Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động học tập của học viên ở Trường Chính trị tỉnh Điện Biên Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học viên ở Trường Chính trị tỉnh Điện Biên. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC VIÊN TRƢỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH ĐIỆN BIÊN 1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Ở nước ngoài Trên thế giới QLGD xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử giáo dục và đào tạo.
Từ thế kỷ thứ XVII, hệ thống tư tưởng, quan điểm và các nguyên tắc liên quan đến “lý luận dạy học” của J. Komensky (1592 - 1670) đã được trình bày trong tác phẩm “Thiên đường của trái tim” mang tính “cách mạng” và tính “trường tồn”. Là người đề xướng lý thuyết dạy học kiểu mới, chặt chẽ, Ông nêu lên nhiều nguyên tắc về dạy học như: nguyên tắc chung của việc dạy và học, nguyên tắc cụ thể trong dạy và học; nguyên tắc rút ngắn thời gian trong gảng dạy; nền tảng của quá trình dạy học, tính tự giác học tập, tính trực quan, tính hệ thống - nhất quán, Ông là người sáng tạo ra lý luận về hình thức tổ chức dạy học: bài học. Ông là người đầu tiên vạch ra năm học, có khai giảng và nghỉ hè, chia học sinh thành lớp hợp lứa tuổi.
Chia môn học thành bài học, vạch ra các bước của bài học và lý luận về phương pháp tiến hành bài học. Hình thức tổ chức dạy học trên lớp do J.Komenski đề ra là một sáng kiến vĩ đại, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Ngày nay, Ông vẫn là Nhà giáo của các dân tộc, tư tưởng của ông về quản lý HĐHT với hình thức tổ chức dạy học trên lớp nói riêng vẫn còn có ý nghĩa tích cực đối với lý luận dạy học hiện đại. 3] Triết lý giáo dục của J.Komenski là một khoa học luận đúng trong mọi thời đại mặc dù có những khiếm khuyết và được mọi người công nhận.
Vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, khoa học giáo dục thật sự có sự biến đổi về chất. Những vấn đề chủ yếu trong các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã thực sự định hướng cho giáo dục, đó là các quy luật về “sự hình thành nhân cách con người”, “tính quy luật về kinh tế - xã hội đối với giáo dục”. Các quy luật đó đã đặt ra những yêu cầu mới đối với QLGD Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ và tính ưu việt của xã hội đối với việc tạo ra các phương tiện và điều kiện cần thiết cho giáo dục, nhiều nhà giáo dục tiêu biểu xuất hiện trong thời kỳ này như John Dewey (1859 - 1925); Tsunesaburo Makiguchi (1871 - 1944); A Macarenco (1888-1938) đã đưa ra những quan điểm giáo dục hướng đến sự tích cực hóa trong HĐHT của người học. Tuy nhiên, phải đến những năm 60 của thế kỷ XX, xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, quản lý đào tạo thực sự thu hút sự quan tâm của nhiều nhà giáo dục học, tâm lý học trên phương diện lý luận và thực tiễn quản lý.
Trong lĩnh vực quản lý đào tạo, vài thập kỷ gần đây ở nước ngoài cũng xuất hiện những nghiên cứu đi sâu vào vấn đề quản lý đào tạo, quản lý sinh viên trong các nhà trường đại học. Ở Liên xô cũ những đóng góp to lớn cho sự phát triển lý luận và thực tiễn giáo dục nói chung phải kể đến các nhà giáo dục học nổi tiếng như A. Vưgốtski và nhiều người khác. XuKhômLinxki (Vasilij Aleksandrovich Sukhomlinskij; 1918 - 70), Nhà sư phạm Xô Viết, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học giáo dục Liên Xô, đã vận dụng lý luận, kinh nghiệm giáo dục xã hội chủ nghĩa vào hoàn cảnh cụ thể, đào tạo ra nhiều học trò, đóng góp nhiều lý luận, kinh nghiệm giáo dục, QLGD đối với thế hệ trẻ Xô Viết.
Vài thập kỷ gần đây ở nước ngoài cũng xuất hiện những nghiên cứu đi sâu vào vấn đề quản lý đào tạo, quản lý sinh viên trong các nhà trường đại học. Ví dụ như nghiên cứu về “Sinh viên bỏ học” của Sheldon (1982) “Sự tương tác giữa người dạy - người học và môi trường trong quá trình đào tạo” của J. là những tư liệu tham khảo quí giá và được nghiên cứu, vận dụng vào quản lý HĐHT của học sinh, sinh viên. Các nhà giáo dục trên thế giới, đã đưa ra nhiều quan điểm về quản lý HĐHT của học sinh, sinh viên dựa trên những cơ sở thuyết tâm lý, thuyết giáo Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ dục khác nhau.
Song phần lớn những kết quả nghiên cứu đều nhấn mạnh tầm quan trọng của đổi mới phương pháp học tập, quản lý học tập, mối quan hệ giữa thầy và trò, nhằm phát triển trí tuệ cho học sinh, sinh viên, cũng như hình thành thói quen học tập suốt đời cho người học. Đồng thời, các nhà nghiên cứu cũng khẳng định: muốn nâng cao năng lực và hiệu quả học tập thì người giáo viên phải biết tổ chức, quản lý HĐHT, hướng dẫn tự học cho học sinh. Đây là tư tưởng sư phạm rất quan trọng, gắn liền với việc đổi mới tư duy quản lý HĐHT, nhằm phát triển năng lực, kỹ năng giải quyết vấn đề, phát triển năng lực sáng tạo của học sinh, sinh viên trong hoạt động học tập. Ở Việt Nam Ở Việt Nam, nhiều nhà giáo dục đã tiến hành nghiên cứu HĐHT của học sinh, sinh viên, nghiên cứu phương pháp học tập hiệu quả, vị trí, tầm quan trọng và cách thức tiến hành tự học đạt kết quả và trong quản lý HĐHT của học viên, đặc biệt coi trọng việc hướng dẫn tự học cho học sinh, sinh viên.
Trong tương lai gần, mỗi người học sẽ phải có đủ các phẩm chất “Tự học, tự tổ chức, tự quyết định và tự phát triển”.TS Nguyễn Cảnh Toàn (chủ biên) đã tập trung luận bàn về tự học trong cuốn sách “Quá trình Dạy - Tự học”, đưa ra những trở lực cho việc học, kinh nghiệm khắc phục và phương châm đảm bảo thắng lợi của tự học và cho rằng Quản lý HĐHT là biết khơi gợi cho học sinh tính tò mò khoa học, tính chủ động tìm học, qua đó mà rèn luyện tư duy ngày càng thêm sắc sảo. Bên cạnh đó, tác giả còn nêu lên vai trò và trách nhiệm của gia đình trong việc dạy tự học cho học sinh. Đó cũng là tư duy quản lý HĐHT mới, cần được tiếp tục nghiên cứu trong thời gian tới.TSKH Vũ Ngọc Hải (1940 - 2013), là người luôn trăn trở với nền giáo dục nước nhà, Ông đã đưa ra nhiều kiến nghị, giải pháp nhằm đổi mới căn bản quản lý giáo dục và chuẩn hoá đội ngũ nhà giáo, cán bộ QLGD. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.
Nhà giáo nhân dân Nguyễn Đức Chính là chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục đại học như: kiểm định và đánh giá chất lượng đào tạo, QLGD và cũng là chuyên gia cố vấn cho các cơ quan quản lý, các trường đại học trong công tác soạn thảo và ban hành các văn bản phục vụ cho đổi mới công tác đào tạo, đặc biệt là đào tạo theo tín chỉ ở nước ta. TS Đặng Xuân Hải với “Quản lý nhà trường trong bối cảnh thay đổi lĩnh vực lý luận và thực tiễn QLGD và dạy học trong các nhà trường. Từ khi có Trường cán bộ QLGD (1990) nay là Học viện QLGD (6/2006) và sau đó là các khoa QLGD của một số trường Đại học sư phạm, Khoa sư phạm Đại học quốc gia ra đời và vấn đề QLGD, quản lý nhà trường có sự quan tâm đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu lý luận về QLGD. Ngoài ra, còn phải kể đến một số tác phẩm của các nhà nghiên cứu, nhà giáo như: Đổi mới tư duy QLGD (2005), Khoa học tổ chức và Tổ chức giáo dục, nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội 2010 của tác giả Trần Kiểm; Nguyên tắc quản lý chất lượng giáo dục của Đặng Thành Hưng (2004).
Tiếp cận hiện đại trong quản lý giáo dục của PGS.TS Nguyễn Thị Tính (2012); Triết lý giáo dục của GS.TSKH Nguyễn Văn Hộ; hay những nghiên cứu đi sâu vào lĩnh vực quản lý học sinh, sinh viên (Lưu Văn Liêm, 2004); Đổi mới công tác quản lý học viên của Trần Thị Thuỷ (2006). Khẳng định về đổi mới tư duy QLGD, đổi mới công tác quản lý HĐHT của học sinh, sinh viên. Ở các trường chính trị học viên với mục đích góp phần nâng cao chất lượng ĐT, BD cán Thị Sen ở trường chính trị Văn Nhương ở trường chính trị tỉnh Yên Bái; những giải pháp Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Huỳnh Sĩ Tân Nguyễn Thị Hiền ở trường chính trị tỉnh Bến Tre; Đổi mới phương pháp giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cơ sở ở trường chính trị cấp tỉnh “Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã tỉnh Điện Biên trường chính trị à được Hội đồng khoa học tỉnh Điện Biên nghiệm thu và được xếp loại: Xuất sắc năm 2012. Đề tài đã có sự đóng góp đáng kể về đánh giá thực trạng và giải pháp quy hoạch ĐT, BD cán bộ, công chức cấp xã tỉnh Điện Biên.
Tuy nhiên, những nghiên cứu về biện pháp quản lý HĐHT của học viên trong các trường chính trị cấp tỉnh còn ít, chưa có hệ thống hoặc mới chỉ dừng lại ở quy mô nội bộ trường hoặc dưới dạng các bài viết Nội san nghiên cứu, trao đổi, cần phải có sự hệ thống hóa, bổ sung, phát triển. Một số khái niệm liên quang đến đề tài Nhằm tạo cơ sở cho việc đi sâu nghiên cứu vấn đề của đề tài, tác giả xin chỉ ra một số khái niệm cơ bản có liên quan theo cách hiểu phổ biến nhất, mang tính ứng dụng rộng rãi trong hoạt động thực tiễn của quản lý, QLGD, quản lý HĐHT của học viên. Khái niệm quản lý Tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu, nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất”.8] Thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến và được nhiều tác giả đề cập đến.