Luận án tiến sĩ lịch sử việt nam quan hệ thương mại giữa vùng nam bộ với các nước đông nam á từ thế kỷ xvii đến giữa thế kỷ xix phần 1

Tổng hợp kiến thức Quan hệ thương mại Nam Bộ với Đông Nam Á từ thế kỷ XVII ..., tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thế Trung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Mai
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Quan hệ thương mại Nam Bộ với Đông Nam Á từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Nhóm các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 1.2. Những kết quả đạt được của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.3. Những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu
• 1.4. Tiểu kết chương
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ KHÁI NIỆM, THUẬT NGỮ VÀ TỔNG QUAN VỀ VÙNG NAM BỘ (TỪ THẾ KỶ XVII ĐẾN GIỮA THẾ KỶ XIX)
• 2.1. Một số khái niệm, thuật ngữ vùng Nam Bộ
• 2.2. Đông Nam Á và các khu vực (địa lý) thuộc Đông Nam Á trong lịch sử
• 2.3. Thương mại, quan hệ thương mại
• 2.4. Mậu dịch, mậu dịch triều đình
• 2.5. Tổng quan về vùng Nam Bộ (từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX)
• 2.5.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên vùng Nam Bộ
• 2.5.2. Điều kiện về văn hóa — xã hội
• 2.5.3. Quá trình xác lập chủ quyền, tổ chức hành chính, khai hoang và lập làng ở Nam Bộ (từ thế kỷ XVII đến nửa đầu thế kỷ XIX)
• 2.5.3.1. Giai đoạn thế kỷ XVII — XVIII
• 2.5.3.2. Giai đoạn Nguyễn Ánh xây dựng chính quyền ở Gia Định (1778 — 1802)
• 2.5.3.3. Dưới thời nhà Nguyễn (1802 — 1858)
• 2.6. Tiểu kết chương
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN HỆ THƯƠNG MẠI GIỮA VÙNG NAM BỘ VỚI MỘT SỐ NƯỚC ĐÔNG NAM Á TỪ THẾ KỶ XVII ĐẾN THẾ KỶ XVIII
• 3.1. Bối cảnh lịch sử và chính sách thương mại của chính quyền Đàng Trong đối với vùng Nam Bộ (từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII)
• 3.1.1. Bối cảnh lịch sử khu vực Đông Nam Á và Việt Nam (từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XVIII)
• 3.1.2. Đường lối kinh tế “nông — thương liên hợp” của chính quyền Đàng Trong trên vùng Nam Bộ
• 3.2. Quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với Chân Lạp (từ thế kỷ XVII đến 1776)
• 3.3. Quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với Xiêm (từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XVIII)
• 3.3.1. Giai đoạn trước năm 1776
• 3.4. Quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với một số nước Đông Nam Á hải đảo (từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XVIII)
• 3.4.1. Giai đoạn trước năm 1776
• 3.5. Một vài nhận xét về quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với một số nước Đông Nam Á (từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XVIII)
• 3.5.1. Các yếu tố nội sinh và lịch sử tác động tích cực đến hoạt động giao thương giữa vùng Nam Bộ với một số nước Đông Nam Á
• 3.5.2. Thành quả khai hoang và sự phát triển của kinh tế nông nghiệp hàng hóa thúc đẩy kinh tế thương mại phát triển
• 3.5.3. Quan hệ chính trị — ngoại giao của chính quyền chúa Nguyễn tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương
• 3.5.4. Vai trò năng động của thương nhân Nam Bộ, đặc biệt là thương nhân người Hoa trong hoạt động thương mại
• 3.6. Tiểu kết chương
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN HỆ THƯƠNG MẠI GIỮA VÙNG NAM BỘ VỚI MỘT SỐ NƯỚC ĐÔNG NAM Á TRONG NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX
• 4.1. Bối cảnh lịch sử và chính sách thương mại của chính quyền nhà Nguyễn (nửa đầu thế kỷ XIX)
• 4.1.1. Bối cảnh châu Á trong nửa đầu thế kỷ XIX
• 4.1.2. Tình hình chính trị ở Xiêm và sự ra đời của cảng Singapore thuộc Anh
• 4.1.3. Một số quy định của nhà Nguyễn đối với kinh tế thương mại vùng Nam Bộ
• 4.2. Quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với Chân Lạp (nửa đầu thế kỷ XIX)
• 4.2.1. Khái quát về bang giao giữa Việt Nam và Chân Lạp
• 4.2.2. Mậu dịch trong hệ thống triều cống giữa Việt Nam và Chân Lạp
• 4.2.3. Một số hoạt động buôn bán giữa vùng Nam Bộ với Chân Lạp
• 4.2.4. Hàng hóa, phương tiện và thương nhân trong giao thương giữa vùng Nam Bộ với Chân Lạp
• 4.3. Quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với Xiêm (nửa đầu thế kỷ XIX)
• 4.3.1. Khái quát về bang giao và giao thương giữa Việt Nam và Xiêm
• 4.3.2. Hoạt động buôn bán giữa vùng Nam Bộ với Xiêm
• 4.3.3. Trọng tải, hàng hóa trong giao thương giữa vùng Nam Bộ với Xiêm
• 4.4. Quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với một số nước Đông Nam Á hải đảo (nửa đầu thế kỷ XIX)
• 4.4.1. Một số hoạt động mậu dịch triều đình giữa chính quyền nhà Nguyễn với một số cảng thuộc địa của các nước phương Tây ở Đông Nam Á hải đảo
• 4.4.2. Một số hoạt động buôn bán giữa vùng Nam Bộ với Singapore thuộc Anh
• 4.4.3. Phương tiện, trọng tải và hàng hóa trong giao thương giữa Việt Nam với Singapore
• 4.5. Một vài nhận xét về quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với một số nước Đông Nam Á (nửa đầu thế kỷ XIX)
• 4.6. Những nhân tố mới tác động đến quan hệ thương mại giữa vùng Nam Bộ với một số nước Đông Nam Á
• 4.7. Kế thừa thành quả giao thương của các thế kỷ trước (thương nhân và mạng lưới)
• 4.8. Vai trò của thương mại vùng Nam Bộ đối với kinh tế Việt Nam và vị trí vùng Nam Bộ trong mạng lưới thương mại Đông Nam Á
• 4.9. Tiểu kết chương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC BẢNG BIỂU
• PHỤ LỤC SƠ ĐỒ, BẢN ĐỒ VÀ HÌNH ẢNH
• PHỤ LỤC LƯỢC ĐỒ
• PHỤ LỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quan hệ thương mại Nam Bộ với Đông Nam Á

Quan hệ thương mại giữa Nam Bộ và Đông Nam Á từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX là một chủ đề quan trọng trong lịch sử kinh tế Việt Nam. Thương mại không chỉ phản ánh sự phát triển kinh tế mà còn là cầu nối văn hóa giữa các vùng miền. Từ thế kỷ XVII, thương mại đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống kinh tế của Nam Bộ, giúp vùng này hội nhập vào mạng lưới thương mại khu vực. Các cảng như Sài Gòn, Mỹ Tho đã trở thành trung tâm giao thương sôi động, thu hút thương nhân từ nhiều nơi. Theo nghiên cứu, đường biển và hàng hóa là hai yếu tố chính thúc đẩy sự phát triển này. "Thương mại là động lực chính cho sự phát triển kinh tế của Nam Bộ trong giai đoạn này".

1.1. Bối cảnh lịch sử

Bối cảnh lịch sử của Nam Bộ trong giai đoạn này rất đa dạng. Từ thế kỷ XVII, khi các thương nhân từ phương Tây và các nước láng giềng như Chân Lạp, Xiêm bắt đầu thiết lập quan hệ thương mại, Nam Bộ đã trở thành một điểm đến hấp dẫn. Chính sách thương mại của chính quyền Đàng Trong đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển này. "Chính quyền Đàng Trong đã áp dụng nhiều chính sách khuyến khích giao thương với các nước láng giềng, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế của vùng".

II. Đặc điểm thương mại giữa Nam Bộ và các nước Đông Nam Á

Thương mại giữa Nam Bộ và các nước Đông Nam Á có những đặc điểm riêng biệt. Các mặt hàng chủ yếu được giao dịch bao gồm nông sản, thủy sản và hàng hóa tiêu dùng. Thương nhân người Hoa đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các hoạt động thương mại này. Họ không chỉ là người buôn bán mà còn là cầu nối văn hóa giữa các dân tộc. "Sự hiện diện của thương nhân người Hoa đã tạo ra một mạng lưới thương mại phong phú, giúp Nam Bộ trở thành một trung tâm thương mại lớn". Điều này cho thấy sự đa dạng trong văn hóa giao lưu và kinh tế khu vực.

2.1. Hàng hóa và phương tiện giao thương

Hàng hóa được giao dịch chủ yếu là nông sản như gạo, đường, và muối. Ngoài ra, các mặt hàng thủ công mỹ nghệ cũng được xuất khẩu sang các nước trong khu vực. Phương tiện giao thương chủ yếu là thuyền buồm, một phương tiện truyền thống nhưng rất hiệu quả trong việc vận chuyển hàng hóa qua các tuyến đường biển. "Hệ thống cảng biển phát triển đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa, góp phần vào sự phát triển kinh tế của Nam Bộ".

III. Tác động của thương mại đến kinh tế và xã hội Nam Bộ

Thương mại đã có tác động sâu sắc đến kinh tế và xã hội của Nam Bộ. Sự phát triển của các cảng thương mại đã thúc đẩy sự gia tăng dân số và sự phát triển của các làng nghề. Kinh tế khu vực trở nên đa dạng hơn với sự xuất hiện của nhiều ngành nghề mới. "Thương mại không chỉ tạo ra của cải mà còn làm phong phú thêm đời sống văn hóa của cư dân nơi đây". Điều này cho thấy rằng thương mại không chỉ là một hoạt động kinh tế mà còn là một phần quan trọng trong việc hình thành bản sắc văn hóa của Nam Bộ.

3.1. Sự phát triển của các làng nghề

Sự phát triển của thương mại đã dẫn đến sự hình thành và phát triển của nhiều làng nghề truyền thống. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, nông sản chế biến đã trở thành hàng hóa xuất khẩu chủ lực. "Các làng nghề không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của Nam Bộ". Điều này cho thấy sự kết nối giữa kinh tế và văn hóa trong quá trình phát triển của vùng đất này.

IV. Kết luận và giá trị thực tiễn

Nghiên cứu về quan hệ thương mại giữa Nam Bộ và Đông Nam Á từ thế kỷ XVII đến giữa thế kỷ XIX không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử kinh tế mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự phát triển văn hóa và xã hội của vùng đất này. Những kết quả đạt được từ nghiên cứu có giá trị thực tiễn trong việc định hướng phát triển kinh tế hiện nay. "Việc hiểu rõ lịch sử thương mại sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn tổng thể hơn về phát triển kinh tế bền vững cho Nam Bộ trong tương lai".

4.1. Định hướng phát triển kinh tế

Dựa trên những giá trị lịch sử, việc phát triển kinh tế của Nam Bộ cần chú trọng đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Các chính sách cần được xây dựng dựa trên nền tảng của sự phát triển bền vững, kết hợp giữa kinh tế và văn hóa. "Chỉ khi nào phát triển kinh tế gắn liền với bảo tồn văn hóa, Nam Bộ mới có thể phát triển một cách toàn diện và bền vững".

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1.1 Nhóm các công trình nghién cứu trong nước Nhóm công trình nghiên cứu về lịch sử Đông Nam A (bao gom lịch sử thương mại) Ở Việt Nam, một trong những nghiên cứu sớm về lich sử Đông Nam A là quyên Lich sử các quốc gia Đông Nam A trừ Việt Nam (từ nguyên sơ đến thé ky XVI) do Nguyễn Thế Anh biên soạn, được xuất bản bởi NXB. Lửa thiêng vào năm 1972. Nghiên cứu được viết một cách ngăn gon, súc tích.

Nội dung sách tập trung làm rõ quá trình hình thành, phát triển và sự tương tác giữa quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Theo Nguyễn Thế Anh, chiến tranh giữa các thủ lĩnh địa phương (trước khi quốc gia hình thành) và giữa các quốc gia (sau khi quốc gia hình thành) xuất phát từ ý thức dân tộc và những lợi ích về chính trị, kinh tế. Hạn chế của sách này là nội dung sách chưa đi vào những vấn đề lịch sử cụ thé của từng quốc gia cũng như quá trình tương tác quyền lực, đặc biệt là trên lĩnh vực giao thương, giữa các nước trong khu vực Đông Nam Á. Quyển Lịch sử Đông Nam A, tập IV (2012, NXB.

Khoa học Xã hội) tập hợp nhiều bài nghiên cứu của các tác giả như Tran Khánh, Hoàng Anh Tuan, Nguyễn Văn Kim. Về cấu trúc, sách gồm hai phần chính: phần thứ nhất — Quá trình thực dân hóa và biến đồi kinh tế, xã hội của Đông Nam A (gồm 3 chương), phần thứ hai — Đánh giá sự hưng khởi của phong trào dân tộc, dau tranh giành độc lập của các nước trong khu vực nay, nhất là trong nửa đầu thế kỷ XX (gồm 3 chương). Nghiên cứu này được thực hiện bằng cách tiếp cận hệ thống, phương pháp nghiên cứu liên ngành của khoa học xã hội và nhân văn, trong đó phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic. Một số nội dung của sách liên quan đến đề tài luận án như: thời điểm các nước phương Tây thiết lập chế độ cai trị ở Đông Nam A; qua trinh di cu, biến đổi di cư, dân tộc; sự hình thành các cộng động người Hoa, người Ấn và vai trò của những cộng đồng này đối với sự phát triển kinh tế — xã hội, chính trị và văn hóa của Đông Nam Á thời kỳ thuộc địa.

Một số chuyên dé lich sử thé giới, tập III (2015, NXB. ĐHQG-HN) do Vũ Dương Ninh và Nguyễn Văn Kim chủ biên với sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu như Lương Ninh, Nguyễn Văn Hồng, Choi Byung Wook, Li Tana, Charles Wheeler,. Về cách tiếp cận, các tác giả xem Đông Nam A là “một thực thé gắn bó hữu cơ với những vận động, phát triển, và cả những biến đồi, thăng trầm của lịch sử châu A”. Một số bài nghiên cứu trong tuyên tập liên quan đến các nội dung trong luận án như “Chau thô Mékong và thé 11 giới thủy biên thé ky XVIII” (Li Tana); “Nghiên cứu các thương cảng cổ ở Đông Nam A: trường hợp thương cảng Manila (Philippines) thế kỷ XVII” (Dương Văn Huy); “Ngoại thương Việt Nam thé ky XVIII” (Nguyễn Mạnh Dũng); “Xứ Dang Trong trong các quan hệ và tương tác quyên lực khu vực” (Nguyễn Văn Kim); “Sự phát triển của nền hải thương Champa thời kỳ Vijaya (cuối thé kỷ X đến cuối thé kỷ XV)” (Đỗ Trường Giang),.

Các bài nghiên cứu trong sách đều có chất lượng tốt, là tài liệu tham khảo có giá trị về lịch sử Đông Nam A trong thé kỷ XVII-XIX. Nhóm các công trình nghiên cứu về lich sử thương mại Việt Nam, trong đó có thương mại Nam Bộ Ngoại thương Việt Nam hoi thé kỷ XVII, XVIII và dau XIX (1961, Hội Sử học) của tác giả Thành Thế Vỹ là một trong những nghiên cứu sớm về lịch sử thương mại Việt Nam. Trong nghiên cứu này, Thành Thế Vỹ đi từ việc phân tích bối cảnh lich sử, những nhân tô chủ quan và khách quan tác động đến kinh tế thương mại Việt Nam. Trên cơ sở đó, tác giả làm rõ những vấn đề xung quanh kinh tế thương mại như chính sách thương mại, hệ thống thuế khóa, cách thức buôn bán, phương tiện buôn bán, thương nhân.

của Việt Nam từ thế kỷ XVII đến đầu XIX. Kinh tế và Xã hội Việt Nam dưới các vua triều Nguyễn của Nguyễn Thê Anh là một nghiên cứu có tính khái quát cao. Ngoài lời nói đầu, nghiên cứu gồm các chương: Dân cư Việt Nam dưới các vua nhà Nguyễn, Tổ chức xã hội: Giới sĩ phu, Nông dân và các hoạt động nông nghiệp, Các hoạt động thương mại, Các van đề xã hội và các đề nghị cải cách. Trong nghiên cứu này, Nguyễn Thế Anh đề cập đến quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Singapore trong nửa đầu thế kỷ XIX nhưng chỉ dừng ở mức độ khái quát van đề, chưa có những phân tích sâu.

Đáng chú ý, Nguyễn Thế Anh đưa ra nhận định rằng nhà Nguyễn đã không độc quyền thương mại như nhiều nhà nghiên cứu nhận định. Năm 1970, Nguyễn Thanh Nhã xuất bản quyền sách nhan đề ức ranh kinh tế Việt Nam thé kỷ XVII va XVII năm 1970 tại Paris (NXB. Đây vốn là luận án tiến sĩ được nhà nghiên cứu bảo vệ tại Dai học Sorbonne (Paris). Với một nguồn tư liệu không lồ được hệ thống hóa, Nguyễn Thanh Nhã đã dựng lại một bức tranh kinh tế Việt Nam vào các thé ky XVII va thé ky XVIII thật sống động.

Ngoài phần Dẫn nhập, Kết luận, sách gồm 5 chương được chia thành 2 nội dung lớn: (1) Những biến đổi trong nông nghiệp và (2) Sự phát triển của kiến trúc thượng tầng đô thị và thương mại. Năm 2013, bản dịch tiếng Việt của sách do Nguyễn Nghị thực hiện đã được NXB. Tri thức xuất bản. 12 Viét sử xứ Dang Trong (1588-1777) — Cuộc Nam tiến của dân tộc Việt Nam do Phan Khoang viết và NXB.

Khai Trí xuất bản năm 1970, cung cấp cái nhìn toàn cảnh về quá trình Nam tiến của người Việt. Phan Khoang dành một dung lượng khá lớn để viết về kinh tế thương mại của Đàng Trong. Tuy nhiên, đáng tiếc là phần viết dành cho vùng Đồng Nai — Gia Định trong quan hệ thương mại với các nước Đông Nam Á chưa nhiều. Về mặt quan điểm tiếp cận, Phan Khoang đứng trên quan điểm chủ nghĩa dân tộc, xem Việt Nam là một “đại quốc” trong khu vực Đông Nam A đề nhìn nhận và đánh giá mối bang giao giữa Việt Nam và các nước lân bang.

Tác giả cũng miêu tả Đàng Trong như một quốc gia độc lập so với Đàng Ngoài. Sách đã được tái bản nhiều lần. Thương nghiệp Việt Nam dưới triểu Nguyễn của Đỗ Bang (1997) là nghiên cứu mang tính tiên phong trong quan điểm tiếp cận so với các nghiên cứu về lịch sử kinh tế thương mại Việt Nam thời nhà Nguyễn. Theo Đỗ Bang, triều đình Huế không thực hiện chính sách “đóng cửa” và “bế quan tỏa cảng” mặc đù trọng tâm trong chính sách kinh tế của triều đình Hué là “trọng nông, ức thương”.

Nguyên nhân dẫn đến việc chính quyền nhà Nguyễn xem trọng buôn bán với Trung Quốc và hạn chế thương mại với các nước phương Tây là do nỗi lo sợ về sự toàn vẹn của biên giới, lãnh thổ. Quyên Lich sử bang giao Việt Nam — Đông Nam A của tac giả Trần Thị Mai do NXB. Dai học Quốc gia (TP.HCM) xuất bản vào năm 2007, gồm 5 chương. Nội dung chương II của sách tập trung vào quan hệ Việt Nam với Chân Lạp, Lào, Thái Lan, Miến Điện và khu vực Đông Nam Á hải đảo thời cổ trung đại.

Ở cấp độ là giáo trình nên sách tập trung vào những sự kiện quan trọng dé làm bật lên bản chất của những mối bang giao giữa Việt Nam với các nước Đông NamÁ trên phương diện chính trị — ngoại giao — quân sự, kinh tế, văn hóa — xã hội. Tác giả Trần Thị Mai còn có bài viết nghiên cứu “VỊ trí và vị thé của Nam Bộ thế kỷ XVII-XIX” được đăng trong kỷ yếu Hội thảo khoa học “Van hóa phi vật thể người Việt miền Tây Nam bộ” vào năm 2010. Ở phần hai của bài viết, tác giả trình bày rõ về vị thế của Nam Bộ trong giai đoạn thé ky XVII — XIX ở hai cấp độ: đối với quốc gia và đối với quốc tế. Trương Minh Đạt được xem là “nhà Hà Tiên học”.

Ông là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về Hà Tiên như: Nghiên cứu Hà Tiên, tập 1 (2008, NXB. Trẻ), Nghiên cứu Hà Tiên: Họ Mạc với Hà Tiên (NXB.Téng hợp TP. Bên cạnh nghiên cứu về lịch sử, văn hóa và con người vùng đất Hà Tiên, Trương Minh Đạt đưa ra nhiều luận giải và ý kiến cá nhân của ông nhằm hiệu đính những thông tin chưa chuẩn xác về sự kiện lịch sử (cụ thé như thời điểm Mạc Cửu dâng đất Hà Tiên cho chúa Nguyễn) và một số 13 nhân vật, sự kiện lịch sử có liên quan đến Hà Tiên — một cảng thị thương mại, một trung tâm văn hóa quan trọng hang đầu của vùng Nam Bộ trong thé ky XVIII. Nam Bộ - vài nét lịch sử và văn hóa do tac giả Trần Thuận (2013) biên soạn, do NXB.Văn hóa — Nghệ thuật xuất bản.

Sách là tập hợp những nghiên cứu được thực hiện trong một thời gian dài, được trình bày tại các hội thảo khoa học hoặc xuất bản trên các tạp chí chuyên ngành. Quyền sách cung cấp cho độc giả một bức tranh toàn cảnh nhưng có trọng điểm về những đặc trưng của vùng Nam Bộ trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội từ thế ky XVII đến thé kỷ XVIII. Nghiên cứu nay cũng làm rõ vai trò của những tiền đề về điều kiện địa lý, lịch sử đối với sự phát triển thương mại của các trung tâm kinh tế như Mỹ Tho, Sài Gon,. cũng như vị thé của những trung tâm kinh tế này đối với sự phát triển của thương mại vùng Nam Bộ.

Lich sử hình thành và phát triển vùng dat Nam Bộ (từ khởi thủy đến năm 1945) do Trần Đức Cường, Võ Sĩ Khải, Nguyễn Đức Nhuệ và Lê Trung Dũng (2016) biên soạn, gồm ba phan chính: phan thứ nhất — Vùng đất Nam Bộ từ khởi thủy đến đầu thế ky XVII, phan thứ hai — Vùng đất Nam Bộ thời kỳ từ đầu thế ky XVII đến năm 1858, phan thứ ba — Vùng đất Nam Bộ thời kỳ thực dân Pháp xâm lược và thống trị (1958 — 1945). Nội dung thứ hai của sách cung cấp nhiều tư liệu có giá trị tham khảo đối với luận án.