Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục của tác giả Tống Quốc Bình với đề tài "Quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an" thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục (mã số: 9.14 / 9140114), được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2023 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Xuân Thanh và PGS.TS Dương Hải Hưng.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII đã xác định nhiệm vụ đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Thực hiện Nghị định số 18/2010/NĐ-CP của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức và Thông tư số 32/2011/TT-BCA của Bộ Công an quy định chế độ học tập, bồi dưỡng thường xuyên trong lực lượng Công an nhân dân (CAND), công tác bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, chỉ huy được đặt ra như một yêu cầu bắt buộc nhằm chuẩn hóa chức danh.

Trong lực lượng CAND, các chức danh lãnh đạo, chỉ huy không đào tạo tập trung dài hạn theo mô hình trường lớp ban đầu mà hình thành qua quá trình công tác, rèn luyện thực tiễn và được bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ trước hoặc sau khi quy hoạch. Thực tế trước đây cho thấy hoạt động bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy còn mang tính tự phát, chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa đào tạo và sử dụng, chưa bám sát tiêu chuẩn chức danh và yêu cầu vị trí việc làm. Khoảng trống đặt ra là cần xây dựng cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng toàn diện và đề xuất hệ thống biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhóm đối tượng này tại các học viện, trường đại học CAND.

Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu

  • Mục tiêu nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an, luận án đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng trong giai đoạn hiện nay.
  • Giả thuyết khoa học: Công tác quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy ở các cơ sở giáo dục đại học của Bộ Công an đã được tiến hành thường xuyên nhưng vẫn còn những hạn chế về nội dung chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức, điều kiện cơ sở vật chất và việc gắn kết kết quả với thực tiễn nhu cầu người học. Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý bồi dưỡng phù hợp với thực tiễn thì chất lượng bồi dưỡng đội ngũ này sẽ được nâng cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an.
  2. Đánh giá thực trạng bồi dưỡng và thực trạng quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng ở các cơ sở giáo dục đại học của Bộ Công an.
  3. Đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an.
  4. Tổ chức thử nghiệm nhằm khẳng định tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý bồi dưỡng đã đề xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Khách thể nghiên cứu: Hoạt động bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an.
  • Đối tượng nghiên cứu: Quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an.
  • Phạm vi địa bàn: 05 cơ sở giáo dục đại học thuộc Bộ Công an gồm: Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện Chính trị Công an nhân dân, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân.
  • Khách thể điều tra: Lãnh đạo các đơn vị, cán bộ quản lý đào tạo, giảng viên và học viên tại 05 cơ sở giáo dục đại học nêu trên.
  • Phạm vi thời gian: Số liệu và thực tiễn khảo sát được thu thập từ năm 2018 đến năm 2021.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Tác giả phân loại các nghiên cứu nước ngoài theo hai nhóm chính:

  1. Nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng và phát triển năng lực lãnh đạo chung: Ken Blanchard và Mark Miller nghiên cứu bí quyết quản lý và điều hành của các nhà lãnh đạo tầm cỡ; Lorin Woolfe phân tích các bài học nghệ thuật lãnh đạo qua trường hợp điển hình; Fernandez khảo sát kinh nghiệm của 20 nhà lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế tại Trung Quốc; Max Landsberg làm rõ các công cụ lãnh đạo và khả năng rèn luyện kỹ năng chỉ huy; Warren Bennis nhấn mạnh quan điểm học tập suốt đời để trở thành lãnh đạo; John C. Maxwell định nghĩa lãnh đạo là sự tạo ảnh hưởng và phân tích các nguyên tắc lãnh đạo thực hành; Warren Blank xác định 108 kỹ năng của người lãnh đạo; Chris Clarke-Epstein tổng kết 78 câu hỏi trọng tâm cải thiện hiệu lực quản trị.
  2. Nghiên cứu về quản lý đào tạo, bồi dưỡng lực lượng Cảnh sát và An ninh: Russell W. Glenn nghiên cứu chương trình bồi dưỡng kiến thức quản lý hành chính cho lực lượng cảnh sát cộng đồng tại Mỹ; Gary Cordner, Jack McDevitt và Dennis Rosenbaum khảo sát công tác đào tạo cảnh sát giai đoạn 2010–2011 tại 07 trung tâm cảnh sát bang ở Mỹ; chương trình Land Management Police Training (LMPT) của Mỹ chuẩn hóa kỹ năng can thiệp nghiệp vụ và xử lý tình huống; mô hình đào tạo 4 giai đoạn cho thanh tra cảnh sát tại Singapore và Pháp; Milton Kelly (Úc) nghiên cứu tác động của bồi dưỡng kỹ năng xử lý khủng hoảng; Wang Yanji chủ biên giáo trình Khoa học Công an của Trường Đại học CAND Trung Quốc (CPPSU, 2005); James Vadackumchery (2003) và Tim Newburn (2008) tại Vương quốc Anh hệ thống hóa tổ chức bộ máy và phát triển nhân lực cảnh sát qua đào tạo, bồi dưỡng.

Các hướng nghiên cứu trong nước

  1. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức và cán bộ quản lý: Nguyễn Vĩnh Thanh (nâng cao chất lượng cán bộ lãnh đạo cấp huyện); Tần Xuân Bảo (kinh nghiệm đào tạo cán bộ lãnh đạo tại TP. Hồ Chí Minh); Nguyễn Bá Dương (kỹ năng giao tiếp của cán bộ lãnh đạo); Ngô Thành Can (2002, giải pháp đào tạo bồi dưỡng công chức hành chính); Phan Huy Đường (lãnh đạo khu vực công); Trần Đình Hoan (đánh giá, quy hoạch, luân chuyển cán bộ); Đỗ Trọng Hùng (đội ngũ cán bộ cơ sở miền núi); Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Thu Huyền (2004, hệ thống công vụ và cải cách quốc tế); Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm (luận cứ nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ); Bùi Văn Nhơn, Vũ Văn Hiền, Lê Thị Vân Hạnh, Đỗ Minh Cương, Nguyễn Viết Lộc, Nguyễn Văn Hạ về đào tạo công chức theo vị trí việc làm; Bùi Thị Thu Hương (quản lý chất lượng đào tạo theo TQM); Nguyễn Kiều Oanh (bồi dưỡng giảng viên theo CDIO); Nguyễn Duy Hưng (quản lý chất lượng bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục); Lại Đức Vượng, Vũ Thanh Xuân (2012), Nguyễn Hữu Tám (2010) về đội ngũ giảng viên và bồi dưỡng theo vị trí việc làm.
  2. Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ trong lực lượng Công an nhân dân: Trịnh Văn Đãi (1997) đánh giá thực trạng đào tạo lại và bồi dưỡng thường xuyên trong CAND; Nguyễn Đăng Sáu (1999) nghiên cứu giải pháp bồi dưỡng chức danh trong CAND; Nguyễn Văn Tiến (2002) nghiên cứu đào tạo bồi dưỡng cán bộ phục vụ xây dựng lực lượng giai đoạn 2001–2010 (thuộc đề tài KX07-09); Bùi Minh Giám (2003) nghiên cứu đào tạo bồi dưỡng cán bộ cảnh sát trại giam; Nguyễn Duy Thu (2008) phân tích quản lý công tác đào tạo lại và bồi dưỡng nghiệp vụ lực lượng Cảnh sát nhân dân.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Tổng quan cho thấy các công trình trước đây tập trung vào bồi dưỡng công chức nói chung hoặc bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên ngành từng lực lượng riêng lẻ. Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu và hệ thống về quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an theo chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo, chỉ huy.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khái niệm công cụ

  • Quản lý: Luận án tiếp thu quan điểm chức năng của Henry Fayol (kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra), các định nghĩa của Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo (2012) và Trần Kiểm (khoa học quản lý giáo dục), xác định quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu với hiệu quả cao nhất.
  • Bồi dưỡng: Dựa trên định nghĩa của UNESCO, Từ điển Giáo dục học và Lê Minh Quân, bồi dưỡng là quá trình cập nhật, bổ sung kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ và thái độ nghề nghiệp cho người đã qua đào tạo ban đầu nhằm đáp ứng yêu cầu công việc.
  • Lãnh đạo và chỉ huy: Luận án phân tích thuật ngữ theo Từ điển Bách khoa quân sự Việt Nam và công trình của nhóm tác giả Nguyễn Xuân Yêm, Nguyễn Văn Cảnh, Bùi Minh Giám, Nguyễn Đức Chung, Lê Hoài Nam (2015). Lãnh đạo mang tính định hướng, đường lối ở tầm vĩ mô; chỉ huy là sự điều khiển trực tiếp, khẩn trương, có tính mệnh lệnh tuyệt đối ở tầm vi mô. Trong CAND, hai hoạt động này gắn kết hữu cơ và được gọi chung là công tác lãnh đạo, chỉ huy.
  • Cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy: Xác định theo Hướng dẫn số 15-HD/BTCTW của Ban Tổ chức Trung ương, là nguồn cán bộ được phát hiện sớm để chuẩn bị về phẩm chất, năng lực đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng (Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng, Trưởng/Phó Công an quận, huyện, thị xã, Giám thị/Phó Giám thị trại giam, Trung đoàn trưởng/Phó Trung đoàn trưởng và tương đương).
  • Quản lý bồi dưỡng chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng: Tiếp thu định nghĩa của Trịnh Văn Đãi, Đặng Xuân Hải, Nguyễn Tiến Đạo, là chuỗi tác động có tổ chức bao gồm các khâu: khảo sát nhu cầu, lập kế hoạch, quản lý mục tiêu - nội dung - phương pháp, quản lý hoạt động dạy và học, quản lý điều kiện bảo đảm và kiểm tra, đánh giá.

Khung tiếp cận nghiên cứu

Luận án vận dụng 5 cách tiếp cận phương pháp luận:

  1. Tiếp cận hệ thống: Xem xét hoạt động bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng như một hệ thống cấu trúc gồm các thành tố mục tiêu, nội dung, phương pháp, giảng viên, học viên, điều kiện bảo đảm có quan hệ biện chứng.
  2. Tiếp cận nội dung kết hợp chức năng quản lý: Quản lý các thành tố giáo dục thông qua chu trình kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá.
  3. Tiếp cận chuẩn hóa: Căn cứ vào tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng trong CAND để định hướng nội dung và đánh giá kết quả bồi dưỡng.
  4. Tiếp cận năng lực: Tập trung bồi dưỡng phẩm chất chính trị, năng lực quản lý chung và năng lực chuyên biệt của người chỉ huy công an.
  5. Tiếp cận thực tiễn: Xuất phát từ kết quả khảo sát thực tế tại các học viện, trường đại học CAND để xây dựng biện pháp quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp văn kiện của Đảng, Nhà nước, Bộ Công an, các giáo trình, tài liệu chuyên khảo về quản lý giáo dục, khoa học lãnh đạo chỉ huy và đào tạo cán bộ.
  • Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
    • Điều tra bằng bảng hỏi: Xây dựng các phiếu khảo sát dành cho 4 nhóm khách thể (lãnh đạo đơn vị, cán bộ quản lý đào tạo, giảng viên, học viên).
    • Phỏng vấn sâu và tọa đàm: Trao đổi với các nhà quản lý, lãnh đạo chủ chốt ở các đơn vị trực thuộc Bộ Công an.
    • Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến các chuyên gia quản lý giáo dục và lãnh đạo công an để hoàn thiện hệ thống biện pháp.
    • Phương pháp khảo nghiệm: Khảo sát mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất.
  • Phương pháp thống kê toán học: Tính toán điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn, kiểm định tương quan giữa mức độ cần thiết và khả thi nhằm xử lý số liệu điều tra.
  • Phương pháp thử nghiệm sư phạm: Tổ chức áp dụng thử nghiệm biện pháp đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng trên nhóm đối tượng cụ thể để so sánh chỉ báo năng lực trước và sau thử nghiệm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận của đề tài, làm rõ các đặc điểm nghề nghiệp, mục tiêu, chương trình, phương pháp và quy trình quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng trong CAND.

  • Đặc trưng đối tượng: Cán bộ quy hoạch cấp phòng là lực lượng nòng cốt, cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, nắm vững pháp luật, có năng lực tham mưu, chỉ huy tác chiến, quản lý điều hành đơn vị và ứng xử theo chuẩn mực kỷ luật vũ trang.
  • Mục tiêu và yêu cầu: Cập nhật kiến thức chính trị - xã hội, nghiệp vụ, pháp luật, khoa học lãnh đạo chỉ huy; rèn luyện kỹ năng tham mưu, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra giám sát và quản lý nhân sự.
  • Khung chương trình và thời lượng chuẩn: Toàn khóa học được thiết kế trong 08 ngày (thực học 06 ngày = 48 tiết, 01 ngày nghiên cứu thực tế, 0,5 ngày khai giảng/bế giảng, 0,5 ngày kiểm tra/thu hoạch).
STT Khối kiến thức bồi dưỡng Thời gian (Ngày) Thời lượng (Tiết)
1 Những vấn đề mới trong lĩnh vực chính trị và pháp luật 1,5 12
2 Những vấn đề mới trong lĩnh vực lãnh đạo, quản lý và xây dựng lực lượng CAND 1,5 12
3 Những vấn đề mới trong lĩnh vực hoạt động nghiệp vụ Công an 3,0 24
Tổng Thời lượng thực học toàn khóa 6,0 48
  • Nội dung chu trình quản lý: Khảo sát nhu cầu bồi dưỡng (vận dụng phân tích SWOT); lập kế hoạch bồi dưỡng; quản lý xây dựng mục tiêu và nội dung chương trình; quản lý phương pháp dạy học; quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên và hoạt động học tập của học viên; quản lý các điều kiện đảm bảo (cơ sở vật chất, tài liệu, kinh phí); kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.
  • Các yếu tố ảnh hưởng: Phân tích yếu tố chủ quan (nhận thức của lãnh đạo, năng lực đội ngũ quản lý đào tạo, trình độ giảng viên, động cơ học tập của học viên) và yếu tố khách quan (chủ trương chính sách, môi trường thực tiễn công tác công an, cơ chế phân cấp quản lý và nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất).

Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an

Chương 2 trình bày kinh nghiệm quốc tế, giới thiệu thực tế 05 cơ sở giáo dục đại học CAND và công bố các kết quả khảo sát thực trạng bồi dưỡng cũng như quản lý bồi dưỡng giai đoạn 2018–2021.

  • Khái quát 05 cơ sở khảo sát: Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện Chính trị CAND, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND.
  • Thực trạng hoạt động bồi dưỡng:
    • Về nhận thức và mục tiêu: Học viên và cán bộ quản lý đều đánh giá cao sự cần thiết của việc bồi dưỡng chức danh trước khi bổ nhiệm; việc thực hiện các mục tiêu chính trị, nghiệp vụ đạt mức khá.
    • Về nội dung, chương trình: Chương trình đã bám sát 3 khối kiến thức quy định nhưng còn thiên về lý thuyết chung, thiếu các tình huống nghiệp vụ thực tế chuyên sâu cho từng hệ lực lượng.
    • Về phương pháp và hình thức: Phương pháp thuyết trình vẫn chiếm ưu thế; các hình thức thảo luận chuyên đề, xêmina, giải quyết bài tập tình huống thực tế và ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng đều.
    • Về kiểm tra, đánh giá: Hình thức đánh giá chủ yếu dựa vào viết bài thu hoạch cuối khóa; việc đánh giá năng lực thực hành và kỹ năng xử lý tình huống chỉ huy còn hạn chế.
  • Thực trạng quản lý bồi dưỡng:
    • Khâu khảo sát nhu cầu chưa được thực hiện định kỳ và có hệ thống; việc lập kế hoạch bồi dưỡng đôi khi còn bị động theo chỉ tiêu phân bổ.
    • Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên và học tập của học viên có nhiều cố gắng nhưng chưa kiểm soát chặt chẽ việc gắn kết bài giảng với thực tế công tác chiến đấu.
    • Quản lý cơ sở vật chất, giáo trình tài liệu chuyên khảo và kinh phí phục vụ các lớp bồi dưỡng còn gặp nhiều khó khăn, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới.
  • Những hạn chế chính được chỉ ra:
    • Nội dung chương trình chậm cập nhật các vấn đề mới phát sinh trong an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao.
    • Đội ngũ giảng viên kiêm nhiệm, báo cáo viên thực tế là lãnh đạo các Cục, đơn vị nghiệp vụ chưa có nhiều thời gian đầu tư cho phương pháp sư phạm.
    • Cơ chế phối hợp giữa các học viện, trường đại học CAND và công an các đơn vị, địa phương trong quản lý học viên và đánh giá sau bồi dưỡng chưa chặt chẽ.

Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an

Chương 3 xác định các nguyên tắc chỉ đạo và đề xuất hệ thống 07 biện pháp quản lý, kèm theo kết quả khảo nghiệm và thử nghiệm thực tế.

  • 05 nguyên tắc đề xuất biện pháp:

    1. Nguyên tắc đảm bảo tính Đảng (quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng về xây dựng lực lượng CAND).
    2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học (tuân thủ quy luật quản lý giáo dục và khoa học lãnh đạo chỉ huy).
    3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ (tác động toàn diện đến các khâu của chu trình quản lý).
    4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển (kế thừa kinh nghiệm bồi dưỡng truyền thống, tiếp thu phương pháp hiện đại).
    5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi (phù hợp với điều kiện thực tiễn của các trường CAND).

  • Hệ thống 07 biện pháp quản lý:

STT Tên biện pháp quản lý Nội dung trọng tâm
1 Tổ chức nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của đổi mới bồi dưỡng Tuyên truyền, quán triệt sâu sắc các nghị quyết, quy định của Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ Công an về tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo cấp phòng.
2 Xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng dựa trên nhu cầu bồi dưỡng Đổi mới khung chương trình bám sát vị trí việc làm; tăng thời lượng thực hành xử lý tình huống; cập nhật các chuyên đề an ninh mạng, tội phạm mới.
3 Chỉ đạo đổi mới phương pháp và hình thức bồi dưỡng Chuyển mạnh sang dạy học lấy người học làm trung tâm, thảo luận tình huống thực tế, diễn tập chỉ huy, áp dụng công nghệ thông tin và phương tiện trực quan.
4 Phát triển đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu giảng dạy Chuẩn hóa đội ngũ giảng viên cơ hữu; thu hút, bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho báo cáo viên thực tế là lãnh đạo các Cục, Viện, Công an địa phương.
5 Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng Đa dạng hóa hình thức đánh giá (tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, giải quyết bài tập tình huống); gắn kết quả bồi dưỡng với điều kiện bổ nhiệm chức vụ.
6 Kiện toàn bộ máy quản lý, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính Hoàn thiện chức năng của các phòng/trung tâm quản lý đào tạo bồi dưỡng; hiện đại hóa giảng đường, thư viện số và bảo đảm đủ kinh phí đào tạo.
7 Phối hợp giữa các cơ sở giáo dục đại học CAND Tăng cường chia sẻ giáo trình, kinh nghiệm giảng dạy, liên kết tổ chức các đoàn nghiên cứu thực tế liên trường và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia.
  • Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi: Khảo sát ý kiến cán bộ quản lý, giảng viên và chuyên gia cho thấy cả 07 biện pháp đều được đánh giá ở mức cần thiết và khả thi cao; hệ số tương quan tuyến tính giữa tính cần thiết và tính khả thi đạt mức tương quan thuận và chặt chẽ.
  • Kết quả thử nghiệm sư phạm: Tiến hành thử nghiệm biện pháp đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo hướng phát triển năng lực tại lớp bồi dưỡng. Kết quả đo các chỉ báo năng lực của học viên sau thử nghiệm cho thấy sự chuyển biến tích cực về kỹ năng phân tích tình huống, năng lực ra quyết định chỉ huy và kỹ năng điều hành so với trước thử nghiệm.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

  • Hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các cơ sở giáo dục đại học CAND theo cách tiếp cận chuẩn hóa chức danh và tiếp cận phát triển năng lực.
  • Làm rõ cấu trúc các thành tố của hoạt động bồi dưỡng chức danh và nội dung chu trình quản lý bồi dưỡng trong môi trường đặc thù của lực lượng vũ trang nhân dân.

Đóng góp về mặt thực tiễn

  • Đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động bồi dưỡng và công tác quản lý bồi dưỡng tại 05 học viện, trường đại học CAND giai đoạn 2018–2021, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
  • Đề xuất hệ thống 07 biện pháp quản lý đồng bộ, có cơ sở khoa học và tính khả thi cao, trực tiếp giải quyết các bất cập trong công tác bồi dưỡng cán bộ quy hoạch cấp phòng hiện nay.
  • Cung cấp tài liệu tham khảo cho các cơ quan quản lý đào tạo và các học viện, trường CAND trong việc đổi mới chương trình và phương thức bồi dưỡng cán bộ.

Các kiến nghị và giải pháp đề xuất

  • Đối với Bộ Công an: Tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về tiêu chuẩn chức danh cán bộ lãnh đạo, chỉ huy; tăng cường đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất cho các học viện, trường CAND.
  • Đối với Cục Đào tạo, Bộ Công an: Thực hiện tốt vai trò tham mưu quản lý nhà nước về đào tạo bồi dưỡng; chỉ đạo các trường định kỳ rà soát, chỉnh lý chương trình bồi dưỡng theo hướng giảm lý thuyết, tăng thời lượng thực hành xử lý tình huống; xây dựng ngân hàng tài liệu tình huống chỉ huy.
  • Đối với các cơ sở giáo dục đại học CAND: Kiện toàn bộ máy chuyên trách quản lý bồi dưỡng; chủ động phối hợp với công an các đơn vị, địa phương để nắm bắt nhu cầu đào tạo; chuẩn hóa đội ngũ giảng viên và báo cáo viên thỉnh giảng.
  • Đối với cán bộ quản lý, giảng viên và học viên: Giảng viên chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy tích cực; học viên nâng cao tinh thần tự học, tự rèn luyện, chủ động trao đổi kinh nghiệm công tác thực tiễn trong quá trình học tập.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Địa bàn khảo sát thực trạng của luận án tập trung tại 05 học viện, trường đại học CAND; đối tượng nghiên cứu khu biệt ở chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng; thời gian thu thập dữ liệu trong giai đoạn 2018–2021.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các cấp chức danh lãnh đạo, chỉ huy khác trong lực lượng CAND (chức danh cấp đội, chức danh cấp Cục và tương đương).
    • Nghiên cứu mô hình bồi dưỡng kết hợp (Blended Learning) và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý bồi dưỡng cán bộ công an.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo phục vụ các đối tượng:

  • Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cục Đào tạo, Cục Tổ chức cán bộ - Bộ Công an trong việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng và quy hoạch cán bộ chỉ huy.
  • Các cơ sở giáo dục đại học CAND: Ban Giám đốc, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý đào tạo, Khoa nghiệp vụ tại các học viện, trường đại học CAND để hoàn thiện chương trình, giáo trình bồi dưỡng cán bộ cấp phòng.
  • Cán bộ nghiên cứu và học viên: Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục, Xây dựng lực lượng CAND tham khảo về khung lý thuyết và phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm sư phạm.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát thực trạng quản lý bồi dưỡng tại những cơ sở đào tạo nào?

Luận án thực hiện khảo sát thực trạng tại 05 cơ sở giáo dục đại học thuộc Bộ Công an: Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Học viện Chính trị Công an nhân dân, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy và Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân.

2. Thời lượng và cơ cấu các khối kiến thức trong chương trình bồi dưỡng chức danh cấp phòng được quy định như thế nào?

Tổng thời gian toàn khóa học là 08 ngày (thực học 06 ngày = 48 tiết, 01 ngày nghiên cứu thực tế, 0,5 ngày khai giảng/bế giảng, 0,5 ngày kiểm tra thu hoạch). Khối kiến thức thực học 48 tiết gồm: Những vấn đề mới trong lĩnh vực chính trị và pháp luật (12 tiết); Những vấn đề mới trong lĩnh vực lãnh đạo, quản lý và xây dựng lực lượng CAND (12 tiết); Những vấn đề mới trong lĩnh vực hoạt động nghiệp vụ Công an (24 tiết).

3. Tác giả luận án đề xuất bao nhiêu biện pháp quản lý và dựa trên những nguyên tắc nào?

Tác giả đề xuất 07 biện pháp quản lý đồng bộ dựa trên 05 nguyên tắc chỉ đạo: đảm bảo tính Đảng, đảm bảo tính khoa học, đảm bảo tính đồng bộ, đảm bảo tính kế thừa và phát triển, và đảm bảo tính khả thi.

4. Khái niệm "lãnh đạo" và "chỉ huy" trong lực lượng CAND được luận án phân biệt ra sao?

Theo luận án, lãnh đạo là việc đề ra đường lối, chủ trương, chính sách mang tính định hướng chiến lược ở tầm vĩ mô trong thời gian dài; chỉ huy là việc tổ chức thực hiện cụ thể, khẩn trương, mang tính mệnh lệnh bắt buộc cấp dưới phục tùng tuyệt đối ở tầm vi mô. Trong thực tiễn CAND, người lãnh đạo thường đồng thời giữ vai trò chỉ huy nên hai yếu tố này gắn liền thành công tác lãnh đạo, chỉ huy CAND.

5. Kết quả thử nghiệm sư phạm trong luận án đã chứng minh điều gì?

Thử nghiệm sư phạm đối với biện pháp đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt ở các chỉ báo năng lực của học viên sau thử nghiệm về khả năng tư duy nghiệp vụ, kỹ năng giải quyết tình huống chỉ huy và kỹ năng quản lý điều hành đơn vị.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Tống Quốc Bình đã giải quyết một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý bồi dưỡng cán bộ quy hoạch chức danh lãnh đạo, chỉ huy cấp phòng tại các trường đại học, học viện thuộc Bộ Công an. Dựa trên số liệu khảo sát thực tế tại 05 cơ sở đào tạo CAND giai đoạn 2018–2021, luận án đã chỉ rõ các ưu điểm cũng như những hạn chế còn tồn tại trong chu trình quản lý bồi dưỡng. Hệ thống 07 biện pháp quản lý được đề xuất có căn cứ khoa học, được khẳng định qua khảo nghiệm và thử nghiệm sư phạm, đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ chỉ huy cấp phòng trong CAND. Công trình là nguồn tài liệu hữu ích phục vụ công tác quản lý, giảng dạy và nghiên cứu trong hệ thống giáo dục đào tạo của lực lượng Công an nhân dân.