Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dƣỡng giáo viên cấp trung học cơ sở theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông. Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dƣỡng giáo viên cấp trung học cơ sở huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông. Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dƣỡng giáo viên cấp trung học cơ sở huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN CẤP THCS THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về hoạt động bồi dưỡng giáo viên cấp THCS theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông Bồi dƣỡng cho giáo viên cũng nhƣ bồi dƣỡng, bồi dƣỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV (giáo viên) theo CNN (Chuẩn nghề nghiệp) là một vấn đề phát triển cơ bản trong phát triển giáo dục đƣợc hầu hết các quốc gia trên thế giới quan tâm. Việc tạo điều kiện thuận lợi cho ngƣời học có cơ hội đƣợc học tập suốt đời, học tập thƣờng xuyên nhằm bổ xung kiến thức, đổi mới hình thức, phƣơng pháp hoạt động phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội là phƣơng châm hành động của các cấp quản lý giáo dục. Có thể đƣa ra một số nghiên cứu ở nƣớc ngoài về vấn đề bồi dƣỡng giáo viên theo CNN nhƣ sau: Ở Nhật Bản việc bồi dƣỡng và đào tạo lại cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục theo CNN là nhiệm vụ bắt buộc đối với ngƣời lao động sƣ phạm.
Tùy điều kiện thực tế của từng đơn vị mà các cấp quản lý giáo dục đề ra các phƣơng thức bồi dƣỡng khác nhau trong một phạm vi yêu cầu nhất định. Cụ thể mỗi trƣờng có thể cử từ 3 đến 5 giáo viên đƣợc đào tạo lại một lần theo chuyên môn mới và tập trung vào đổi mới phƣơng pháp dạy học. Tại Thái Lan, từ 1998 việc bồi dƣỡng giáo viên đƣợc tiến hành ở trung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện giáo dục cơ bản, huấn luyện kỹ năng nghề nghiệp và thông tin tƣ vấn cho mọi ngƣời dân trong xã hội. Ở Pakistan có chƣơng trình bồi dƣỡng theo CNN về sƣ phạm do nhà nƣớc quy định, trong thời gian 3 tháng gồm các nội dung phƣơng pháp nghiên cứu, đánh giá học sinh, cơ sở tâm lý - giáo dục, nghiệp vụ dạy học đối với giáo viên chƣa quá 3 năm.
Triều Tiên là “một trong những nƣớc có chính sách rất thiết thực về bồi dƣỡng và đào tạo lại đội ngũ giáo viên. Tất cả đội ngũ giáo viên đều phải tham gia học tập 6 đầy đủ các nội dung chƣơng trình về nâng cao trình độ và chuyên môn nghiệp vụ theo quy định. Liên minh Châu Âu cho rằng, “phát triển chuyên môn cho ĐNGV (đội ngũ giáo viên) là vấn đề trọng tâm để nâng cao chất lƣợng giáo dục của các trƣờng học. Chất lƣợng giáo dục cao chỉ có thể đƣợc đảm bảo bằng việc đào tạo, bồi dƣỡng giáo viên một cách liên tục và bằng chất lƣợng rèn tay nghề cho giáo viên và các nhân viên phục vụ hoạt động giáo dục và dạy học trong nhà trƣờng”.
Các công trình nghiên cứu về bồi dƣỡng năng lực, phẩm chất cho giáo viên tập trung vào các vấn đề sau: đối tƣợng giáo viên cần đƣợc bồi dƣỡng; mục tiêu, nội dung, hình thức bồi dƣỡng và phƣơng pháp bồi dƣỡng. - Đối tƣợng giáo viên cần đƣợc bồi dƣỡng: giáo viên tất cả các cấp học đƣợc phân loại đối tƣợng theo thâm niên ; phân loại theo môn học và cấp học giảng dạy; phân loại theo nhu cầu: bồi dƣỡng cơ bản, bồi dƣỡng nâng cao; bồi dƣỡng giáo viên có năng lực trình độ hạn chế và bồi dƣỡng giáo viên giỏi, giáo viên tƣ vấn… - Mục tiêu, nội dung và hình thức bồi dƣỡng: giáo viên cần đƣợc bồi dƣỡng để nâng cao thành tích học tập của học sinh, phát triển các năng lực của các em nhƣ: tăng cƣờng các kĩ năng giải quyết vấn đề, phát triển tƣ duy phê phán, năng lực khám phá sáng tạo, khả năng độc lập và học tập hợp tác. Giáo viên đƣợc huấn luyện để xác định rõ ràng các mục tiêu dạy học, hƣớng dẫn học sinh sử dụng các nguồn tƣ liệu dạy học khác nhau, hỗ trợ học sinh khám phá bài học tùy thuộc vào đặc điểm học tập cá nhân của từng em”. UNESCO nhấn mạnh, trong nền giáo hiện đại thì vai trò, vị trí chức năng của ngƣời giáo viên đã thay đổi với những yêu cầu cao hơn.
Những thay đổi đó đòi hỏi cần phải nâng cao chất lƣợng đào tạo giáo viên, đặc biệt phải coi trọng hơn việc bồi dƣỡng thƣờng xuyên với nhiều hình thức đa dạng và có hệ thống các tri thức kỹ năng cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp của họ. Khuyến cáo 21 điểm về chiến lƣợc phát triển giáo dục hiện đại của UNESCO chỉ rõ: “Thầy giáo phải đƣợc đào tạo để trở thành nhà giáo dục nhiều hơn là những chuyên gia truyền đạt kiến thức” (105, điểm 18). Vì vậy, nội dung bồi dƣỡng giáo viên cần phải thay đổi để nâng cao năng lực sƣ phạm của ngƣời giáo viên và các chƣơng trình đào tạo giáo viên cần 7 triệt để sử dụng các thiết bị và PPDH mới nhất.88] Đặc biệt Trần Bá Hoành với cuốn sách: “Vấn đề GV - Những nghiên cứu lý luận và thực tiễn” Nxb Đại học sƣ phạm, năm 2006 đã đề cập đến khá đầy đủ về vị trí, vai trò, nội dung, phƣơng pháp, cách thức của hoạt động bồi dƣỡng GV trong giai đoạn hiện nay [21, tr. Tác giả Vũ Quốc Chung, Nguyễn Văn Cƣờng (2009) trình bày quan điểm thực hiện cải cách đào tạo và bồi dƣỡng GV theo định hƣớng chuẩn và năng lực nghề nghiệp, giới thiệu, phát triển các mô hình, chƣơng trình đào tạo GV định hƣớng chuẩn và năng lực nghề nghiệp, trên cơ sở đó tổ chức bồi dƣỡng GV định hƣớng chuẩn và năng lực nghề nghiệp.
Theo tác giả, hai mô hình cơ bản trong bồi dƣỡng GV là chƣơng trình bồi dƣỡng theo khả năng cung cấp của cơ quan bồi dƣỡng và chƣơng trình bồi dƣỡng định hƣớng nhu cầu ngƣời học. Chuẩn nghề nghiệp GV tạo cơ sở cho việc đổi mới bồi dƣỡng GV. Việc đánh giá GV theo chuẩn cung cấp thông tin về những điểm mạnh và điểm yếu của GV, từ đó hỗ trợ GV và cơ quan quản lý định hƣớng nhu cầu bồi dƣỡng theo cá nhân. Điều này giúp tăng cƣờng sử dụng mô hình bồi dƣỡng GV định hƣớng nhu cầu ngƣời học, góp phần phát huy hiệu quả và tính thiết thực của bồi dƣỡng GV [11].
Các nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên cấp THCS theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông Trong luận án “Quản lý hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm của giáo viên trường THCS trong giai đoạn hiện nay” tác giả Lục Thị Nga cho rằng để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông thì ngƣời giáo viên phải tự bồi dƣỡng, tự nghiên cứu khoa học và cần phải biến hoạt động bồi dƣỡng thành hoạt động tự bồi dƣỡng [27, tr. Các hình thức bồi dƣỡng chuyên môn còn bao gồm: tổ chức hội thảo theo chuyên đề, thao giảng, sinh hoạt tổ chuyên môn, sinh hoạt cụm tổ chuyên môn. Các nghiên cứu trong nƣớc đều cho rằng phƣơng pháp bồi dƣỡng giáo viên hiện nay ở nƣớc ta chủ yếu là phƣơng pháp thuyết trình gắn với hình thức bồi dƣỡng tập trung. Các nhà nghiên cứu cho rằng phƣơng pháp bồi dƣỡng cần phải đƣợc đổi mới theo hƣớng phát huy năng lực ngƣời học và đƣợc vận dụng sáng tạo theo các hình thức bồi dƣỡng khác nhau.
Đổi mới phƣơng pháp bồi dƣỡng trong 8 nhà trƣờng phải bắt đầu từ ngƣời giáo viên, điều này có nghĩa là phƣơng pháp bồi dƣỡng cũng phải đƣợc đổi mới một cách tích cực và hiệu quả. Tác giả Phạm Thành Nghị, đã phân tích một trong những năng lực lãnh đạo trƣờng học của lãnh đạo Phòng GD&ĐT đáp ứng yêu cầu đổi mới là: đẩy mạnh bồi dƣỡng, phát triển chuyên môn cho ĐNGV. Lãnh đạo Phòng GD&ĐT có kế hoạch tổ chức bồi dƣỡng, hỗ trợ chuyên môn cho giáo viên; khuyến khích giáo viên tích cực học hỏi, thƣờng xuyên dự giờ, trao đổi chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, thiết lập quy trình, công cụ giám sát, đánh giá khen thƣởng hợp lý nhằm thúc đẩy giáo viên cải thiện, nâng cao chuyên môn [28, tr. Theo Nguyễn Thị Bình cùng nhóm tác giả, quản lý hoạt động bồi dƣỡng phải đƣợc hoạch định về kế hoạch, mục tiêu, nội dung, phƣơng thức tổ chức và các điều kiện triển khai hiệu quả.
Hoạt động bồi dƣỡng giáo viên phải đƣợc quản lý từ cấp trung ƣơng đến cấp tỉnh, huyện, trƣờng học. Trong đó cấp Trung ƣơng có vai trò đề xuất chủ trƣơng, hoạch định chính sách, chiến lƣợc, kiểm tra đánh giá, cấp tỉnh, huyện là cấp trung gian, cấp trƣờng quản lý thao tác [7]. Các tác giả Thái Duy Tuyên và Nguyễn Hồng Sơn chỉ ra rằng, để hoạt động bồi dƣỡng có hiệu quả cần thiết lập chính sách bồi dƣỡng hợp lý nhằm tạo điều kiện khuyến khích giáo viên tự học nâng cao trình độ, cần có chính sách khen thƣởng để động viên khuyến khích giáo viên tham gia bồi dƣỡng [31, tr. Luận Văn thạc sĩ Vũ Thị Minh Hà (2012) đi sâu nghiên cứu về “Các biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên tiểu học ở Hà Nội”.
Luận văn thạc sĩ Đại học sƣ phạm Hà Nội. Tác giả đã đề xuất và bƣớc đầu thử nghiệm một số biện pháp quản lý bồi dƣỡng GV tiểu học Hà Nội có hiệu quả nhƣ sau: Xây dựng kế hoạch phát triển GV tiểu học; Xây dựng kế hoạch bồi dƣỡng GV tiểu học; Cải tiến bồi dƣỡng GV tiểu học; Đánh giá việc bồi dƣỡng GV tiểu học; Các giải pháp về chính sách; Chỉnh lý và xây dựng mới chƣơng trình đào tạo Giáo viên tiểu học để đảm bảo sự đồng bộ, liên thông với đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông;Tiếp tục mở rộng quy mô đào tạo giáo viên tiểu học, tập chung cho các tỉnh vùng núi, vùng sâu, vùng xa còn thiếu giáo viên [18, tr. Tác giả Phạm Xuân Hùng (2008) với nghiên cứu Một số giải pháp quản lý 9 việc đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS quận Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa [23, tr. Tác giả đã đƣa các giải pháp quản lý bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sƣ phạm đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nƣớc ta hiện nay.