Luận văn thạc sĩ một số biện pháp quản lý nghiệp vụ định giá chuyển giao tại khu vực kinh tế nước ngoài ở việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích một số biện pháp quản lý nghiệp vụ định giá chuyển giao tại khu vực kinh tế nước ngoài ở việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Vũ Nguyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Quản Lý Định Giá Chuyển Giao Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGHIỆP VỤ ĐỊNH GIÁ CHUYỂN GIAO VÀ CHUYỂN GIÁ
• 1.1. Công ty đa quốc gia và nghiệp vụ chuyển giao nội bộ trong các công ty đa quốc gia
• 1.2. Công ty đa quốc gia và hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.3. Nghiệp vụ chuyển giao nội bộ trong các công ty đa quốc gia và ảnh hưởng của các nghiệp vụ này đối với nước tiếp nhận chuyển giao
• 1.4. Sự ra đời của giá chuyển giao và các phương pháp định giá chuyển giao hiện nay
• 1.4.1. Sự ra đời của giá chuyển giao
• 1.4.2. Các phương pháp định giá chuyển giao phổ biến hiện nay
• 1.5. Các dấu hiệu nhận biết và ảnh hưởng của vấn đề chuyển giá tại Việt Nam
• 1.5.1. Dấu hiệu nhận biết hiện tượng chuyển giá của công ty đa quốc gia tại Việt Nam
• 1.5.2. Ảnh hưởng của chuyển giá đối với tình hình kinh tế Việt Nam
• 1.6. Kinh nghiệm quản lý giá chuyển giao tại các nước trên thế giới và bài học rút ra cho Việt Nam
• 1.6.1. Kinh nghiệm của các nước
• 1.6.2. Bài học rút ra cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC CÔNG TY ĐA QUỐC GIA TẠI VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Tình hình hoạt động của công ty đa quốc gia tại Việt Nam trong thời gian qua
• 2.1.1. Hoạt động đầu tư của các công ty đa quốc gia tại Việt Nam
• 2.1.2. Hoạt động chuyển giá của các công ty đa quốc gia tại Việt Nam
• 2.2. Những mục đích của các công ty đa quốc gia khi thực hiện chuyển giá tại Việt Nam
• 2.2.1. Trốn thuế thông qua chuyển giá quốc tế
• 2.2.2. Thôn tính công ty nội địa sau khi đạt mục tiêu thâm nhập thị trường
• 2.2.3. Một số trường hợp chuyển giá tiêu biểu tại TP.
• 2.2.3.1. Chuyển giá tại P&G Việt Nam
• 2.2.3.2. Chuyển giá tại Coca Cola
• 2.2.3.3. Chuyển giá tại Công ty liên doanh nhà máy bia Việt Nam
• 2.3. Phân tích các yếu tố hình thành nên giá chuyển giao tại Việt Nam
• 2.4. Một số nhận xét rút ra về thực trạng chuyển giá tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁ CHUYỂN GIAO TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP
• 3.1. Quan điểm của Nhà Nước trong việc đưa ra các quy định đối với vấn đề chuyển giá
• 3.2. Thuế TNDN trong cuộc chiến chống chuyển giá
• 3.3. Thuế nhập khẩu trong cuộc chiến chống chuyển giá
• 3.4. Các giải pháp bổ trợ cho việc chống chuyển giá
• 3.4.1. Các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý khu vực FDI
• 3.4.2. Các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả sử dụng các phương pháp xác định giá chuyển giao
• 3.4.3. Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và hiệu quả công việc của đội ngũ cán bộ ngành thuế và cán bộ quản lý trong các liên doanh

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam

Quản lý định giá chuyển giao là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tại Việt Nam, việc áp dụng các chính sách quản lý định giá chuyển giao đang ngày càng trở nên cần thiết. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp trong nước tuân thủ các quy định của pháp luật mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch. Định giá chuyển giao liên quan đến việc xác định giá trị của hàng hóa và dịch vụ giữa các công ty liên kết, đặc biệt là trong các công ty đa quốc gia. Việc quản lý hiệu quả định giá chuyển giao sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro thuế cho các doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của quản lý định giá chuyển giao

Quản lý định giá chuyển giao là quá trình xác định giá trị của hàng hóa và dịch vụ giữa các công ty liên kết. Vai trò của nó rất quan trọng trong việc đảm bảo tính công bằng trong thương mại và giảm thiểu rủi ro thuế cho các doanh nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập kinh tế, việc áp dụng các quy định về định giá chuyển giao giúp các doanh nghiệp tuân thủ luật pháp và nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.2. Tình hình thực tế quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam

Tại Việt Nam, quản lý định giá chuyển giao đang gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc xác định giá trị hợp lý cho hàng hóa và dịch vụ giữa các công ty liên kết. Hơn nữa, sự thiếu hụt thông tin và hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Việc cải thiện quy trình quản lý định giá chuyển giao là cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh và thu hút đầu tư nước ngoài.

II. Những thách thức trong quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam

Quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt thông tin và hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định giá trị hợp lý cho hàng hóa và dịch vụ. Hơn nữa, sự phức tạp trong các quy định pháp lý cũng làm cho việc thực hiện quản lý định giá chuyển giao trở nên khó khăn hơn. Các doanh nghiệp cần có sự hỗ trợ từ chính phủ để cải thiện quy trình này.

2.1. Thiếu hụt thông tin và hướng dẫn từ cơ quan quản lý

Sự thiếu hụt thông tin và hướng dẫn từ cơ quan quản lý là một trong những thách thức lớn nhất trong quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam. Các doanh nghiệp thường không có đủ thông tin để xác định giá trị hợp lý cho hàng hóa và dịch vụ giữa các công ty liên kết. Điều này dẫn đến việc họ có thể bị phạt hoặc gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định pháp luật.

2.2. Phức tạp trong các quy định pháp lý

Các quy định pháp lý liên quan đến quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam thường rất phức tạp và khó hiểu. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện các quy trình cần thiết để tuân thủ luật pháp. Việc đơn giản hóa các quy định này sẽ giúp các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện quản lý định giá chuyển giao.

III. Phương pháp quản lý định giá chuyển giao hiệu quả tại Việt Nam

Để quản lý định giá chuyển giao hiệu quả, các doanh nghiệp tại Việt Nam cần áp dụng một số phương pháp nhất định. Một trong những phương pháp quan trọng là sử dụng các phương pháp định giá chuyển giao phổ biến như phương pháp so sánh giá thị trường, phương pháp chi phí và phương pháp lợi nhuận. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp các doanh nghiệp xác định giá trị hợp lý cho hàng hóa và dịch vụ giữa các công ty liên kết.

3.1. Phương pháp so sánh giá thị trường

Phương pháp so sánh giá thị trường là một trong những phương pháp phổ biến nhất trong quản lý định giá chuyển giao. Phương pháp này dựa trên việc so sánh giá trị của hàng hóa và dịch vụ với giá trị của các sản phẩm tương tự trên thị trường. Việc áp dụng phương pháp này giúp các doanh nghiệp xác định giá trị hợp lý và công bằng cho hàng hóa và dịch vụ của mình.

3.2. Phương pháp chi phí

Phương pháp chi phí là một phương pháp khác được sử dụng trong quản lý định giá chuyển giao. Phương pháp này dựa trên việc xác định tổng chi phí sản xuất và phân phối hàng hóa và dịch vụ, sau đó cộng thêm một tỷ lệ lợi nhuận hợp lý. Việc áp dụng phương pháp này giúp các doanh nghiệp đảm bảo rằng họ không chỉ bù đắp được chi phí mà còn đạt được lợi nhuận hợp lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam

Quản lý định giá chuyển giao không chỉ là một vấn đề lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong kinh doanh. Các doanh nghiệp tại Việt Nam đã áp dụng các phương pháp quản lý định giá chuyển giao để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro thuế. Việc áp dụng các phương pháp này đã giúp nhiều doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư nước ngoài.

4.1. Tối ưu hóa lợi nhuận thông qua quản lý định giá chuyển giao

Việc áp dụng quản lý định giá chuyển giao hiệu quả giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận. Bằng cách xác định giá trị hợp lý cho hàng hóa và dịch vụ, các doanh nghiệp có thể giảm thiểu chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

4.2. Giảm thiểu rủi ro thuế cho doanh nghiệp

Quản lý định giá chuyển giao cũng giúp các doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro thuế. Bằng cách tuân thủ các quy định về định giá chuyển giao, các doanh nghiệp có thể tránh được các khoản phạt và giảm thiểu chi phí thuế. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.

V. Kết luận và tương lai của quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam

Quản lý định giá chuyển giao tại Việt Nam đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng việc cải thiện quy trình quản lý định giá chuyển giao sẽ giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư nước ngoài. Trong tương lai, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan quản lý để tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp.

5.1. Hướng đi tương lai cho quản lý định giá chuyển giao

Trong tương lai, quản lý định giá chuyển giao cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Các doanh nghiệp cần được hỗ trợ trong việc áp dụng các phương pháp quản lý định giá chuyển giao hiệu quả. Hơn nữa, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp để tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.

5.2. Tầm quan trọng của việc cải thiện quy trình quản lý

Cải thiện quy trình quản lý định giá chuyển giao là rất quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. Việc áp dụng các phương pháp quản lý định giá chuyển giao hiệu quả sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro thuế. Điều này không chỉ có lợi cho doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 11/01/2007, mở ra nhiều cơ hội và thách thức trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Một trong những vấn đề trọng tâm là hoàn thiện chính sách thuế để điều tiết giá chuyển nhượng của các công ty đa quốc gia (MNCs) và tập đoàn đa quốc gia nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu số thuế phải nộp. Giá chuyển giao nội bộ trong các công ty đa quốc gia ngày càng đa dạng và phức tạp, đòi hỏi cơ sở xác định giá phải phản ánh đúng vai trò nghiệp vụ chuyển giao.

Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát thực trạng hoạt động chuyển giá tại các công ty đa quốc gia ở Việt Nam, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý nghiệp vụ định giá chuyển giao phù hợp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 1998 đến 2006, với trọng tâm tại các khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Vĩnh Phúc, Bình Dương. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả quản lý thuế, tăng nguồn thu ngân sách nhà nước và tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết giá chuyển giao (Transfer Pricing Theory): Giá chuyển giao là giá trị được sử dụng trong các giao dịch nội bộ giữa các công ty con và công ty mẹ trong tập đoàn đa quốc gia nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Nguyên tắc giá thị trường (Arm’s Length Principle - ALP): Giá chuyển giao phải tương đương với giá giao dịch độc lập trên thị trường nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong giao dịch nội bộ.
• Mô hình quản lý thuế và rủi ro chuyển giá: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp định giá chuyển giao và các rủi ro liên quan đến gian lận thuế.
• Khái niệm về các phương pháp định giá chuyển giao: So sánh giá giao dịch độc lập (CUP), giá vốn cộng lãi (CP), giá bán lại (RP), phân chia lợi nhuận (PS), và lợi nhuận thuần từ giao dịch (TNMM).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Tổng cục Thuế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo tài chính của các công ty đa quốc gia tại Việt Nam, cùng các văn bản pháp luật liên quan như Thông tư 117/2005/TT-BTC, Thông tư 74 TC/TCT.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính và định lượng, bao gồm khảo sát thực trạng, phân tích số liệu tài chính, so sánh các phương pháp định giá chuyển giao được áp dụng tại Việt Nam và các nước phát triển.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 1998-2006, giai đoạn Việt Nam bắt đầu thu hút mạnh mẽ FDI và có nhiều biến động trong hoạt động chuyển giá.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ trọng giao dịch liên kết cao: Tỷ trọng giao dịch liên kết trong tổng giao dịch của các công ty đa quốc gia tại Việt Nam dao động từ 60% đến 99,5%, cho thấy mức độ phổ biến của chuyển giá trong hoạt động kinh doanh.
2. Hoạt động chuyển giá gây thất thu thuế: Khoảng 31,7% doanh nghiệp FDI báo cáo lỗ, chiếm 8% tổng thu thuế thu nhập doanh nghiệp, phản ánh việc lợi dụng chuyển giá để trốn thuế.
3. Phương pháp định giá chuyển giao đa dạng: Các công ty đa quốc gia áp dụng nhiều phương pháp định giá chuyển giao khác nhau, trong đó phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập (CUP) và phương pháp giá vốn cộng lãi (CP) được sử dụng phổ biến nhất.
4. Thực trạng chuyển giá tại các doanh nghiệp tiêu biểu: Ví dụ tại P&G Việt Nam, sau hai năm hoạt động đã lỗ khoảng 311 tỷ đồng, chi phí quảng cáo và khuyến mãi chiếm tới 35% doanh thu, cho thấy việc nâng giá nguyên vật liệu và chi phí đầu vào để giảm lợi nhuận chịu thuế.
5. Ảnh hưởng tiêu cực đến ngân sách nhà nước: Việc chuyển giá làm giảm thu ngân sách thuế thu nhập doanh nghiệp, gây áp lực lên chính sách thuế và quản lý thuế của Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hiện tượng chuyển giá là do các công ty đa quốc gia tận dụng sự khác biệt về thuế suất giữa các quốc gia, đặc biệt là việc nâng giá đầu vào tại các công ty con ở Việt Nam để giảm lợi nhuận chịu thuế. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn thiếu các quy định pháp lý chặt chẽ và công cụ kiểm soát hiệu quả, dẫn đến việc chuyển giá diễn ra phổ biến và khó kiểm soát. Việc áp dụng các phương pháp định giá chuyển giao theo hướng dẫn của OECD là cần thiết nhưng chưa được thực hiện đồng bộ và hiệu quả tại Việt Nam. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ giao dịch liên kết so với tổng giao dịch, bảng so sánh chi phí và lợi nhuận của các doanh nghiệp FDI tiêu biểu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về chuyển giá: Ban hành các quy định chi tiết về phương pháp định giá chuyển giao, yêu cầu minh bạch thông tin và chế tài xử phạt nghiêm minh đối với hành vi chuyển giá gian lận.
2. Tăng cường năng lực kiểm soát thuế: Đào tạo chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ thuế, áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát giao dịch liên kết, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm các dấu hiệu chuyển giá.
3. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng phương pháp định giá chuẩn: Hướng dẫn doanh nghiệp lựa chọn phương pháp định giá phù hợp, khuyến khích áp dụng nguyên tắc giá thị trường (ALP) để đảm bảo tính công bằng và minh bạch.
4. Tăng cường hợp tác quốc tế: Tham gia các chương trình trao đổi thông tin thuế với các quốc gia khác, học hỏi kinh nghiệm quản lý chuyển giá từ các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản, Úc.
5. Thời gian thực hiện: Các biện pháp trên cần được triển khai đồng bộ trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý thuế và tài chính: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế, kiểm soát chuyển giá và tăng nguồn thu ngân sách.
2. Doanh nghiệp đa quốc gia và FDI: Hỗ trợ hiểu rõ các quy định pháp luật, lựa chọn phương pháp định giá chuyển giao phù hợp, giảm thiểu rủi ro pháp lý.
3. Chuyên gia tư vấn thuế và kế toán: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để tư vấn chính xác cho khách hàng về chuyển giá và các biện pháp quản lý.
4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá về thực trạng và giải pháp quản lý chuyển giá tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển giá là gì và tại sao các công ty đa quốc gia lại thực hiện?
   Chuyển giá là việc các công ty đa quốc gia định giá các giao dịch nội bộ không theo giá thị trường nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thuế. Ví dụ, nâng giá nguyên vật liệu nhập khẩu để giảm lợi nhuận chịu thuế tại nước nhận đầu tư.

2. Phương pháp định giá chuyển giao nào được sử dụng phổ biến nhất tại Việt Nam?
   Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập (CUP) và giá vốn cộng lãi (CP) là hai phương pháp phổ biến nhất, được áp dụng dựa trên hướng dẫn của OECD và phù hợp với đặc thù doanh nghiệp.

3. Việt Nam đã có những quy định pháp luật nào về chuyển giá?
   Thông tư 117/2005/TT-BTC hướng dẫn xác định giá thị trường trong giao dịch liên kết là văn bản pháp lý quan trọng nhất hiện nay, giúp doanh nghiệp và cơ quan thuế áp dụng thống nhất.

4. Chuyển giá ảnh hưởng như thế nào đến ngân sách nhà nước?
   Chuyển giá làm giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, gây thất thu ngân sách. Ví dụ, một doanh nghiệp FDI có thể giảm thuế thu nhập doanh nghiệp hàng triệu USD nhờ nâng giá đầu vào.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định về chuyển giá?
   Doanh nghiệp cần lựa chọn phương pháp định giá phù hợp, lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh, minh bạch thông tin với cơ quan thuế và tuân thủ nguyên tắc giá thị trường (ALP).

Kết luận

• Giá chuyển giao là công cụ quan trọng trong quản lý lợi nhuận và thuế của các công ty đa quốc gia tại Việt Nam.
• Thực trạng chuyển giá tại Việt Nam còn nhiều bất cập, gây thất thu thuế và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh công bằng.
• Các phương pháp định giá chuyển giao theo hướng dẫn của OECD đã được áp dụng nhưng chưa đồng bộ và hiệu quả.
• Cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường năng lực kiểm soát và hợp tác quốc tế để quản lý chuyển giá hiệu quả hơn.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý chuyển giá phù hợp với bối cảnh hội nhập, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các biện pháp quản lý chuyển giá, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách để thích ứng với xu thế toàn cầu hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------------------------ NGUYỄN VŨ NGUYÊN MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NGHIỆP VỤ ĐỊNH GIÁ CHUYỂN GIAO TẠI KHU VỰC KINH TẾ NƯỚC NGOÀI Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2007 Trang 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC MOÄT SOÁ BIEÄN PHAÙP QUAÛN LYÙ NGHIEÄP VUÏ ÑÒNH GIAÙ CHUYEÅN GIAO TAÏI KHU VÖÏC KINH TEÁ NÖÔÙC NGOAØI ÔÛ VIEÄT NAM Môû ñaàu .Trang Chöông I: Nhöõng vaán ñeà lyù luaän veà nghieäp vuï ñònh giaù chuyeån giao vaø chuyeån giaù .1 Coâng ty ña quoác gia vaø nghieäp vuï chuyeån giao noäi boä trong caùc coâng ty ña quoác gia .1 Coâng ty ña quoác gia vaø hoaït ñoäng ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi .2 Nghieäp vuï chuyeån giao noäi boä trong caùc coâng ty ña quoác gia vaø aûnh höôûng cuûa caùc nghieäp vuï naøy ñoái vôùi nöôùc tieáp nhaän chuyeån giao.2 Söï ra ñôøi cuûa giaù chuyeån giao vaø caùc phöông phaùp ñònh giaù chuyeån giao hieän nay.1 Söï ra ñôøi cuûa giaù chuyeån giao .2 Caùc phöông phaùp ñònh giaù chuyeån giao phoå bieán hieän nay .3 Caùc daáu hieäu nhaän bieát vaø aûnh höôûng cuûa vaán ñeà chuyeån giaù taïi Vieät Nam.1 Daáu hieäu nhaän bieát hieän töôïng chuyeån giaù cuûa coâng ty ña quoác gia taïi Vieät Nam.2 Aûnh höôûng cuûa chuyeån giaù ñoái vôùi tình hình kinh teá Vieät Nam.4 Kinh nghieäm quaûn lyù giaù chuyeån giao taïi caùc nöôùc treân theá giôùi vaø baøi hoïc ruùt ra cho Vieät Nam.1 Kinh nghieäm cuûa caùc nöôùc .2 Baøi hoïc ruùt ra cho Vieät Nam. 19 Trang 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Keát luaän chöông I. 22 Chöông II: Thöïc traïng hoaït ñoäng chuyeån giaù cuûa caùc coâng ty ña quoác gia taïi Vieät Nam trong thôøi gian qua .1 Tình hình hoaït ñoäng cuûa coâng ty ña quoác gia taïi Vieät Nam trong thôøi gian qua .1 Hoaït ñoäng ñaàu tö cuûa caùc coâng ty ña quoác gia taïi Vieät Nam.2 Hoaït ñoäng chuyeån giaù cuûa caùc coâng ty ña quoác gia taïi Vieät Nam .2 Nhöõng muïc ñích cuûa caùc coâng ty ña quoác gia khi thöïc hieän chuyeån giaù taïi Vieät Nam.1 Troán thueá thoâng qua chuyeån giaù quoác teá .2 Thoân tính coâng ty noäi ñòa sau khi ñaït muïc tieâu thaâm nhaäp thò tröôøng.3 Moät soá tröôøng hôïp chuyeån giaù tieâu bieåu taïi TP.1 Chuyeån giaù taïi P&G Vieät Nam.2 Chuyeån giaù taïi Coca Cola Chöông Döông.3 Chuyeån giaù taïi Coâng ty lieân doanh nhaø maùy bia Vieät Nam .4 Phaân tích caùc yeáu toá hình thaønh neân giaù chuyeån giao taïi Vieät Nam.5 Moät soá nhaän xeùt ruùt ra veà thöïc traïng chuyeån giaù taïi Vieät Nam.

43 Keát luaän chöông II. 44 Chöông III: Bieän phaùp quaûn lyù giaù chuyeån giao taïi Vieät Nam trong boái caûnh hoäi nhaäp .1 Quan ñieåm cuûa Nhaø Nöôùc trong vieäc ñöa ra caùc quy ñònh ñoái vôùi vaán ñeà chuyeån giaù .2 Thueá TNDN trong cuoäc chieán choáng chuyeån giaù .3 Thueá nhaäp khaåu trong cuoäc chieán choáng chuyeån giaù. 49 Trang 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Caùc giaûi phaùp boå trôï cho vieäc choáng chuyeån giaù.1 Caùc giaûi phaùp nhaèm taêng cöôøng hieäu quaû quaûn lyù khu vöïc FDI .2 Caùc giaûi phaùp nhaèm taêng cöôøng hieäu quaû söû duïng caùc phöông phaùp xaùc ñònh giaù chuyeån giao .3 Naâng cao trình ñoä chuyeân moân nghieäp vuï vaø hieäu quaû coâng vieäc cuûa ñoäi nguõ caùn boä ngaønh thueá vaø caùn boä quaûn lyù trong caùc lieân doanh. 54 Keát luaän chöông III.

56 Trang 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MÔÛ ÑAÀU Chính thöùc laø thaønh vieân thöù 150 cuûa WTO vaøo ngaøy11/01/2007, Vieät Nam ñang ñöùng tröôùc raát nhieàu thaùch thöùc trong boái caûnh hoäi nhaäp. Moät trong nhöõng vaán ñeà ñoù laø phaûi hoaøn thieän chính saùch thueá ñeå ñieàu tieát giaù chuyeån nhöôïng cuûa caùc coâng ty, caùc taäp ñoaøn ña quoác gia. Chuyeån giaù quoác teá laø vaán ñeà tröïc tieáp ñuïng chaïm ñeán vieäc thu thueá cuûa caùc quoác gia khi maø nguoàn voán ñaàu tö xuyeân quoác gia ngaøy caøng taêng. Moät chieác tivi laép raùp taïi Vieät Nam coù theå söû duïng linh kieän saûn xuaát töø nhieàu nöôùc khaùc nhau.

Khi caû daây chuyeàn saûn xuaát nhö vaäy chæ do moät taäp ñoaøn sôû höõu thì seõ daãn ñeán vaán ñeà ñònh giaù noäi boä, töùc laø giaù maø caùc coâng ty lieân keát trong cuøng taäp ñoaøn “baùn” haøng hoùa hay dòch vuï cho nhau. Muïc tieâu laø nhaèm naâng giaù ñaàu vaøo ôû nhöõng nöôùc coù thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp cao nhaèm laøm giaûm lôïi nhuaän, töø ñoù giaûm thieåu soá thueá phaûi noäp. Beân caïnh ñoù, hoï seõ ñònh chi phí ñaàu vaøo thaáp ôû nhöõng nöôùc coù thueá suaát thaáp hôn ñeå taêng lôïi nhuaän. Tuy nhieân, ñònh giaù chuyeån giao cuõng laø moät vaán ñeà teá nhò vaø phöùc taïp vì caùc chuyeån giao noäi boä treân thò tröôøng ngaøy caøng ña daïng.

Do vaäy, cô sôû ñeå xaùc ñònh giaù caû trong nghieäp vuï chuyeån giao coù phaûn aùnh ñuùng giaù trò cuûa nghieäp vuï chuyeån giao hay khoâng laø moät vieäc laøm khoù khaên. Ngoaøi ra, caùc thoâng tin ñeå so saùnh, cô sôû kieåm soaùt ñaùnh giaù khoâng phaûi luùc naøo cuõng coù saün ôû möùc chaáp nhaän ñöôïc ñeå ñöa ra nhöõng phaùn quyeát hôïp lyù. Töø thöïc tieãn neâu treân, toâi quyeát ñònh choïn ñeà taøi: “Moät soá bieän phaùp quaûn lyù nghieäp vuï ñònh giaù chuyeån giao taïi khu vöïc kinh teá nöôùc ngoaøi ôû Vieät Nam” Muïc tieâu cuûa ñeà taøi laø nhaèm nghieân cöùu veà thöïc teá tình hình chuyeån giaù taïi Vieät Nam hieän nay vaø töø ñoù ñöa ra nhöõng giaûi phaùp thích hôïp, ñaëc bieät laø giaûi phaùp veà hoaøn thieän heä thoáng thueá suaát thueá nhaäp khaåu nhaèm haïn cheá vieäc ñònh giaù chuyeån giao vôùi muïc ñích traùnh thueá cuûa caùc coâng ty ña quoác gia. Trang 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHÖÔNG I: NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ LYÙ LUAÄN VEÀ NGHIEÄP VUÏ ÑÒNH GIAÙ CHUYEÅN GIAO VAØ CHUYEÅN GIAÙ 1.

Coâng ty ña quoác gia vaø nghieäp vuï chuyeån giao noäi boä trong caùc coâng ty ña quoác gia 1. Coâng ty ña quoác gia vaø hoaït ñoäng ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi Döôùi giaùc ñoä toå chöùc saûn xuaát, coâng ty ña quoác gia (MNC – multinational corporation) ñöôïc hieåu laø chuû theå cuûa quaù trình saûn xuaát mang tính quoác teá, khi quaù trình naøy coù theå dieãn ra ôû moät nöôùc, nhöng laïi do moät coâng ty coù truï sôû ôû nöôùc khaùc kieåm soaùt. Theo caùch hieåu ñoù, coâng ty ña quoác gia coøn ñöôïc goïi laø coâng ty xuyeân quoác gia (TNC – transnational corporation). Noùi roäng hôn, coâng ty ña quoác gia laø coâng ty coù truï sôû ôû moät nöôùc nhöng kieåm soaùt caû caùc taøi saûn vaø caùc hoaït ñoäng saûn xuaát ôû moät hoaëc nhieàu nöôùc khaùc beân ngoaøi.

Ngaøy nay, vôùi quaù trình toaøn caàu hoùa ñang ngaøy caøng môû roäng, khi caùc hoaït ñoäng saùp nhaäp vaø mua laïi dieãn ra heát söùc maïnh meõ vaø ña daïng, coâng ty ña quoác gia ñaõ trôû thaønh moät hình thaùi sôû höõu vaø toå chöùc saûn xuaát phoå bieán treân theá giôùi. Theo soá lieäu thoáng keâ quoác teá do UNCTAD coâng boá, treân theá giôùi hieän coù tôùi 60.000 coâng ty ña quoác gia (coâng ty meï) vôùi khoaûng treân 500.000 chi nhaùnh (coâng ty con) treân khaép caùc chaâu luïc. Moät phaàn ñeå khai thaùc lôïi theá so saùnh (veà nguoàn nguyeân lieäu hay nhaân löïc, veà thò tröôøng hay cô sôû haï taàng, …) ôû caùc quoác gia vaø vuøng ñòa lyù khaùc nhau, moät phaàn nhôø caùc tieán boä vöôït baäc trong thoâng tin – lieân laïc vaø giao thoâng – vaän taûi, ngaøy nay, quaù trình saûn xuaát ñaõ ñöôïc quoác teá hoùa ôû möùc ñoä raát cao. Coù leõ khoâng coøn moät saûn phaåm kyõ thuaät cao naøo, thaäm chí caû nhöõng saûn phaåm giaûn ñôn, ñöôïc saûn xuaát hoaøn chænh töø khaâu ñaàu ñeán khaâu cuoái trong laõnh thoå cuûa moät quoác gia.

Luùc ñaàu, söï phaân coâng lao ñoäng quoác teá môùi naøy (ñöôïc nhieàu nhaø nghieân cöùu goïi laø “phaân ñoaïn saûn xuaát” – production fragmentation) xuaát hieän trong moät soá ngaønh haøng tieâu duøng, nhö ñoà chôi treû em, haøng deät may, giaøy deùp; sau ñoù chuyeån maïnh sang coâng nghieäp oâ toâ, maùy tính vaø linh kieän, vaø ngay caû trong coâng nghieäp haøng khoâng. Ñeán nay, ñaõ coù theå quan saùt thaáy quaù trình naøy cuõng ñang dieãn ra raát maïnh trong lónh vöïc dòch vuï, nhaát laø trong thöông maïi. Trong quaù trình quoác teá hoùa ñoù, noåi leân vai troø ñaëc bieät cuûa caùc MNC vaø taùc ñoäng cuûa chuùng ñoái vôùi hoaït ñoäng ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi (FDI) toaøn caàu. Baûn thaân vieäc caùc coâng ty ña quoác gia toå chöùc hoaït ñoäng saûn xuaát – kinh doanh treân laõnh thoå nhieàu quoác gia töï noù ñaõ keùo theo doøng luaân chuyeån FDI, vì voán cuûa coâng ty meï ñaàu tö vaøo coâng ty con ñaët taïi moät nöôùc khaùc ñöôïc xem nhö laø FDI.

Nghieân cöùu söï vaän ñoäng cuûa neàn kinh teá theá giôùi, caùc nhaø nghieân cöùu ñaõ ñi ñeán nhaän ñònh raèng: neáu FDI laø moät trong nhöõng ñoäng löïc quan troïng nhaát taïo neân vaø thuùc ñaåy quaù trình toaøn caàu hoùa trong nhöõng thaäp nieân vöøa qua, thì ñeán thôøi Trang 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ñieåm hieän nay, chính caùc MNC laø nguoàn nuoâi döôõng vaø löïc ñaåy cuûa FDI. Soá lieäu thoáng keâ quoác teá cho thaáy, caùc coâng ty MNC chieám tôùi 25% giaù trò cuûa neàn saûn xuaát toaøn caàu, 65% kim ngaïch thöông maïi quoác teá, 90% coâng ngheä cao vaø 70% ñaàu tö nöôùc ngoaøi Toång giaù trò taøi saûn cuûa 500 coâng ty lôùn nhaát theá giôùi naêm 1997 laø 34. Nhö vaäy, quy moâ trung bình cuûa moät coâng ty meï trong soá naøy laø hôn 66 tyû USD. Theo soá lieäu cuûa taïp chí Fortune, caùc coâng ty MNC hoaït ñoäng chuû yeáu trong 44 nhoùm ngaønh kinh teá – kyõ thuaät.

Quy moâ trung bình cuûa coâng ty meï trong caùc ngaønh naøy raát khaùc nhau, chaúng haïn, trong ngaønh ngaân haøng (thöông maïi vaø tieát kieäm) laø 248 tyû USD, coâng nghieäp oâ toâ laø 47 tyû USD, ñieän töû vaø thieát bò ñieän – 38,4 tyû USD, vieãn thoâng – 39,5 tyû USD. Toång thu nhaäp cuûa 500 coâng ty lôùn nhaát theá giôùi naêm 1996 laø 11.436 tyû USD, coøn toång giaù trò saûn löôïng cuûa caùc chi nhaùnh laø 2. Nhieàu nghieân cöùu cuûa caùc nhaø nghieân cöùu quoác teá ñaõ neâu roõ nhöõng lôïi ích maø coâng ty MNC coù theå mang ñeán cho caùc ñoái taùc, nhaát laø ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån, thoâng qua hoaït ñoäng FDI. Tröôùc heát, nhôø tieàm löïc taøi chính huøng maïnh, caùc döï aùn do coâng ty ña quoác gia trieån khai thöôøng laø nhöõng döï aùn coù quy moâ voán lôùn, ñi lieàn vôùi coâng ngheä cao.

Ngöôøi ta cuõng noùi nhieàu ñeán taùc ñoäng lan toûa cuûa coâng ty MNC ñoái vôùi doanh nghieäp nöôùc chuû nhaø, thoâng qua caùc moái lieân keát. Taùc ñoäng lan toûa naøy ñöôïc theå hieän treân ba khía caïnh. Thöù nhaát vaø quan troïng nhaát laø chuyeån giao coâng ngheä.