Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu thuế GTGT đối với DN ngoài quốc doanh tại cơ quan thuế. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý thu thuế GTGT đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế khu vực Sóc Sơn – Mê Linh. Chương 4: Giải pháp tăng cường quản lý thu thuế GTGT đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế khu vực Sóc Sơn – Mê Linh. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ GTGT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TẠI CƠ QUAN THUẾ 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về quản lý thu thuế giá trị gia tăng Thuế GTGT và quản lý thu thuế GTGT là nội dung được nhiều tác giả quan tâm, được thể hiện thông qua một loạt các bài nghiên cứu. Cụ thể như sau: Đề tài khoa học cấp Viện, “Đổi mới và hoàn thiện hệ thống thu thuế ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Mai Phương, năm 2003. Trong công trình này, tác giả đã khái quát tình hình quản lý thuế tại Việt Nam và đánh giá thực trạng từ hai khía cạnh: tổ chức bộ máy quản lý và hoạt động thu thuế.
Bằng cách so sánh kinh nghiệm quản lý thuế ở các quốc gia khác và thực trạng tại Việt Nam, đề tài đã rút ra những bài học cũng như đề xuất một số biện pháp phù hợp với tình hình nước ta. Tuy nhiên, dù đã đưa ra những giải pháp, đề tài vẫn chưa tạo ra những thay đổi đột phá để cải thiện công tác quản lý thuế tại Việt Nam. Đồng thời, nghiên cứu chưa đi sâu vào doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Luận văn Tiến sĩ “Hoàn thiện quản lý thu thuế của Nhà nước nhằm tăng cường sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp” của tác giải Nguyễn Thị Lệ Thuý, năm 2009.
Luận án này đã có những đóng góp quan trọng khi tập trung hệ thống các công trình nghiên cứu liên quan đến sự tuân thủ thuế và Quản lý thuế của Nhà nước đối với doanh nghiệp, bao gồm cả trong và ngoài nước. Đặc biệt, luận án đã làm rõ bản chất cơ bản mới của quản lý thuế, nhấn mạnh việc tích hợp nội dung này vào chiến lược quản lý thuế đối với từng nhóm người nộp thuế ở các mức độ tuân thủ thuế khác nhau. Từ những phân tích này, tác giả đã đề xuất một loạt các giải pháp thiết thực, nhằm củng cố hệ thống quản lý thuế GTGT, đóng góp vào việc gia tăng nguồn thu ngân sách tại địa phương trong thời gian sắp tới. 5 Luận văn Thạc sĩ “Quản lý thuế GTGT trên địa bàn huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình” của tác giải Nguyễn Hữu Chính, năm 2014.
Nghiên cứu này đã trình bày một loạt các lý luận chi tiết liên quan đến vấn đề thuế và quản lý thuế. Bên cạnh đó, tác giả cũng đã đề xuất một số giải pháp cụ thể để khắc phục các hạn chế trong việc quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp tại huyện Lệ Thuỷ trong giai đoạn từ 2009 đến 2013. Từ những phân tích này, tác giả đã đề ra một chuỗi giải pháp khả thi nhằm củng cố hệ thống quản lý thuế GTGT, góp phần tăng cường nguồn thu ngân sách cho tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới. Luận văn Thạc sĩ “Hoàn thiện công tác quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp tại CCT thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh” năm 2014.
Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học Thái Nguyên. Nghiên cứu này đã tập trung vào việc tối ưu hóa công tác quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp trên địa bàn nói riêng và toàn doanh nghiệp nói chung. Luận văn đã tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tại Chi cục thuế thị xã Từ Sơn. Từ những kết quả này, tác giả đã đề xuất những giải pháp cải thiện công tác quản lý thuế trên phạm vi địa bàn thị xã.
Luận văn Thạc sĩ “Quản lý thu thuế GTGT đối với các DN tại Chi cục thuế huyện Thạch Thất, TP Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Minh Loan, năm 2016. Trong nghiên cứu này, tác giả đã tổng quan một số khái niệm lý thuyết liên quan đến thuế GTGT và đã thực hiện phân tích hoạt động quản lý thuế GTGT tại khu vực huyện Thạch Thất, TP Hà Nội. Qua đó, nghiên cứu đã đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp trên phạm vi địa bàn huyện. Từ đó làm rõ các ưu nhược điểm quản lý thu thuế GTGT trong các quy trình quản lý thu thuế để đưa ra các đóng góp tích cực trong việc chỉnh sửa hoàn thiện các văn bản pháp luật trong thời gian tới.
Luận văn Thạc sĩ “Nâng cao chất lượng công tác quản lý thuế tại Chi cục thuế huyện Ứng Hoà – TP Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Diệu Thuý, 6 năm 2016. Luận văn khái quát công tác quản lý thuế tại CCT huyện Ứng Hoà, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý thuế tại Chi cục. Luận văn Thạc sĩ “Nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế GTGT đối với doanh nghiệp tại Cục thuế tỉnh Ninh Bình” của tác giả Phạm Thị Mai, năm 2016. Luận văn làm rõ những cơ sở lý luận về thuế GTGT và quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp.
Từ đó, nghiên cứu đã tiến hành phân tích thực trạng hiệu quả quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp tại Cục thuế tỉnh Ninh Bình. Dựa trên những kết quả này, luận văn đề xuất thêm những giải pháp để tăng cường hiệu quả quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp trên địa bàn. Luận văn Thạc sĩ “Pháp luật về thuế GTGT đối với hộ kinh doanh từ thực tiễn Quận Hà Đông” của tác giả Trịnh Thị Huyền, năm 2017. Nghiên cứu này đã tập trung những vấn đề lý luận về thuế GTGT đối với hộ kinh doanh, làm rõ khái niệm, đặc điểm và vai trò của thuế GTGT cũng như của hộ kinh doanh.
Thêm vào đó, nghiên cứu cũng đã phân tích và làm sáng tỏ thực tiễn thực hiện pháp luật về thuế GTGT đối với hộ kinh doanh trên phạm vi Quận Hà Đông. Dựa trên các phân tích này, luận văn đã đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế trên địa bàn. Kết quả nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu Các tài liệu và nghiên cứu nêu trên đã tập trung nghiên cứu vấn đề thuế và quản lý thu thuế GTGT, làm rõ cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, hệ thống hoá các giải pháp, nhằm tăng cường công tác quản lý thu thuế GTGT. Mỗi nghiên cứu có đối tượng nghiên cứu khác nhau về quy mô, về đối tượng quản lý thuế về thời gian nghiên cứu.
Tuy nhiên chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập trực tiếp đến quản lý thu thuế GTGT doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại CCT khu vực Sóc Sơn – Mê Linh giai đoạn 2020-2022. 7 Sau khi nghiên cứu các tài liệu, luận văn liên quan đến đề tài quản lý thu thuế GTGT, tác giả đã có thêm cái nhìn đa chiều về vấn đề quản lý thu thuế GTGT. Từ đó, đề tài của tác giả đã tiếp thu những điểm mạnh của các nghiên cứu, xác định rõ ràng những giới hạn và hạn chế của các nghiên cứu trước đó và tiếp tục đi sâu vào nghiên cứu các khía cạnh đặc thù của công tác quản lý thu thuế nói chung, quản lý thu thuế GTGT đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục thuế khu vực Sóc Sơn – Mê Linh nói riêng. Với nội dung như vậy, đề tài này có ý nghĩa thiết thực tại Chi cục thuế, cụ thể trên địa bàn huyện Mê Linh.
Luận văn định hướng nghiên cứu ứng dụng vào thực tế để quản lý thu thuế GTGT trên địa bàn huyện, nhằm đảm bảo số thu theo dự tđoán pháp lệnh cũng như giảm thiểu tình trạng nợ thuế, trốn thuế, gian lận thuế trên địa bàn huyện Mê Linh. Cơ sở lý luận về quản lý thu thuế giá trị gia tăng 1. Các khái niệm liên quan, đặc điểm, nội dung và vai trò 1. Thuế giá trị gia tăng Khái niệm: Thuế giá trị gia tăng có nguồn gốc từ thuế doanh thu và Pháp là nước đầu tiên trên thế giới ban hành Luật thuế giá trị gia tăng - vào năm 1954.
Thuế giá trị gia tăng theo tiếng Pháp gọi là: Taxe Sur La Valeur Ajou tée (viết tắt là TVA), tiếng Anh gọi là Value Added Tax (viết tắc là VAT), dịch ra tiếng Việt là thuế giá trị gia tăng. Khai sinh từ nước Pháp, thuế giá trị gia tăng đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới. Ngày nay, các quốc gia thuộc khối Liên minh Châu Âu, châu Phi, châu Mỹ La Tinh và một số quốc gia Châu Á trong đó có Việt Nam đã chính thức áp dụng thuế giá trị gia tăng (GTGT). Tính đến nay đã có khoảng 130 quốc gia áp dụng thuế giá trị gia tăng.
Theo giáo trình quản lý thuế, Học viên tài chính xuất bản năm 2010 thì Thuế giá trị gia tăng (GTGT - value-added tax), trước đây còn gọi là Thuế trị 8 giá gia tăng là một dạng của thuế thương vụ và là một loại thuế gián thu được đánh vào người tiêu dùng cuối cùng, mặc dù chủ thể đem nộp nó cho cơ quan thu là các doanh nghiệp. Do thuế GTGT có mục đích là một khoản thuế đối với việc tiêu thụ, cho nên hang xuất khẩu (theo định nghĩa này thì người tiêu dùng ở nước ngoài) thường không phải chịu thuế GTGT hoặc thuế GTGT đối với người xuất khẩu đúng quy định sẽ được hoàn lại. Thuế GTGT do doanh nghiệp tính và khách hàng trả được gọi là thuế GTGT đầu ra (tức là GTGT tính trên giá trị hàng hóa dịch vụ bán ra). Thuế GTGT mà doanh nghiệp trả cho doanh nghiệp khác khi mua hàng được gọi là thuế GTGT đầu vào (tức là GTGT trên trị giá hàng hóa dịch vụ mua vào).
Doanh nghiệp thường có thể khấu trừ thuế GTGT đầu vào với các khoản thuế GTGT hợp lý tức là các khoản GTGT đầu vào cho hàng hóa và dịch vụ được sử dụng để tạo ra đầu ra có thể đánh thuế. Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ với thuế GTGT đầu ra mà doanh nghiệp phải nộp cho nhà nước, hoặc nếu lớn hơn thì sẽ được hoàn lại bằng tiền.