CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN THEO CHUẨN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CHO GIÁO VIÊN MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non Đã có nhiều công trình nghiên cứu về bồi dưỡng chuyên môn cho GV mầm non, tác giả Nguyễn Minh Đường [10] đã bàn sâu về vấn đề bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ giáo viên, trong đó đề cập nhiều đến bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ GV, tác giả nhấn mạnh nhiều đến hoạt động tự bồi dưỡng và học hỏi kinh nghiệm trong quá trình bồi dưỡng GV. Các tác giả Phạm Văn Đồng, Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Kỳ, Trần Bá Hoành, Vũ Văn Tảo [30] … đã đề cập tới lĩnh vực đào tạo, bồi dưỡng giáo viên trong đó chú trọng đến việc lựa chọn nội dung bồi dưỡng nhưng còn ít.
Nguyễn Phước Bảo Khôi [21] đã đề cập đến vấn đề tự học trong đào tạo, bồi dưỡng GV, nhưng chưa đề cập đến quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên nói chung và GV trung học phổ thông (THPT) nói riêng. Trong hệ thống giáo dục nói chung, ngành GDMN nói riêng thì đội ngũ giáo viên mầm non luôn đóng vai trò quan trọng, là nhân tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả của quá trình đào tạo. Để có đội ngũ giáo viên mầm non có năng lực chuyên môn tốt, đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, vấn đề bồi dưỡng chuyên môn cho GVMN rất quan trọng và cần thiết. Tác giả Vũ Thị Minh Hà [38] đã hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về quản lý công tác giáo viên mầm non và phân tích thực trạng công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non Hà Nội.
Từ đó, tác giả đã đề xuất hệ thống biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non Hà Nội như chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức bồi dưỡng; đổi mới 8 nội dung bồi dưỡng và phát huy vai trò tự bồi dưỡng của giáo viên mầm non Hà Nội. Tác giả Nguyễn Thị Hải [23] đã nhấn mạnh đến việc cần thiết xây dựng chương trình bồi dưỡng cho giáo viên theo hướng đáp ứng nhu cầu của người học, đổi mới hình thức và phương pháp từ đó đảm bảo cho họ thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục, đào tạo đặt ra. Những nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non Tại Nga, các có nhiều nghiên cứu về việc phát triển nguồn nhân lực để nâng cao chất lượng giáo dục. Với việc tập trung nâng cao năng lực nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ làm công tác giáo dục, việc quản lý đào tạo và nâng cao trình độ của đội ngũ GV được quy định cụ thể trong Luật giáo dục đại học và sau đại học để bảo đảm tạo ra những điều kiện cần thiết để ít ra 5 năm một lần nâng cao trình độ của cán bộ giảng dạy các trường đại học công lập, các giáo viên ở các cơ sở giáo dục [14].
Như vậy, Liên bang Nga đã rất coi trọng công tác quản lý bồi dưỡng GV trong hệ thống giáo dục, thông qua việc quản lý các khóa bồi dưỡng cập nhật nâng cao trình độ theo kế hoạch ngắn hạn và trung hạn. Tại Trung Quốc, luôn coi trọng phát triển giáo dục, giáo dục toàn diện nên đặt ra vấn đề nâng cao chất lượng, các trường kể cả các trường mầm non phải được bắt đầu từ việc đào tạo, quản lý hoạt động bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ GV theo hướng như xây dựng đội ngũ GV có đạo đức tư tưởng tốt và có trình độ chuyên môn, ngày càng đáp ứng với xu hướng đổi mới trong giai đoạn hiện nay, thúc đẩy sự phát triển của giáo dục hiện nay. Tại Nhật Bản, hoạt động bồi dưỡng GV cũng rất được coi trọng và được quan tâm từ các cấp quản lý. Các nghiên cứu đã nhấn mạnh đến việc cải tiến phương pháp thực tập sư phạm, sử dụng thiết bị dạy học hiện đại, áp dụng các mô hình đào tạo đa dạng để bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ và giáo viên 9 các cấp.
Công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng được tổ chức khoa học thông qua việc lập kế hoạch tập huấn, bồi dưỡng theo hệ thống, triển khai công tác bồi dưỡng phù hợp với các địa phương và điều kiện thực tế của các địa phương. Có thể nói công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng cho đội ngũ GV ở các nước được thực hiện tương đối hiệu quả góp phần nâng cao trình độ GV. Hoạt động bồi dưỡng đã được tổ chức chặt chẽ, có tính khoa học, hiệu quả cao, công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng cập nhật bước đầu đáp ứng với yêu cầu đổi mới hiện nay. Ở trong nước, những năm qua đã có nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.
Các nghiên cứu tập trung vào các vấn đề cơ bản, cốt lõi của công tác bồi dưỡng như vấn đề các chuyên đề bồi dưỡng góp phần phát triển năng lực chuyên môn và phẩm chất của người giáo viên trong các cơ sở giáo dục. Chỉ thị 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD giai đoạn 2005 -2010 trong mục tiêu tổng quát đã nêu: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo thông qua việc QL, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp GD để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước”[1]. Vì vậy Đảng và Nhà nước đang ngày càng quan tâm đến công tác bồi dưỡng và phát triển đội ngũ coi đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để phát triển đất nước hùng mạnh. Một số nghiên cứu tập trung của các tác giả Phạm Thị Thảo Hương [24], Vũ Thị Minh Hà [38], Triệu Thị Hồng Vân, Trần Thị Hương [33] …tập trung vào nghiên cứu công tác quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo mầm non có năng lực, trình độ chuyên môn theo chuẩn năng lực nghề nghiệp tập trung vào các biện 10 pháp để nâng cao hiệu quả của bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non như đổi mới hình thức, phương pháp, nâng cao nhận thức của CBQL và GVMN, tăng cường hiệu quả của quá trình tự bồi dưỡng, tăng cường rèn luyện, thực hành cho đội ngũ GVMN trong quá trình bồi dưỡng, tập huấn… Các công trình nghiên cứu được công bố cho thấy hướng nghiên cứu chủ yếu tập trung vào quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở các cơ sở giáo dục phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của từng địa phương.
Chuẩn năng lực nghề nghiệp GVMN theo Thông tư số 26/2018/TT-BGDĐT ngày 08/10/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành quy định về chuẩn năng lực nghề nghiệp GVMN mới được áp dụng nên chưa có nhiều đề tài nghiên cứu, vận dụng chuẩn năng lực nghề nghiệp vào quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên, đặc biệt là đội ngũ giáo viên mầm non huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Tiếp thu, kế thừa những thành tựu đã có, tác giả tiến hành nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn theo chuẩn năng lực nghề nghiệp cho giáo viên mầm non huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình”. Đề tài nghiên cứu này tiếp tục nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn theo chuẩn năng lực nghề nghiệp cho giáo viên mầm non hiện nay, đưa ra các biện pháp thiết thực, khả thi nhằm quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn theo chuẩn năng lực nghề nghiệp cho giáo viên mầm non. Những biện pháp này sẽ là cách thức hữu hiệu thúc đẩy hoạt động bồi dưỡng chuyên môn theo chuẩn năng lực nghề nghiệp cho giáo viên mầm non, góp phần thực hiện các mục tiêu, nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình.
Những nội dung phát hiện và kế thừa sử dụng trong phạm vi luận văn này sau khi tiến hành nghiên cứu tổng quan: Một là, Tác giả đã kế thừa sử dụng các khái niệm công cụ (bồi dưỡng, bồi dưỡng chuyên môn, quản lý, chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non…) để xây dựng khái niệm chính thức sử dụng trong luận văn. Từ đó có thể xây dựng được 11 khung nghiên cứu lý thuyết và cơ sở lý luận vững chắc, phù hợp với tính chất luận văn; Hai là, Tác giả sẽ kế thừa các nghiên cứu về phương pháp nghiên cứu khoa học, cụ thể: Quan sát, phỏng vấn sâu, khảo sát, điều tra bằng phiếu hỏi, phân tích số liệu thu được từ thực trạng quản lý bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non; Ba là, Tác giả kế thừa nguồn tư liệu, tài liệu tham khảo của các tác giả đi trước để sưu tập, sàng lọc và lựa chọn tài liệu thích hợp với tính chất luận văn. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý giáo dục, quản lý trường mầm non 1.
Quản lý giáo dục Giáo dục được hiểu theo nghĩa rộng nhất là lĩnh vực hoạt động xã hội,nhằm đạt được những kinh nghiệm xã hội, lịch sử chuẩn bị cho thế hệ trẻthành lực lượng tiếp nối sự phát triển của xã hội, kế thừa và phát triển nền vănhóa của loài người và của cả dân tộc. Một số tác giả đã đưa ra khái niệm quản lý giáo dục theo các quan điểm sau: Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát, là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành của hệ thống giáo dục quốc dân, điều hành các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển của xã hội [8, tr. Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra” [26, tr.