Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực trong các trường trung học cơ sở huyện tuy phước tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực tại các trường THCS huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định.

• Tác giả: Võ Đình Du
• Người hướng dẫn: Pgs. Trần Văn Hiếu
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực trong các trường Trung học cơ sở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết khoa học
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• 0.8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN TUY PHƯỚC, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN TUY PHƯỚC, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (bản sao)

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực

Quản lý xây dựng trường học thân thiện là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển toàn diện học sinh. Mô hình này không chỉ đơn thuần là một phong trào mà còn là một chiến lược giáo dục nhằm tạo ra môi trường học tập tích cực. Theo UNESCO, việc xây dựng trường học thân thiện cần phải dựa trên bốn trụ cột: học để biết, học để làm, học để sống cùng nhau và học để trở thành. Điều này nhấn mạnh rằng giáo dục không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là phát triển kỹ năng sống và khả năng tương tác xã hội. Mô hình trường học thân thiện, học sinh tích cực tại THCS huyện Tuy Phước, Bình Định cần được triển khai đồng bộ với sự tham gia của cộng đồng, gia đình và nhà trường. Đặc biệt, vai trò của giáo viên trong việc áp dụng phương pháp giảng dạy thân thiện là rất quan trọng. Họ không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người hướng dẫn, tạo động lực cho học sinh. Việc xây dựng môi trường học tập thân thiện sẽ giúp học sinh cảm thấy an toàn, tự tin và tích cực tham gia vào các hoạt động học tập.

1.1. Khái niệm trường học thân thiện học sinh tích cực

Trường học thân thiện được định nghĩa là nơi mà học sinh cảm thấy thoải mái, an toàn và được khuyến khích tham gia vào các hoạt động học tập. Mô hình này không chỉ tập trung vào việc cải thiện cơ sở vật chất mà còn chú trọng đến việc phát triển mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh. Học sinh tích cực là những em có khả năng tự học, tự quản lý và tham gia vào các hoạt động xã hội. Để xây dựng trường học thân thiện, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục, bao gồm giáo viên, phụ huynh và cộng đồng. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển toàn diện của học sinh.

II. Thực trạng quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực

Tại huyện Tuy Phước, Bình Định, thực trạng quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện còn nhiều hạn chế. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc cải thiện cơ sở vật chất và phương pháp giảng dạy, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Đánh giá từ các nhóm khách thể cho thấy nhận thức về việc xây dựng trường học thân thiện chưa được đồng bộ. Nhiều giáo viên và học sinh vẫn chưa hiểu rõ về mô hình này và những lợi ích mà nó mang lại. Hơn nữa, việc điều hành tổ chức xây dựng trường học thân thiện còn thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan. Điều này dẫn đến việc triển khai các hoạt động chưa hiệu quả, không đáp ứng được nhu cầu thực tế của học sinh. Để cải thiện tình hình, cần có những biện pháp quản lý khoa học, phù hợp với thực tiễn giáo dục tại địa phương. Việc khảo sát và đánh giá thực trạng là rất cần thiết để đưa ra những giải pháp hiệu quả cho việc xây dựng trường học thân thiện.

2.1. Đánh giá của các nhóm khách thể về công tác quản lý

Đánh giá của giáo viên, học sinh và phụ huynh về công tác quản lý xây dựng trường học thân thiện cho thấy nhiều điểm cần cải thiện. Nhiều giáo viên cho rằng họ chưa nhận được sự hỗ trợ đầy đủ từ ban giám hiệu trong việc triển khai các hoạt động xây dựng trường học thân thiện. Học sinh cũng bày tỏ mong muốn có nhiều hoạt động ngoại khóa hơn để phát triển kỹ năng sống và giao tiếp. Phụ huynh cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục và phát triển toàn diện cho học sinh. Những ý kiến này cho thấy cần có sự thay đổi trong cách thức quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục tại các trường THCS huyện Tuy Phước.

III. Biện pháp quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động xây dựng trường học thân thiện, cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của mô hình trường học thân thiện. Việc tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo sẽ giúp mọi người hiểu rõ hơn về các tiêu chí và lợi ích của mô hình này. Thứ hai, cần xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện các hoạt động xây dựng trường học thân thiện phù hợp với điều kiện cụ thể của từng trường. Điều này bao gồm việc cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và tổ chức các hoạt động ngoại khóa phong phú. Cuối cùng, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và các đơn vị liên ngành để nâng cao hiệu quả công tác xây dựng trường học thân thiện. Sự chung tay góp sức của cộng đồng và phụ huynh sẽ tạo ra một môi trường giáo dục tích cực, giúp học sinh phát triển toàn diện.

3.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý giáo viên và học sinh

Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về việc xây dựng trường học thân thiện là một trong những biện pháp quan trọng. Cần tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo để cung cấp thông tin và kiến thức về mô hình trường học thân thiện, học sinh tích cực. Việc này không chỉ giúp giáo viên hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong việc tạo ra môi trường học tập tích cực mà còn khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động của trường. Hơn nữa, cần có các chương trình truyền thông để phụ huynh hiểu rõ về mô hình này và cùng tham gia vào quá trình xây dựng trường học thân thiện. Sự đồng thuận và hỗ trợ từ gia đình sẽ góp phần quan trọng trong việc thực hiện thành công mô hình trường học thân thiện tại các trường THCS huyện Tuy Phước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam, mô hình "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" (THTT, HSTC) được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Tại huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, với 13 trường Trung học cơ sở (THCS) và hơn 3.300 học sinh năm học 2018-2019, việc xây dựng môi trường học tập thân thiện, phát huy tính tích cực của học sinh là nhiệm vụ cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lý hoạt động xây dựng THTT, HSTC và đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý tại các trường THCS trên địa bàn huyện trong giai đoạn 2018-2019.

Nghiên cứu tập trung khảo sát nhận thức, thái độ của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về công tác xây dựng THTT, HSTC, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động này. Qua đó, đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp nhằm tạo môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, phát huy năng lực học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục địa phương. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục và các trường THCS huyện Tuy Phước thực hiện hiệu quả phong trào xây dựng THTT, HSTC, đồng thời đóng góp vào sự phát triển bền vững của giáo dục tỉnh Bình Định.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục và mô hình trường học thân thiện, học sinh tích cực. Lý thuyết quản lý giáo dục được hiểu là hoạt động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lý nhằm tác động đến khách thể quản lý để đạt mục tiêu giáo dục (Bùi Minh Hiền). Mô hình THTT, HSTC được UNICEF đề xướng, nhấn mạnh môi trường học tập thân thiện, phương pháp dạy học tích cực, kiểm tra đánh giá công bằng và các mối quan hệ thân thiện trong nhà trường.

Ba khái niệm chính được vận dụng gồm:

• Quản lý giáo dục: Tác động có hệ thống của cán bộ quản lý đến các thành phần trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
• Trường học thân thiện: Môi trường học tập an toàn, xanh-sạch-đẹp, tạo điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh.
• Học sinh tích cực: Học sinh chủ động, sáng tạo, tự tin tham gia học tập và các hoạt động xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp nghiên cứu lý luận và thực tiễn.

• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp từ các tài liệu, sách báo, đề án, kế hoạch của Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT Bình Định.
  • Dữ liệu khảo sát thực tiễn thu thập từ 3 nhóm khách thể gồm 29 cán bộ quản lý, 160 giáo viên và 400 học sinh tại 4 trường THCS huyện Tuy Phước.
• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Điều tra bằng bảng hỏi với các thang đo mức độ nhận thức, thái độ và đánh giá thực trạng.
  • Phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh để làm rõ các vấn đề liên quan.
  • Lấy ý kiến chuyên gia từ các nhà quản lý giáo dục và chuyên gia nghiên cứu về xây dựng THTT.
• Phương pháp phân tích:
  • Sử dụng phần mềm SPSS 20 để xử lý số liệu thống kê mô tả, phân tích tần suất, trung bình và so sánh tỷ lệ phần trăm.
  • Phân tích định tính từ phỏng vấn và ý kiến chuyên gia để bổ sung, giải thích kết quả định lượng.
• Timeline nghiên cứu:
  • Khảo sát thực trạng trong năm học 2018-2019.
  • Phân tích và đề xuất giải pháp trong quý cuối năm 2019.

Cỡ mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm đối tượng trong các trường THCS huyện Tuy Phước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về công tác xây dựng THTT, HSTC:

   • 56,4% cán bộ quản lý (CBQL) và 55,6% học sinh đánh giá công tác xây dựng THTT là rất cấp thiết, với điểm trung bình nhận thức của CBQL là 2,7/3 và học sinh là 2,57/3.
   • Tuy nhiên, khoảng 3% giáo viên và học sinh chưa nhận thức tích cực về vấn đề này, chủ yếu do thói quen giáo dục truyền thống và sự thụ động của một số học sinh.

2. Đánh giá các hình thức xây dựng THTT, HSTC:

   • 70,3% CBQL và 56% giáo viên đánh giá việc xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn là rất phù hợp.
   • 82% CBQL và 48% giáo viên đánh giá cao việc đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh.
   • 68,5% CBQL và 66,5% giáo viên đánh giá việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là rất phù hợp.
   • 70,5% CBQL và 51,5% giáo viên đánh giá tích cực về tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh.
   • 70,5% CBQL và 46% giáo viên đánh giá cao việc học sinh tham gia chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa địa phương.

3. Mức độ đồng bộ trong thực hiện xây dựng THTT:

   • 74,5% giáo viên và 25,5% CBQL đánh giá công tác xây dựng THTT ở mức đồng bộ, tuy nhiên vẫn còn 12% giáo viên cho rằng chưa đồng bộ.
   • Khoảng 50% học sinh nhận thức chưa sâu sắc về ý nghĩa công tác xây dựng THTT, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện.

4. Mức độ tạo điều kiện cho giáo viên tham gia xây dựng THTT:

   • 43% CBQL và 53,5% giáo viên đánh giá giáo viên được bồi dưỡng về công tác quản lý xây dựng THTT thường xuyên hoặc rất thường xuyên.
   • 55,5% CBQL và 59,5% giáo viên sử dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy.
   • 70% CBQL và 65,5% giáo viên được bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT trong giảng dạy.
   • Tuy nhiên, chỉ có khoảng 40% giáo viên tham gia viết báo cáo sáng kiến kinh nghiệm về đổi mới phương pháp giảng dạy, cho thấy hình thức này chưa được quan tâm đúng mức.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy công tác xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực tại các trường THCS huyện Tuy Phước đã được quan tâm và triển khai với nhiều hoạt động thiết thực như xây dựng môi trường xanh-sạch-đẹp, đổi mới phương pháp dạy học, rèn luyện kỹ năng sống và tổ chức các hoạt động tập thể. Tuy nhiên, sự đồng bộ trong thực hiện còn hạn chế, đặc biệt là nhận thức chưa đồng đều giữa các nhóm đối tượng, nhất là giáo viên và học sinh.

Nguyên nhân chính là do một số giáo viên còn giữ quan điểm truyền thống, chưa thích ứng nhanh với đổi mới phương pháp và ứng dụng công nghệ thông tin. Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho giáo viên chưa được thực hiện thường xuyên và sâu rộng. Mức độ tham gia viết sáng kiến kinh nghiệm còn thấp cũng phản ánh hạn chế trong việc tạo môi trường học tập, trao đổi kinh nghiệm giữa giáo viên.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục, kết quả tương đồng với báo cáo của ngành về việc đổi mới phương pháp dạy học và xây dựng môi trường thân thiện là yếu tố then chốt nâng cao chất lượng giáo dục. Việc học sinh tham gia chăm sóc di tích lịch sử, văn hóa địa phương cũng góp phần giáo dục truyền thống, nâng cao ý thức công dân, phù hợp với định hướng giáo dục toàn diện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố mức độ nhận thức của các nhóm đối tượng, bảng so sánh tỷ lệ phần trăm đánh giá các hình thức xây dựng THTT, cũng như biểu đồ thể hiện mức độ đồng bộ và tạo điều kiện cho giáo viên tham gia xây dựng THTT.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng, nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên

   • Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về quản lý xây dựng THTT, HSTC.
   • Thời gian: Triển khai định kỳ hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng GD&ĐT huyện phối hợp với Sở GD&ĐT Bình Định.

2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy

   • Cung cấp trang thiết bị CNTT hiện đại, tổ chức tập huấn kỹ năng sử dụng CNTT cho giáo viên.
   • Thời gian: Triển khai trong năm học 2024-2025.
   • Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu các trường THCS.

3. Khuyến khích giáo viên viết sáng kiến kinh nghiệm và chia sẻ kinh nghiệm đổi mới

   • Tổ chức các hội nghị chuyên đề, cuộc thi sáng kiến kinh nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học.
   • Thời gian: Hàng học kỳ.
   • Chủ thể thực hiện: Ban chuyên môn các trường, Phòng GD&ĐT.

4. Nâng cao nhận thức và sự tham gia tích cực của học sinh

   • Tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, truyền thống văn hóa, lịch sử địa phương gắn với chăm sóc di tích.
   • Thời gian: Liên tục trong năm học.
   • Chủ thể thực hiện: Giáo viên chủ nhiệm, Liên đội học sinh.

5. Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng

   • Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ trong công tác xây dựng môi trường học tập thân thiện.
   • Thời gian: Triển khai ngay và duy trì thường xuyên.
   • Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, Hội cha mẹ học sinh, các tổ chức xã hội địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục các cấp

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và các giải pháp quản lý xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch, chính sách phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Giáo viên Trung học cơ sở

   • Lợi ích: Nâng cao nhận thức, đổi mới phương pháp giảng dạy, phát huy vai trò trong xây dựng môi trường học tập tích cực.
   • Use case: Áp dụng các biện pháp đổi mới giảng dạy và tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý giáo dục

   • Lợi ích: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về quản lý giáo dục.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn liên quan đến quản lý giáo dục và xây dựng môi trường học tập.

4. Các tổ chức, cơ quan quản lý giáo dục địa phương

   • Lợi ích: Đánh giá hiệu quả các chương trình xây dựng trường học thân thiện, đề xuất chính sách hỗ trợ.
   • Use case: Lập kế hoạch phát triển giáo dục, phối hợp với nhà trường và cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình trường học thân thiện, học sinh tích cực là gì?
   Mô hình này tạo môi trường học tập an toàn, thân thiện, khuyến khích học sinh tích cực tham gia học tập và các hoạt động xã hội, giúp phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất.

2. Tại sao công tác quản lý xây dựng THTT, HSTC lại quan trọng?
   Quản lý hiệu quả giúp tổ chức các hoạt động xây dựng môi trường thân thiện đồng bộ, phát huy vai trò của giáo viên, học sinh và cộng đồng, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

3. Những khó khăn chính trong quản lý xây dựng THTT, HSTC tại huyện Tuy Phước là gì?
   Bao gồm nhận thức chưa đồng đều giữa giáo viên và học sinh, áp lực chương trình học, hạn chế về cơ sở vật chất và việc ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng bộ.

4. Làm thế nào để nâng cao nhận thức của giáo viên về xây dựng THTT?
   Thông qua các khóa bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng, khuyến khích tự học, tham khảo tài liệu và chia sẻ kinh nghiệm đổi mới phương pháp giảng dạy.

5. Học sinh có vai trò như thế nào trong xây dựng trường học thân thiện?
   Học sinh là chủ thể tích cực, tham gia các hoạt động học tập, rèn luyện kỹ năng sống, bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa địa phương, góp phần tạo môi trường học tập thân thiện.

Kết luận

• Công tác xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực tại các trường THCS huyện Tuy Phước đã được triển khai với nhiều hoạt động thiết thực, nhận thức của cán bộ quản lý và học sinh ở mức cao, giáo viên còn một số hạn chế.
• Việc đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin và rèn luyện kỹ năng sống được đánh giá cao nhưng chưa đồng bộ và chưa phát huy hết tiềm năng.
• Mức độ đồng bộ trong thực hiện xây dựng THTT còn hạn chế, cần tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.
• Đề xuất các giải pháp quản lý cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác xây dựng THTT, HSTC trong thời gian tới.
• Khuyến nghị các nhà quản lý, giáo viên và các bên liên quan tiếp tục quan tâm, đầu tư và đổi mới để xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, phát huy tính tích cực của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục địa phương.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong năm học tiếp theo, tổ chức đánh giá định kỳ và mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác.

Các trường THCS và cơ quan quản lý giáo dục cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện hiệu quả công tác xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, góp phần phát triển giáo dục bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Trường học thân thiện là yếu tố hàng đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ em. Yếu tố đảm bảo cho việc thực hiện thành công ngôi trường thân thiện cho trẻ chính là cộng đồng xã hội, gia đình và nhà trường. Trong đó, nhà trường cũng đóng một vai trò rất quan trọng.

Bởi vì nhà trường là nơi gắn liền với mọi hoạt động học tập vui chơi và rèn luyện nhân cách của trẻ. Trên thế giới, ngay từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, tổ chức UNESCO nêu lên 4 trụ cột của cải cách giáo dục đã đặc biệt nhấn mạnh: thời đại mới đòi hỏi con người phải có cách nhìn mới, cách nghĩ mới và những kiến thức, kỹ năng mới của chính thời đại mình. Nói cụ thể hơn, con người mới đó phải có khả năng tư duy độc lập, có phương pháp tư duy hệ thống và cách nhìn toàn thể; có năng lực sáng tạo và tinh thần đổi mới; có khả năng thích ứng với sự thay đổi thường xuyên, đa dạng, phức tạp, đầy biến động bất ngờ và bất định; có năng lực hành động hiệu quả và tinh thần hợp tác trong một môi trường đa văn hóa của một thế giới toàn cầu hóa. Để làm được điều đó, vai trò của công tác XDTHTT, HSTC trở nên quan trọng giúp cho nền giáo dục của kỷ nguyên thông tin trở thành một nền giáo dục cho mọi người.

THTT sẽ tạo điều kiện để mọi người được học, giúp cho mọi người biết cách học, biết cách tự học, học tập liên tục và học tập suốt đời. Xây dựng THTT góp phần xây dựng một nền giáo dục mở và liên thông, có khả năng hội nhập với nền giáo dục chung của thế giới. Với phương châm giáo dục là quốc sách hàng đầu, hiện nay Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thành chương trình phổ cập tiểu học, trung học. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức trong lĩnh vực giáo dục, vẫn còn tình trạng bạo lực học đường.

Hơn thế nữa, chất lượng giáo dục ở các trường học còn một vài hạn chế. Bằng sự quyết tâm của mình, chính phủ e 7 Việt Nam cam kết đảm bảo cho tất cả trẻ các em ở lứa tuổi vị thành niên đều có cơ hội học hành và phát triển đầy đủ tiềm năng của mình. Trong Chiến lược Phát triển giáo dục 2001 - 2010, Chính phủ phấn đấu đề ra các chính sách và biện pháp nhằm duy trì kết quả phổ cập giáo dục tiểu học, hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục trung học cơ sở vào năm 2010 và đạt tỷ lệ đi nhà trẻ, mẫu giáo là 95%. Từ đó, những vấn đề lý thuyết có liên quan đến trường học thân thiện đã được đề cập đến từ những năm 1992 – 1993.

Giáo sư Hồ Ngọc Đại – từng có nhiều năm nghiên cứu học tập tại Matxcova– người rất tâm huyết với việc xây dựng trường thực nghiệm, một ngôi trường có đầy đủ trang thiết bị dạy học và phương pháp giảng dạy tích cực đã nói rằng: "Trung tâm đã nghiên cứu một mô hình nhà trường mới theo khả năng phát triển tối ưu của trẻ em Việt Nam bằng giáo dục thực nghiệm" [19]. Trong bài viết Vài ý kiến về mô hình “Trường học thân thiện” của Thạc sĩ Trần Mạnh Trung đăng trên tạp chí Giáo dục số 220, kỳ 2 tháng 8/2009 đã nêu ra bốn nội dung quan trọng để xây dựng một “trường học thân thiện” có đủ những đặc điểm do UNICEF đưa ra như sau: Nội dung 1: Môi trường học tập thân thiện; Nội dung 2: Phương pháp dạy học thân thiện; Nội dung 3: Phương pháp kiểm tra, đánh giá thân thiện; Nội dung 4: Các mối quan hệ thân thiện. Bài viết đề cập đến sự cần thiết của việc trang bị cơ sở vật chất, trang bị đầy đủ những phương tiện dạy học hiện đại phù hợp cho việc tổ chức mọi hoạt động học tập của học sinh, sự cần thiết về vai trò và tâm huyết của người thầy trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá thân thiện hơn nhằm phát huy tính tích cực năng động sáng tạo của học sinh và cuối cùng là tạo mối quan hệ thầy trò, bạn bè gần gũi hơn dễ dàng thông cảm, hiểu và trân trọng nhau hơn. Có như thế học sinh mới cảm thấy gắn bó, yêu thương ngôi trường của mình [42].

Trên Webside của Viện Khoa học Công nghệ và phát triển Á Châu có bài viết Mô hình nào cho trường học tương lai.TS Trần Kiều cho rằng “…trong tương lai gần, cần và có thể cải tiến mô hình trường phổ thông Việt Nam hiện nay tập trung vào những phẩm chất và năng lực cần thiết của con người Việt Nam trong e 8 giai đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hóa…”. Cần có các hình thức tổ chức dạy học linh hoạt, phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học trên cơ sở đảm bảo dân chủ trong trường học… “và phải có một đội ngũ giáo viên nắm vững chức năng giáo dục, có bản lĩnh để đáp ứng các yêu cầu thay đổi một cách đa dạng của giáo dục phổ thông, có một môi trường giáo dục thân thiện và những người làm giáo dục phải hiểu được thế hệ trẻ và đặt đúng vai trò chủ thể của họ trong hoạt động của nhà trường…”. Từ đó, “kỹ nãng ứng xử giao tiếp, tinh thần đoàn kết thân ái, tôn trọng và bảo vệ được nâng cao hơn”. Những năm gần đây, sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào xây dựng trường học thân thiện, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã xuất bản cuốn sách: Góp phần xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.

Cuốn sách gồm hai phần: Phần I: Trình bày những giải pháp xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực. Bên cạnh các bài viết có tính chất lí luận về mô hình “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” là các bài viết giàu tính chất thực tiễn, phản ánh khá sinh động thực tế giáo dục phổ thông ở các vùng miền của tổ quốc. Từ việc xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn; đổi mới dạy - học sao cho có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh; rèn luyện kĩ năng sống đến việc tổ chức cho học sinh các hoạt động tập thể vui chơi lành mạnh; tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương. Phần II: Giới thiệu gương sáng học đường - những người tốt, việc tốt.

Ở phần này, có rất nhiều câu chuyện cảm động về tấm gương vượt khó của nhiều cô giáo, thầy giáo, nhiều em học sinh và nhiều cơ sở giáo dục…Nội dung chính của cuốn sách giúp các nhà quản lý tiếp cận một số biện pháp xây dựng trường học thân thiện và làm gì để duy trì, quản lý trường học thân thiện có hiệu quả [25]. Mỗi trường học phải là một tập thể đoàn kết phấn đấu nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức và chất lượng dạy học đích thực, đào tạo thế hệ trẻ thành những công dân yêu nước, có văn hoá, có trình độ kiến thức, kỹ năng khoa học, có ý chí, hoài bão vươn lên không cam chịu nghèo hèn làm giàu cho đất nước và cho bản thân. Để làm được điều đó, mỗi trường học, nhất là trường phổ thông, phải xây e 9 dựng cho được môi trường sư phạm tích cực, thân thiện: thân thiện giữa thầy với thầy; thân thiện giữa trò với trò; thân thiện giữa thầy với trò, thân thiện giữa nhà trường với cộng đồng theo nguyên lý: “Giáo dục nhà trường gắn liền với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” Giáo sư Hồ Ngọc Đại cũng đã thực hiện công trình Nghiên cứu khoa học về nền giáo dục toàn dân và xác định hướng đi - Hiện đại hóa; cách làm – Công nghệ hóa. Giáo sư nhận định rằng: Với giải pháp giáo dục cho nền giáo dục toàn dân, cách hiểu “giáo dục” như xưa nay thì chỉ là hiểu theo nghĩa hẹp, tức là một phần của giải pháp.

Giáo dục hiện đại là giáo dục toàn dân, là sự nghiệp của toàn dân, cho toàn dân và vì toàn dân. Do đó, giải pháp giáo dục phải vượt ra mọi ranh giới cổ truyền và phải tiếp cận trực tiếp với những cái mới vừa xuất hiện…[19]. Ngày 18/8/2010, Bộ GD&ĐT đã tổ chức Hội thảo “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực từ lý luận đến thực tiễn”. Sau hai năm thực hiện phong trào, đây là cơ hội để Ban tổ chức và các địa phương nhìn nhận lại những kết quả đã đạt được, tìm ra hướng đi mới, sáng tạo trong giai đoạn tiếp theo.

Tác giả Quan Anh đã có bài viết tập hợp những ý kiến rất tâm huyết trong đó PGS.TS Nguyễn Xuân Tế nhấn mạnh “Trong quyết tâm của Bộ GD&ĐT, triển khai mô hình “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là một bước đột phá để thực hiện công cuộc xã hội hóa giáo dục nói chung, làm tốt công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập”.[9] Vì vậy trong các nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, Bộ giáo dục đã đề ra vấn đề đổi mới phương pháp dạy học được đặt ra như một yêu cầu quyết định sự thành bại của cả mô hình. Việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học cho học sinh, làm cho hoạt động học tập của học sinh trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả [12]. Thực tế, những vấn đề lý thuyết về trường học thân thiện và quản lý việc XDTHTT, HSTC trên thế giới cũng như ở Việt Nam còn rất ít, tuy vậy trên cơ sở những nghiên cứu và kết quả thực hiện phong trào “xây dựng trường học thân thiện, e 10 học sinh tích cực” ở Việt Nam, những vấn đề lý luận và thực tiễn cũng là một cơ sở hữu ích và đáng tin cậy để chúng tôi mạnh dạn tiếp cận vấn đề khá mới mẻ này. Một số khái niệm 1.

Quản lý Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người. Quản lý đúng tức là con người sẽ nhận thức được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn. Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng (NXB Giáo dục, 1998), quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan.