Chương 1 Cơ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỌNG TỎ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG PHÁT TRIÉN NÀNG LỤC DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1. Tông quan nghiên cứu vân đê 1. Nghiên cứu về hoạt động tố chuyên môn và phát triển năng lực dạy học cho giáo viên thông qua hoạt động tổ chuyên môn ở các trường tiểu học Các nghiên cứu về hoạt động tố chuyên môn khắng định vai trò, ý nghĩa của hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường. Tác giả Lê Hữu Tân (2022), trong bài viết “Nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn tiểu học dựa trên việc nghiên cứu bài học ”, đã khẳng định, hoạt động sinh hoạt chuyên môn tạo ra môi trường quan trọng để giáo viên học tập không ngừng.
Tác giả đề cao sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học như là hình thức ở đó giáo viên tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến việc học sinh học như thế nào, gặp khó khăn gì, kết qủa học tập cải thiện như thế nào, các em có hứng thú tham gia và quá trình học tập và giáo viên cần điều chỉnh về hình thức tổ chức, tương tác các đối tượng trong dạy học như thế nào để đạt mục tiêu [28], Tác giả Nguyễn Bách Thắng (2022), trong bào viết “Thực trạng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang theo chuân nghề nghiệp ” đã nghiên cứu hoạt động bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên mầm non thông qua hoạt động của tố chuyên môn. Qua đó khắng định hiệu quả của hoạt động tổ chuyên môn ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng cao năng lực, kinh nghiệm cùa đội ngũ giáo viên mầm non [30]. Tác giả Nguyễn Thị Xuân (2023), trong bài viết “Đôi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học ” đã khẳng định trong các nhà trường nói chung, trường tiểu học nói riêng, hoạt động chuyên môn là hoạt động chủ yếu thực hiện Chương trình, kế hoạch giáo dục; Đổi mới phương pháp dạy học; 7 Đổi mới kiểm tra đánh giá. theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Việc đối mới trong sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, không chỉ bào đảm cho tất cả học sinh có cơ hội tham gia thực sự vào quá trình học tập, giáo viên có thể quan tâm đến khã năng học tập của từng học sinh, đặc biệt những học sinh có khó khăn về học tập mà còn tạo cơ hội cho tất cả giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm và phát huy khả năng sáng tạo trong việc áp dụng các phương pháp, kỳ thuật dạy học, tự tin hơn, không bị áp lực thông qua việc dự giờ, trao đổi, thào luận, chia sẻ sau khi dự giờ, từ đó nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường [33], Tác giã Darling - Hammond (1998) nêu “sự phát triển chuyên môn kết nối với việc học của HS và đổi mới chương trình phải được lồng sâu vào trong đời sống hằng ngày của trường học”. Khi nghiên cứu về mối quan hệ giữa các tổ chuyên môn trong trường học, tác giả Ainscow (1998) đã nói “giáo viên thường có xu hướng thảo luận vấn đề trong biên giới tô chuyên môn dẫn đến khống trao đôi tự nhiên với đồng nghiệp ngoài tô chuyên môn. Bởi vậy họ bị cô lập và dề dẫn đến nhà trường bị chia rẽ”. Nói về học tập của GV trong tổ chuyên môn, tác giả Goodson và Hargreaves đã viết “phát triển cảm giác có chung một cộng đồng chuyên môn giữa nhóm GV hay bộ môn nhất định trong các trường học đê việc chia sẻ, đoi thoại về việc dạy học có thê diễn ra và GV có thể bắt đầu cải thiện nó ” [27].
Trong những năm gần đây, đã có nhiều đề tài luận văn thạc sĩ, nhiều tác giả nghiên cứu về quản lí phát triển năng lực dạy học cho GV thông qua hoạt động của tổ chuyên môn, chẳng hạn: Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục "Quản lý hoạt động tố chuyên môn ở trường trung học cơ sở theo hưởng phát triển năng lực dạy học” của tác giả Ngô Thị Phương Thảo đã chỉ ra hoạt động tổ chuyên môn có ý nghĩa thúc đẩy phát triển năng lực dạy học cho giáo viên, giúp giáo viên có sự định hướng, có cơ hội học hởi và trao đổi kinh nghiệm, được chia sẻ để giải quyết những khó khăn về chuyên môn trong dạy học và giáo dục học sinh. Muốn nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên, hoạt động tổ chuyên môn phải giúp giáo viên phát triển năng lực dạy học. Luận văn cũng đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn và phát triển năng lực dạy học cho giáo viên. Tác giả Hà Kim Giáp trong luận văn “Quản lí sinh hoạt tô chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giảo viên trường trung học cơ sở Dào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phủ Thọ”[ỉ7] đã nêu bật một số vấn đề lí luận về sinh hoạt chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho GV, bao gồm: mục tiêu, nội dung sinh hoạt TCM; vai trò của hiệu trưởng nhà trường trong công tác quàn lý sinh hoạt TCM.
Luận văn cũng nghiên cứu, phân tích rõ thực trạng của hoạt động TCM theo hướng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho GV tại trường tiểu học, những thuận lợi và khó khăn đối với GV trong quá trình dạy học, Từ đó, đề xuất 06 biện pháp quản lý có tính khả thi, cần thiết. Các biện pháp đó là: nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi GV; xây dựng kế hoạch, quy chế quản lí TCM theo hướng phát triến năng lực dạy học tích họp; chỉ đạo TCM thực hiện đúng sinh hoạt CM theo hướng tích hợp; tăng cường kiểm tra - đánh giá; thành lập nhóm chuyên gia tư vấn về quản lí TCM theo hướng phát triển năng lực dạy học tích họp; xây dựng môi trường thuận lợi, tạo động lực thúc đẩy GV tích cực dạy học tích họp. Các nghiên cứu trên đã chỉ ra tầm quan trọng của hoạt động TCM trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển chuyên môn cho giáo viên, đưa ra lí luận cụ thể, chi tiết về mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung, hình thức hoạt động TCM. Từ đó đề ra những biện pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động TCM trong các trường tiều học trên địa bàn nghiên cứu 9 1.
Nghiên cứu về quăn lí hoạt động tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học môn Tiếng Việt cho giáo viên tiểu học Hầu hết các công trình nghiên cứu đều khẳng định quản lí TCM có một ý nghĩa và vai trò rất quan trọng trong mồi nhà trường, là nhân tổ trọng yếu nâng cao chất lượng dạy và học. Nghiên cứu sâu về vai trò, hoạt động đặc thù của của TCM tác già Thái Duy Tuyên trong cuốn: Phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại [29] đã đề xuất biện pháp “Để quàn lí chất lượng của tổ bộ môn, trước hết cần cụ thể hóa các chủ trương đổi mới phương pháp dạy học của các cấp quản lí thành quy định nội bộ để tổ chức thực hiện. HT cần giao trách nhiệm cho phó HT hoặc trực tiếp hướng dẫn TTCM xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH cho từng năm học. Đặc biệt cần đổi mới nội dung sinh hoạt TCM, phải chú trọng bồi dưỡng cho GV những vấn đề cụ thể của từng môn học.
Đồng thời, HT phải kiểm tra tất cả các khâu từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức, chi đạo việc thực hiện kế hoạch và tự kiểm tra đánh giá của tổ”. Việc nghiên cúu về công tác quản li hoạt động TCM là một vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết trong giai đoạn hiện nay, có nhiều công trình và đề tài nghiên cứu về quản lí hoạt động Tổ chuyên môn ở nhiều khía cạnh khác nhau như: Các nghiên cứu đã khẳng định quản lý hoạt động TCM là những tác động đến TTCM và tập thể GV trong TCM để tổ chức và phối họp hoạt động trong quá trình giảng dạy - giáo dục HS theo mục tiêu giáo dục đào tạo [28], Tác giả Đinh Lâm Thu trong luận văn “Quản lý hoạt động tô chuyên môn ở các trường tiếu học huyện Kim Sơn, tinh Ninh Bình đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phô thông 2018” [31] đã đưa ra cơ sở lí luận và thực tiễn khẳng định tầm quan trọng của hoạt động TCM, đề xuất 05 biện pháp quản lí hoạt động TCM có tính khả thi và cấp thiết, bao gồm: tố chức nâng cao nhận thức, đổi mới xây dựng kế hoạch, đổi mới nội dung, đổi mới kiểm tra đánh giá, đầu tư khai thác csvc. 10 Những nghiên cứu về cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường phổ thông. Trong đó tập trung về quản lý và chức năng của quản lý, về các phẩm chất cần có của người quản lý, về vai trò của người HT trong các nhà trường phổ thông.các nghiên cứu cũng đã đưa ra các biện pháp cụ thể để người HT trường phổ thông có thể chỉ đạo và quăn lý tốt các hoạt động của tổ chuyên môn.
Công trình nghiên cứu của tác giả Lê Thúy Quỳnh: “Quản li hoạt động tô chuyên môn theo định hưởng phát triển năng lực dạy học cho giảo viên các trường tiểu học ở thành phố Hải Phòng” cũng đã đề xuất các biện pháp quản lí, nhằm nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên các trường tiểu học ở thành phố Hải Phòng. Có thể nói, những tác già này đã đi sâu nghiên cứu thực trạng công tác quản lí hoạt động tồ chuyên môn ở các đơn vị khác nhau, đánh giá nhũng điểm mạnh, điểm yếu của từng biện pháp quản lí đang được áp dụng. Căn cứ vào thực trạng hoạt động của cơ sở giáo dục, các tác giả nghiên cứu, đe xuất những biện pháp quản lí phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện hiện có. Các nghiên cứu quản lí hoạt động TCM theo hướng phát triển năng lực dạy học GV cũng chủ yếu tập trung phát triển năng lực dạy học nói chung cho giáo viên.
Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục "Quản lí hoạt động tô chuyên môn ở trường trung học cơ sở theo hướng phát triển năng lực dạy học" của tác giả Ngô Thị Phương Thảo đã nghiên cứu rất kĩ về cách thức hoạt động TCM, nội dung và vai trò của sinh hoạt TCM phát triển năng lực dạy học.