Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động dạy học các môn khoa học tự nhiên theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung học phổ thông thành phố lai châu tỉnh lai châu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý dạy học khoa học tự nhiên tại trường trung học phổ thông Lai Châu, hướng tới phát triển năng lực học sinh.

• Tác giả: Ngô Mai Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Hà Thị Kim Linh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Các Môn Khoa Học Tự Nhiên Theo Định Hướng Phát Triển Năng Lực Ở Các Trường Trung Học Phổ Thông Thành Phố Lai Châu, Tỉnh Lai Châu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Dạy Học KHTN Tại Lai Châu 55 ký tự

Quản lý hoạt động dạy học Khoa học Tự nhiên (KHTN) tại Lai Châu là một nhiệm vụ quan trọng, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh. Dạy học Khoa học Tự nhiên Lai Châu đóng vai trò then chốt trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ khoa học cho học sinh, giúp các em tiếp cận và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Việc quản lý hiệu quả hoạt động này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp quản lý, nhà trường, giáo viên và cộng đồng.

Mục tiêu chính là xây dựng môi trường dạy và học KHTN tích cực, sáng tạo, phát huy tối đa tiềm năng của học sinh. Điều này bao gồm việc đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường cơ sở vật chất, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và xây dựng chương trình dạy học phù hợp với đặc điểm vùng miền. Quản lý hoạt động dạy học KHTN không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình hình thành năng lực tự học, tự nghiên cứu và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh.

1.1. Tầm quan trọng của KHTN trong giáo dục phổ thông

Khoa học tự nhiên (KHTN) đóng vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông, giúp học sinh khám phá và hiểu rõ thế giới tự nhiên xung quanh. Môn học này cung cấp nền tảng kiến thức vững chắc về các lĩnh vực như vật lý, hóa học, sinh học, từ đó phát triển tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề. Phát triển năng lực học sinh KHTN không chỉ giúp các em thành công trong học tập mà còn trang bị những kỹ năng cần thiết để thích ứng với xã hội hiện đại. KHTN cũng góp phần quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp, khuyến khích học sinh theo đuổi các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM).

1.2. Thực trạng dạy và học KHTN tại các trường THPT Lai Châu

Thực trạng dạy học Khoa học Tự nhiên Lai Châu hiện nay còn đối mặt với nhiều thách thức. Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn, đặc biệt ở các vùng sâu, vùng xa. Đội ngũ giáo viên tuy nhiệt tình nhưng chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về phương pháp dạy học hiện đại, đổi mới phương pháp dạy học KHTN. Chương trình dạy học đôi khi còn nặng về lý thuyết, ít chú trọng đến thực hành và ứng dụng thực tế. Bên cạnh đó, sự quan tâm của gia đình và xã hội đối với môn KHTN chưa cao, ảnh hưởng đến động lực học tập của học sinh. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này, nâng cao chất lượng dạy và học KHTN tại Lai Châu.

II. Thách Thức Quản Lý Dạy Học KHTN Ở Lai Châu 58 ký tự

Quản lý hoạt động dạy học KHTN tại Lai Châu đối diện với nhiều thách thức đặc thù. Địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn gây trở ngại cho việc tiếp cận thông tin, tài liệu và các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên. Thực trạng dạy học KHTN Lai Châu còn chịu ảnh hưởng bởi điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương, nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn, thiếu điều kiện học tập.

Bên cạnh đó, sự khác biệt về trình độ nhận thức và văn hóa giữa các vùng miền cũng đòi hỏi phương pháp dạy học linh hoạt, phù hợp. Quản lý chuyên môn KHTN cần chú trọng đến việc xây dựng đội ngũ giáo viên có năng lực, tâm huyết, đồng thời tạo điều kiện để họ được học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự đầu tư về cơ sở vật chất và năng lực sử dụng công nghệ của giáo viên.

2.1. Khó khăn về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Một trong những khó khăn lớn nhất trong quản lý hoạt động dạy học KHTN tại Lai Châu là sự thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học. Nhiều trường học, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, chưa có phòng thí nghiệm, phòng thực hành đạt chuẩn. Các thiết bị dạy học như máy chiếu, máy tính, phần mềm hỗ trợ còn thiếu hoặc đã cũ, không đáp ứng được yêu cầu của chương trình dạy học hiện đại. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học, hạn chế khả năng thực hành, thí nghiệm của học sinh. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn nữa để cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tạo điều kiện tốt nhất cho việc dạy và học KHTN.

2.2. Hạn chế về năng lực của giáo viên KHTN tại Lai Châu

Đội ngũ giáo viên KHTN Lai Châu còn gặp nhiều hạn chế về năng lực chuyên môn và phương pháp dạy học. Nhiều giáo viên chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về chương trình, sách giáo khoa mới, cũng như các phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo. Khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học còn yếu, chưa khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên trực tuyến. Bên cạnh đó, việc cập nhật kiến thức khoa học mới cũng là một thách thức đối với nhiều giáo viên. Cần tăng cường công tác bồi dưỡng giáo viên KHTN Lai Châu, tạo điều kiện để họ được học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

III. Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Dạy Học KHTN Hiệu Quả 59

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học KHTN tại Lai Châu, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đảm bảo các trường học có đủ phòng thí nghiệm, phòng thực hành và các thiết bị hiện đại. Đồng thời, cần chú trọng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, nâng cao năng lực chuyên môn và phương pháp dạy học.

Việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa cũng cần được thực hiện một cách linh hoạt, phù hợp với đặc điểm vùng miền và trình độ học sinh. Phương pháp dạy học KHTN hiệu quả cần chú trọng đến việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tăng cường thực hành, thí nghiệm và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục KHTN cho học sinh.

3.1. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên KHTN

Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dạy học Khoa học Tự nhiên Lai Châu. Cần tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên, định kỳ về chương trình, sách giáo khoa mới, các phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo, và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học. Bồi dưỡng giáo viên KHTN Lai Châu cần chú trọng đến việc cập nhật kiến thức khoa học mới, trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên, và tạo điều kiện để họ được tham gia các hội thảo, hội nghị khoa học. Cần có chính sách khuyến khích, hỗ trợ giáo viên tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn.

3.2. Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá KHTN

Kiểm tra đánh giá KHTN cần được đổi mới theo hướng phát triển năng lực học sinh, không chỉ đánh giá kiến thức mà còn đánh giá kỹ năng, thái độ và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Cần sử dụng đa dạng các hình thức kiểm tra đánh giá như trắc nghiệm, tự luận, thực hành, dự án, và đánh giá đồng đẳng. Đánh giá hiệu quả quản lý dạy học KHTN cần chú trọng đến việc phản hồi thông tin cho học sinh, giúp các em nhận biết điểm mạnh, điểm yếu và có kế hoạch cải thiện. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh trong quá trình kiểm tra đánh giá.

IV. Ứng Dụng Giáo Dục STEM Trong Dạy Học KHTN 52 ký tự

Giáo dục STEM Lai Châu là một hướng đi tiềm năng để nâng cao chất lượng dạy và học KHTN. STEM là viết tắt của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học), là một phương pháp dạy học tích hợp, liên môn, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Hoạt động trải nghiệm KHTN theo định hướng STEM giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng làm việc nhóm, và khả năng thích ứng với sự thay đổi của xã hội. Việc triển khai giáo dục STEM đòi hỏi sự đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, và năng lực của giáo viên. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường học, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học để xây dựng các chương trình STEM phù hợp với đặc điểm vùng miền.

4.1. Lợi ích của giáo dục STEM trong phát triển năng lực

Giáo dục STEM mang lại nhiều lợi ích cho việc phát triển năng lực học sinh KHTN. STEM giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa các môn học, vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, và phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng làm việc nhóm, và khả năng thích ứng với sự thay đổi của xã hội. Phát triển năng lực học sinh KHTN thông qua STEM giúp các em tự tin hơn trong học tập, có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn, và có khả năng đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn nữa để triển khai giáo dục STEM trong các trường học.

4.2. Mô hình triển khai giáo dục STEM hiệu quả tại Lai Châu

Để triển khai giáo dục STEM hiệu quả tại Lai Châu, cần có một mô hình phù hợp với đặc điểm vùng miền và trình độ học sinh. Mô hình này cần chú trọng đến việc xây dựng các bài học STEM gắn liền với các vấn đề thực tiễn của địa phương, tạo cơ hội cho học sinh được thực hành, thí nghiệm, và tham gia các dự án nghiên cứu khoa học. Chương trình dạy học KHTN Lai Châu theo định hướng STEM cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường học, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học, tạo điều kiện cho học sinh được tiếp cận với công nghệ hiện đại và các chuyên gia trong lĩnh vực STEM. Cần có sự hỗ trợ về tài chính, cơ sở vật chất, và bồi dưỡng giáo viên để triển khai mô hình này thành công.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Dạy Học KHTN 51 ký tự

Đánh giá hiệu quả quản lý dạy học KHTN là một bước quan trọng để cải thiện chất lượng giáo dục. Việc đánh giá cần được thực hiện một cách khách quan, toàn diện, và thường xuyên, dựa trên các tiêu chí rõ ràng và phù hợp. Các tiêu chí đánh giá cần bao gồm: kết quả học tập của học sinh, năng lực của giáo viên, cơ sở vật chất, và sự hài lòng của học sinh, phụ huynh và cộng đồng.

Kiểm tra đánh giá KHTN cần được thực hiện một cách công khai, minh bạch, và có sự tham gia của nhiều bên liên quan. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để điều chỉnh kế hoạch, chính sách, và các hoạt động quản lý, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học KHTN.

5.1. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý dạy học KHTN

Để đánh giá hiệu quả quản lý dạy học KHTN, cần có các tiêu chí rõ ràng và phù hợp. Các tiêu chí này cần bao gồm: (1) Kết quả học tập của học sinh, thể hiện qua điểm số, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp, và số lượng học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi. (2) Năng lực của giáo viên, thể hiện qua trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm, và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học. (3) Cơ sở vật chất, thể hiện qua số lượng và chất lượng phòng thí nghiệm, phòng thực hành, và các thiết bị dạy học. (4) Sự hài lòng của học sinh, phụ huynh và cộng đồng, thể hiện qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn, và các kênh phản hồi khác.

5.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu đánh giá

Để thu thập dữ liệu đánh giá hiệu quả quản lý dạy học KHTN, cần sử dụng đa dạng các phương pháp như: (1) Thu thập dữ liệu từ các kỳ thi, kiểm tra, và các hoạt động đánh giá thường xuyên. (2) Quan sát các hoạt động dạy và học trong lớp học. (3) Phỏng vấn giáo viên, học sinh, phụ huynh và các cán bộ quản lý. (4) Khảo sát sự hài lòng của học sinh, phụ huynh và cộng đồng. (5) Phân tích các báo cáo, thống kê, và các tài liệu liên quan. Dữ liệu thu thập được cần được phân tích một cách khoa học, khách quan, và có hệ thống, sử dụng các công cụ thống kê và phần mềm hỗ trợ.

VI. Triển Vọng và Tương Lai Dạy Học KHTN Lai Châu 54

Dạy và học KHTN tại Lai Châu có nhiều triển vọng và cơ hội phát triển trong tương lai. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, và các cấp quản lý, cùng với sự nỗ lực của đội ngũ giáo viên và học sinh, chất lượng giáo dục KHTN sẽ ngày càng được nâng cao.

Ứng dụng công nghệ trong dạy học KHTN sẽ trở nên phổ biến hơn, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan, sinh động, và hiệu quả. Giáo dục STEM sẽ được triển khai rộng rãi, giúp học sinh phát triển năng lực toàn diện và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn nữa để khai thác tối đa tiềm năng và cơ hội phát triển của dạy và học KHTN tại Lai Châu.

6.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học KHTN

Ứng dụng công nghệ trong dạy học KHTN là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Công nghệ thông tin giúp giáo viên tạo ra các bài giảng điện tử sinh động, trực quan, và tương tác, giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức. Các phần mềm mô phỏng, thí nghiệm ảo giúp học sinh thực hành, thí nghiệm một cách an toàn và hiệu quả. Các nguồn tài nguyên trực tuyến như video, hình ảnh, bài giảng, và các bài tập trắc nghiệm giúp học sinh tự học, tự nghiên cứu, và mở rộng kiến thức. Cần có sự đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, và bồi dưỡng giáo viên để ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả trong dạy học KHTN.

6.2. Phát triển mạng lưới hợp tác giữa trường học và doanh nghiệp

Phát triển mạng lưới hợp tác giữa trường học và doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dạy và học KHTN. Doanh nghiệp có thể cung cấp cho trường học các thiết bị, công nghệ, và các chuyên gia để hỗ trợ các hoạt động dạy học, thực hành, và nghiên cứu khoa học. Trường học có thể cung cấp cho doanh nghiệp các sinh viên, học sinh có năng lực để thực tập, làm việc, và đóng góp vào sự phát triển của doanh nghiệp. Mạng lưới hợp tác này giúp học sinh tiếp cận với thực tế sản xuất, kinh doanh, và có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn. Cần có sự khuyến khích, hỗ trợ từ các cấp quản lý để phát triển mạng lưới hợp tác này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊNTHEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học Ngay từ thời cổ đại, tư tưởng về dạy học và quản lý dạy học đã được thể hiện trong những quan điểm của nhiều nhà triết học đồng thời là nhà giáo dục. Cômenxki (1592-1670), cốt lõi của quá trình đào tạo là không “áp đặt”, không “cưỡng bức” người học.

Công việc của người thầy giáo là tổ chức, điều khiển, điều chỉnh, gợi mở, dẫn dắt hoạt động của người học. Bằng cách ấy, HS sẽ tích cực, tự giác trong việc lĩnh hội các tri thức. Ông khẳng định: “Thầy dạy ít hơn, nhưng học sinh học được nhiều hơn… để trong trường học không có tiếng kêu la, không có cảm giác sợ và sự lao động bỏ ra một cách vô ích mà chỉ có niềm vui và sự hi vọng đầy thành tích…”. Quan điểm này của J.

Cômenxki cho thấy: Ông luôn nhấn mạnh đặc biệt tới tầm quan trọng của PPDH tích cực. GV lên lớp không phải cứ nói thao thao bất tuyệt, truyền thụ càng nhiều nguồn tri thức cho HS là càng tốt mà quan trọng là người học có tích cực, chủ động, sáng tạo và hứng thú với bài học không [19]. Từ những năm gần giữa thế kỉ XX, John Dewey (1859-1952) - nhà giáo dục nhà triết học, tâm lý học và nhà cải cách giáo dục người Mỹ đề ra tư tưởng: dạy học là giao việc cho học sinh “làm” chứ không phải giao vấn đề cho học sinh “học”; còn Tsunesaburo Makiguchi (1871-1944) - nhà cải cách giáo dục nổi tiếng của Nhật Bản cũng cho rằng: truyền đạt tri thức - không phải và không bao giờ là mục đích của giáo dục. Mục đích của giáo dục là hướng dẫn quá trình học tập và đặt trách nhiệm học tập vào trong tay mỗi học sinh.

Giáo dục được xem như là quá trình giáo viên hướng dẫn học sinh hoạt động nhận Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn thức để “tự phát triển”. Vì thế, một trong những mối quan tâm hàng đầu của ông là đào tạo những giáo viên có thể làm những người hướng dẫn có hiệu quả cho học sinh khi học tập chứ không phải là những người truyền thụ "những mảnh tri thức chết". Ông cảnh báo: "người thầy phải thôi nhồi nhét tri thức cho học sinh và phải hướng dẫn họ tự nỗ lực khai tâm cho mình". Người thầy phải tự quyết định xem mình có phải là người chuyên tổ chức việc truyền đạt tri thức hay là người thức tỉnh mỗi sự quan tâm và sự tò mò của bản thân học sinh.

Người thầy quyết định như thế nào về vấn đề này - Tsunesaburo Makiguchi quả quyết - đó sẽ là "tác nhân quan trọng nhất" trong cải cách giáo dục, và hơn thế nữa, trong công cuộc thay đổi toàn bộ quan niệm và phương pháp giáo dục [42]. Ở Việt Nam, các vấn đề có liên quan đến Quản lý HĐDH, PPDH cũng rất được quan tâm, đặc biệt sau năm 1986 (được coi là mốc của đổi mới tư duy). Nhiều tác giả có các công trình nghiên cứu về vấn đề này như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Kỳ, Trần Bá Hoành, Trần Kiều, Nguyễn Hữu Chí, và một số các nhà giáo giàu kinh nghiệm cũng quan tâm đến vấn đề quản lý HĐDH, PPDH và phát triển lý luận dạy học chung vào thực tiễn dạy học ở Việt Nam: Văn Như Cương, Tôn Thân. Về quản lý đổi mới PPDH và quản lý chất lượng, hiệu quả dạy học phải kể đến các công trình nghiên cứu của: Quách Tuấn Ngọc, Trần Kiểm, Trần Kiều, Trần Bá Hoành,.

luôn lấy người học làm trung tâm với ý tưởng cốt lõi là người học phải tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tinh thần nghị quyết TW 4 khoá VIII về GD- ĐT. Nghị quyết yêu cầu: “Đổi mới mạnh mẽ PPGD, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”. Trong thời đại ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, sự bùng nổ thông tin khoa học và công nghệ, những tư tưởng trên không những vẫn giữ nguyên giá trị của nó mà còn được tiếp tục kế thừa và phát triển.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực Vấn đề DH theo hướng phát triển năng lực người học được quan tâm và phát triển từ những năm 50 của thế kỷ XX. Đến những năm 70 của thế kỷ XX, các nước XHCN có nhiều công trình nghiên cứu năng lực nghề nghiệp cho người học trong việc tổ chức HĐDH trong các nhà trường. Trong tác phẩm “Lý luận DH của nhà trường phổ thông trung học” năm 1982 của tác giả M.Okon đã nêu một số nét đặc trưng của của hoạt động sáng tạo phát triển năng lực: khả năng tư duy độc lập, chuyển kiến thức vào các tình huống mới để vận dụng giải quyết; xây dựng được cách giải quyết mới khác với cách giải đã biết và không phải là tổ hợp các cách giải đã biết [21].

Trong tác phẩm “Khoa học sư phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các năng lực ở nhà trường”, Xavier Roegiers cho rằng: ngoài khía cạnh kiến thức đơn thuần, nhà trường trước hết phải tập trung cố gắng dạy cho HS sử dụng kiến thức của mình vào các tình huống có ý nghĩa đối với HS, hay nói cách khác nhà trường cần phát triển những năng lực ở HS [40]. Các nước phương Tây vào cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI phát triển nhiều công trình nghiên cứu về tư duy sáng tạo trong HS THPT như triển khai các cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật, thi sáng tạo Robot… Ở Châu Á-Thái Bình Dương, vấn đề phát triển năng lực người học gắn với các hoạt động trải nghiệm thực tiễn được nhiều quốc gia quan tâm và đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu. Điển hình như tiến sĩ giáo dục học Raija (người Ấn Độ) trong cuốn: “Nền GD cho thế kỷ XXI, những triển vọng của Châu Á Thái Bình Dương” đã khẳng định trong tổ chức DH phải xác định những giá trị và kỹ năng mong muốn mà mục đích của quá trình truyền đạt tri thức cần phát triển. HS phải rèn cho HS năng lực phán đoán, suy luận, giải quyết vấn đề, kỹ năng hợp tác làm việc, làm việc trong một tổ chức, có sáng kiến.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Ở nước ta, ngay những ngày đầu của nền giáo dục cách mạng Việt Nam, trong thư gửi cho HS nhân ngày khai trường, Bác Hồ đã viết: “…từ giờ phút này trở đi, các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam (…) một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em…’’. Nội dung bức thư như là một định hướng cho sự phát triển của PPDH. Trong những năm gần đây, đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục và đào tạo nói chung và đổi mới PPDH nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu trong đó có những nhà giáo dục học, tâm lí học đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới nội dung dạy học theo hướng nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy HS làm trung tâm trong HĐDH. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu như: Tài liệu “Cơ sở của khoa học quản lý giáo dục” của tác giả Nguyễn Minh Đạo; tài liệu “Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục” của tác giả Nguyễn Ngọc Quang; tài liệu “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo là những tài liệu mà trong đó trình bày về khái niệm quản lý, quản lý giáo dục và quản lý giáo dục được tiếp cận từ những mô hình, trong đó có đề cập đến dạy học theo định hướng phát triển năng lực.

Các tác giả như: Phạm Viết Vượng, Nguyễn Văn Lê, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt… cũng có các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy học theo hướng phát huy năng lực người học. Nhìn chung vấn đề quản lý HĐDH theo định hướng phát triển năng lực chủ yếu được nghiên cứu dưới dạng các chuyên đề, các hội thảo và hướng dẫn. Có một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu dạy học theo hướng tiếp cận năng lực áp dụng cho các môn học cụ thể như Toán, Ngữ văn, hoặc áp dụng cho các đơn vị cụ thể như Trung tâm Giáo dục thường xuyên hoặc ở một địa phương nào đó. Một số nghiên cứu trong các luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục, Thạc sĩ giáo dục học cũng đã đề cập đến công tác quản lý chuyên môn, quản lý HĐDH trong các nhà trường phổ thông, các địa phương cụ thể.

Những đề tài này đã Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn nêu ra được cơ sở lý luận của việc quản lý chuyên môn và đề xuất được một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở một số cơ sở giáo dục áp dụng cho cơ sở đó và những kinh nghiệm quý báu. Tuy nhiên ở một cơ sở giáo dục cụ thể, trong một bối cảnh cụ thể, ngoài những điểm chung còn mang tính đặc thù nên cần phải có những biện pháp cụ thể, riêng và áp dụng các biện pháp một cách linh hoạt, hài hoà thì việc quản lý hoạt động dạy học mới có thể thu được hiệu quả cao. Tại các trường THPT thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu chưa có công trình nghiên cứu về quản lý HĐDH các môn KHTN theo định hướng phát triển năng lực. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1.

Quản lý giáo dục 1. Quản lý Trong quá trình hình thành và phát triển của lý luận quản lý, khái niệm quản lý đó được các nhà nghiên cứu đưa ra theo nhiều cách khác nhau, tuỳ theo những cách tiếp cận khác nhau. Frederik Taylor (1856 - 1915), được coi là “Cha đẻ của thuyết quản lý khoa học”, là một trong những người mở ra “Kỷ nguyên vàng” trong quản lý đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình trong quản lý là:“Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hoá và đều phải quản lý chặt chẽ”.