Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TIỂU HỌC VÀ TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên phổ thông Thời gian qua, việc nghiên cứu về ĐNGV, quản lý và bồi dưỡng ĐNGV ở 7 các cấp học, bậc học khác nhau với các quan điểm tiếp cận khá đa dạng ở một số đề tài, công trình nghiên cứu, luận án, luận văn thạc sỹ như: Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục giai đoạn 2005 - 2010” nhằm triển khai thực hiện chỉ thị 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đề án đã làm rõ hiện trạng, phân tích các thành tựu, yếu kém và nguyên nhân; trên cơ sở đó xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và các bước đi để tạo chuyển biến cơ bản và toàn diện trong công tác phát triển nhà giáo và CBQL GD theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa.
Tác giả Vũ Đình Chuẩn (2007) nghiên cứu về “Phát triển đội ngũ giáo viên tin học trường THPT theo quan điểm chuẩn hóa và xã hội hóa” đã chỉ ra cơ sở lý luận về phát triển GV nói chung và phát triển đội ngũ GV tin học THPT nói riêng, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phát triển ĐNGV tin học THPT. Tác giả Lê Trung Chinh (2015) với đề tài “Phát triển đội ngũ giáo viên THPT thành phố Đà Nẵng trong bối cảnh hiện nay” tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng về phát triển ĐNGV đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ trước những yêu cầu đổi mới GD. bao gồm: (1) Tăng cường phân cấp quản lí, giao quyền tự chủ cho các trường THPT trong công tác phát triển ĐNGV; (2) Xây dựng quy hoạch phát triển ĐNGV THPT; (3) Đổi mới tuyển chọn, sử dụng, điều chuyển GV; (4) Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, đào tạo lại GV; (5) Xây dựng, phát huy ảnh hưởng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn và GV cốt cán trong phát triển nghề nghiệp GV; (6) Tăng cường đánh giá GV và thanh tra, kiểm tra chuyên môn của các trường THPT. 8 Tác giả Hà Văn Thanh (2018) nghiên cứu về: “Phát triển đội ngũ giáo viên các trường Phổ thông Dân tộc nội trú khu vực Tây Nguyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục”.
Luận án đã tổng kết lý luận và đánh giá thực trạng ĐNGV, đề xuất một số biện pháp quản lý hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ. Những công trình nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên trường phổ thông theo Chuẩn nghề nghiệp Tác giả Phùng Văn Thời (2010) với đề tài về “Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THPT huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn” đã nghiên cứu cơ sở lý luận về ĐNGV, đánh giá thực trạng công tác quản lý đội ngũ và đề xuất một số biện pháp nâng cao năng lực nghề nghiệp cho ĐNGV THPT. Tác giả Nguyễn Thị Thu Hà (2015) với đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ở trường THCS Nguyễn Huy Tưởng, Đông Anh, Hà Nội” đã nghiên cứu lý luận về Chuẩn nghề nghiệp GV và đề xuất các biện pháp bồi dưỡng ĐNGV đáp ứng các tiêu chuẩn, tiêu chí nghề nghiệp trong giai đoạn thực hiện đổi mới GD hiện nay. Nguyễn Tiến Thắng (2015) với đề tài: “Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở theo chuẩn nghề nghiệp tại huyện Điện Biên Đông tỉnh Điện Biên’’.
Các biện pháp quản lý phát triển ĐNGV THCS huyện Điện Biên Đông nếu được nghiên cứu xây dựng theo hướng phù hợp cơ sở lý luận của khoa học QLGD, phù hợp các phân tích, đánh giá thực trạng và đáp ứng các yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng ĐNGV THCS của huyện, góp phần phát triển GD&ĐT của tỉnh Điên Biên trong giai đoạn 2015 - 2020. Tác giả Nguyễn Thị Thu Lương (2016) với đề tài: “Quản lý đội ngũ giáo viên ở trường THCS Kim Đồng, thành phố Hạ Long nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay” đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về công tác quản lý ĐNGV trong nhà trường, 9 chỉ ra những thành công và hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số biện pháp quản lý hiệu quả cho hoạt động này. Tác giả Lê Hoàng Hải (2021) với đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo hướng chuẩn nghề nghiệp ở trường Trung học cơ sở Hương Cần, Huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ”. Luận văn đã khảo sát thực trạng về hoạt động hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở trường THCS Hương Cần huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.
Từ kết quả khảo sát, thống kê và phân tích số liệu làm rõ được thực trạng quản lý hoạt động hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp về việc: lập kế hoạch, xây dựng nội dung bồi dưỡng giáo viên, tổ chức chỉ đạo thực hiện, kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp, quản lý cơ sở vật chất, thiết bị và các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp. Đánh giá được những ưu điểm, kết quả đã đạt được, những tồn tại, hạn chế trong triển khai thực hiện bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp và quản lý hoạt động hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở trường THCS Hương Cần, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ. Từ những hạn chế trong quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp, tác giả nghiên cứu, phân tích và chỉ ra các nguyên nhân chủ quan, khách quan, khảo sát những yếu tổ ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp và làm cơ sở để đề xuất những biện pháp quản lý hiệu quả. Đánh giá chung và vấn đề nghiên cứu Như vậy, vấn đề QLNN đối với ĐNGV THCS đã và đang được nghiên cứu dưới nhiều góc độ.
Các công trình đã nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên đối với sự nghiệp GD&ĐT; nghiên cứu và đánh giá chất lượng ĐNGV trên các mặt chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, kỹ năng sư phạm và nêu ra những hạn chế, yếu kém của đội ngũ này cùng những nguyên nhân của hạn chế đó. Từ đó, công trình nghiên cứu đã đề xuất các giải 10 pháp góp phần hoàn thiện ĐNGV ở các trường THCS về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu nói trên chỉ tập trung ở những khía cạnh và góc độ khác nhau về ĐNGV mà chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hoàn chỉnh, toàn diện về quản lý ĐNGV THCS ở các trường PTDT bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái theo Chuẩn nghề nghiệp. Việc chọn nội dung nghiên cứu trên là vấn đề có tính cấp thiết về lý luận và thực tiễn.
Khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Quản lý là một khái niệm rất đa dạng và phức tạp. Xung quanh khái niệm Quản lý có nhiều ý kiến khác nhau. Tuỳ theo tác giả muốn nhấn mạnh khía cạnh này hay khía cạnh khác của Quản lý mà đưa ra các định nghĩa khác nhau.
Trong luận văn sử dụng định nghĩa tổng quát của quản lý: Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong điều kiện biến động của môi trường. Định nghĩa trên đây nói lên: Thứ nhất: Quản lý chính là hệ thống tác động của nhà quản lý vào đối tượng quản lý. Quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý là mối quan hệ giữa sự chỉ huy và phục tùng, giữa cấp trên và cấp dưới chứ không phải là quan hệ ngang quyền. Thứ hai: Quản lý là quá trình phối hợp các hoạt động của nhiều người, nhiều bộ phận trong một tổ chức.
Thứ ba: Hoạt động Quản lý là hướng vào việc thực hiện mục tiêu của tổ chức đề ra. Đội ngũ giáo viên 1. Khái niệm giáo viên GV được hiểu là người giảng dạy cho HS các kiến thức liên quan đến 11 môn học đối với từng cấp học phù hợp với HS. GV có trách nhiệm thực hiện các bài giảng, các tiết dạy của mình để mang kiến thức đến với HS.
Ngoài ra thì nghề GV cũng là nghề để giúp HS rèn luyện những kĩ năng cần thiết trong việc thực hành các kiến thức lý thuyết và rèn luyện cho HS về lễ nghĩa, sự lễ phép với người khác… Bên cạnh đó, GV cũng là người kiểm tra, ra đề, chấm điểm thi cho HS để đánh giá chất lượng, năng lực của từng HS theo quy chế của trường học và theo quyết định của Bộ GD hướng dẫn. Ngoài ra thì GV còn là người khởi xướng các hoạt động phong trào, các cuộc thi thực tế bổ ích giúp cho HS tìm hiểu và khám phá ra những điều mới lạ từ các cuộc thi của mình. GV là người giảng dạy, GD cho học viên, lên kế hoạch, tiến hành các tiết dạy học, thực hành và phát triển các khóa học nằm trong chương trình giảng dạy của nhà trường đồng thời cũng là người kiểm tra, ra đề, chấm điểm thi cho HS để đánh giá chất lượng từng học trò. GV tại các trường công lập theo quy định thì họ là viên chức, còn những người giữ cương vị lãnh đạo có chức vụ, chức danh sẽ là công chức.
Nhiệm vụ của GV thực hiện theo quy định tại Điều lệ trường Tiểu học, Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học. Đội ngũ giáo viên Đội ngũ là một tập thể người gắn bó với nhau theo cùng lý tưởng, có cùng một mục đích chung, làm việc theo kế hoạch và gắn bó với nhau về mặt lợi ích tinh thần và vật chất cụ thể. Khái niệm đội ngũ được sử dụng một cách phổ biến trong lĩnh vực tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau như: đội ngũ tri thức; đội ngũ văn, nghệ sĩ; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; đội ngũ y, bác sĩ. Trong lĩnh vực GD&ĐT, thuật ngữ đội ngũ cũng được sử dụng để chỉ những tập hợp người được phân biệt với nhau về chức năng trong hệ thống GD&ĐT.