Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ SỬA CHỮA THƯỜNG XUYÊN TẠI DOANH NGHIỆP NHIỆT ĐIỆN 1. Sửa chữa thường xuyên tại doanh nghiệp nhiệt điện 1. Khái niệm, phân loại sửa chữa thường xuyên a. Khái niệm sửa chữa thường xuyên tại doanh nghiệp nhiệt điện Doanh nghiệp nhiệt điện Luật doanh nghiệp (Quốc hội, 2020), “doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”.
Như vậy doanh nghiệp nhiệt điện là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nhiệt điện. Doanh nghiệp nhiệt điện nếu xem xét theo sở hữu có doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước và doanh nghiệp ngoài nhà nước. Phân theo mức độ độc lập trong hạch toán, doanh nghiệp nhiệt điện bao gồm doanh nghiệp hạch toán phụ thuộc và doanh nghiệp hạch toán độc lập. Phân theo mối quan hệ với các công ty mẹ, với tập đoàn, doanh nghiệp nhiệt điện gồm doanh nghiệp độc lập và doanh nghiệp là công ty con, công ty thành viên của công ty mẹ, tập đoàn.
Đề án này nghiên cứu doanh nghiệp nhiệt điện hạch toán phụ thuộc, là đơn vị trực thuộc tập đoàn. Sửa chữa thường xuyên “Sửa chữa tài sản cố định là việc duy tu, bảo dưỡng, thay thế những hư hỏng phát sinh trong quá trình hoạt động nhằm khôi phục là năng lực hoạt động theo tiêu chuẩn bản đầu của tài sản” (Bộ Tài chính, 2013). Theo Nguyễn Thị Bất (2017), sửa chữa tài sản cố định thực hiện theo dự toán được duyệt. Sửa chữa thường xuyên thiết bị là hình thức sửa chữa nhỏ với mục tiêu bảo dưỡng, bảo trì, khôi phục năng lực hoạt động của tài sản đáp ứng tiêu chuẩn nhất định, được thực hiện thường xuyên theo kế hoạch sửa chữa và dự toán được duyệt, hoặc đột xuất.
Sửa chữa thường xuyên tại doanh nghiệp nhiệt điện Theo các khái niệm trên là hoạt động kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa nhỏ theo yêu cầu kỹ thuật nhằm đảm bảo cho thiết bị có thể hoạt động tốt, bình thường, được thực 5 hiện thường xuyên và định kỳ không quá 01 năm, hoặc đột xuất sử dụng vật tư và nhân lực sẵn có tại doanh nghiệp nhiệt điện. Đặc điểm sửa chữa thường xuyên tại doanh nghiệp nhiệt điện - Là hoạt động sửa chữa nhỏ, bảo trì, bảo dưỡng theo yêu cầu của nhà sản xuất công nghệ nhằm đảm bảo cho thiết bị tại các doanh nghiệp nhiệt điện có khả năng hoạt động hiệu quả như yêu cầu. - Sửa chữa được tiến hành thường xuyên và thời gian sửa chữa ngắn, chi phí sửa chữa thường phát sinh không lớn. Hình thức sửa chữa thường xuyên Theo thời điểm sửa chữa: Sửa chữa định kỳ: là công việc sửa chữa thường xuyên định kỳ thiết bị hàng ngày/tháng/quý/năm theo yêu cầu kỹ thuật khuyến cáo của nhà sản xuất thiết bị chính hãng, quy trình bảo trì thiết bị công trình, quy trình vận hành và bảo dưỡng thiết bị, công tác vệ sinh công nghiệp các thiết bị công nghệ.
Sửa chữa đột xuất và xử lý sự cố: là công việc sửa chữa theo yêu cầu của đơn vị phát điện nhằm khắc phục những hiện tượng bất thường, hư hỏng đột xuất, sự cố nhỏ của thiết bị được phát hiện trong quá trình vận hành nhằm ngăn ngừa nguy cơ dẫn đến sự cố lớn cho thiết bị trong quá trình vận hành tiếp theo. Theo phương thức tiến hành sửa chữa Phương thức thuê ngoài: là hình thức mà doanh nghiệp nhiệt điện chọn đơn vị thầu sửa chữa. Doanh nghiệp lúc này là đơn vị điều hành, giám sát sửa chữa theo đúng quy định hợp đồng. Phương thức tự làm: Công việc sửa chữa thường xuyên được thực hiện bởi phòng ban quản lý, sử dụng thiết bị hay bộ phận có chức năng sửa chữa tại doanh nghiệp.
Quản lý sửa chữa thường xuyên tại doanh nghiệp nhiệt điện 1. Khái niệm và mục tiêu quản lý sửa chữa thường xuyên a. Khái niệm Theo Nguyễn Thị Ngọc Huyền, Đoàn Thị Thu Hà, Đỗ Thị Hải Hà (2018), quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và hoạt động của hệ 6 thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động. Áp dụng khái niệm này trong sửa chữa thường xuyên, có thể phát biểu: quản lý sửa chữa thường xuyên tại doanh nghiệp nhiệt điện là quá trình lập kế hoạch sửa chữa thường xuyên; triển khai kế hoạch sửa chữa thường xuyên; kiểm soát sửa chữa thường xuyên nhằm đạt mực tiêu đề ra của doanh nghiệp trong việc đảm bảo các thiết bị hoạt động tốt, bình thường, theo đúng yêu cầu kỹ thuật khuyến cáo của nhà sản xuất thiết bị chính hãng.
Chủ thể quản lý sửa chữa thường xuyên là doanh nghiệp nhiệt điện, đối tượng quản lý sửa chữa thường xuyên là các cá nhân, bộ phận, tổ chức tham gia vào sửa chữa thường xuyên tại doanh nghiệp. Mục tiêu quản lý sửa chữa thường xuyên Mục đích quản lý sửa chữa thường xuyên là đảm bảo sự vận hành bình thường của nhà máy nhiệt điện, an toàn trong vận hành nhà máy; nâng cao năng suất sản xuất điện năng và cải thiện kết quả kinh doanh của doanh nghiệp nhiệt điện Mục tiêu là (1) Hoàn thành kế hoạch sửa chữa thường xuyên; (2) Sửa chữa nhanh chóng, đảm bảo chất lượng các thiết bị, an toàn trong sửa chữa, đảm bảo thiết bị vận hành bình thường theo đúng yêu cầu kỹ thuật của nhà sản xuất thiết bị, đảm bảo độ tin cậy của toàn bộ hệ thống có thiết bị đang được sửa chữa; phòng ngừa các sự cố về thiết bị; (3) Tiết kiệm chi phí sửa chữa thường xuyên. Bộ máy quản lý sửa chữa thường xuyên Bộ máy quản lý sửa chữa thường xuyên là tập hợp bộ phận, cá nhân tham gia thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý sửa chữa thường xuyên. Cơ cấu bộ máy Cơ cấu bộ máy quản lý sửa chữa thường xuyên gồm giám đốc phụ trách chung về sửa chữa thường xuyên; phó giám đốc được giám đốc giao quyền quản lý sửa chữa thường xuyên thay giám đốc điều hành các hoạt động sửa chữa thường xuyên.
Các bộ phận chức năng bao gồm bộ phận sửa chữa, bộ phận kỹ thuật, bộ phận quản lý vật tư, bộ phận dự toán, mua sắm. Bộ phận sửa chữa, chịu trách nhiệm trước ban giám đốc, tham mưu cho ban giám đốc về chính sách, quy định và tổ chức thực hiện 7 sửa chữa thường xuyên; tham mưu chỉ đạo sửa chữa thường xuyên; điều hành, đôn đốc hoạt động sửa chữa thường xuyên; trực tiếp tham gia sửa chữa; nghiệm thu sửa chữa thường xuyên. Bộ phận kỹ thuật có nhiệm vụ quản lý chất lượng, kỹ thuật sửa chữa, quản lý đăng ký, tiến độ sửa chữa, quản lý công tác nghiệm thu sửa chữa thường xuyên. Bộ phận vật tư có nhiệm vụ phối hợp trong quản lý vật tư phục vụ kịp thời cho sửa chữa, quản lý thu hồi vật tư và quản lý vật tư thay thế.
Bộ phận mua sắm phối hợp trong quản lý mua sắm vật tư, đảm bảo mua sắm kịp thời cho hoạt động sửa chữa. Bên cạnh đó, cơ cấu bộ máy quản lý sửa chữa thường xuyên bao gồm cả sự phối hợp với các bộ phận liên quan khác và bộ phận bên ngoài khác để đạt mục tiêu chung. Nhân lực quản lý Để đảm bảo quản lý sửa chữa thường xuyên đạt được mục tiêu đề ra, nhân lực quản lý sửa chữa thường xuyên phải đạt được những yêu cầu về chất lượng. Trước hết, nhân lực quản lý có kiến thức về sửa chữa thường xuyên; hiểu biết về hệ thống thiết bị của các nhà máy nhiệt điện; hiểu biết về các quy định pháp luật liên quan đến sửa chữa thường xuyên; các chính sách, quy định về sửa chữa thường xuyên của tập đoàn, của doanh nghiệp.
Mặt khác, nhân lực quản lý có năng lực quản lý chung và năng lực quản lý sửa chữa thường xuyên: xây dựng kế hoạch; triển khai kế hoạch; kiểm soát sửa chữa thường xuyên. Hơn nữa, nhân lực quản lý phải có đạo đức nghề nghiệp của một nhà quản lý. Lập kế hoạch sửa chữa thường xuyên Kế hoạch là hệ thống mục tiêu cần đạt và các giải pháp, nguồn lực để thực hiện mục tiêu (Nguyễn Thị Ngọc Huyền, Đoàn Thị Thu Hà, Đỗ Thị Hải Hà, 2018). Kế hoạch sửa chữa thường xuyên là hệ thống mục tiêu cần đạt về sửa chữa thường xuyên và các giải pháp, nguồn lực cho sửa chữa thường xuyên để thực hiện mục tiêu.
Kế hoạch sửa chữa thường xuyên gồm kế hoạch dài hạn, trung hạn, ngắn hạn; bao gồm chính sách và các kế hoạch hàng năm về sửa chữa thường xuyên. Trong đề án này trình bày chính sách và các kế hoạch hàng năm về sửa chữa thường xuyên. Chính sách sửa chữa thường xuyên Trong phạm vi quyền hạn, doanh nghiệp nhiệt điện trực thuộc tập đoàn điện lực được ban hành những chính sách áp dụng trong phạm vi doanh nghiệp căn cứ và chính sách chung về sửa chữa thường xuyên của tập đoàn. Các chính sách về sửa chữa thường xuyên gồm các quy định về thiết bị trong phạm vi sửa chữa thường xuyên; quy định về chất lượng sửa chữa thường xuyên, quy định về nghiệm thu sửa chữa thường xuyên; quy định về mua sắm vật tư dự phòng cho sửa chữa thường xuyên; quy định về lựa chọn đơn vị sửa chữa thường xuyên; quy định về cấp phát, thu hồi vật tư trong sửa chữa thường xuyên.
Doanh nghiệp nhiệt điện phải có các chính sách trên nhằm hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ sửa chữa thường xuyên. Các chính sách trên cần được ban hành đủ, kịp thời, sửa đổi phù hợp với thực tế nhiệm vụ này tại doanh nghiệp. Kế hoạch năm về sửa chữa thường xuyên Để cụ thể các công việc trong sửa chữa thường xuyên, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch năm về sửa chữa thường xuyên là bản kế hoạch thể hiện rõ mục tiêu, danh mục thiết bị sửa chữa thường xuyên theo yêu cầu vận hành bình thường của các nhà chế tạo thiết bị, các hoạt động cần thực hiện trong sửa chữa thường xuyên, trách nhiệm của các bộ phận, đơn vị tham gia các hoạt động; nhu cầu vật tư sửa chữa, thời gian sửa chữa trong năm. Quy trình lập kế hoạch sửa chữa thường xuyên bao gồm: - Phân tích môi trường: Phân tích môi trường bên ngoài là nhằm xác định những thuận lợi và khó khăn đối với sửa chữa thường xuyên của doanh nghiệp nhiệt điện.