phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn dự kiến đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý TBDH ở các trƣờng THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý TBDH ở các trƣờng THCS cụm Bắc huyện Thƣờng Tín, thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý TBDH ở các trƣờng THCS cụm Bắc huyện Thƣờng Tín, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 1 1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1.
Các nghiên cứu về thiết bị dạy học tron các trường học 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Từ khi giáo dục học ra đời với tƣ cách là một khoa học độc lập, đánh dấu bằng tác phẩm “Lý luận dạy học vĩ đại” của nhà giáo dục học J.Cômenxki (1632) [45] thì các lý luận về giáo dục và nhà trƣờng bắt đầu đƣợc phát triển và nói đến nhƣ một tổ chức cộng hƣởng nhiều yếu tố tinh thần và vật chất nhằm giáo dục con trẻ. Từ đó trở đi, các công trình nghiên cứu về giáo dục luôn đề cập tới yếu tố TBDH trong nhà trƣờng nhƣ một yếu tố không thể thiếu trong dạy và học nhƣ: Tác giả V.A Xkhomlinski với tác phẩm “Trư ng trung học Pavlush” đã tổng kết kinh nghiệm công tác giảng dạy trong nhà trƣờng trung học đã nhắc tới vài trò, vị trí của yếu tố TBDH trong trƣờng học (1990) [49]. Tác giả Zakharop trong cuốn “Tổ chức lao động của hiệu trưởng” cũng đã trình bày yêu cầu, điều kiện và tác dụng của TBDH của trƣờng học (1995) [50].
Konđkốp trong cuốn “những vấn đề trong trƣờng học” đã đề cập tới các phƣợng tiện và TBDH trong trƣờng học (TBDH của các phòng học, hệ thống các phòng học cần có trong một nhà trƣờng cấp học phổ thông), và đƣa ra các yêu cầu, cách thức sử dụng phƣơng tiện và TBDH nhƣng mang tính chất khái quát nhất khi áp dụng trong nhà trƣờng (1997) [47]. Ngoài ra, các công trình nghiên cứu hiện đại về TBDH thƣờng đƣợc các tác giả của các nƣớc OEDC nghiên cứu và chỉ ra các yếu tố trong chi phí xây dựng, vận hành, vệ sinh, bảo trì TB trong trƣờng học khá phức tạp và phù hợp với sự phát triển của nền giáo dục phát triển của các nƣớc này (1985) [46]. Tại Pháp, một nƣớc có cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân khá tƣơng đồng với nƣớc ta, đã tiến hành nghiên cứu về TBDH ở cấp học phổ thông một cách khá toàn diện trong đó nhấn mạnh việc cần phải nghiên cứu để hiểu rõ hơn cách thức mà TBDH ảnh hƣởng đến hành vi và thành tích của HS, từ đó đƣa ra các chiến lƣợc trong việc tận dụng nhiều nguồn lực, và giúp GV đƣợc đào tạo tốt hơn, lớp học nhỏ hơn, hỗ trợ giảng dạy tốt hơn (1985) [46]. Các công trình nghiên cứu của Việt Nam Cùng với quả trình đổi mới của GDĐT trong nƣớc, việc nghiên cứu ứng dụng phát triển kĩ thuật dạy học hiện đại đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học giáo dục, CBQL giáo dục các cấp và GV vào công tác sử dụng, phát triển TBDH trong nhà trƣờng, nhằm hƣớng tới nâng cao chất lƣợng giáo dục gắn chặt lý thuyết và thực hành.
Các công trình nghiên cứu trong nƣớc có thể ra nhƣ sau: Tác giả Nguyên ƣơng có cuốn “Phương tiện kĩ thuật và đồ dùng dạy học” (1995) [31], đã mở đƣờng cho việc nghiên cứu lý luận về phƣơng tiện dạy học trong nhà trƣờng nói chung, Tác giả Lê Hoàng Hảo cho ra đời cuốn “Công t c T trư ng học trong giai đoạn hiện nay” (1998) [17], đã nhấn mạnh vào các định nghĩa về cơ bản về TB trong trƣờng học phổ thông, đƣa ra một số tính chất và phân loại TBDH trong nhà trƣờng phổ thông. Ngoài ra còn có một số tác giả nghiên cứu và đƣa ra những luận giải về TB trong trƣờng học phổ thông nhƣ các tác giả Nguyễn Phúc Châu, Đặng Thành Hƣng, Nguyễn Thị Tuyết Oanh, Phạm Viết Vƣợng. Các tác giả này đều coi TBDH là một bộ phần cấu thành của nhà trƣờng, của quá trình sƣ phạm trong nhà trƣờng, không thể tách rời với quá trình đó, là nền tảng kĩ thuật và vật chất để triển khai hiệu quả công tác dạy học và giáo dục. Bên cạnh đó cũng có hàng loạt các đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án đề cập tới công tác TBDH trong trƣờng học nhƣ: - Đề tài luận văn thạc sỹ giáo dục: “Ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương ph p dạy học ở c c trư ng phổ thông” của Nguyễn Đình Tuấn (2011) [42] đã làm sáng rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về công nghệ thông tin nhƣ một phần của cơ sở hạ tầng vật chất trong trƣờng học, và công tác ứng dụng trong dạy và học.
- Đề tài luận án thạc sỹ giáo dục: “Thực trạng và một số biện pháp nâng cao hiệu quả công t c T trong nhà trư ng phổ thông” của tác giả Phạm Việt H ng (2016) [23], đã đánh giá thực trạng của công tác TBDH trƣờng học phổ thông hiện nay và cũng chỉ ra những biện pháp nâng cao công tác TBDH này. - Đề tài cấp bộ: “Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TB giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại các trung tâm giáo dục thư ng xuyên và trung tâm giáo dục” do tác giả Ngô Quang Sơn là chủ nhiệm đề tài, đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiến trong vấn đề sử dụng hiệu quả TB giáo dục, công nghệ thông tin trong nhà trƣờng phổ thông trong giai đoạn hiện nay (2010) [39]. 7 Tóm lại, các công trình, đề tài trong và ngoài nƣớc nghiên cứu về TBDH trong nhà trƣờng đã trình bày ở nhiều góc độ khác nhau về cấu tạo, nguyên lý và tính chất của TBDH, đƣa ra những luận giải khoa học về lý luận và thực tiện về TBDH. Nhƣng cũng chƣa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về TBDH trong các nhà trƣờng THCS hiện nay nhất là trong giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
Các nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy học tron các n trường 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Từ những năm 1980 của thế kỷ XX, tại một số nƣớc Bắc Mỹ và Châu Âu, xu hƣớng giáo dục đại chúng hóa đã dẫn đến việc gia tăng rất đông số lƣợng HS ở nhiều cấp học. Khi các quy mô giáo dục và nguồn lực đáp ứng tỉ lệ thuận với nhau thì các trƣờng cần phải quan tâm đến hiệu suất sử dụng cũng nhƣ khai thác triệt để các nguồn lực. Đã có nhiều giải pháp đƣợc đƣa ra nhằm khai thác tối đa công suất cũng nhƣ khắc phục sự thiếu hụt TBDH trong các nhà trƣờng.
Hiện nay, trên phạm vi quốc tế đã có nhiều công trình nghiên cứu và phân tích yếu tố TBDH trong các nhà trƣờng nhƣ: ockwood G. và Davies G (1985) [46], với đề các giải pháp nhằm khuyến khích việc, chuyển đổi CSVC giữa các khu vực trong nhà trƣờng… Đặc biệt, trong các hoạt động giám sát giáo dục toàn cầu năm 1995 thì UNESCO đã tiến hành cuộc khảo sát khá toàn diện về hiệu quả của việc khai thác diện tích sử dụng (diện tích hữu dụng và TBDH kèm theo) ở một số trƣờng học ở nhiều nƣớc, châu lục trên thế giới. Các công trình nghiên cứu của Việt Nam Ở trong nƣớc, quản lý TBDH trong giáo dục cũng đã đƣợc một số tác giả nghiên cứu và xem xét ở nhiều góc độ khoa học giáo dục khác nhau nhƣ: Tác giả Vũ Trọng Rỹ (2004) [38], đã trình bày về vấn đề lý luận quản lý TBDH nhằm hƣớng dẫn về nghiệp vụ quản lý trong nhà trƣờng. Hai tác giả là Đặng Quốc Bảo và tác giả Nguyễn Thành Vinh (2011) [7], nhìn nhận TB trong phạm trù tổng thể về quản lý trong nhà trƣờng, tác giả Nguyễn Phúc Châu (1999) [6], nhìn nhận TBDH trong trƣờng học cũng trong phạm trù quan hệ tổng thể về quản lý nhà trƣờng.
Thêm nữa, còn có một số luận văn Thạc sỹ về chuyên ngành Q GD đã nghiên cứu về vấn đề này nhƣ: - Luận văn Thạc sỹ QLGD của tác giả Trần Đức Hiển (2007) [19], “ c biện pháp quản lý TB dạy học tại ao đẳng Kinh tế - Kĩ thuật Công nghiệp I trong giai đoạn hiện nay”, đề tài này đã đánh giá thực trạng quản lý TBDH tại trƣờng Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Công nghiệp I và tác giả đã đề 8 xuất một số biện pháp quản lý nhằm đảm bảo cho sự phát triển và khai thác ra sao cho có hiệu quả. - Luận văn Thạc sỹ QLGD của tác giả Ngô Thị Phong (2007) [33], “Một số biện pháp quản lý của Hiệu trưởng trong việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH dạy học ở c c trư ng THCS thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ”, trong đề tài này đã đề cập đến một số biện pháp quản lý hiệu quả của Hiệu trƣởng; Vài năm trở lại đây, vấn đề đảm bảo TBDH cho giáo dục nói chung, cho các nhà trƣờng phổ thông nói riêng đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT cũng là chủ đề đƣợc nhiều nhà khoa học, nhà Q GD đề cập tới trong các bài báo khoa học, các báo cáo, tham luận tại hội thảo khoa học quốc gia, quốc tế trong và ngoài nƣớc ví dụ nhƣ: Hội thảo quốc gia về “Quản lý CSVC - T trư ng học trước yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông” do Học viện QLGD tổ chức (2019) [21], đã nêu các vấn đề lý luận và thực tiễn trong quản lý TBDH trong các nhà trƣờng phổ thông phù hợp với các yêu cầu của đổi mới giáo dục ở bậc phổ thông, đồng thời cũng đƣa ra xu hƣớng đổi mới trong quản lý TBDH trong tƣơng lai. Các tác giả nhƣ Đặng Thị Minh Hiền, Nguyễn Thị Hảo. đã nêu lên một số biện pháp quản lý TBDH nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng phƣơng tiện dạy học ở trƣờng phổ thông, đề xuất nhƣ vấn đề vận dụng mô hình hợp tác công tƣ trong đầu tƣ TBDH cho các nhà trƣờng phổ thông.
Trên thực tế, phải khẳng định rằng, những điều kiện về TBDH và vấn đề quản lý TBDH ở các cơ sở giáo dục khác nhau, các địa phƣơng, v ng khác nhau là không giống nhau.