phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo định hƣớng giáo dục phổ thông mới tại các trƣờng THPT Chƣơng 2: Thực trạng QL HĐDH môn Ngữ văn theo định hƣớng chƣơng trình GDPT mới tại các trƣờng THPT huyện Lƣơng Tài, tỉnh Bắc Ninh Chƣơng 3: Các biện pháp QL HĐDH môn Ngữ văn theo định hƣớng chƣơng trình giáo dục phổ thông mới tại các trƣờng THPT huyện Lƣơng Tài, tỉnh Bắc Ninh 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO ĐỊNH HƢỚNG CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI TẠI TRƢỜNG THPT 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những công trình nghiên cứu ngoài nước Giáo dục là chức năng của xã hội loài ngƣời, chức năng đó đƣợc thực hiện một cách tự giác, và ở bất cứ thời đại nào, quốc gia nào các nhà khoa học cũng quan tâm nghiên cứu.
Các nghiên cứu về giáo dục đã có từ hơn hai ngàn năm trƣớc đây, trong đó có sự quan tâm đặc biệt đến quản lý giáo dục. Các nhà khoa học đã đƣa ra nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau áp dụng vào thực tế và có những thành công đáng kể về quản lý giáo dục. Từ lâu vấn đề quản lý, nhất là Quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng luôn đƣợc các nhà nghiên cứu quan tâm. Việc chú trọng vào các biện pháp nhằm nâng cao hoạt động dạy học trong nhà trƣờng luôn giữ vị trí quan hàng đầu.
Về công tác quản lý GD đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị của các nhà nghiên cứu nƣớc ngoài có thể kể đến nhƣ: Socate (469-399 – TCN), Platon (427-347 – TCN), Nicola Copecnich (1473-1543), F. Tƣ tƣởng quan điểm của những nhà khoa học, triết học nói trên đã ảnh hƣởng rất lớn đến khoa học quản lý, đặc biệt là sự nghiệp phát triển giáo dục của thế giới. Những nghiên cứu trong nước Nhiều nhà khoa học Việt Nam đã có những công trình nghiên cứu về giáo dục, quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng và quản lý HĐDH. Đặc biệt là các tác giả: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Phạm Viết Vƣợng, Nguyễn Văn Lê, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Xuân Hải.
Các công trình khoa học của các tác giả trên có giá trị cả về mặt 6 lý luận và thực tiễn đƣợc ứng dụng rộng rãi trong thực tế giáo dục và mang lại kết quả to lớn trong phát triển sự nghiệp giáo dục của Việt Nam. Yêu cầu đổi mới cơ bản của nền giáo dục Việt Nam là chuyển từ việc truyền thụ kiến thức sang việc hình thành năng lực phát huy tính chủ động sáng tạo của ngƣời học. Trong đó đổi mới hoạt động dạy học môn Ngữ văn đã đƣợc một số nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Ta có thể kể đến các công trình nghiên cứu của tác giả Trần Đình Sử về vấn đề đổi mới phƣơng pháp dạy học văn.
Đó chính là đổi mới về quan điểm dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá. Còn theo tác giả Bùi Mạnh Hùng ( Đại học Sƣ phạm TPHCM) việc đổi mới hoạt động dạy học môn Ngữ văn, phải đƣợc xuất phát từ cơ sở khoa học và thực tiễn của việc xây dựng chƣơng trình Ngữ văn từ đó mới theo định hƣớng phát triển năng lực và phẩm chất ngƣời học, xuất phát từ đặc trƣng môn học và mục tiêu giáo dục. Về đổi mới chƣơng trình Ngữ văn trong chƣơng trình giáo dục phổ thông mới, không thể không nhắc đến tác giả Đỗ Ngọc Thống ( Vụ Giáo dục trung học, bộ GD và ĐT) với những công trình nghiên cứu: “Chƣơng trình Ngữ Văn trong nhà trƣờng phổ thông Việt Nam và hƣớng phát triển 2015”; “Đổi mới căn bản toàn diện chƣơng trình Ngữ văn; đổi mới đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn”. Trong các công trình này, tác giả đã nêu ra những quan niệm khoa học về “ Năng lực và đánh giá năng lực”, khái quát đánh giá năng lực cơ bản của bộ môn đó là: Năng lực tiếp nhận văn bản và năng lực tạo lập văn bản.
Tác giả Đỗ Ngọc Thống cho thấy những mục tiêu chính và tầm quan trọng của đánh giá chất lƣợng Ngữ văn theo hƣớng phát triển năng lực. Bên cạnh đó, tác giả cũng đã đƣa ra những giải pháp rất cụ thể để hoạt động đánh giá theo năng lực có hiệu quả thiết thực. Các công trình nghiên cứu của các tác giả đi trƣớc chủ yếu đi sâu nghiên cứu về lý luận có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục, quản lí 7 trƣờng học, đổi mới phƣơng pháp, đổi mới kiểm tra đánh giá, về hoạt động dạy và học môn Ngữ văn. Tuy nhiên, hiện nay tại các trƣờng THPT nhu cầu đổi mới công tác quản lý HĐDH, trong đó có quản lý HĐDH môn Ngữ văn là rất lớn.
Nhiều học viên cao học học quản lý giáo dục đã đi vào nghiên cứu thực trạng quản lý HĐDH ở các trƣờng THCS, THPT và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng và hiệu quả trong công tác quản lý HĐDH nhƣ: Luận văn: “Biện pháp quản lí hoạt động dạy học theo đổi mới phương pháp ở các trường THCS huyện Ninh Giang- tỉnh Hải Dương” của tác giả Nguyễn Thị Phƣơng. Trong luận văn này, tác giả đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học phải đảm bảo quan điểm “Dạy học lấy học sinh làm trung tâm”, hoặc “Dạy học tích cực hóa hoạt động của người học” và phải lấy việc bồi dƣỡng, chỉ đạo đội ngũ giáo viên thực hiện đổi mới PPDH tại lớp, bộ môn.là khâu then chốt. Cũng viết về tài quản lí hoạt động dạy học, tác giả Hoàng Thị Kim Hoạt đã thực hiện luận văn tốt nghiệp thạc sĩ với đề tài: “Biện pháp quản lí HĐDH môn Ngữ văn ở trường THPT Đình Lập tỉnh Lạng Sơn”. Theo tác giả: vấn đề lý luận trong quản lý dạy học môn Ngữ văn ở trƣờng THPT đã góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục trong nhà trƣờng và qua việc đánh giá thực trạng công tác quản lý HĐDH môn Ngữ văn ở các trƣờng THPT để từ đó chỉ ra những mặt hạn chế cần phải khắc phục [Tr.
Ngoài ra còn rất nhiều các đề luận văn Thạc sĩ đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở các trƣờng THPT nhƣ đề tài: “Quản lí HĐDH ở trường THPT Lê Qúy Đôn, Hà Đông, Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục” của tác giả Nguyễn Gia Khánh; Quản lí DH môn Sinh học ở các trường THPT thành phố Điện Biên tỉnh Điện Biên đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục của tác giả Lê Thúy Hòa. Tuy nhiên nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo định hƣớng chƣơng trình giáo dục phổ thông mới ở các trƣờng Trung học phổ 8 thông thì chƣa có đề tài quản lý giáo dục nào đề cập đến. Từ thực trạng HĐDH môn Ngữ văn tại các trƣờng THPT trong huyện Lƣơng Tài, tỉnh Bắc Ninh, đặc biệt là chất lƣợng và kết quả học tập môn Ngữ văn của các nhà trƣờng còn hạn chế. Với những băn khoăn của một giáo viên, cán bộ quản lý đƣợc phân công phụ trách công tác chuyên môn môn Ngữ văn tôi nhận thấy nghiên cứu về quản lý HĐDH môn Ngữ văn theo định hƣớng chƣơng trình giáo dục phổ thông mới tại các trƣờng THPT huyện Lƣơng Tài, tỉnh Bắc Ninh là rất thiết thực và cần thiết.
Từ cơ sở lý luận của công tác quản lý HĐDH và thực trạng của HĐ quản lý HĐDH môn Ngữ văn tác giả đƣa ra một số biện pháp quản lý hoạt động dạy môn Ngữ văn theo định hƣớng chƣơng trình GDPT mới tại các trƣờng THPT huyện Lƣơng Tài, tỉnh Bắc Ninh. Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý, quản lý giáo dục * Quản lý Khái niệm quản lý và hoạt động quản lí luôn là một vấn đề nhận đƣợc sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Quản lý và hoạt động quản lý đƣợc bắt nguồn từ sự phân công lao động nhằm đạt đƣợc hiệu quả cao hơn.
Hoạt động quản lý giúp cho ngƣời đứng đầu tổ chức phối hợp với sự nỗ lực của các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng để đạt đƣợc mục tiêu đề ra. Hiện nay, có rất nhiều quan niệm về quản lý theo những cách tiếp cận khác nhau. Trong nghiên cứu, chúng ta thƣờng sử dụng một số khái niệm nhƣ: “ Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cùng đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khách quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng” ( Các Mác)[ 4,tr15 ].
9 Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của những ngƣời lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện đƣợc những mục tiêu dự kiến” [ 19,tr24 ]. Còn Trần Kiểm thì cho rằng: “quản lý là một quá trình tác động có định hƣớng (có chủ đích), có tổ chức, có lựa chọn trong số tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tƣợng và môi trƣờng nhằm giữ cho sự vận hành của đối tƣợng đƣợc ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [11,tr18]. Những định nghĩa trên mặc dù khác nhau về cách diễn đạt, về góc độ tiếp cận nhƣng đều thể hiện những nội dung cơ bản của khái niệm quản lý: “Quản lý là quá trình tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý bằng việc vận dụng các chức năng quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng và cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra”. Chức năng quản lý:Ta có thể hiểu chức năng quản lý là một nội dung cơ bản của quá trình quản lý, là nhiệm vụ không thể thiếu đƣợc của chủ thể quản lý.
Các nhà nghiên cứu không đƣa ra con số cụ thể về số lƣợng các chức năng quản lý. Tất cả các chức năng quản lý đều cần đến yếu tố thông tin.
