CHƯƠNG 1. Sự cần thiết Khu vực Tây Nam Bộ có 13 tỉnh, thành phố gồm: Bến Tre, Long An, Tiền Giang, Trà Vinh, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Hậu Giang, Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, và Cà Mau. Khu vực Tây Nam Bộ có đường biển dài khoảng 710km và 365.000km2 khu vực làm kinh tế thuận lợi cho việc giao thương phát triển, các ngành có liên quan về biển, các loại hình du lịch. Hiện nay, đất nước ngày càng phát triển, ngành xây dựng (XD) cũng có những bước phát triển đáng kể, có trình độ công nghệ ngang tầm các khu vực, có sự tăng trưởng cao, góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Bên cạnh đó, lĩnh vực thi công xây dựng (TCXD) cũng được cho là lĩnh vực xảy ra tai nạn lao động (TNLĐ) cao và thực tế, nhiều vụ TNLĐ đã xảy ra, không những để lại hậu quả nặng nề cho người lao động (NLĐ) mà còn là gánh nặng cho cho gia đình, người thân và xã hội, gây tâm lý không tốt đối với lĩnh vực này. Trên thế giới, hằng năm có khoảng 2,3 triệu người chết liên quan đến TNLĐ, bệnh nghề nghiệp. Có gần 350 ngàn người chết do TNLĐ và khoảng 2 triệu người chết vì bệnh nghề nghiệp. Ngoài ra, có khoảng 313 triệu NLĐ gặp phải TNLĐ, số người bị TNLĐ tuy không tử vong nhưng để lại thương tật nặng nề và không còn khả năng lao động [1].
Tại Việt Nam, trong năm 2019, ngành XD đứng đầu cả nước về TNLĐ, xảy ra 8.150 vụ TNLĐ, làm 8.330 NLĐ gặp nạn, 979 người chết, 1.890 người bị thương nặng [2]. Ở Khu vực Tây Nam Bộ, điển hình là tỉnh Bến Tre, trong 05 năm (2015- 2019) có 46 vụ TNLĐ, chết 19 người, bị thương 47 người. Trong đó, chết 13 người chiếm 68,42% trên tổng số vụ TNLĐ rơi vào lĩnh XD. Tuy nhiên, số vụ TNLĐ là thống kê không đầy đủ vì các tổ chức, cá nhân tìm nhiều cách để che giấu thông tin khi có TNLĐ xảy ra.
Riêng năm 2019, tỉnh Bến Tre có 08 vụ TNLĐ trong lĩnh vực XD, chết 06 người và bị thương 11 người, số người chết có dấu hiệu ngày càng tăng cao [3]. Điển hình, vụ TNLĐ xảy ra vào ngày 14/02/2019, tại CTXD Văn phòng Bến Tre làm 09 người bị thương, nguyên nhân do công nhân dùng máy vận thăng chuyên HVTH: Võ Minh Đạt Trang 1 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học nâng vật liệu để di chuyển lên lầu làm việc, khi đến độ cao khoảng 7m thì thang nâng bị tuột cáp dẫn đến bàn nâng và 09 công nhân (04 nam, 05 nữ) rơi tự do từ tầng 03 xuống đất và một vụ TNLĐ xảy ra vào ngày 15/11/2019, tại Khu đô thị Hưng Phú làm chết 01 người, nguyên nhân do lún giàn tháp ép cọc nên các khối tải bê tông bị trượt, công nhân nhảy từ tháp ép cọc ở độ cao 6m xuống va đập vào khối tải bê tông gây chấn thương và chết sau khi nhập viện cấp cứu. Các nguyên nhân dẫn đến vụ TNLĐ nêu trên chủ yếu là do các chủ thể tham gia thi công xây dựng công trình (CTTGTCXDCT) không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các quy định về ATLĐ. Cụ thể như: Tổ chức, cá nhân không phối hợp với nhau để quản lý ATLĐ; cán bộ giám sát, bộ phận quản lý ATLĐ của nhà thầu thi công (NTTC) không đến công trình để làm nhiệm vụ của mình; không trang bị dụng cụ bảo vệ an toàn cho công trình; không có biện pháp thi công an toàn; không trang bị dụng cụ bảo hộ cho NLĐ; không bố trí biển cảnh báo tai nạn; không kiểm tra dụng cụ, máy thi công; không hướng dẫn, tập huấn ATLĐ cho NLĐ… [3].
Thời gian gần đây, các văn bản quy phạm pháp luật về ATLĐ được ban hành và sửa đổi, bổ sung kịp thời, tuy nhiên theo số liệu nêu trên đã cho thấy TNLĐ trong lĩnh vực TCXD vẫn chưa được kéo giảm, thậm chí TNLĐ ngày càng tăng, phải chăng công tác quản lý ATLĐ của ngành XD còn lỏng lẻo hay chính người công nhân XD không nhận thức được những nguy hiểm đang tồn tại trong công việc của họ hoặc vì một áp lực nào đó mà họ chấp nhận làm việc trong môi trường ATLĐ không tốt. Do đó, để quản lý tốt về ATLĐ đối các CTTGTCXDCT là trách nhiệm của các ngành, các cấp liên quan về lĩnh vực XD, để phát hiện, ngăn ngừa, xử lý kịp thời các trường hợp không tuân thủ về ATLĐ nhằm hạn chế TNLĐ. Tính đến nay, ở Việt Nam đề tài “Quản lý nhà nước về ATLĐ đối với các chủ thể tham gia thi công xây dựng công trình” hầu như chưa có nghiên cứu. Do đó, tác giả cần phải nghiên cứu đề tài này để đề xuất các giải pháp quản lý về ATLĐ nhằm góp phần ngăn ngừa, hạn chế TNLĐ.
HVTH: Võ Minh Đạt Trang 2 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học * Hình ảnh một số CTXD Hình 1.1 Cao ốc Liên hiệp Hoàn Cầu Bến Tre - 18 tầng HVTH: Võ Minh Đạt Trang 3 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.2 Cao ốc Liên hiệp Hoàn Cầu Bến Tre - 18 tầng HVTH: Võ Minh Đạt Trang 4 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.3 Nhà làm việc các sở, ngành tỉnh (6 Sở) - 15 tầng HVTH: Võ Minh Đạt Trang 5 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.4 Văn phòng cho thuê Bến Tre - 09 tầng HVTH: Võ Minh Đạt Trang 6 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.5 Điện lực tỉnh Bến Tre - 12 tầng HVTH: Võ Minh Đạt Trang 7 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học * Hình ảnh một số CTXD mất ATLĐ Hình 1.6 Sân khấu biểu diễn phục vụ Lễ hội Dừa năm 2019 Trước khi TCXD, CT Sân khấu biểu diễn phục vụ Lễ hội Dừa năm 2019 (Sân khấu lớn dài 42m x cao 14,2m = 596,4m2) không có thiết kế bản vẽ đã qua kiểm duyệt, thẩm định và phương pháp TC để đảm bảo ATLĐ trong CT, an toàn cho khu vực tiếp giáp với Đại lộ Đồng Khởi và Đường 3/2. HVTH: Võ Minh Đạt Trang 8 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.7 Mở rộng Trung tâm dịch vụ việc làm Bến Tre HVTH: Võ Minh Đạt Trang 9 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.8 Trụ sở Agribank Chi nhánh huyện Mỏ Cày Bắc HVTH: Võ Minh Đạt Trang 10 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.9 Trụ sở làm việc Chi cục THA huyện Mỏ Cày Bắc HVTH: Võ Minh Đạt Trang 11 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.10 Nhà làm việc Thành đoàn - Thành phố Bến Tre HVTH: Võ Minh Đạt Trang 12 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.11 Trường Tiểu học An Thới, huyện Mỏ Cày Nam HVTH: Võ Minh Đạt Trang 13 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.12 Trụ sở Agribank Chi nhánh huyện Bình Đại * Hình ảnh một số vụ TNLĐ HVTH: Võ Minh Đạt Trang 14 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hiện trường vụ TNLĐ tại Cửa hàng mắt kính Long Hải: Công nhân TCXD công trình Văn phòng cho thuê Bến Tre làm rơi 02 thanh thép hộp dài 4m từ tầng 07 xuống Cửa hàng mắt kính Long Hải làm 02 nhân viên bị mảnh vỡ kính đâm bị thương nhẹ. HVTH: Võ Minh Đạt Trang 15 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.13 Vụ TNLĐ tại Cửa hàng mắt kính Long Hải HVTH: Võ Minh Đạt Trang 16 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Vụ TNLĐ tại Văn phòng cho thuê Bến Tre: Máy vận thăng để TCXD công trình bị tuột cáp làm 09 công nhân rơi tự do từ tầng 03 xuống đất bị thương. HVTH: Võ Minh Đạt Trang 17 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hình 1.14 Hiện trường vụ TNLĐ tại công trình Văn phòng cho thuê Bến Tre HVTH: Võ Minh Đạt Trang 18 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học Hiện trường vụ tai nạn tại Khu đô thị Hưng Phú: Khi đang ép cọc, công nhân nhảy từ tháp ép cọc ở độ cao 6m xuống va đập vào khối tải bê tông, nguyên nhân do lún giàn tháp ép cọc nên các khối tải bê tông bị trượt.15 Hiện trường vụ tai nạn tại Khu đô thị Hưng Phú HVTH: Võ Minh Đạt Trang 19 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học 1.
Xác định vấn đề nghiên cứu Xác định các quy định về ATLĐ mà các CTTGTCXDCT phải thực hiện để làm cơ sở cho cơ quan quản lý nhà nước (QLNN) về XD đưa ra các phương pháp hợp lý nhằm cải thiện ATLĐ, làm giảm khả năng xảy ra TNLĐ tại công trường. Mục tiêu nghiên cứu - Mục tiêu: + Tìm các tiêu chí về ATLĐ liên quan đến các CTTGTCXDCT. + Phân tích, đánh giá sự ảnh hưởng của các tiêu chí. + Đưa ra giải pháp QLNN về ATLĐ nhằm ngăn ngừa, hạn chế TNLĐ.
+ Áp dụng vào thực tiễn để kiểm tra, nhận xét công tác ATLĐ tại CTXD. - Mục đích: + Mục đích làm giảm thiểu TNLĐ trên các công trường TCXD. + Nhằm nâng cao hiệu quả QLNN về công tác ATLĐ. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.
Đối tượng nghiên cứu - Đối tượng: Các vấn đề về ATLĐ liên quan đến các CTTGTCXDCT. - Đối tượng khảo sát: + Cơ quan QLNN về XD; + Cơ quan chuyên môn về XD; + Chủ đầu tư (CĐT); + Tư vấn quản lý dự án (TVQLDA); + Tư vấn giám sát (TVGS); + Nhà thầu thi công (NTTC). Phạm vi nghiên cứu - Giới hạn nghiên cứu: Các dữ liệu, số liệu, hình ảnh được lấy tại Khu vực Tây Nam Bộ. HVTH: Võ Minh Đạt Trang 20 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học 1.
Đóng góp nghiên cứu - Về mặt thực tiễn: + Giúp cho cơ quan QLNN về XD: UBND (cấp huyện, tỉnh) thực hiện QLNN về XD trên địa bàn theo phân cấp trong lĩnh vực ATLĐ. + Làm cơ sở cho cơ quan chuyên môn về XD: Sở Xây dựng (SXD), Phòng có chức năng quản lý XD thuộc UBND cấp huyện giúp cho UBND các cấp QLNN về hoạt động XD theo phân công, phân cấp trong lĩnh vực ATLĐ. + Xác định các tiêu chí về ATLĐ mà các CTTGTCXDCT cần tổ chức, áp dụng và đưa ra các giải pháp nhằm ngăn ngừa, hạn chế TNLĐ. + Ứng dụng cho 13 tỉnh, thành phố Khu vực Tây Nam Bộ và có thể ứng dụng cho các tỉnh khác trên cả nước.
- Về mặt học thuật: + Phương pháp QLNN về công tác ATLĐ. + Làm tài liệu để các học viên tham khảo. HVTH: Võ Minh Đạt Trang 21 Luận văn thạc sỹ GHVH: PGS.TS Trần Đức Học CHƯƠNG 2.