CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG TIN VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHẬP - XUẤT VẬT TƯ TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 HỆ THỐNG THÔNG TIN (HTTT) TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm cơ bản Hệ thống: Là một tập hợp các phần tử có mối quan hệ với nhau và cùng hoạt động hướng tới một mục đích chung. Thông tin: là dữ liệu được đặt vào một nữ cảnh với hình thức thích hợp và có lợi cho người sử dụng cuối cùng. Các hoạt động thông tin: Là các hoạt động xảy ra trong một hệ thống thông tin, bao gồm việc nắm bắt, xử lý, phân phối, lưu trữ, trình diễn dữ liệu và kiểm tra các hoạt động hệ thống thông tin Xử lý dữ liệu: Là các hoạt động tác động lên dữ liệu như tính toán, sắp xếp, so sánh, phân loại, tổng hợp… làm cho nó thay đổi về nội dung, vị trí hay cách biểu hiện. Quản lý: Quản lý được hiểu là tập hợp các quá trình biến đổi thông tin thành hoạt động, một việc tương đương với quá trình quyết định Hệ thống thông tin: là một hệ thống được tổ chức để thu thập, xử lý, lưu trữ, phân phối… nhằm cung cấp thông tin cần thiết, phù hợp với từng hoạt động tác nghiệp của tổ chức.
HTTT còn giúp cho nhà quản lý phân tích chính xác hơn các vấn đề, nhìn nhận một cách trực quan những đối tượng phức tạp, tạo ra các sản phẩm mới. SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 -7- Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex Ba mô hình của hệ thống thông tin. Cùng một hệ thống thông tin có thể được mô tả khác nhau tuỳ theo quan điểm của người mô tả. Khái niệm mô hình sau sẽ giúp tạo ra một phần nền tảng của phương pháp phân tích, thiết kế, cài đặt HTTTQL.1: Ba mô hình của một hệ thống thông tin SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 -8- Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex Hệ thống thông tin quản lý là sự phát triển của HTTT, là hệ thống nhằm cung cấp các thông tin cần thiết cho sự quản lý, điều hành của một tổ chức hay một doanh nghiệp.2 HTTT quản lý trong trong doanh nghiệp HTTT là tập hợp có tổ chức những con người, các thiết bị phần mềm, dữ liệu… để thực hiện hoạt động thu nhận, lưu trữ, xử lý, truyền tin trong một tập hợp các ràng buộc gọi là môi trường.
Như trên đã minh họa, mỗi HTTT đều có 4 bộ phận: bộ phận đưa dữ liệu vào, bộ phận xử lý, kho dữ liệu và bộ phận đưa thông tin đầu ra. Đầu vào (Inputs) của HTTT được lấy từ các nguồn (source) và được xử lý bởi hệ thống sử dụng nó cùng các dữ liệu đã được lưu trữ từ trước. Kết quả chưa xử lý được chuyển đến các đích (destination) hoặc kho dữ liệu (Store). SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 -9- Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex Một hệ thống thông tin quản lý trong doanh nghiệp: HTTT quản lý nhân sự.
HTTT quản lý tiền lương. HTTT quản lý vật tư. HTTT quản lý tài sản cố định. HTTT quản lý tiến trình.
HTTT quản lý tiền mặt, tiền gửi ngân hàng.3 Tầm quan trọng của một HTTT tốt trong doanh nghiệp Như chúng ta đã biết từ trước, quản lý có hiệu quả của một tổ chức dựa phần lớn vào chất lượng thông tin do hệ thống thông tin chính thức sản sinh ra. Dễ thấy rằng từ sự hoạt động kém chất lượng của một hệ thống thông tin sẽ là nguồn gốc gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Một hệ thông tin tốt hay xấu được đánh giá thông qua chất lượng thông tin mà nó cung cấp. Tiêu chuẩn chất lượng như sau: Độ tin cậy: Thể hiện qua độ chính xác và độ xác thực.
Thông tin ít độ tin cậy sẽ gây cho tổ chức những hậu quả xấu. Các hậu quả đó sẽ kéo theo hàng loạt các vấn đề khác của tổ chức như uy tín, hình ảnh tổ chức… trước các đối tác. Tính đầy đủ: Thể hiện sự bao quát các vấn đề để đáp ứng yêu cầu của nhà quản lý. Nhà quản lý sử dụng thông tin không đầy đủ có thể dẫn tới các quyết định hành động không đáp ứng đòi hỏi của tình hình thực tế.
Điều này sẽ gây tổn hại lớn cho tổ chức. SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 - 10 - Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex Tính thích hợp và dễ hiểu: Một hệ thống thông tin không thích hợp hoặc khó hiểu do có quá nhiều thông tin không thích ứng với người nhận, thiếu sự sáng sủa, dùng nhiều từ viết tắt hoặc đa nghĩa, do các phần tử thông tin bố trí chưa hợp lý. Một HTTT như vậy sẽ dẫn đến hoặc làm hao tổn chi phí cho việc tạo ra các thông tin không cần thiết hoặc ra các quyết định sai do thiếu thông tin cần thiết. Tính được bảo vệ: Thông tin vốn là nguồn lực quý giá của tổ chức.
Vì vậy không thể để cho bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận thông tin. Do vậy, thông tin cần được bảo vệ và chỉ những người có quyền mới được phép tiếp cận thông tin. Sự thiếu an toàn về thông tin có thể cũng gây thiệt hại lớn cho tổ chức. Tính kịp thời: Thông tin có thể là đáng tin cậy, dễ hiểu, thích ứng và được bảo vệ an toàn nhưng nó sẽ vẫn không có ích gì khi nó không được gửi tới người sử dụng lúc cần thiết.
Để có được một hệ thống thông tin hoạt động tốt, có hiệu quả cao là một trong những công việc của bất kỳ nhà quản lý nào. Để giải quyết được vấn đề đó cần xem xét kỹ cơ sở kỹ thuật cho các hệ thống thông tin, phương pháp phân tích thiết kế và cài đặt một HTTT 1.4 Phương pháp phát triển một HTTT Với thời đại ngày nay,thời đại của khoa học Công nghệ thông tin, HTTT đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống quản lý sản xuất xã hội. HTTT mới sử dụng cung cấp cho các thành viên của tổ chức những công cụ hỗ trợ quản lý một cách hữu hiệu nhất. Phát triển một HTTT bao gồm việc phân tích HTTT đang tồn tại, thiết kế một HTTT mới, thực hiện và tiến hành cài đặt HTTT mới.
Phương pháp phát triển một HTTT Một phương pháp được định nghĩa như là một tập hợp các bước và các công cụ cho phép tiến hành một quá trình phát triển hệ thống chặt chẽ nhưng dễ quản lý hơn. Phương pháp phát triển một HTTT được đề nghị ở đây dựa vào SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 - 11 - Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex nguyên tắc cơ bản chung của nhiều phương pháp hiện đại có cấu trúc để phát triển HTTT. Ba nguyên tắc đó là: Nguyên tắc 1: Sử dụng các mô hình. Đó là sử dụng các mô hình logic, mô hình vật lý trong và mô hình vật lý ngoài.
Nguyên tắc 2: Chuyển từ cái chung sang cái riêng. Đây là nguyên tắc của sự đơn giản hóa. Thực tế chứng minh rằng để hiểu tốt một hệ thống trước hết phải hiểu các mặt chung sau đó mới xem xét các chi tiết. Nguyên tắc 3: Chuyển từ mô hình logic sang mô hình vật lý khi thiết kế, chuyển từ mô hình vật lý sang mô hình logic khi phân tích.
Các bước phát triển HTTT Khảo sát hiện trạng và lập kế hoạch dự án Phân tích hệ thống Thiết kế hệ thống Kiểm thử Triển khai và bảo trì 1. Khảo sát và lập kế hoạch dự án Công việc chính của bước phát triển HTTT này là khảo sát và thu thập thông tin của hệ thống hiện thời, sau đó thiết lập dự án. - Nghiên cứu hiện trạng là bước khởi đầu của tiến trình phát triển HTTT. Mục tiêu của hoạt động này là tìm hiểu bài toán hay tìm hiểu nhu cầu về hệ thống.
Việc khảo sát được chia làm 2 giai đoạn: Khảo sát sơ bộ: nhằm hình thành dự án phát triển HTTT SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 - 12 - Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex Khảo sát chi tiết: thu thập thông tin chi tiết của HT, phục vụ cho việc phân tích và thiết kế - Giai đoạn khảo sát này tập trung giải quyết các vấn đề sau: Môi trường, các rang buộc đối với HTTT cần xây dựng như thế nào? Chức năng, nhiệm vụ, mục tiêu cần đạt được của HTTT là gì? Định ra giải pháp phân tích, thiết kế sơ bộ và xem xét tính khả thi của chúng. Trên cơ sở các thông tin khảo sát nhà phá triển đánh giá hiện trạng, xác định các điểm yếu của hệ thống hiện tại, lập phương án phát triển HTTT, xác định phạm vi, hạn chế, mục tiêu của dự án. SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 - 13 - Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex 1.2 Phân tích hệ thống Phân tích hệ thống nhằm xác định các thông tin và các chức năng cần xử lý thông tin của hệ thống cần phát triển. Phân tích hệ thống gồm những công việc cụ thể sau: - Xác định yêu cầu của HTTT: chính là xác định các chức năng, dữ liệu nghiệp vụ và quy trình hoạt động của hệ thống, cách thức thực hiện của hệ thống hiện tại và vấn đề phát triển HTTT mới.
Các yêu cầu của HT khi đã xác định được cần diễn tả theo các chuẩn và các mẫu tài liệu nhằm tạo thành tài liệu yêu cầu. SV: Phạm Thị Ngọc Anh CQ45/41.01 - 14 - Luan van Chương trình quản lý nhập - xuất vật tư ở công ty cổ phần xây dựng số 12 thuộc tập đoàn Vinaconex - Phân tích hệ thống về chức năng: nhằm xác định vấn đề tổng quát: “Hệ thống làm gì?”. Mục tiêu của công việc này là xác định các nhiệm vụ, chức năng của hệ thống đảm nhận, xác định các mối ràng buộc của mỗi chức năng của hệ thống, xác định các mối quan hệ thông tin giữa các chức năng của hệ thống, đặc tả chi tiết hoạt động của các chức năng.