phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục; nội dung của luận văn đƣợc cấu trúc trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nƣớc đối với phòng, chống mại dâm. Chƣơng 2: Thực trạng mại dâm và quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động mại dâm trên địa bàn Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc đối với phòng, chống mại dâm trên địa bàn Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. 18 Chƣơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI PHÒNG, CHỐNG MẠI DÂM 1.
MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Phòng, chống Phòng, chống đƣợc hiểu là tổng thể các biện pháp do các cơ quan, tổ chức và mọi công dân tiến hành dƣới sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền nhằm tác động vào các yếu tố làm phát sinh một vấn đề nào đó cũng nhƣ loại trừ các yếu tố này vì mục đích ngăn chặn và tiến tới đẩy lùi chúng ra khỏi đời sống xã hội. Mại dâm Pháp lệnh phòng, chống mại dâm do Ủy ban thƣờng vụ Quốc hội nƣớc Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 14 tháng 3 năm 2003 đã định nghĩa: Mại dâm là hành vi mua dâm, bán dâm [3]. Mại dâm bắt nguồn từ tiếng Latinh là “prostituere”, có nghĩa là "bày ra để bán", chỉ việc bán thân một cách tùy tiện, không thích thú.
Trong Xã hội học và Tội phạm học, theo nghĩa rộng, mại dâm có thể đƣợc định nghĩa nhƣ việc trao đổi sự thỏa mãn tình dục để lấy tiền hoặc bất cứ một giá trị vật chất nào. Theo cách hiểu thông thƣờng, mại dâm đƣợc xem là việc trao đổi tình dục để lấy tiền hoặc bất kỳ một giá trị vật chất nào. Thực chất, đây là hoạt động nhằm cung cấp sự thoả mãn tình dục cho ngƣời khác vì mục đích kinh doanh. Hoạt động tình dục này đƣợc thực hiện ngoài phạm vi hôn nhân.
Theo từ điển Hán Việt (Đào Duy Anh, 1951): mại dâm có nghĩa là bán dâm và mãi dâm có nghĩa là mua dâm. Mua dâm là hành vi của ngƣời dùng tiền, hoặc lợi ích vật chất khác, trả cho nguời bán dâm để đƣơc giao cấu. Bán dâm là hành vi giao cấu của một ngƣời với ngƣời khác để đƣợc trả tiền, hoặc lợi ích vật chất khác. Tuy nhiên, càng về sau, theo ngôn ngữ thông thƣờng, 19 ngƣời ta có xu hƣớng sử dụng mại dâm và mãi dâm theo cùng một nghĩa bao hàm cả hoạt động mua dâm và bán dâm [1].
Mại dâm có thể đƣợc định nghĩa nhƣ việc trao đổi sự thỏa mãn tình dục lấy tiền hoặc bất cứ một giá trị vật chất khác. Mại dâm là một công việc kinh doanh nhằm cung cấp sự thỏa mãn tình dục cho cá nhân ngoài phạm vi chồng và bạn bè. Mại dâm là hoạt động dùng dịch vụ tình dục ngoài hôn nhân giữa ngƣời mua dâm và ngƣời bán dâm để trao đổi với tiền bạc, vật chất hay quyền lợi. Đây là một hoạt động bất hợp pháp ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Nhƣ vậy, khái niệm mại dâm có thể đƣợc hiểu nhƣ sau: Mại dâm là hành vi trao đổi có tính chất mua bán ngoài phạm vi hôn nhân, trong đó người bán dâm lấy cơ thể của mình và các hình thức làm tình để làm phương tiện thực hiện mục đích kiếm tiền hoặc các giá trị vật chất khác nhằm thỏa mãn tình dục cho khách hàng [6]. Bán dâm là hành vi giao cấu của một ngƣời với ngƣời khác để đƣợc trả tiền hoặc lợi ích vật chất khác. Mua dâm là hành vi của ngƣời dùng tiền hoặc lợi ích vật chất khác trả cho ngƣời bán dâm để đƣợc giao cấu. Một số khái niệm liên quan Chứa mại dâm: Là hành vi sử dụng, thuê, cho thuê hoặc mƣợn, cho mƣợn địa điểm, phƣơng tiện để thực hiện việc mua dâm, bán dâm.
Tổ chức hoạt động mại dâm: Là hành vi bố trí, sắp xếp để thực hiện việc mua dâm, bán dâm. Cưỡng bức bán dâm: Là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn buộc ngƣời khác phải thực hiện việc bán dâm. Môi giới mại dâm: 20 Là hành vi dụ dỗ hoặc dẫn dắt của ngƣời làm trung gian để các bên thực hiện việc mua dâm, bán dâm. Bảo kê mại dâm: Là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, uy tín hoặc dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực để bảo vệ, duy trì hoạt động mại dâm.
Phòng, chống mại dâm: Đƣợc hiểu là tổng thể các biện pháp do các cơ quan, tổ chức và mọi công dân tiến hành dƣới sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền nhằm tác động vào các yếu tố làm phát sinh hoạt động mại dâm cũng nhƣ loại trừ các yếu tố này vì mục đích ngăn chặn và tiến tới đẩy lùi tệ nạn mại dâm ra khỏi đời sống xã hội. Nói một cách vắn tắt: phòng, chống mại dâm là ngăn chặn và loại trừ mại dâm ra khỏi đời sống xã hội. Quản lý nhà nƣớc đối với phòng, chống mại dâm 1. Khái niệm Trong lĩnh vực hành chính, thuật ngữ “quản lý” có thể đƣợc hiểu nhƣ sau: “Quản lý là thuật ngữ chỉ hoạt động có ý thức của con ngƣời nhằm sắp xếp, tổ chức, chỉ huy, điều hành, hƣớng dẫn, kiểm tra… các quá trình xã hội và hoạt động của con ngƣời để hƣớng chúng phát triển theo hƣớng phù hợp với quy luật xã hội, đạt đƣợc mục tiêu xác định theo ý chí của nhà quản lý với chi phí thấp nhất” [18].
Thuật ngữ “Quản lý nhà nƣớc” đƣợc sử dụng ở Việt Nam với nhiều cách tiếp cận khác nhau: Theo nghĩa rộng: quản lý nhà nƣớc là hoạt động của toàn bộ bộ máy nhà nƣớc bao gồm cơ quan quyền lực nhà nƣớc: Quốc hội, Hội đồng Nhân dân các cấp; các cơ quan hành chính nhà nƣớc: Chính phủ, các Bộ, Ủy ban Nhân dân các cấp; cơ quan kiểm sát: Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, và các Viện Kiểm sát Nhân dân các cấp. 21 Theo nghĩa hẹp: quản lý nhà nƣớc là hoạt động của riêng hệ thống cơ quan hành chính nhà nƣớc (quản lý hành chính nhà nƣớc): Chính phủ; các Bộ, cơ quan ngang Bộ; cơ quan thuộc Chính phủ; Ủy ban Nhân dân các cấp; các Sở, phòng ban chuyên môn của Ủy ban Nhân dân. Quản lý nhà nƣớc là hoạt động thực hiện quyền lực nhà nƣớc của các cơ quan trong bộ máy nhà nƣớc nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nƣớc trên cơ sở các quy luật phát triển xã hội, nhằm mục đích ổn định và phát triển đất nƣớc. Theo giáo trình Lý luận quản lý hành chính nhà nƣớc của Học viện Hành chính thì: “Quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nƣớc và sử dụng pháp luật nhà nƣớc để điều chỉnh hành vi hoạt động của con ngƣời trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nƣớc thực hiện, nhằm thỏa mãn nhu cầu của con ngƣời, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội [10, tr.
Nắm đƣợc khái niệm quản lý nhà nƣớc là điều kiện cần thiết cho đề tài. Từ đó giúp đề tài nghiên cứu, đánh giá đúng phạm vi, chức năng của quản lý nhà nƣớc đối với phòng, chống mại dâm, đồng thời đề xuất những giải pháp phù hợp với yêu cầu mà đề tài đặt ra. Trên cơ sở đó, quản lý nhà nước đối với phòng, chống mại dâm được hiểu là: Hoạt động thực hiện quyền lực nhà nƣớc và sử dụng pháp luật nhà nƣớc của các cơ quan trong bộ máy nhà nƣớc, các cá nhân đƣợc nhà nƣớc trao quyền, nhân danh nhà nƣớc tổ chức thực hiện chủ trƣơng, chính sách, pháp luật xây dựng kế hoạch phòng, chống mại dâm; tổ chức đấu tranh phòng, chống tội phạm và các vi phạm pháp luật khác liên quan đến mại dâm,…để góp phần bảo vệ truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc, danh dự, nhân phẩm của con ngƣời, hạnh phúc gia đình, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ sức khoẻ Nhân dân, xây dựng và phát triển con ngƣời Việt Nam 1. Đặc điểm QLNN về phòng, chống mại dâm 22 QLNN về phòng, chống mại dâm có những đặc điểm sau đây: Thứ nhất, QLNN về phòng, chống mại dâm thể hiện quyền lực nhà nƣớc có tính chất đơn phƣơng, mệnh lệnh buộc đối tƣợng quản lý phải chấp thuận hành vi vô điều kiện những quy định của chủ thể quản lý, nếu đối tƣợng quản lý vi phạm quy định về quản lý họ phải chịu trách nhiệm về vi phạm của mình trƣớc pháp luật.
Thứ hai, QLNN về phòng, chống mại dâm là hoạt động có tính chiến lƣợc, có chƣơng trình và có kế hoạch cụ thể thực hiện mục tiêu đặt ra QLNN về phòng, chống mại dâm luôn hƣớng tới mục tiêu nhất định nhằm bảo đảm trật tự QLNN về kinh tế, xã hội, ngoại giao, an ninh quốc phòng; bảo đảm trật tự, hiệu quả về tổ chức nhân sự trong hệ thống cơ quan nhà nƣớc; bảo đảm phát triển nguồn nhân lực, xây dựng chế độ công vụ, bảo đảm hiệu quả của chế dộ công vụ; bảo đảm trật tự và hiệu quả QLNN về tài chính, ngân sách nhà nƣớc, kế toán, kiểm toán, bảo đảm tài sản công; bảo đảm ổn định và trật tự an toàn xã hội. Thứ ba, QLNN về phòng, chống mại dâm là hoạt động có tính chất chủ động sáng tạo, linh hoạt trong việc điều hành. Quá trình QLNN luôn nảy sinh những vấn đề phức tạp bởi bản chất QLNN là quản lý hành vi của con ngƣời, trong khi mỗi con ngƣời luôn tham gia nhiều quan hệ xã hội, tính chất đa dạng của quan hệ xã hội mà con ngƣời tham gia nói lên tính phức tạp trong hoạt động quản lý. Thứ tư, QLNN về phòng, chống mại dâm thƣờng xuyên, có tính liên tục và tƣơng đối ổn định.
Nguyên nhân Nguyên nhân khách quan Phần lớn đối tƣợng mại dâm đều xuất thân từ những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt, đó là: - Những gia đình nghèo khó, đông con, thiếu việc làm hoặc có việc làm nhƣng thu nhập thấp hoặc không ổn định, thậm chí trong gia đình “ngƣời làm 23 thì ít, ngƣời ăn thì nhiều”. Từ cảnh túng quẫn đó lại không có nguồn sống nào khác, cộng thêm những áp lực khác của cuộc sống nhƣ nợ nần vây hãm, rủi ro, bệnh tật, sự khuyến dụ của bọn săn lùng gái… vì vậy buộc ngƣời phụ nữ hoặc là con em trong gia đình họ phải bƣớc vào con đƣờng mại dâm để kiếm tiền một cách nhanh nhất mà không cần vốn để tồn tại cho bản thân và gia đình họ.