MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thuế môn bài là loại thuế đầu tiên ngƣời nộp thuế thực hiện trong năm hay khi mới ra hoạt động, và đây cũng là loại thuế mang tính kiểm kê số lƣợng doanh nghiệp, hộ cá thể trên địa bàn. Tuy số thu của thuế môn bài chỉ chiếm khoảng 3% trong tổng thu NSNN nhƣng với tính chất rộng lớn về đối tƣợng quản lý, tính tiên phong trong việc quản lý đòi hỏi sự phối hợp giữa các cấp, giữa các chính quyền địa phƣơng, đảm bảo thu đúng, rà soát đầy đủ các doanh nghiệp hay hộ kinh doanh trên địa bàn. Trong thời gian qua, công tác quản lý thuế môn bài trên địa bàn Thanh Khê đã có những chuyển biến tích cực, góp phần hạn chế thất thu, tăng thu NSNN.
Tuy nhiên, ý thức tự giác chấp hành nghĩa vụ nộp thuế môn bài của hộ kinh doanh cá thể chƣa cao, việc khai báo điều chỉnh vốn điều lệ doanh nghiệp dẫn đến thay đổi bậc môn bài cũng chƣa thật sự rà soát hết đƣợc, và các cấp ban ngành cũng chƣa thật chú trọng vào quản lý thuế môn bài dẫn đến sai sót trong việc tuyên truyền và thực hiện. Tình trạng khi ra hoạt động nhƣng chƣa có đăng ký mã số thuế đối với hộ doanh nghiệp còn nhiều và các doanh nghiệp mới ra tình trạng chậm trễ trong việc khai báo môn bài với cơ quan thuế cũng xảy ra rất phổ biến. Do đó, vấn đề cấp thiết hiện nay đặt ra là phải hoàn thiện chính sách và công cụ quản lý để nâng cao hiệu quả của quản lý thuế môn bài trên địa bàn quận Thanh Khê nhằm các mục tiêu cụ thể sau: - Về phía ngành thuế: Thực hiện thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, đảm bảo nguồn thu ổn định, tạo tiền đề cho việc quản lý các loại thuế quan trọng trong năm. Tạo dựng tính liên kết, phối hợp giữa Trung ƣơng với các bộ, ban ngành địa phƣơng trong việc phân chia, hỗ trợ nhau trong quản lý thuế.
Luan van 2 - Về phía ngƣời nộp thuế: Nâng cao ý thức chấp hành nghĩa vụ nộp thuế, tăng hiểu biết về thuế môn bài và tạo cơ sở pháp lý cho việc giải quyết đầy đủ quyền lợi của ngƣời nộp thuế. Quận Thanh Khê là một trong những quận có tình hình kinh doanh rất sôi nổi trên địa bàn TP. Đà Nẵng, số lƣợng doanh nghiệp khá nhiều nhƣng chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ và hộ kinh doanh cá thể. Do vậy, việc quản lý thuế môn bài trên địa bàn chiếm một vị trí hết sức quan trọng.
Xuất phát từ những lý do trên thì việc chọn đề tài “Quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng” có ý nghĩa thực tiễn và lý luận. Mục tiêu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu giải quyết 3 vấn đề cơ bản sau: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản lý thuế môn bài. - Phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế Thanh Khê thành phố Đà Nẵng. - Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế Thanh Khê thành phố Đà Nẵng.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận về quản lý thuế môn bài và thực tế quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế Thanh Khê thành phố Đà Nẵng. - Phạm vi nghiên cứu: Về nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế quận Thanh Khê thành phố Đà Nẵng, vì tính chất đặc thù của thuế môn bài nên có một số những khác biệt trong cách quản lý ngƣời nộp thuế. Về không gian: Chi cục Thuế Thanh Khê thành phố Đà Nẵng. Luan van 3 Về thời gian: Nội dung nghiên cứu của đề tài căn cứ vào số liệu từ năm 2013 đến năm 2015.
Phƣơng pháp nghiên cứu Dựa trên nền tảng cơ sở lý luận về quản lý thuế môn bài, luận văn đã dựa vào những dữ liệu thu thập đƣợc và kết hợp các phƣơng pháp thống kê mô tả, phân tích, so sánh, quan sát để tổng hợp và xử lý các thông tin thu thập đƣợc. Đồng thời kết hợp với các vấn đề thực tiễn và lý luận quản lý thuế để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Góp phần hệ thống hóa lý luận cơ bản về quản lý thuế môn bài. Giúp Chi cục Thuế quận Thanh Khê nắm đƣợc thực trạng quản lý thuế môn bài tại đơn vị mình, chỉ ra những vấn đề đã làm đƣợc, chƣa hoàn thiện, bất cập.
Từ đó nêu lên một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thuế môn bài tại Chi cục. Kết cấu luận văn Luận văn gồm có ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về thuế môn bài và quản lý thuế môn bài Chƣơng 2: Thực trạng quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế Thanh Khê thành phố Đà Nẵng. Chƣơng 3: Giải pháp và kiến nghị hoàn thiện quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế Thanh Khê thành phố Đà Nẵng. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Với sự hƣớng dẫn và giúp đỡ tận tình của cán bộ hƣớng dẫn khoa học PGS.
Nguyễn Ngọc Vũ, tác giả đã chọn đề tài “Quản lý thuế môn bài tại Chi cục Thuế Thanh Khê thành phố Đà Nẵng” để thực hiện nghiên cứu cho Luận văn Thạc sỹ Chuyên ngành Tài chính và Ngân hàng. Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã tham khảo phƣơng pháp Luan van 4 nghiên cứu của một số luận văn thạc sỹ đã thực hiện tại các trƣờng đại học dựa trên nền tảng lý thuyết đƣợc tham khảo từ một số tài liệu, sách tham khảo đƣợc biên soạn mới nhất về quản lý thuế môn bài là các giáo trình đã đƣợc giảng dạy tại các trƣờng Đại học Đà Nẵng, Đại học Kinh tế Quốc gia Hà Nội, Đại học Kinh tế Tp Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội… cùng một số sách chuyên ngành của một số học giả đã biên soạn và biên dịch từ nguồn tài liệu nƣớc ngoài. Từ đó, tác giả đã chọn lọc làm cơ sở lý luận và tìm ra nền tảng để tiến hành nghiên cứu và hoàn thành đề tài này. Đề tài “Quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc” năm 2015, Luận văn Thạc sỹ Quản Lý Kinh Tế của tác giả Nguyễn Phùng Hạnh, Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Trong phần cơ sở lý luận, tác giả đã nêu lên cơ sở lý luận về thuế giá trị gia tăng và quản lý thuế giá trị gia tăng, các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý thuế giá trị gia tăng, các kinh nghiệm của các địa phƣơng và bài học kinh nghiệm cho Vĩnh Phúc. Phần thực trạng tác giả đã phân tích đầy đủ nội dung thực trạng công tác quản lý thuế giá trị gia tăng ở các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Qua đó, tác giả đề xuất giải pháp khắc phục những tồn tại và tăng cƣờng công tác quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp xây dựng tỉnh Vĩnh Phúc. Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, đề tài vẫn còn những tồn tại: tác giả đƣa ra rất nhiều giải pháp nhƣng lại không có kiến nghị đối với các cơ quan chức năng để tháo gỡ những vƣớng mắc mà ngay chính Cục Thuế Vĩnh Phúc không giải quyết đƣợc.
Đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp có vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” năm 2012, Luận văn Thạc sỹ Kinh Tế của tác giả Lê Bá Tiến, Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã nêu ra những lý luận chung nhƣ khái niệm, đặc điểm của thuế, doanh nghiệp có vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài; Nội dung, các yếu tố ảnh Luan van 5 hƣởng, kinh nghiệm quản lý thuế của các nƣớc. Ở phần cơ sở lý luận này tác giả chƣa nêu lên vai trò của quản lý thuế đối với doanh nghiệp có vốn FDI hiện nay. Trong phần đánh giá thực trạng, tác giả đã có những đánh giá khá toàn diện và sát với thực tế, làm nổi bật đƣợc thành công và hạn chế trong quá trình triển khai công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp có vốn FDI.
Tuy nhiên theo tôi thì phần tình hình thu thuế cũng nằm trong thực trạng quản lý thuế. Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả đã đƣa ra những giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế. Đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” năm 2013, Luận văn Thạc sỹ Kinh tế phát triển của tác giả Trần Công Thành, Đại học Đà Nẵng. Đề tài chƣa đi giới thiệu qua tổng quan về thuế, còn những nội dung khác đề tài nêu ra rất là đầy đủ về thực trạng quản lý thu thuế thu nhập cá nhân.
Luan van 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ MÔN BÀI VÀ QUẢN LÝ THUẾ MÔN BÀI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ 1. Khái niệm về thuế Trong lịch sử phát triển của xã hội loài ngƣời, thuế ra đời là một sự cần thiết khách quan gắn với sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nƣớc. Có nhiều định nghĩa về thuế, theo “Lý thuyết tài chính” của Học viện Tài chính thì “Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc từ các thể nhân và pháp nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định, nhằm sử dụng chi mục đích công cộng”.
Dƣới góc độ quản lý kinh tế thì thuế là một biện pháp đặc biệt, theo đó, nhà nƣớc sử dụng quyền lực của mình để chuyển một phần nguồn lực từ khu vực tƣ sang khu vực công, nhằm thực hiện các chức năng kinh tế xã hội của nhà nƣớc [6]. Thuế không những là một phạm trù tài chính, nó còn biểu hiện những thuộc tính chung vốn có của các quan hệ tài chính. Những đặc trƣng để phân biệt thuế với công cụ tài chính khác đó là: thuế mang tính bắt buộc, tính không hoàn trả trực tiếp và tính pháp lý cao.