BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN THỊ HOÀNG ANH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2004 - 1 - MUÏC LUÏC Trang MÔÛ ÑAÀU. 1 CHÖÔNG 1 ÑÒNH GIAÙ CHUYEÅN GIAO VAØ HOAÏT ÑOÄNG QUAÛN LYÙ THUEÁ TRONG DOANH NGHIEÄP COÙ VOÁN ÑAÀU TÖ TRÖÏC TIEÁP NÖÔÙC NGOAØI. 1 Ñònh giaù chuyeån giao.
1 Khaùi nieäm ÑGCG. 2 Nguyeân taéc giaù thò tröôøng (The Arm’s Length Principle - ALP). 3 Caùc phöông phaùp ÑGCG. 1 Phöông phaùp giaù töï do coù theå so saùnh ñöôïc (the Comparable Uncontrolled Price method - CUP).
2 Phöông phaùp giaù baùn laïi (Resale Price method - RP). 3 Phöông phaùp chi phí coäng theâm (Cost Plus method - CP). 4 Phöông phaùp chieát taùch lôïi nhuaän (Profit Split method - PS). 5 Phöông phaùp lôïi nhuaän roøng cuûa nghieäp vuï chuyeån giao (Transactional Net Margin method - TNM).
4 Phaân bieät ÑGCG vaø “chuyeån giaù”. 5 Caùc nghieäp vuï chuyeån giao noäi boä trong MNC. 6 Nhöõng aûnh höôûng tieâu cöïc cuûa haønh vi ÑGCG ≠ ALP. 2 Quaûn lyù thueá trong doanh nghieäp FDI.
3 Kinh nghieäm quaûn lyù ÑGCG ôû moät soá nöôùc treân theá giôùi vaø baøi hoïc cho Vieät Nam. 2 Taïi Trung Quoác. 19 CHÖÔNG 2 THÖÏC TRAÏNG COÂNG TAÙC ÑGCG VAØ QUAÛN LYÙ THUEÁ ÔÛ CAÙC DOANH NGHIEÄP FDI TAÏI TPHCM. 1 Caùc quy ñònh phaùp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp FDI taïi Vieät Nam.
1 Luaät ÑTNN vaø caùc vaên baûn veà ÑGCG. 2 Caùc vaán ñeà veà thueá lieân quan ñeán ÑGCG. 1 Moät soá quy ñònh veà Thueá xuaát, nhaäp khaåu. 2 Moät soá quy ñònh veà thueá Thu nhaäp doanh nghieäp.
3 Caùc Hieäp ñònh traùnh ñaùnh thueá hai laàn. 3 Öu, nhöôïc ñieåm. 2 Tình hình ÑGCG taïi TPHCM. 1 Phaân tích caùc haønh vi chuyeån giaù.
2 Phaân tích caùc chính saùch quaûn lyù hoaït ñoäng ÑGCG ñaõ thöïc hieän ôû Vieät Nam vaø TPHCM. 3 Nhöõng thaønh töïu vaø toàn taïi trong ÑGCG taïi TPHCM. 40 CHÖÔNG 3 MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP NAÂNG CAO HIEÄU QUAÛ QUAÛN LYÙ THUEÁ ÑOÁI VÔÙI HOAÏT ÑOÄNG ÑGCG TRONG LÓNH VÖÏC FDI. 1 Hoaøn thieän moâi tröôøng ñaàu tö vaø phaùp lyù.
2 Moät soá giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû quaûn lyù thueá ñoái vôùi hoaït ñoäng ÑGCG. 1 Xaây döïng heä thoáng luaät phaùp veà ÑGCG. 1 Ban haønh caùc Luaät lieân quan ñeán ÑGCG. 2 Thoáng nhaát vaø theå cheá baèng luaät moät soá khaùi nieäm.
3 Ban haønh quy ñònh veà löu tröõ vaø thu thaäp thoâng tin. 4 Ban haønh caùc quy ñònh veà keâ khai hoaït ñoäng ÑGCG. 5 Ban haønh quy ñònh xaùc ñònh khi naøo doanh nghieäp coù hieän töôïng ÑGCG ≠ ALP. 6 Ban haønh quy trình kieåm tra ñeå xaùc ñònh ÑGCG theo ALP.
7 Ban haønh quy ñònh cô cheá thoûa thuaän ñònh giaù tröôùc (APA). 2 Hoaøn thieän caùc phöông phaùp ÑGCG. 1 Nhoùm caùc phöông phaùp döïa treân cô sôû nghieäp vuï chuyeån giao. 2 Nhoùm caùc phöông phaùp döïa treân lôïi nhuaän cuûa nghieäp vuï chuyeån giao.
3 Caùc vaán ñeà caûi caùch veà thueá. 1 Quy ñònh roõ raøng traùch nhieäm cuûa cô quan thueá. 2 Ñoái vôùi thueá nhaäp khaåu. 3 Haïn cheá mieãn giaûm thueá.
4 Noái maïng quaûn lyù thueá. 4 Phaûi nghieân cöùu söï taùc ñoäng cuûa caùc giao dòch taøi chính ñoái vôùi ÑGCG. 3 Caùc giaûi phaùp hoã trôï khaùc. 1 Xoùa boû cô cheá hai giaù.
2 Taêng cöôøng vai troø giaùm saùt cuûa caùn boä thueá vaø caùn boä Vieät Nam trong caùc doanh nghieäp coù voán ÑTNN. 3 Keát hôïp vôùi coâng taùc giaùm ñònh. 4 AÙp duïng cheá ñoä töï khai töï noäp qua ngaân haøng vaø caûi caùch hoaït ñoäng ngaân haøng. 74 Taøi lieäu tham khaûo Caùc phuï luïc - 5 - MÔÛ ÑAÀU 1.
YÙ nghóa vaø tính caàn thieát cuûa ñeà taøi nghieân cöùu Hoøa cuøng xu höôùng phaùt trieån kinh teá cuûa caùc quoác gia treân theá giôùi, Vieät Nam ñang trôû mình thöïc hieän nhieàu quan ñieåm ñoåi môùi kinh teá, caùch thöùc quaûn lyù; taän duïng vaø phaùt huy toái ña nhöõng theá maïnh cuûa cô cheá thò tröôøng; ñaët daáu chaám heát döùt khoaùt vôùi nhöõng toàn taïi khoâng thích hôïp. Cuøng vôùi quaù trình ñoåi môùi neàn kinh teá ñaát nöôùc, hoaït ñoäng ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi (FDI) nhöõng naêm qua ñaõ dieãn ra raát soâi ñoäng vaø ñaõ thu huùt ñöôïc nhöõng thaønh quaû ñaùng khích leä, theå hieän vai troø khoâng theå thieáu ñöôïc cuûa noù trong chieán löôïc phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh (TPHCM) vaø treân caû nöôùc. Tuy nhieân, beân caïnh caùc keát quaû ñaït ñöôïc, vieäc thu huùt, ñònh höôùng, quaûn lyù vaø söû duïng FDI vaãn coøn moät soá haïn cheá, vöôùng maéc maø bieåu hieän roõ reät laø tình traïng giaûm suùt veà voán FDI vaø giaûm suùt nguoàn ñoùng goùp cuûa caùc doanh nghieäp coù voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi (ÑTNN) treân ñòa baøn TPHCM cho ngaân saùch nhaø nöôùc trong caùc naêm gaàn ñaây. Moät trong nhöõng nguyeân nhaân taïo ra söï suït giaûm trong vieäc thu ngaân saùch laø do caùc doanh nghieäp FDI khai loã raát cao, ñònh giaù chi phí ñaàu vaøo vaø giaù baùn ñaàu ra khoâng theo giaù thò tröôøng, trong khi ñoù caùn boä thueá cuõng nhö caùc cô quan coù thaåm quyeàn cuûa Vieät Nam khoâng deã daøng gì ñeå ñöa ra keát luaän khaúng ñònh haønh vi neâu treân cuûa caùc doanh nghieäp FDI.
Trong khi ñoù, theá giôùi ñang phaùt trieån vôùi toác ñoä tieán nhanh nhö vuõ baõo cuûa khoa hoïc, coâng ngheä vaø khoác lieät cuûa caïnh tranh; vieäc saùp nhaäp caùc coâng ty ña quoác gia (MNC) thaønh nhöõng taäp ñoaøn khoång loà; vieäc caùc “ñaïi gia” coù tieàm löïc taøi chính maïnh nuoát chöûng caùc coâng ty noäi ñòa ôû baát cöù nôi naøo caùc ñaïi gia naøy “nhoøm ngoù” ñeán… ñaõ trôû thaønh nhöõng vaán ñeà caàn quan taâm trong quaûn lyù kinh teá. Chaéc chaén trong thôøi gian tôùi seõ coù nhieàu bieán ñoåi nhaûy voït vôùi söï hieän dieän noåi baät cuûa caùnh cöûa hoøa nhaäp vaø ñoùn nhaän ñaàu tö; ñoàng thôøi laïi coù nhieàu - 6 - dieãn bieán phöùc taïp, tinh vi hôn trong ñònh giaù chuyeån giao (ÑGCG) cuûa caùc MNC. Chính vì vaäy, tieáp caän vaø phaùt hieän haønh vi ÑGCG ñeå haïn cheá taùc ñoäng tieâu cöïc cuûa noù laø moät coâng vieäc khoù khaên, phöùc taïp, ñoøi hoûi söï noå löïc, hôïp taùc töø nhieàu phía vaø nhieàu cô quan quaûn lyù khaùc nhau. Vieäc nghieân cöùu moät caùch toaøn dieän nhöõng vaán ñeà veà lyù luaän, toång keát thöïc tieãn nhaèm ruùt ra nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm, nhöõng quan ñieåm vaø nhaän thöùc môùi trong tình hình hieän nay ñeå treân cô sôû ñoù ñöa ra caùc giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû quaûn lyù hoaït ñoäng ÑGCG laø vaán ñeà caàn thieát vaø coù yù nghóa thöïc tieãn.
Vì vaäy, toâi choïn nghieân cöùu ñeà taøi: “Moät soá giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû quaûn lyù thueá cuûa Nhaø nöôùc ñoái vôùi ÑGCG trong hoaït ñoäng FDI töø thöïc teá cuûa TPHCM” vôùi hy voïng ñoùng goùp moät phaàn cho tieán trình ñoåi môùi vaø quaûn lyù hoaït ñoäng FDI trong thôøi gian tôùi. Muïc ñích nghieân cöùu Ñeà taøi taäp trung laøm roõ caùc vaán ñeà chính nhö: 9 Nghieân cöùu vaø laøm roõ cô sôû lyù luaän, kinh nghieäm veà ÑGCG, quaûn lyù thueá nhaèm xaùc laäp caùc luaän cöù khoa hoïc cho vieäc xaây döïng caùc quan ñieåm vaø giaûi phaùp quaûn lyù thueá vaø ÑGCG trong doanh nghieäp FDI moät caùch coù hieäu quaû. 9 Phaân tích thöïc traïng, nhaän xeùt thaønh töïu vaø toàn taïi veà tình hình hoaït ñoäng ÑGCG, thöïc traïng quaûn lyù thueá trong lónh vöïc naøy treân ñòa baøn TPHCM trong nhöõng naêm vöøa qua. 9 Ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp nhaèm naâng cao hieäu quaû quaûn lyù thueá cuûa Nhaø nöôùc ñoái vôùi ÑGCG trong hoaït ñoäng FDI taïi TPHCM noùi rieâng vaø treân caû nöôùc noùi chung.
Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu Nghieân cöùu vaán ñeà mang naëng tính ñònh tính hôn laø ñònh löôïng, laïi coù yeáu toá teá nhò, vöøa lieân quan ñeán nhieàu lónh vöïc khoa hoïc khaùc nhau nhö: kinh teá, taøi chính, luaät phaùp … vöøa bao truøm leân caû nhöõng vaán ñeà ôû phaïm vi quoác teá…, ñeà taøi - 7 - ÑGCG vì theá raát roäng vaø khoù trình baøy. Tuy nhieân, ñeà taøi chæ giôùi haïn phaïm vi vaøo lónh vöïc quaûn lyù thueá ñoái vôùi hoaït ñoäng ÑGCG trong caùc doanh nghieäp FDI ñeå coù ñöôïc söï nghieân cöùu taäp trung caàn thieát, nhöõng vaán ñeà khaùc chæ ñöôïc nghieân cöùu giaûi quyeát khi coù lieân quan. Phöông phaùp nghieân cöùu Ñeà taøi ñaõ ñöôïc söû duïng toång hôïp caùc phöông phaùp nghieân cöùu nhö: phöông phaùp phaân tích ñònh löôïng vaø ñònh tính, phaân tích heä thoáng, phöông phaùp so saùnh, ñoái chieáu, suy luaän loâgíc, lyù thuyeát heä thoáng, phöông phaùp ñieàu tra vaø phöông phaùp chuyeân gia ñeå laøm saùng toû vaø cuï theå hoùa noäi dung nghieân cöùu. Ñaëc bieät, phöông phaùp duy vaät bieän chöùng ñöôïc söû duïng laøm neàn taûng vaø chæ ñaïo toaøn dieän vieäc nghieân cöùu caùc vaán ñeà.
Noäi dung, keát caáu Luaän vaên goàm 76 trang vôùi 09 baûng bieåu, 04 sô ñoà, 13 phuï luïc. Ngoaøi phaàn môû ñaàu vaø keát luaän, noäi dung chính cuûa luaän vaên goàm: Chöông 1 ÑGCG vaø hoaït ñoäng quaûn lyù thueá trong doanh nghieäp coù voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi. Chöông 2 Thöïc traïng coâng taùc ÑGCG vaø quaûn lyù thueá trong caùc doanh nghieäp FDI taïi TPHCM. Chöông 3 Moät soá giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû quaûn lyù thueá ñoái vôùi hoaït ñoäng ÑGCG trong caùc doanh nghieäp FDI.
Cuoái cuøng laø danh muïc taøi lieäu tham khaûo vaø phaàn phuï luïc. - 8 - CHÖÔNG 1 ÑGCG VAØ HOAÏT ÑOÄNG QUAÛN LYÙ THUEÁ TRONG DOANH NGHIEÄP COÙ VOÁN ÑAÀU TÖ TRÖÏC TIEÁP NÖÔÙC NGOAØI. ÑGCG laø hoaït ñoäng dieãn ra treân phaïm vi quoác teá, coù söï tham gia cuûa nhieàu chuû theå khaùc nhau vôùi nhöõng giao dòch phöùc taïp treân cô sôû caùc aûnh höôûng nhaát ñònh cuûa caùc beân tham gia. 7 Khaùi nieäm ÑGCG Ngaøy nay, caùc taäp ñoaøn tö baûn xuyeân quoác gia ñaõ vaø ñang quyeát ñònh haàu heát caùc hoaït ñoäng cuûa taát caû caùc cao traøo kinh teá trong boái caûnh toaøn caàu hoùa.
Caùc MNC ñang ngaøy moät trôû thaønh ngöôøi naém theá thoáng trò treân thò tröôøng theá giôùi, phaù vôõ raøo caûn quoác gia vaø thieát laäp heä thoáng ñieàu haønh theá giôùi… MNC laø chuû theå chính cuûa hoaït ñoäng ÑGCG trong boái caûnh hoäi nhaäp vaø toaøn caàu hoùa. Moïi lyù luaän, khaùi nieäm veà ÑGCG ñeàu laø nhöõng vaán ñeà ñaët döôùi laêng kính hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa caùc MNC vôùi caùc nghieäp vuï chuyeån giao noäi boä. Lyù thuyeát toàn taïi MNC vaø FDI cuõng nhö caùc taùc ñoäng cuûa MNC thoâng qua hoaït ñoäng FDI ñoái vôùi caùc nöôùc ñöôïc trình baøy trong Phuï luïc 06 cuûa luaän vaên.