phần mở đầu, luận văn có kết cấu gồm 04 chƣơng cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm về quản lý dịch vụ thẻ tại Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng quản lý dịch vụ thẻ tại Vietcombank Hải Dƣơng. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý dịch vụ thẻ tại Vietcombank Hải Dƣơng.
3 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ QUẢN LÝ DỊCH VỤ THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thế giới, các hình thức giao lƣu trao đổi hàng hoá giữa các ngành nghề, giữa các quốc gia trên thế giới ngày càng đa dạng, phức tạp và trên một quy mô lớn từ đó các hình thức tiền tệ của các ngân hàng cũng phát triển đa dạng để phục vụ cho nhu cầu thanh toán, cất trữ trong xã hội hiện nay. Cũng trong giai đoạn này cả thế giới cũng đón nhận những thành tựu rất quan trọng ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Đặc biệt là sự ra đời của công nghệ tin học đã tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng và các tổ chức tín dụng trong việc đƣa ra và hoàn thiện các phƣơng thức thanh toán của mình.
Trong đó phải kể đến sự ra đời và phát triển của thẻ ngân hàng đƣợc nói đến nhƣ một công cụ thanh toán hiện đại thông dụng trong thời đại ngày nay. Năm 1949 một doanh nhân ngƣời Mỹ tên là Frank Mc Namara đã sáng chế ra chiếc thẻ đầu tiên mang tên Dinners Club khởi đầu cho một loại các thẻ ra đời sau này nhƣ Amex (American Express) ra đời năm 1958, Bank American; Sau này là thẻ Visa phát hành năm 1960, JCB xuất hiện ở Nhật năm 1961, Master Card ra đời năm 1966 với tên Master Charge do hội ngân hàng ICA phát hành thông qua các thành viên trên thế giới. Mặc dù ra đời đã khá lâu nhƣng vì với chức năng và công dụng của từng loại thẻ của từng ngân hàng là khác nhau nên chƣa có một định nghĩa chung nhất cho thẻ của ngân hàng. Về tổng quát có thể hiểu nhƣ sau: “Thẻ ngân hàng là phƣơng tiện thanh toán không dùng tiền mặt do ngân hàng phát hành, thẻ cấp cho khách hàng sử dụng để thanh toán tiền hàng hoá dịch vụ hoặc rút tiền mặt tại các máy rút tiền tự động hay các ngân hàng đại lý trong phạm vi số dƣ tài khoản tiền gửi hoặc hạn mức tín dụng 4 z đƣợc ký giữa ngân hàng phát hành thẻ và chủ thẻ.
Hóa đơn thanh toán thẻ chính là giấy nhận nợ của chủ thẻ đối với cơ sở chập nhận thẻ (theo quyết định số 371/1999/QĐ – NHNN). Thực hiện nghiên cứu đề tài này, tác giả đã đọc và nghiên cứu một số nguồn tài liệu sauđây: Luận án “Phát triển dịch vụ thẻ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam” của TS. Vũ Văn Thực (11-12/2012) đăng trên Tạp chí phát triển và hội nhập. Nội dung của nghiên cứu này đã trình bảy khá rõ về thực trạng dịch vụ thẻ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.
Trên cơ sở những nguyên nhân tồn tại, tác giả đã đề ra một số giải pháp để phát triển dịch vụ thẻ tại Agribank cụ thể nhƣ: đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ thẻ; Tăng cƣờng đầu tƣ cơ sở vật chất kỹ thuật; Chính sách phí phát hành; Tăng cƣờng công tác tiếp thị quảng cáo….Tuy nhiên, do sản phẩm dịch vụ thẻ của ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam phát hành muộn hơn những ngân hàng khác nhƣ Vietcombank, Vietinbank, ngân hàng ACB…vì vậy các giải pháp mà tác giả đƣa ra chƣa thực sự phù hợp với tình hình phát triển dịch vụ thẻ của ngân hàng giai đoạn bấy giờ. Đề tài nghiên cứu “Định hướng phát triển Thẻ thanh toán trong nền kinh tế Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Bích Hạnh (2008) đăng trên Tạp chí công nghệ ngân hàng số 68. Trong đề tài này tác giả đã đề cập về sự cần thiết của thẻ thanh toán trong xã hội hiện đại, đánh giá những kết quả đạt đƣợc về phát triển dịch vụ thẻ. Trên cơ sở định hƣớng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tác giả đã đề xuất các giải pháp phát triển thẻ thanh toán ở Việt Nam.
Bên cạnh những vấn đề đƣợc giải quyết, đề tài vẫn còn những tồn tại: Đề tài nghiên cứu đã đƣợc thực hiện trong những năm trƣớc nên không còn phù hợp với điều kiện hiện tại do có nhiều thay đổi trong các chính sách chung. Luận văn thạc sĩ “Giải pháp phát triển dịch vụ thẻ tại Chi nhánh ngân hàng Đầu tư và Phát triển Gia Lai” của tác giả Trần Công Sơn (2013). Đề tài đã đi sâu giải quyết những nội dung: hệ thống hóa các vấn đề lý luận chung về phát triển dịch 5 z vụ thẻ ngân hàng, làm rõ nội dung và các tiêu chí phát triển dịch vụ thẻ, đồng thời tác giả tập trung phân tích thực trạng phát triển dịch vụ thẻ tại chi nhánh qua đó đánh giá đƣợc những kết quả, những hạn chế trong công tác này. Với những hạn chế mà Chi nhánh còn tồn tại, tác giả đã nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm khắc phục hạn chế cũng nhƣ phát triển hoạt động kinh doanh thẻ tại Chi nhánh ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển GiaLai.
Mặc dù, luận văn đã nêu rất cụ thể những vấn đề trong nội dung đề tài cần nghiên cứu song do tác giả thực hiện đề tài nghiên cứu ở một chi nhánh ngân hàng thuộc một tỉnh tƣơng đối khó khăn của miền Nam nên nó không thích hợp để áp dụng vào nghiên cứu đối với mặt bằng chung của các tỉnh trên cả nƣớc. Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh “Phát triển hoạt động kinh doanh thẻ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam” của tác giả Đỗ Quang Thạch(2012). Đề tài đã giải quyết đƣợc những nội dung sau: Nêu ra những lý luận chung nhƣ: khái niệm, tiện ích, rủi ro của dịch vụ thẻ, phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động kinh doanh thẻ của NHTM. Đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ kinh doanh thẻ tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam để cung cấp dịch vụ tốt hơn cho khách hàng, tạo sự hài lòng và tin cậy, củng cố duy trì và phát triển thị phần thẻ tại địa phƣơng.
Tuy nhiên đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động kinh doanh thẻ quốc tế đặc biệt là thẻ tín dụng, không phù hợp với thực trạng và tồn tại của Vietcombank Hải Dƣơng. Luận văn Thạc sĩ “Phát triển dịch vụ thẻ tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thủ Đức” của tác giả Trần Thu Thảo (2013). Đề tài đã giải quyết đƣợc những nội dung sau: nêu ra những lý luận chung nhƣ khái niệm, đặc điểm, chủ thể tham gia, quy trình phát hành thẻ ngân hàng. Phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh thẻ tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thủ Đức, bao gồm thực trạng về xác định nhiệm vụ, mục tiêu kinh doanh thẻ trong những năm gần đây, thực trạng về phân đoạn thị trƣờng, lựa chọn thị trƣờng mục tiêu và triển khai các chiến lƣợc kinh doanh thẻ.
Trên cơ sở đó nêu ra những ý kiến đánh giá của khách hàng 6 z về dịch vụ thẻ và đánh giá của chính tác giả về những thành công đạt đƣợc cũng nhƣ những tồn tại của hoạt động phát triển dịch vụ thẻ hiện tại của Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thủ Đức. Tuy nhiên đề tài vẫn còn tồn tại: tập trung nghiên cứu, phân tích và đƣa ra các giải pháp để phát triển dịch vụ thẻ quốc tế, ít đề cập đến thẻ nội địa. Đề tài nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thủ Đức, khác địa bàn hoạt động kinh doanh nên không áp dụng trực tiếp vào thực trạng hoạt động và những tồn tại ở Vietcombank Hải Dƣơng. Bài viết “Những vấn đề cơ bản về dịch vụ thẻ tại ngân hàng thương mại” của tác giả Hoàng Trọng Cầu (2013) đăng trên kỹ thuật viễn thông.
Bài viết đã trình bày cụ thể những vấn đề cần quan tâm, nghiên cứu đối với lĩnh vực kinh doanh thẻ của các ngân hàng thƣơng mại nhƣ vai trò, khái niệm, xu hƣớng phát triển… Tuy nhiên, nội dung bài viết mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu trên cơ sở lý thuyết mà chƣa áp dụng vào thực tiến hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại hiện nay. Bài viết “Quản lý dịch vụ thẻ - hoạt động cần thiết của các ngân hàng thương mại” của tác giả Bùi Minh Quang (2014) đăng trên tạp chí ngân hàng só 16. Bài viết đã nhấn mạnh sự cần thiết của hoạt động quản lý dịch vụ thẻ của tất cả các ngân hàng thƣơng mại. Bài viết cũng đề xuất vấn đề các ngân hàng nên tách biệt bộ phận quản lý dịch vụ thẻ với bộ quận quản lý tín dụng.
Mặc dù, những vấn đề đƣợc nêu lên trong bài viết khá đầy đủ và sâu sắc song bài viết chƣa nêu đƣợc cụ thể thực trạng quản lý dịch vụ thẻ tại các ngân hàng thƣơng mại trong điều kiện phát triển ngày nay. Luận văn thạc sĩ “Quản lý rủi ro dịch vụ thẻ tại Sở giao dịch – ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam” của tác giả Bùi Minh Hà (2014). Nội dung luận văn đã nêu khá đầy đủ về cơ sở lý luận cũng nhƣ thực trạng và các giải pháp cần thực hiện để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro dịch vụ thẻ tại Sở giao dịch - ngân hàng thƣơng mại cổ phần công thƣơng Việt Nam. Song bên cạnh những mặt đạt đƣợc thì luận văn vẫn còn tồn tại hạn chế đó là tác giả mới chỉ đề cập đến nội dung quản lý rủi ro của dịch vụ thẻ mà nội dung này chỉ là một phần nhỏ nằm trong nội dung quản lý thẻ của các ngân hàng thƣơng mại.
7 z Tóm lại còn nhiều công trình, bài viết khác liên quan tới vấn đề phát triển dịch vụ thẻ, nhƣng do mục đích nghiên cứu, phƣơng pháp tiếp cận và hạn chế về nguồn tài liệu, thời gian nên tác giả chỉ khảo sát đƣợc một số công trình, bài viết nhƣ đã nêu ở trên. Nhìn chung các công trình, bài viết nghiên cứu đã đƣa ra những lý luận cơ bản về phát triển dịch vụ thẻ.