dụng: Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn có hoàn trả. Hoạt động cho vay vận hành dựa trên 3 nguyên tắc bắt buộc: (1) Hoàn trả đầy đủ gốc và lãi đúng hạn; (2) Có tài sản bảo đảm giá trị tương đương; (3) Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã cam kết trong hợp đồng.
• Vai trò đòn bẩy kinh tế: Tín dụng ngân hàng gắn liền với hệ số gia tăng vốn - sản lượng (Incremental Capital Output Ratio - ICOR), đóng vai trò kích thích tiết kiệm, tài trợ tài sản cố định cho quá trình tái sản xuất mở rộng, tạo điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH.
• Nội dung quản trị tín dụng: Bao gồm hai mục tiêu cơ bản có mối quan hệ biện chứng là tăng trưởng bền vững lợi nhuận và gắn phát triển thị phần với kiểm soát rủi ro. Nội dung quản trị gồm: quản trị nguồn vốn (duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%, giới hạn huy động vốn tối đa gấp 20 lần vốn tự có); chính sách khách hàng và 5 điều kiện vay vốn; quản trị giới hạn và hạn mức tín dụng; quản trị mạng lưới và phân cấp phán quyết; quản trị lãi suất và phí tín dụng; quản trị kỳ hạn cho vay và thu nợ; phân loại nợ thành 5 nhóm theo chuẩn mực IAS-39 gắn với hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ 10 bậc (AAA đến D); chính sách nhận biết và xử lý nợ có vấn đề; quản trị quy trình tín dụng 6 bước (Lập hồ sơ, Phân tích tín dụng, Ra quyết định, Giải ngân, Giám sát tín dụng, Thanh lý hợp đồng).
• Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả quản trị tín dụng:
  • Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động: $$\text{Tốc độ tăng nguồn vốn huy động} = \frac{\text{Số dư nguồn vốn huy động bình quân 12 tháng năm nay}}{\text{Số dư nguồn vốn huy động bình quân 12 tháng năm trước}} \times 100%$$
  • Thị phần nguồn vốn huy động ($TV$): $$TV = \frac{V}{VT}$$ (trong đó $V$ là tổng nguồn vốn huy động của ngân hàng, $VT$ là tổng nguồn vốn huy động của tất cả các TCTD trên địa bàn).
  • Tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay: $$\text{Tốc độ tăng dư nợ cho vay} = \frac{\text{Số dư nợ cho vay bình quân 12 tháng năm nay}}{\text{Số dư nợ cho vay bình quân 12 tháng năm trước}} \times 100%$$
  • Thị phần dư nợ tín dụng: $$\text{Thị phần DNTD} = \frac{\text{DNTD của ngân hàng cần đánh giá}}{\text{Tổng DNTD trên địa bàn}}$$
  • Tỷ lệ nợ quá hạn (NQH): $$\text{Tỷ lệ NQH} = \frac{\text{Dư NQH cuối kỳ}}{\text{Tổng dư nợ cuối kỳ}} \times 100%$$

Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu

Luận án vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp định tính và phương pháp định lượng:

• Thiết kế nghiên cứu định tính: Áp dụng thiết kế nghiên cứu hiện tượng học (phenomenology) thông qua phỏng vấn sâu chuyên gia ngân hàng, thảo luận nhóm và điều tra khảo sát cán bộ tín dụng nhằm đánh giá quy trình tác nghiệp và rào cản quản trị.
• Thiết kế nghiên cứu định lượng:
  1. Mô hình Lựa chọn theo thứ bậc (Ordered Choice Model / Ordered Probit Regression): Đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp khi gửi tiền tại các NHTM Lào.
  2. Mô hình Bình phương bé nhất ba giai đoạn (Three-Stage Least Squares - 3SLS): Ước lượng hệ phương trình đồng thời nhằm xác định các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng và kiểm soát nội sinh.
  3. Mô hình Hồi quy tác động ngẫu nhiên (Random Effects) và Phương pháp mômen tổng quát (GMM): Phân tích dữ liệu bảng của hệ thống ngân hàng nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nợ xấu (NPL).
  4. Mô hình Hồi quy Logistic (Logit): Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến xác suất và khả năng trả nợ của khách hàng vay vốn.
• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động tín dụng giai đoạn 2008–2013 của các NHTM tại Lào, số liệu thống kê vĩ mô, các văn bản quy phạm pháp luật (Luật các TCTD Lào 1999, các nghị định, quyết định của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Lào).
  • Dữ liệu sơ cấp: Kết quả điều tra khảo sát trực tiếp từ các nhóm mẫu gồm chuyên gia, cán bộ tín dụng, khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp gửi tiền, vay tiền tại Lào.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu chung

Chương này trình bày lý do lựa chọn đề tài, tính cấp thiết của công tác quản trị tín dụng tại các NHTM Lào trong bối cảnh tái cấu trúc và hội nhập. Tác giả xác lập mục đích nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (quản trị tín dụng NHTM tại Lào), phạm vi nghiên cứu (giai đoạn 2008–2013, trọng tâm là hoạt động cho vay, vốn huy động, tăng trưởng tín dụng và nợ xấu). Chương 1 cũng trình bày tổng quan phương pháp luận duy vật biện chứng, quy trình thu thập - xử lý dữ liệu, hệ thống 11 câu hỏi/giả thuyết nghiên cứu và bố cục tổng thể gồm 6 chương của luận án.

Chương 2: Tổng quan về quản trị hoạt động tín dụng tại NHTM

Chương 2 tập trung xây dựng khung lý thuyết toàn diện về ngân hàng thương mại và quản trị hoạt động tín dụng:

• Phân tích khái niệm NHTM, chức năng trung gian tín dụng, thủ quỹ, tạo bút tệ và vai trò vĩ mô.
• Khái quát bản chất của tín dụng ngân hàng, 3 nguyên tắc tín dụng, các hình thức phân loại và vai trò thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hỗ trợ vốn lưu động và tài sản cố định, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp.
• Làm rõ bản chất của quản trị tín dụng với hai mục tiêu: tối đa hóa lợi nhuận bền vững và kiểm soát rủi ro.
• Phân tích chi tiết 10 nội dung quản trị nghiệp vụ: quản trị nguồn vốn (vốn tự có, vốn huy động), chính sách khách hàng và 5 điều kiện vay vốn, giới hạn tín dụng, quản trị mạng lưới chi nhánh, cơ chế điều hành lãi suất và phí, quản trị thời hạn và kỳ hạn trả nợ, phân loại nợ theo IAS-39 gắn với xếp hạng tín dụng nội bộ 10 bậc, bảo đảm tiền vay, nhận biết và xử lý nợ có vấn đề, quản trị quy trình tín dụng 6 bước.
• Phân tích các nhân tố ảnh hưởng từ môi trường kinh tế - xã hội, chính sách tài chính - tiền tệ của nhà nước, chất lượng cán bộ, cơ cấu mạng lưới và công nghệ ngân hàng.
• Trình bày hệ thống công thức đánh giá hiệu quả quản trị tín dụng (tốc độ tăng nguồn vốn, thị phần vốn, tăng trưởng dư nợ, thị phần dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn).
• Tổng kết kinh nghiệm quản trị tín dụng của các nước (Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Úc, Thái Lan, Hồng Kông, Hàn Quốc, Đức), kinh nghiệm từ Citibank, ING, các NHTM lớn tại Việt Nam và rút ra bài học cho Lào.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 thiết lập chi tiết quy trình nghiên cứu hỗn hợp:

• Phần định tính: Trình bày hệ nghiên cứu định tính, thiết kế nghiên cứu hiện tượng học, vai trò của nhà nghiên cứu, phạm vi, vấn đề đạo đức nghiên cứu, chiến lược thu thập dữ liệu qua phỏng vấn chuyên gia, thảo luận nhóm và khảo sát cán bộ tín dụng.
• Phần định lượng: Trình bày cơ sở lý thuyết và cấu trúc các mô hình thực nghiệm:
  1. Mô hình Ordered Choice Model / Ordered Probit Regression đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp gửi tiền.
  2. Mô hình hệ phương trình đồng thời sử dụng phương pháp Three-Stage Least Squares (3SLS) đánh giá các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng.
  3. Mô hình dữ liệu bảng phân tích các yếu tố tác động đến tỷ lệ nợ xấu (NPL) bằng hồi quy Random Effects và GMM.
  4. Cơ sở lý thuyết mô hình Logistic (Logit) ước lượng xác suất khả năng trả nợ của khách hàng vay vốn.
• Trình bày hệ thống các bảng thống kê và mô tả biến số nghiên cứu (Bảng 3.1, 3.2, 3.3).

Bảng danh mục phương pháp định lượng	Kỹ thuật / Mô hình ước lượng	Mục tiêu phân tích
Mô hình 1	Ordered Choice / Ordered Probit	Đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng gửi tiền (cá nhân và doanh nghiệp)
Mô hình 2	Three-Stage Least Squares (3SLS)	Phân tích các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng
Mô hình 3	Random Effects & GMM	Phân tích các yếu tố tác động đến tỷ lệ nợ xấu (NPL)
Mô hình 4	Logistic Regression (Logit)	Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng

Chương 4: Thực trạng quản trị hoạt động tín dụng tại NHTM Lào

Chương 4 cung cấp bức tranh toàn cảnh về hệ thống NHTM Lào giai đoạn 2008–2013 dựa trên chuỗi số liệu thứ cấp:

• Tổng quan hệ thống: Lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức (Sơ đồ 1), chức năng và nhiệm vụ của hệ thống NHTM Lào (gồm NHTM nhà nước, NHTM liên doanh, NHTM tư nhân và chi nhánh nước ngoài).
• Quản trị nguồn vốn: Phân tích vốn điều lệ năm 2013 (Bảng 4.1), tổng nguồn vốn huy động giai đoạn 2008–2013 (Bảng 4.2, Hình 4.1, Hình 4.2), cơ cấu nguồn vốn huy động theo loại hình ngân hàng (Bảng 4.3). Đánh giá biến động lãi suất tiền gửi không kỳ hạn, kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng và trên 12 tháng (Bảng 4.4 đến 4.8; Hình 4.3 đến 4.7).
• Quản trị hoạt động cho vay: Tổng hợp hoạt động tín dụng (Bảng 4.9), tốc độ tăng trưởng doanh số cho vay (Bảng 4.10), doanh số cho vay theo loại hình sở hữu ngân hàng (Bảng 4.11, Hình 4.10), doanh số thu nợ (Bảng 4.12, Hình 4.8, Hình 4.11, Hình 4.12). Phân tích tổng dư nợ cho vay theo thời hạn ngắn hạn, trung và dài hạn (Bảng 4.13, Bảng 4.15, Hình 4.9, Hình 4.13) và hiệu suất sử dụng nguồn vốn huy động (Bảng 4.14).
• Quản trị chất lượng tín dụng và nợ xấu: Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ giai đoạn 2008–2013 (Bảng 4.16), cơ cấu nợ quá hạn theo loại hình sở hữu ngân hàng (Bảng 4.17, Hình 4.15).
• Quản trị lãi suất cho vay và chính sách tín dụng: Khảo sát lãi suất cho vay ngắn hạn 1 năm (Bảng 4.18, Hình 4.16), lãi suất cho vay trung và dài hạn (Bảng 4.19, Hình 4.17), thực trạng phân cấp nợ và hạn mức tín dụng (Bảng 4.20).
• Đánh giá chung: Tổng kết các kết quả đạt được về mở rộng quy mô huy động vốn và dư nợ; đồng thời chỉ rõ các hạn chế về tỷ lệ nợ quá hạn ở một số khối ngân hàng, sự mất cân đối kỳ hạn nguồn vốn và những yếu kém trong phân cấp phán quyết tín dụng.

Chương 5: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm về quản trị hoạt động tín dụng tại các NHTM tại Lào

Chương 5 trình bày toàn bộ kết quả phân tích dữ liệu định tính và các mô hình định lượng:

• Kết quả định tính:
  • Thống kê mẫu tham gia khảo sát (Bảng 5.1).
  • Tổng hợp ý kiến phỏng vấn sâu chuyên gia và phỏng vấn nhóm về những bất cập trong quy trình cấp tín dụng, thẩm định và giám sát tài sản bảo đảm.
  • Kết quả khảo sát nhân viên tín dụng về áp lực chỉ tiêu tăng trưởng, cơ chế phân cấp và đạo đức nghề nghiệp.
  • Kết quả khảo sát sự hài lòng của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp gửi tiền tại NHTM Lào (Bảng 5.2).
• Kết quả định lượng:
  • Kết quả ước lượng mô hình Ordered Probit đối với khách hàng cá nhân (Bảng 5.3) và khách hàng doanh nghiệp (Bảng 5.4); tổng hợp kết quả phân tích hồi quy sự hài lòng (Bảng 5.5).
  • Kết quả mô hình các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng: thống kê mô tả các biến (Bảng 5.6), ma trận hệ số tương quan (Bảng 5.7) và kết quả hồi quy hệ phương trình đồng thời bằng phương pháp 3SLS (Bảng 5.8).
  • Kết quả mô hình các yếu tố tác động đến tỷ lệ nợ xấu: thống kê mô tả biến số (Bảng 5.9), ma trận tương quan (Bảng 5.10), kết quả hồi quy mô hình Random Effects (Bảng 5.11) và kết quả hồi quy mô hình GMM (Bảng 5.12).
  • Kết quả mô hình đánh giá các yếu tố tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng: bảng mô tả biến mô hình Logit (Bảng 5.13) và kết quả ước lượng mô hình Logit (Bảng 5.14).

Chương 6: Kết luận và giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại Lào

Chương 6 tổng kết các điểm nghẽn từ môi trường bên trong (năng lực tài chính, chất lượng thẩm định, nhân sự, công nghệ) và môi trường bên ngoài (thách thức cạnh tranh, khung khổ pháp lý, biến động kinh tế vĩ mô). Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện gồm 11 nhóm:

1. Quản trị đầu tư tín dụng phù hợp với chuyển dịch cơ cấu kinh tế đất nước.
2. Chú trọng hơn đến tài sản đảm bảo trong quản trị tín dụng.
3. Quản trị chất lượng tín dụng để giảm thiểu rủi ro.
4. Quản trị nhân sự trong lĩnh vực ngân hàng.
5. Hoàn thiện hệ thống thông tin ngân hàng.
6. Quản trị tốt chất lượng thẩm định tín dụng.
7. Quản trị việc xây dựng chiến lược khách hàng.
8. Tăng cường hoạt động thu nợ.
9. Sử dụng các công cụ tín dụng phái sinh.
10. Tăng cường công tác bảo hiểm tín dụng.
11. Thực hiện tốt việc trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đạt được các đóng góp cụ thể về mặt lý luận và thực tiễn:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa và bổ sung khung lý thuyết quản trị tín dụng áp dụng cho các NHTM trong nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi; khẳng định chính sách nguồn vốn huy động là bộ phận hữu cơ cấu thành quản trị tín dụng; chuẩn hóa quy trình quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế kết hợp đánh giá thực nghiệm đa chiều.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh dữ liệu toàn diện về hoạt động huy động vốn, tăng trưởng tín dụng, lãi suất và nợ quá hạn của hệ thống NHTM Lào giai đoạn 2008–2013; lượng hóa được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố vi mô và vĩ mô đến tăng trưởng tín dụng, nợ xấu và xác suất trả nợ của khách hàng thông qua hệ thống mô hình 3SLS, GMM và Logit.
• Về mặt giải pháp: Đề xuất 11 nhóm giải pháp đồng bộ và có tính ứng dụng thực tế cho các NHTM Lào, đồng thời đưa ra các kiến nghị chính sách đối với Ngân hàng Nhà nước Lào và Chính phủ nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý, kiểm soát chất lượng tín dụng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Số liệu nghiên cứu thực trạng tập trung trong giai đoạn 2008–2013; phạm vi khảo sát thực nghiệm tập trung chủ yếu vào nghiệp vụ cho vay mà chưa bao quát đầy đủ các hình thức cấp tín dụng phi truyền thống khác; việc tiếp cận một số nguồn dữ liệu nội bộ chi tiết của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Lào còn gặp rào cản nhất định.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phân tích dữ liệu cho các giai đoạn tiếp theo sau năm 2013; nghiên cứu sâu hơn về các công cụ phái sinh tín dụng, bảo lãnh ngân hàng và tác động của tiến trình hội nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đối với quản trị rủi ro tại các NHTM Lào.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo khoa học và thực tiễn đối với nhiều nhóm đối tượng:

• Ban điều hành và cán bộ quản lý các NHTM tại Lào: Tham khảo khung giải pháp quản trị nguồn vốn, quy trình 6 bước, kỹ thuật thẩm định, quản trị tài sản bảo đảm và các biện pháp xử lý nợ có vấn đề.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Trung ương Lào, các cơ quan hoạch định chính sách): Sử dụng làm cơ sở thực tiễn để hoàn thiện quy chế an toàn tín dụng, chính sách tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và kiểm soát trần/sàn lãi suất.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp kết hợp nghiên cứu định tính (hiện tượng học) và định lượng (Ordered Probit, 3SLS, GMM, Logit) trong nghiên cứu tài chính ngân hàng tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng những mô hình định lượng cụ thể nào để phân tích dữ liệu?
Luận án sử dụng 4 mô hình định lượng chính: (1) Mô hình Ordered Probit Regression đánh giá sự hài lòng của khách hàng gửi tiền; (2) Phương pháp Three-Stage Least Squares (3SLS) phân tích các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng; (3) Mô hình Random Effects và GMM phân tích các nhân tố tác động đến tỷ lệ nợ xấu; (4) Mô hình Logistic (Logit) ước lượng xác suất khả năng trả nợ của khách hàng vay vốn.

2. Giai đoạn thu thập số liệu thực trạng của hệ thống NHTM Lào trong luận án là giai đoạn nào?
Số liệu thực trạng về nguồn vốn huy động, doanh số cho vay, dư nợ tín dụng, lãi suất và nợ quá hạn của các NHTM tại Lào được luận án thu thập và phân tích trong giai đoạn 2008–2013.

3. Cơ cấu hệ thống ngân hàng thương mại tại Lào tại thời điểm nghiên cứu gồm những loại hình nào?
Hệ thống NHTM Lào tại thời điểm nghiên cứu gồm 4 khối chính: 3 NHTM nhà nước, 3 NHTM liên doanh, 7 NHTM tư nhân và 16 chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

4. Luận án đề xuất bao nhiêu nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tín dụng tại Lào?
Luận án đề xuất hệ thống gồm 11 nhóm giải pháp cụ thể: quản trị đầu tư tín dụng theo cơ cấu kinh tế; chú trọng tài sản đảm bảo; quản trị chất lượng để giảm thiểu rủi ro; quản trị nhân sự; hoàn thiện hệ thống thông tin; nâng cao chất lượng thẩm định; xây dựng chiến lược khách hàng; tăng cường thu nợ; sử dụng công cụ phái sinh tín dụng; tăng cường bảo hiểm tín dụng; thực hiện tốt việc trích lập dự phòng rủi ro.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Kongchampa Ounkham là công trình nghiên cứu chuyên khảo về quản trị hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại tại Lào trong giai đoạn 2008–2013. Bằng việc kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng với các công cụ nghiên cứu định tính và định lượng hiện đại (3SLS, GMM, Logit, Ordered Probit), luận án đã làm rõ thực trạng quản trị nguồn vốn, tăng trưởng cho vay và kiểm soát nợ xấu của các khối ngân hàng tại Lào. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra những điểm nghẽn nội tại, đồng thời đề xuất hệ thống 11 nhóm giải pháp thực tiễn có ý nghĩa đối với các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý tiền tệ tại Lào.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chương 2: Tổng quan về quản trị hoạt động tín dụng tại NHTM Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Thực trạng quản trị hoạt động tín dụng tại NHTM Lào Chương 5: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm hoạt động quản trị tín dụng tại các NHTM Lào Chương 6: Kết luận và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tại các NHTM Lào 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NHTM 2. Những vấn đề cơ bản về NHTM 2. Khái niệm NHTM Do NHTM hoạt động rất đa dạng, kỹ thuật nghiệp vụ phức tạp, thay đổi theo không gian và thời gian, lại mang đậm dấu ấn của môi trường kinh tế xã hội cụ thể, nên về mặt khoa học, rất khó đưa ra một định nghĩa ngắn gọn về ngân hàng được chấp nhận rộng rãi. Theo Luật Ngân hàng của nước Cộng hòa Pháp, “Tổ chức được xem là NHTM là mọi DN công hữu hay tư nhân, luôn cả chi nhánh hay đại lý của ngân hàng nước ngoài, mà hoạt động chủ lực là thực hiện các nghiệp vụ ngân quỹ, nghiệp vụ tín dụng, nghiệp vụ tài chính với tiền gởi nhận của cá nhân, DN hay tổ chức sự nghiệp….

Luật của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào vốn được xây dựng trên nền tảng Luật Châu Âu, đặc biệt là Luật của nước Pháp do ảnh hưởng từ thời kỳ Đông Dương ngày trước, hiện nay còn chịu thêm ảnh hưởng của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam láng giềng. Theo Luật các TCTD của Lào được ban hành năm 1999, “Ngân hàng là loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, có các loại hình ngân hàng sau: ngân hàng thương mại, ngân hàng phát triển, ngân hàng hợp tác và các loại hình ngân hàng khác”. Như vậy, NHTM là một DN kinh doanh tiền tệ có hoạt động bao gồm ba lĩnh vực: - Nghiệp vụ nợ (tạo lập nguồn vốn) - Nghiệp vụ có (cho vay, đầu tư, kinh doanh) - Nghiệp vụ môi giới, trung gian (dịch vụ thanh toán, đại lý, tư vấn, thông tin, giữ hộ .) 6 Các lĩnh vực này liên quan mật thiết với nhau, đan xen chặt chẽ trong hoạt động ngân hàng trên thị trường nội địa cũng như quốc tế; chúng hỗ trợ, thúc đẩy nhau phát triển, tạo thêm uy tín và hình thành nên thương hiệu của ngân hàng.

Các phương tiện tài trợ của ngân hàng thường mang các tính chất chung sau đây: - Luôn luôn là một dạng phiếu nợ, là một chứng thư xác nhận một chủ quyền tài chính hay chủ quyền tài sản hữu hình dù được thể hiện dưới bất cứ hình thức nào. - Liên quan đến hai chủ thể: chủ nợ (người cho vay, nhà đầu tư, nhà trợ cấp) và khách nợ (người đi vay, người nhận đầu tư, người nhận trợ cấp) - Cung cấp ba nhóm dịch vụ: + Chia sẻ giữa hai chủ thể trên về khả năng thanh toán các công cụ tài trợ (khả năng chuyển dịch tài sản thành tiền mặt và ngược lại với chi phí thấp) + Chia sẻ rủi ro + Chia sẻ thông tin (cơ hội kiếm lời) Các dịch vụ này rất phức tạp vì các chủ thể và các công cụ tài chính tiền tệ ngày càng đa dạng, linh hoạt, không phải lúc nào cũng đảm bảo được sự nhất trí cao về lợi ích. Nói cụ thể hơn, dịch vụ tài chính tiền tệ là những thao tác nghiệp vụ kỹ thuật như: cung ứng tiền giấy và các chứng từ có giá khác, giao dịch tiền tệ theo các phương thức giao ngay, kỳ hạn, hoán đổi, giao sau, quyền chọn, dịch vụ môi giới tài chính tiền tệ, dịch vụ thanh toán, tín dụng, bảo lãnh v. Kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh đặc biệt với đối tượng chủ yếu là “quyền sử dụng các khoản tiền tệ”.

Đặc quyền phát hành đồng tiền pháp định thuộc về Ngân hàng Phát hành còn được gọi là Ngân hàng Trung ương, NHTM phải bỏ chi phí mua lại “quyền sử dụng” tiền này trong một thời gian nhất định. Do vậy, hầu hết các nghiệp vụ của NHTM đều có kỳ hạn cụ thể (không thể có hiệu lực vĩnh viễn), hoàn trả và có lãi (không thể biếu không). Chức năng và vai trò của NHTM 2. Chức năng của NHTM.

Là một trung gian tài chính, NHTM có ba chức năng chính sau: - NHTM là một trung gian tín dụng, tuân thủ phương châm “đi vay để cho vay”. - NHTM làm thủ quỹ cho khách hàng, giúp khách hàng tiếp nhận, xử lý cùng hạch toán theo dõi các luồn tiền ra vào của họ. - Hệ thống NHTM có thể tạo ra “bút tệ” theo cấp số nhân (hệ số tạo tiền). Vai trò của NHTM NHTM thể hiện vai trò của mình ở hai mặt sau đây: - Thực thi chính sách tiền tệ do Ngân hàng Trung ương hoạch định (tham gia điều tiết kinh tế vĩ mô).

- Góp phần điều tiết kinh tế vĩ mô thông qua chức năng tạo tiền (bút tệ). Hoạt động tín dụng của NHTM 2. Khái niệm về hoạt động tín dụng 2. Khái niệm tín dụng NHTM TDNH là mối quan hệ tín dụng giữa một bên là ngân hàng với một bên là các chủ thể khác trong nền kinh tế, trong đó ngân hàng đóng vai trò vừa là người đi vay vừa là người cho vay, hay nói cách khác, ngân hàng là một trung gian tài chính luân chuyển vốn từ nơi tạm thừa vốn sang nơi thiếu.

Giá (lãi suất) của khoản vay do ngân hàng ấn định cho khách hàng vay là mức lợi tức mà khách hàng phải trả trong suốt khoản thời gian tồn tại của khoản vay. Chủ thể tham gia trong quan hệ TDNH là ngân hàng, nhà nước, DN và hộ dân cư. Đối tượng được sử dụng trong quan hệ tín dụng là tiền, do đó, nó không chịu sự giới hạn theo hàng hoá, vận động đa phương đa chiều. Đây chính là ưu điểm nổi bật và là đặc điểm khác biệt giữa TDNH với các loại hình tín dụng khác.

Đặc điểm của TDNH TDNH thực hiện cho vay dưới hình thức tiền tệ: cho vay bằng tiền tệ là loại hình tín dụng phổ biến, linh hoạt và đáp ứng mọi đối tượng trong nền kinh tế quốc dân. TDNH cho vay chủ yếu bằng vốn đi vay của các thành phần trong xã hội chứ không phải hoàn toàn là vốn thuộc sở hữu của chính mình như tín dụng nặng lãi hay tín dụng thương mại. Quá trình vận động và phát triển của TDNH độc lập tương đối với sự vận động và phát triển của quá trình tái sản xuất xã hội. Có những trường hợp mà nhu cầu TDNH gia tăng nhưng sản xuất và lưu thông hàng hóa không tăng, nhất là trong thời kì kinh tế khủng hoảng, sản xuất và lưu thông hàng hóa bị co hẹp nhưng nhu cầu tín dụng vẫn gia tăng để chống lại tình trạng phá sản.

Ngược lại torng thời kì kinh tế hung thịnh, các DN mở mang sản xuất, hàng hóa luân chuyển tăng mạnh nhưng TDNH lại không đáp ứng kịp. Đây là một hiện tượng rất bình thường của nền kinh tế. Hơn nữa TDNH còn có một số ưu điểm nổi bật so với các hình thức khác là: - TDNH có thể thỏa mãn một cách tối đa nhu cầu về vốn của các tác nhân và thể nhân khác trong nền kinh tế vì nó có thể huy động nguồn vốn bằng tiền nhàn rỗi trong xã hội dưới nhiều hình thức và khối lượng lớn. - TDNH có thời hạn cho vay phong phú, có thể cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn do ngân hàng có thể điều chỉnh giữa các nguồn vốn với nhau để đáp ứng nhu cầu về thời hạn vay.

- TDNH có phạm vi lớn vì nguồn vốn bằng tiền là thích hợp với mọi đối tượng trong nền kinh tế, do đó nó có thể cho nhiều đối tượng vay. Nguyên tắc của hoạt động tín dụng Một là, cho vay có hoàn trả vốn và lãi sau một thời gian nhất định Đây là nguyên tắc đảm bảo thực chất của tín dụng. Tính chất tín dụng sẽ bị phá vỡ nếu nguyên tắc này không được thực hiện đầy đủ. Chủ thể khi vay vốn phải cam 9 kết trả đủ vốn và lãi sau một thời gian nhất định, cam kết này được ghi trong khế ước vay nợ hoặc hợp đồng tín dụng.

Hai là, cho vay tài sản có giá trị tương đương làm đảm bảo Tài sản có giá trị tương đương làm đảm bảo có thể là vật tư hàng hóa trong kho, trên đường, tài sản cố định của DN, số dư trên tài khoản tiền gửi, hóa đơn chuẩn bị nhập hàng hoặc có thể là cam kết trả nợ thay của cơ quan khác, cá nhân,. thậm chí có thể là uy tín của chủ DN. Giá trị đảm bảo là cơ sở của khả năng trả nợ, là cơ sở hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng, là điều kiện để thực hiện nguyên tắc thứ nhất trong nhiều trường hợp khác nhau. Ba là, cho vay có mục đích, theo kế hoạch thỏa thuận từ trước (theo hợp đồngđã ký kết) Quan hệ tín dụng phản ánh nhu cầu về vốn và lợi nhuận của các DN, của khách hàng.

Nó liên quan chặt chẽ tới quá trình sản xuất – kinh doanh, làm dịch vụ của các DN, hay tiêu dùng cá nhân song lại mang tính thỏa thuận rất lớn. Do đó nó phải được pháp luật bảo hộ. Hợp đồng tín dụng phản ánh nhu cầu tín dụng của DN, của khách hàng, là cơ sở pháp lý cho các bên tham gia quan hệ tín dụng, là điều kiện để ngân hàng cũng như DN, khách hàng tính toán các yếu tố và hiệu quả của quá trình kinh doanh. Trong đó ngân hàng giám sát chặt chẽ sử việc sử dụng món vay theo đúng mục 2.

Các hình thức và vai trò của tín dụng NHTM trong nền kinh tế. Một là, các hình thức tín dụng Sự phát triển các hình thức tín dụng, nhất là TDNH, cho đến nay đã có nhiều thay đổi và phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu. Tác động như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ; của sự toàn cầu hóa và khu vực hóa thông qua các tổ chức tiền tệ quốc tế và khu vực đã tạo điều kiện cho TDNH phát triển ở trình độ cao, đặc biệt là việc áp dụng kỹ thuật điện toán, với sự phát triển chiến lược sản phẩm một cách đa dạng song song với việc tiến hành các mặt hoạt động của marketing ngân hàng.