Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng THHP ở các TTH theo hướng KLTC. Chương 2: Thực trạng quản lý xây dựng THHP ở các TTH huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh theo hướng KLTC. Chương 3: Biện pháp quản lý xây dựng THHP ở các TTH huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh theo hướng KLTC. Chương 4: Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG “TRƢỜNG HỌC HẠNH PHÚC” Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC THEO HƢỚNG KỈ LUẬT TÍCH CỰC 1.
Tồng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về xây dựng “Trường học hạnh phúc” Trong lịch sử phát triển giáo dục, đã có nhiều mô hình trường học, bao gồm mô hình trường học tích cực, mô hình trường học thông minh, mô hình trường học thân thiện, mô hình THHP. Các mô hình trường học này đều có chung một mục tiêu là phát triển theo hướng hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh, phát huy tính sáng tạo trong dạy học, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, khơi dậy sự phát triển của giáo viên và học sinh trong giai đoạn vui tươi và vui mừng. Vào những năm đầu thế kỷ XXI, để xây dựng nền giáo dục đáp ứng bốn trụ cột đã được đề xuất, UNESCO đã kêu gọi các quốc gia cần hướng tới thực hiện các mục tiêu bảo đảm cho con người được hưởng hạnh phúc đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục.
Trong bối cảnh đó, các quốc gia khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, đã nêu lên một vấn đề đối với ngành giáo dục đó là: Tại sao các nhà trường không lấy hạnh phúc cá nhân của học sinh làm thước đo để đánh giá thành tích và chất lượng của mình?. Việc tiếp cận nâng cao chất lượng trường học thông qua đánh giá hạnh phúc người học thực chất là quay lại quan niệm về giá trị của giáo dục khối óc và giáo dục con tim, có từ xa xưa. Giáo dục hiện đại đã chỉ ra rằng, học tập bao giờ cũng có hai mặt và luôn đan xen nhau, đó là: Học tập là quá trình khám phá, phát hiện và học tập là sự thúc giục của tính ham muốn/thích thú/vui say. Thông qua học tập bằng khối óc được kết hợp học tập bằng con tim là phương thức học tập hiệu quả nhất.
Coi trọng đánh giá chỉ số EQ bên cạnh chỉ số IQ truyền thống là minh chứng cho điều này. Để có một ngôi trường hạnh phúc, cần chú trọng xây dựng các giá trị nhân văn và các chuẩn mực ứng xử tích cực giữa người dạy và người học, giữa thầy và trò, giữa giáo viên với cán bộ QLNT g, giữa giáo viên và cha mẹ học sinh. Chữ P thứ hai là quy trình (System): các quy trình, chính sách và hoạt động cần được thiết kế khoa học và hợp lý để vận hành trường. Chữ P thứ ba là môi trường (Place): nơi có môi trường thể chất và văn Theo Talebzadeh và Samkan (2011), người đã trích dẫn kết quả nghiên cứu của Sadeghi (2006), có 17 yếu tố tạo ra sự mới mẻ trong các THHP như sau: (i) giảm các khóa học; (ii) nâng cao kỹ năng sống; (iii) thực hiện niềm vui các hoạt động; (iv) phổ biến thông tin thích hợp; (v) làm đẹp môi trường; (vi) nuôi dưỡng tài năng và trí tò mò của học sinh, (vii) cung cấp các công trình phúc lợi và thiết bị trường học, (vii) sử dụng giáo viên có trình độ, (ix) ngăn chặn mọi sự phân biệt đối xử và khuyến khích thuyết phục, (x) lập kế hoạch giáo dục phù hợp để hiểu rõ hơn các nguyên tắc, (xi) cung cấp thiết bị thí nghiệm và hội thảo, (xii) học sinh tham gia các hoạt động, (xiii) tạo môi trường lành mạnh, (xiv) thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới của học sinh, (xv) thực hiện làm việc nhóm, (xvi) giữ các câu hỏi kiểm tra trong nội dung khóa học, (xvii) giảm bớt lo lắng và lo lắng của học sinh.
Hơn nữa, Talebzadeh và Samkan (2011), trích dẫn Wolk đề xuất rằng bằng cách tập trung vào các nguyên tắc quan trọng sau đây: có thể có nhiều hạnh phúc hơn khi học sinh đến trường và các em thấy hạnh phúc hơn khi làm việc ở trường: (i) tìm thấy hạnh phúc trong học tập, (ii) đưa ra các lựa chọn khác nhau cho học sinh, (iii) cho phép học sinh tạo ra bất cứ thứ gì, (iv) cho học sinh có quyền trình bày ý tưởng của mình (v) sắp xếp thời gian làm việc, (vi) tạo không gian học hấp dẫn, (vii) cho phép học sinh trải nghiệm, (viii) đọc những cuốn sách hay, (xix) tham gia các lớp học về thể thao và hội họa, (x ) thay đổi cách đánh giá, (xi) tạo niềm vui cho các nhóm học sinh. [39] Một THHP do UNESCO đề xuất phải có 22 tiêu chí và các tiêu chí được chia thành 3 nhóm. Nhóm tiêu chí về con người bao gồm (i) tình bạn và 7 mối quan hệ trong cộng đồng trường học, (ii) phẩm chất và thái độ tích cực của giáo viên, (iii) tôn trọng sự đa dạng và khác biệt, (iv) các giá trị / thực hành tích cực và hợp tác, (v) giáo viên có điều kiện làm việc và hạnh phúc, (vi) kỹ năng và năng lực của giáo viên. Nhóm liên quan đến quá trình hoạt động bao gồm (vii) khối lượng công việc hợp lý và công bằng, (viii) tinh thần đồng đội và hợp tác, (ix) phương pháp dạy và học hài hước và thú vị, (x) sự tự do, sáng tạo và sự tham gia của học sinh, (xi) một ý thức về thành tích và kết quả đạt được, (xii) các hoạt động ngoại khóa và các sự kiện của trường, (xiii) học sinh và giáo viên học cùng nhau, (xiv) nội dung học tập hữu ích, phù hợp và hấp dẫn, (xv) sức khỏe tâm thần và quản lý căng thẳng.
Tiêu chí về môi trường học tập (với 7 tiêu chí) là (xvi) môi trường học tập thân thiện và ấm áp, (xvii) môi trường an toàn và không bắt nạt, (xvii) không gian vui chơi và học tập thoáng và xanh, (xix) tầm nhìn của các nhà quản lý trường học và lãnh đạo trường học, (xx) KLTC, (xxi) sức khỏe, vệ sinh và dinh dưỡng tốt, (xxii) quản lý trường học dân chủ. Quá trình phát triển giáo dục cũng là quá trình phát triển nhận thức, quan niệm, thái độ, mô hình trường học và thực tiễn xây dựng THHP. [34] Như vậy, các công trình trên đều thống nhất THHP là một tổ chức có mối quan hệ tốt đẹp giữa con người với con người (đó là mối quan hệ giữa giáo viên với học sinh, cán bộ quản lý với giáo viên, nhân viên và học sinh .); điều kiện làm việc, sinh hoạt, học tập, nghiên cứu của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên phụ trách, học sinh và tác phong, lề lối làm việc của họ. Điều này cần được thể hiện đầy đủ trong nhà trường để niềm vui trong trường, trong lớp không chỉ người học, người dạy mà người ngoài cảm thấy hạnh phúc.
Đầu tiên là tình yêu. THHP phải là nơi mà cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh đều cảm thấy sống trong bầu không khí hạnh phúc. Đó là một môi trường sống với một mối quan hệ tốt đẹp và thân thiện. Trong mối quan hệ đó, tùy lúc, tùy nơi, mỗi người có thể là thầy, trò của nhau.
Mọi người phải luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong quá trình sống, học tập và lam việc với nhau. Đối với học sinh phải luôn có tâm lý, cảm giác mỗi 8 một ngày đến trường học tập là một ngày vui. Thứ hai là sự an toàn. THHP là nơi không có bạo lực, không có xâm hại đến môi trường sống và học tập.
Hoạt động giảng dạy được đảm bảo với các điều kiện an ninh, an toàn, không bị đe dọa bởi các hành vi xâm hại, quá khích, bạo lực; tinh thần của mọi người không bị đe dọa. Tất cả những vết bầm tím, những kẻ bắt nạt, sự thiếu công bằng và dân chủ sẽ không tồn tại. Thứ ba là sự tôn trọng. Một ngôi trường được coi là hạnh phúc khi không có hành vi vi phạm đạo đức, nhân phẩm của giáo viên và học sinh.
Tuy nhiên, bên cạnh những nhận thức và hoạt động vì mục tiêu chung của cộng đồng hay sự phát triển của xã hội cần tôn trọng những khác biệt. Cảm xúc cá nhân được tôn trọng và đánh giá cao, không có bất kỳ sự áp đặt, mệnh lệnh, khuôn mẫu và cách giải quyết vấn đề máy móc nào. Ở Việt Nam, xuất phát từ ý tưởng về mô hình “Happy School” của UNESCO, Bộ GD&ĐT đã đề xuất mô hình THHP và tổ chức triển khai, nhân rộng trong nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước từ năm 2019. Việc xây dựng giáo dục trung học có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và giúp thúc đẩy sự phát triển của hệ thống giáo dục hiện nay của đất nước.
Đây cũng là hướng quan trọng trong việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018, trong đó có giáo dục ở cấp tiểu học. Xây dựng THHP là mục tiêu được ngành giáo dục đặt ra trong thời gian gần đây và nhận được rất nhiều sự quan tâm của các nhà trường, cán bộ quản lý và giáo viên. Những năm gần đây, ngành giáo dục triển khai các giải pháp hướng đến giáo dục hạnh phúc như: giảm tải chương trình học, chương trình giáo dục phổ thông tiếp cận phát triển năng lực, phẩm chất và phát triển toàn diện học sinh theo từng cá nhân; giảm áp lực thi cử, thay đổi cách kiểm tra, đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh; tăng cường hoạt động trải nghiệm ứng dụng kiến thức đã học vào thực tiễn; tăng cường khen thưởng, động viên và thực hiện KLTC đối với học sinh. Đến nay việc mô hình xây dựng THHP đã bước đầu tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động, thu hút sự chung sức của cả thầy và trò cùng tham gia, góp phần nâng chất lượng giáo dục toàn 9 diện trong trường học.
[33] Năm 2019, Bộ GD&ĐT và Công đoàn Giáo dục Việt Nam phát động cuộc vận động “Thực hiện kế hoạch nâng cao năng lực, tác phong sư phạm, đạo đức nhà giáo vì trường học hạnh phúc”. Sau đó, tất cả các trường trong phạm vi cả nước đã tổ chức các hoạt động gồm hội thảo khoa học, đối thoại học đường nhằm làm rõ các nội dung của cuộc vận động như định nghĩa trường học hạnh phúc, tiêu chí xây dựng trường học hạnh phúc, các biện pháp cụ thể để xây dựng trường học hạnh phúc, vai trò của học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý trong sự nghiệp này.