Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tích hợp GDPL cho HS trƣờng THPT Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tích hợp GDPL cho HS các trƣờng THPT trên địa bàn thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phƣớc Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động tích hợp GDPL cho HS các trƣờng THPT trên địa bàn thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phƣớc 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TÍCH HỢP GIÁO DỤC PHÁP LUẬT Ở TRƢỜNG THPT 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu quản lý hoạt động tích hợp GDPL ở trƣờng THPT Trong quá trình phát triển lịch sử nhân loại, cùng với nhà nƣớc, pháp luật ra đời nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội. Bên cạnh đạo đức và dƣ luận xã hội, pháp luật là công cụ quản lý xã hội chủ yếu của nhà nƣớc nhằm hƣớng các quan hệ xã hội phát triển theo một trật tự phù hợp. Pháp luật có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo và bảo vệ trật tự ổn định xã hội, thiết lập công bằng xã hội.
Pháp luật là phƣơng tiện định hƣớng cho những hành vi xử sự hợp quy luật của con ngƣời, đồng thời là phƣơng tiện quan trọng để giáo dục mọi ngƣời. Pháp luật là cơ sở để giữ vững an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội. “Nhà nƣớc đƣợc tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật. Trong quá trình đổi mới của đất nƣớc, việc xây dựng nhà nƣớc pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa đòi hỏi phải xây dựng một xã hội mà mọi ngƣời luôn tôn trọng pháp luật, sống và làm việc theo pháp luật.
“Bảo đảm pháp luật vừa là công cụ để Nhà nƣớc quản lý xã hội, vừa là công cụ để nhân dân làm chủ, kiểm tra, giám sát quyền lực nhà nƣớc” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2015). Để làm đƣợc điều này thì việc đẩy mạnh nâng cao GDPL trong xã hội nói chung và GDPL cho HS là một việc làm cấp thiết. Ngay từ những năm tám mƣơi của thế kỷ XX, GDPL trong ngành giáo dục đã đƣợc coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Việc GDPL và nâng cao ý thức pháp luật cho HS, sinh viên không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực nhằm xây dựng và hoàn thiện mô hình nhà nƣớc pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa.
Từ những đòi hỏi cấp thiết nhƣ vậy, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về vấn đề GDPL và GDPL cho HS phổ thông. Các nghiên cứu ở nước ngoài Liên Hiệp Quốc phê chuẩn Công ƣớc về quyền trẻ em (The United 8 Nations, 1989) ngày 20 tháng 11 năm 1989 ở Thành phố New York. Với 196 các quốc gia trên thế giới là thành viên tham gia ký, ngoại trừ Hoa Kỳ. Việt Nam là nƣớc đầu tiên ở châu Á và nƣớc thứ 2 trên thế giới phê chuẩn để trẻ em có quyền tiếp cận nƣớc, thức ăn, đƣợc chăm sóc y tế, giáo dục và chăm sóc hƣởng các quyền lợi liên quan.
Nhƣ vậy, để trẻ hiểu đƣợc quyền và nghĩa vụ của mình trƣớc pháp luật, Liên hiệp quốc đã ban hành luật và yêu cầu các nƣớc tham gia có nghĩa vụ phải chăm sóc, giáo dục pháp luật cho trẻ…. Tạp chí Nghiên cứu và Phản ánh của Châu Âu về Khoa học Giáo dục (Abduganiyev. O, 2019) đã nêu định hƣớng: “Phát triển năng lực nhằm mục đích giáo dục pháp lý cho học sinh của các trƣờng trung học cũng nhƣ sự hình thành năng lực cạnh tranh của học sinh có đƣợc nhận thức và kiến thức pháp lý trong lĩnh vực giáo dục và khoa học. Bằng cách có đƣợc kiến thức về năng lực pháp lý, học sinh học các khái niệm về hiến pháp, nhà nƣớc, luật pháp, nghĩa vụ, quyền công dân, nhân loại, luật pháp, đạo đức, kiến thức về quyền và tuân thủ pháp luật, đạo đức và các quy tắc pháp lý, kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và năng lực.” Năm 2006, Hội thảo khoa học Quốc tế diễn ra ở Pháp để bàn về GDPL.
Hội thảo này đã đƣa ra các vấn đề về mục tiêu, nội dung, hình thức, sự đa dạng hóa GDPL…đối với cộng đồng và trẻ em. Và Hội thảo cũng khẳng định cần phải phổ biến GDPL Quốc tế cùng với GDPL của mỗi quốc gia nhằm đáp ứng yêu cầu toàn cầu hóa (Vũ Thị Thu Thủy, 2018). Năm 2012, Hội thảo khoa học quốc tế “GDPL ở Châu Á trong bối cảnh toàn cầu hóa và nhà nước pháp quyền” đã đƣợc tổ chức ở Seoul- Hàn Quốc. Tại hội thảo, các tham luận tham gia đều có chung nhận định là GDPL có vai trò rất lớn trong việc thúc đẩy xây dựng thị trƣờng ổn định, tạo cơ sở pháp lý cho sự bình đẳng trong cơ hội phát triển của con ngƣời và công bằng xã hội.A đã đƣa ra các nghiên cứu lý luận về GDPL cho HS THPT ở Liên Bang Nga, tác giả nêu ra: mô hình GDPL phù hợp với GDPL cho HS THPT, chỉ ra các điều kiện, các yếu tố ảnh hƣởng đến GDPL và đƣa ra các kiến nghị đổi mới cách thức, hình thức, phƣơng pháp dạy học pháp luật ở trƣờng phổ thông (dẫn theo Vũ Thị Thu Thủy, 2018).
Các nghiên cứu ở Việt Nam Các nhà khoa học đã tập trung nghiên cứu nhiều về hai vấn đề: phổ biến pháp luật và GDPL. Về GDPL phải nói tới bài viết “Bàn về giáo dục pháp luật” của hai tác giả Trần Ngọc Đƣơng và Dƣơng Thanh Mai (Trần Ngọc Đƣơng và Dƣơng Thanh Mai, 1995). Qua bài viết này, hai tác giả đã cung cấp những kiến thức cơ bản, quan trọng về GDPL và là một tài liệu quan trọng để các nhà nghiên cứu tham khảo khi nghiên cứu về GDPL cho HS. Ngoài ra còn có các công trình nghiên cứu khác nhƣ: “GDPL trong các trường đại học, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề (không chuyên luật) ở nước ta hiện nay (Đinh Xuân Thảo, 1996); GDPL cho HS trong trường THPT ở Việt Nam (Trần Thị Sáu, 2012).
Luận án tiến sĩ “GDPL cho sinh viên các trường đại học không chuyên luật ở Việt Nam” (Phan Hồng Dƣơng, 2014). Các tài liệu này thuộc lĩnh vực giáo dục học và luật học nghiên cứu GDPL cho các đối tƣợng khác nhau trong xã hội, trên cơ sở nghiên cứu lý luận: về mục đích, nội dung, hình thức giáo dục và khảo sát thực tiễn đƣa ra các biện pháp, các giải pháp giáo dục, nhằm nâng cao chất lƣợng GDPL cho mọi ngƣời trong xã hội. Năm 2008, trong luận án tiến sĩ “GDPL trong các trường chính trị tỉnh ở miền Tây Nam Bộ” (Đoàn Thị Thanh Hƣờng, 2008) đã đề xuất các giải pháp về GDPL và quản lý GDPL mới nhằm nâng cao chất lƣợng GDPL trong các trƣờng chính trị tỉnh. Những nghiên cứu liên quan đến quản lý GDPL: Năm 2017, Ðỗ Thị Thu Hằng trong luận án tiến sĩ “Quản lý hoạt động tham gia GDPL cho sinh viên không chuyên luật trong các trường đại học” (Đỗ Thị Thu Hằng, 2017) đã xác định hoạt động tham gia GDPL cho sinh viên không chuyên luật và quản lý hoạt động tham gia GDPL cho sinh viên không chuyên luật tại các trƣờng đại học và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tham gia GDPL cho sinh viên không chuyên luật thuộc các trƣờng đại học.
Các công trình nghiên cứu về quản lý GDPL còn thể hiện trong các bài báo đăng tải trên các Tạp chí khoa học có thể kể ra một số công trình: “Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động tham gia GDPL của trường Ðại học không 10 chuyên Luật” (Đỗ Thị Thu Hằng, 2016); “Quản lý dạy học các môn pháp luật ở loại hình đào tạo trình độ trung cấp trong các trường Công an nhân dân” (Lê Minh Tuấn, 2015) Các nghiên cứu về quản lý GDPL trong nhà trƣờng phổ thông cần nói đến luận án tiến sĩ “Quản lý GDPL cho HS THPT trong bối cảnh hiện nay” (Vũ Thị Thu Thủy, 2018). Trên cơ sở khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động GDPL, quản lý GDPL cho HS tại các trƣờng THPT thuộc Hà Nội, Lào Cai, Lâm Ðồng, Thành phố Hồ Chí Minh, tác giả đã hoàn thiện và làm phong phú lý luận về quản lý GDPL cho HS các trƣờng THPT; phát hiện nguyên nhân của quản lý GDPL cho HS các trƣờng THPT trên địa bàn toàn quốc Việt Nam; đề xuất và khẳng định hiệu quả của 06 biện pháp quản lý GDPL cho HS các trƣờng THPT. Có thể coi đây là một tài liệu quan trọng để các nhà nghiên cứu tham khảo khi nghiên cứu về quản lý GDPL cho HS THPT. Cùng nghiên cứu về quản lý GDPL cho HS THPT còn kể đến các đề tài thạc sĩ nhƣ: “Quản lý GDPL cho HS ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Nam Ðịnh” (Nguyễn Tấn Tài, 2017); đề tài "Quản lý hoạt động GDPL ở các trường THCS quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng" (Lê Thị Minh Tâm, 2017).
Về mảng tích hợp GDPL có đề tài luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục.“Tích hợp GDPL trong môn Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở” (Hà Đức Kiêm, 2014). Nhìn chung các tài liệu nghiên cứu nƣớc ngoài và trong nƣớc đều khẳng định GDPL cho HS là việc làm rất cần thiết và cấp thiết hiện nay. Mặc dù việc GDPL ở các trƣờng THPT đã có sự quan tâm nhất định của các nhà quản lý, tuy nhiên, mức độ vẫn có thể nói là chƣa tƣơng xứng với tầm quan trọng của nó. Vì vậy các tác giả, dù nghiên cứu GDPL nói chung hay GDPL cho HS THPT nói riêng cũng đều đƣa ra những giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn nhiệm vụ này trong xã hội và trong ngành giáo dục.
Một trong những biện pháp GDPL cho HS THPT đƣợc áp dụng rộng rãi và thƣờng xuyên, thậm chí đƣợc coi là biện pháp chủ đạo, đó là tích hợp GDPL. Tuy nhiên hiện nay chƣa có đề tài nào trực tiếp nghiên cứu về quản lý tích hợp 11 GDPL trong nhà trƣờng phổ thông nói chung cũng nhƣ quản lý tích hợp GDPL trong trƣờng THPT ở thành phố Đồng Xoài tỉnh Bình Phƣớc nói riêng. Chính vì vậy, từ tham khảo và kế thừa kết quả nghiên cứu của công trình những ngƣời đi trƣớc, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài “Quản lý tích hợp giáo dục pháp luật cho học sinh các trường THPT tại thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước”. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường THPT 1. Khái niệm về quản lý Quản lý là một chức năng lao động bắt nguồn từ tính chất lao động của xã hội.