Quá Trình Đô Thị Hóa Tại Tỉnh Bình Dương (1986 - 2010)

Bài viết phân tích quá trình đô thị hóa tại tỉnh Bình Dương giai đoạn 1986-2010, nêu bật những thay đổi và phát triển kinh tế xã hội.

• Tác giả: Lê Vy Hảo
• Người hướng dẫn: PGS. Tôn Nữ Quỳnh Trân
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Quá Trình Đô Thị Hóa Tại Tỉnh Bình Dương (1986 - 2010)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đô Thị Hóa Bình Dương Giai Đoạn 1986 2010

Quá trình đô thị hóa Bình Dương giai đoạn 1986-2010 là một bước chuyển mình mạnh mẽ, đánh dấu sự thay đổi từ một tỉnh nông nghiệp nghèo nàn thành một trung tâm công nghiệp và dịch vụ năng động. Tốc độ tăng trưởng đô thị của Bình Dương trong giai đoạn này vượt xa mức trung bình của cả nước, kéo theo những biến đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường. Nghiên cứu này tập trung phân tích và đánh giá toàn diện quá trình này, làm rõ những động lực, thành tựu và thách thức đặt ra cho Bình Dương trên con đường phát triển bền vững. Theo Ngân hàng Thế giới, đô thị hóa tạo điều kiện cho một quốc gia tăng trưởng kinh tế nhanh và đạt mức thu nhập cao.

1.1. Bối Cảnh Kinh Tế Xã Hội Trước Đổi Mới

Trước năm 1986, Bình Dương (khi đó là một phần của tỉnh Sông Bé) là một địa phương thuần nông, kinh tế kém phát triển, cơ sở hạ tầng yếu kém và đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Sau giải phóng năm 1975, chính quyền tỉnh đã nỗ lực khôi phục kinh tế, nhưng hiệu quả còn hạn chế. Sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã tạo tiền đề cho sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp hóa và đô thị hóa sau này. Tỉnh tập trung vào việc xây dựng và bảo vệ chính quyền, chính quyền tỉnh đã tiến hành khôi phục kinh tế, khắc phục hậu quả chiến tranh.

1.2. Chính Sách Đổi Mới và Tác Động Ban Đầu

Chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là việc mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài, đã tạo ra những cơ hội lớn cho Bình Dương. Việc đẩy mạnh phát triển kinh tế công nghiệp đã kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ, từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Điều này tạo động lực cho quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, với sự hình thành và phát triển của các khu công nghiệp, khu đô thị mới. Trong những năm đầu thập niên 1990, cùng với việc đẩy mạnh kinh tế công nghiệp, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn tỉnh diễn ra một cách nhanh chóng.

II. Cách Phân Tích Chuyển Dịch Kinh Tế Trong Đô Thị Hóa Bình Dương

Quá trình đô thị hóa ở Bình Dương giai đoạn 1986-2010 gắn liền với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ. Sự chuyển dịch này thể hiện rõ nét qua sự thay đổi tỷ trọng giữa các ngành kinh tế, sự phát triển của các ngành công nghiệp và dịch vụ, và sự thu hẹp của ngành nông nghiệp. Việc phân tích chi tiết sự chuyển dịch này giúp hiểu rõ hơn về động lực và tác động của đô thị hóa đến sự phát triển kinh tế của tỉnh. Đến năm 2015, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp (năm 2015 tỷ lệ này là 60,3% - 37% - 2,7%).

2.1. Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Kinh Tế

Sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là một trong những biểu hiện rõ nét nhất của quá trình đô thị hóa. Tỷ trọng của ngành nông nghiệp giảm mạnh, trong khi tỷ trọng của ngành công nghiệp và dịch vụ tăng lên đáng kể. Điều này phản ánh sự chuyển đổi từ một nền kinh tế nông nghiệp sang một nền kinh tế công nghiệp và dịch vụ, phù hợp với xu hướng đô thị hóa. Từ sau khi được tái lập năm 1997, tỉnh Bình Dương có những bước tiến dài trong phát triển về kinh tế - xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình đô thị hóa.

2.2. Tăng Trưởng Các Ngành Kinh Tế Phi Nông Nghiệp

Sự tăng trưởng của các ngành kinh tế phi nông nghiệp, đặc biệt là công nghiệp và dịch vụ, là động lực chính thúc đẩy quá trình đô thị hóa. Các khu công nghiệp được xây dựng và mở rộng, thu hút vốn đầu tư và lao động từ khắp nơi, tạo ra những trung tâm kinh tế mới và làm thay đổi diện mạo của Bình Dương. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Bình Dương luôn được duy trì ở mức cao, gấp đôi so với tốc độ tăng trưởng bình quân của cả nước.

III. Đánh Giá Biến Động Dân Số và Xã Hội Do Đô Thị Hóa

Quá trình đô thị hóa ở Bình Dương giai đoạn 1986-2010 đã kéo theo những biến động lớn về dân số và xã hội. Sự gia tăng dân số cơ học, sự thay đổi cơ cấu lao động, và sự biến đổi trong lối sống dân cư là những khía cạnh quan trọng cần được phân tích và đánh giá để hiểu rõ hơn về tác động của đô thị hóa đến đời sống xã hội của tỉnh. Đến năm 2015, Bình Dương là một trong những tỉnh có tỷ lệ đô thị hóa cao của cả nước (76,9%).

3.1. Gia Tăng Dân Số và Tập Trung Dân Cư

Sự gia tăng dân số, đặc biệt là dân số cơ học (dân nhập cư), là một đặc điểm nổi bật của quá trình đô thị hóa. Dân cư tập trung về các khu đô thị, khu công nghiệp, tạo ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công cộng. Điều này đòi hỏi chính quyền tỉnh phải có những giải pháp phù hợp để đảm bảo an sinh xã hội và duy trì trật tự an ninh. Mật độ dân cư trong các đô thị ngày càng tăng; số lượng lao động trong ngành công nghiệp - dịch vụ chiếm tỷ trọng cao.

3.2. Chuyển Đổi Cơ Cấu Lao Động

Cơ cấu lao động chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế. Lực lượng lao động trong các khu công nghiệp tăng lên nhanh chóng, đòi hỏi phải có những chính sách đào tạo và nâng cao kỹ năng để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Chất lượng đô thị của tỉnh cũng không ngừng được nâng lên với sự xuất hiện của những khu dân cư và khu đô thị được quy hoạch kiểu mẫu; cơ sở hạ tầng dần được hoàn thiện theo hướng hiện đại hóa.

3.3. Thay Đổi Lối Sống Dân Cư

Quá trình đô thị hóa đã làm thay đổi lối sống của người dân, từ lối sống nông thôn truyền thống sang lối sống đô thị hiện đại. Sự tiếp xúc với văn hóa mới, sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, và sự gia tăng của các hoạt động giải trí là những biểu hiện rõ nét của sự thay đổi này. Trong quá trình đô thị hóa, Bình Dương đã tạo ra dấu ấn riêng biệt. Điển hình như việc tiến hành xây dựng Khu Liên hợp Công nghiệp - Dịch vụ và Đô thị Bình Dương.

IV. Tác Động Của Đô Thị Hóa Đến Văn Hóa Truyền Thống Bình Dương

Quá trình đô thị hóa không chỉ tác động đến kinh tế và xã hội mà còn ảnh hưởng đến văn hóa truyền thống của Bình Dương. Sự biến đổi trong văn hóa vật chất và tinh thần, sự thay đổi trong phong tục tập quán, và sự xuất hiện của những hình thức giải trí mới là những khía cạnh cần được xem xét để đánh giá tác động của đô thị hóa đến văn hóa địa phương.

4.1. Chuyển Biến Văn Hóa Vật Chất

Sự phát triển của các ngành nghề thủ công truyền thống, sự thay đổi trong kiến trúc nhà ở, và sự xuất hiện của những công trình hiện đại là những biểu hiện của sự chuyển biến trong văn hóa vật chất. Điều này phản ánh sự thay đổi trong điều kiện sống và nhu cầu của người dân. Trong đó, khu đô thị mới sẽ có diện tích khoảng 1.000 ha, được quy hoạch theo hướng văn minh, hiện đại; đóng vai trò là quận trung tâm của thành phố Bình Dương trực thuộc Trung ương theo định hướng quy hoạch phát triển đô thị của tỉnh đến năm 2020.

4.2. Biến Đổi Văn Hóa Tinh Thần

Sự thay đổi trong phong tục tập quán, sự biến đổi trong các lễ hội truyền thống, và sự xuất hiện của những hình thức tín ngưỡng mới là những biểu hiện của sự biến đổi trong văn hóa tinh thần. Điều này phản ánh sự thay đổi trong giá trị và niềm tin của người dân. Tóm lại, từ một địa phương nghèo, Bình Dương đã có những bước tiến vượt bậc về kinh tế - xã hội. Đóng góp vào thành tựu trên, không thể phủ nhận vai trò của quá trình đô thị hóa.

V. Phân Tích Hạ Tầng và Môi Trường Trong Đô Thị Hóa

Quá trình đô thị hóa ở Bình Dương giai đoạn 1986-2010 đã kéo theo những chuyển biến lớn về cơ sở hạ tầng và môi trường. Sự phát triển của hạ tầng kỹ thuật và xã hội, sự thay đổi trong cảnh quan đô thị, và những vấn đề về ô nhiễm môi trường là những khía cạnh quan trọng cần được phân tích và đánh giá để hiểu rõ hơn về tác động của đô thị hóa đến môi trường sống của tỉnh.

5.1. Chuyển Biến Cơ Sở Hạ Tầng

Sự phát triển của hệ thống giao thông, điện, nước, và các công trình công cộng là những biểu hiện của sự chuyển biến trong cơ sở hạ tầng. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Chính vì vậy, đô thị hóa là một chủ đề cần thiết trong chuỗi nghiên cứu khoa học nhằm góp phần làm sáng tỏ nguyên nhân của sự phát triển của tỉnh thời gian qua; bên cạnh đó, tìm ra những giải pháp hợp lý để thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh và bền vững của Bình Dương trong thời gian tới.

5.2. Biến Đổi Cảnh Quan và Môi Trường

Sự thay đổi trong cảnh quan đô thị, sự gia tăng của diện tích cây xanh, và những vấn đề về ô nhiễm môi trường là những khía cạnh cần được xem xét để đánh giá tác động của đô thị hóa đến môi trường sống. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp phù hợp để bảo vệ môi trường và đảm bảo sự phát triển bền vững. Nghiên cứu quá trình đô thị hóa là cơ hội để tìm ra các giải pháp nhằm hạn chế, khắc phục những hệ lụy phát sinh trong quá trình đô thị hóa trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

VI. Kết Luận Bài Học Kinh Nghiệm Từ Đô Thị Hóa Bình Dương

Quá trình đô thị hóa ở Bình Dương giai đoạn 1986-2010 là một quá trình phức tạp và đa chiều, mang lại những thành tựu to lớn nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Việc rút ra những bài học kinh nghiệm từ quá trình này là rất quan trọng để định hướng cho sự phát triển bền vững của Bình Dương trong tương lai.

6.1. Thành Công và Hạn Chế

Tổng kết những thành công và hạn chế của quá trình đô thị hóa, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu. Nằm ở khu vực Đông Nam Bộ, quá trình đô thị hóa của Bình Dương có nhiều điểm chung của quá trình đô thị hóa ở một số tỉnh lân cận như Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, vốn cùng hệ thống đô thị thuộc Vùng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh.

6.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Đề xuất những giải pháp để đảm bảo sự phát triển bền vững của Bình Dương trong bối cảnh đô thị hóa tiếp tục diễn ra mạnh mẽ. Kết quả nghiên cứu không chỉ hữu ích cho việc định hướng quá trình phát triển của Bình Dương mà còn có thể trở thành cơ sở cho việc quy hoạch đô thị của các tỉnh, thành Đông Nam Bộ và trên phạm vi cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1. Lý luận về đô thị và đô thị hóa 1. Khái niệm về đô thị Trong ngôn ngữ phương Tây, từ “đô thị”(1) có nguồn gốc từ thuật ngữ “Urbanus” trong tiếng Latinh, có nghĩa là “cư dân thành phố” (city dweller). Cho đến nay, các thuật ngữ “urban” (đô thị), “city” (thành phố), “town” (thị trấn) được dùng để chỉ các khu định cư hạt nhân đa chức năng, được thiết lập và sử dụng đất để cư trú hoặc sản xuất kinh doanh (Phạm Thị Xuân Thọ, 2008, tr.

Thời Hy Lạp cổ đại, thuật ngữ “polis” (thành bang, thành thị) dùng để chỉ các trung tâm chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, khoa học của Hy Lạp lúc bấy giờ, nổi tiếng nhất là Athens (thành bang dân chủ) và Sparte (thành bang quân sự). Về sau “polis” được dùng như một thuật ngữ quốc tế, được ghép thêm tiếp đầu ngữ như “metropolis”, “megalopolis” để chỉ các đô thị có các quy mô khác nhau. Tiếng Việt có nhiều thuật ngữ liên quan đến đô thị như “thành thị”, “thành phố” “thị xã”, “thị trấn”, “thị tứ”. Các thuật ngữ đó đều có hai thành tố: “đô”, “thành”, “trấn”, “xã”,… thể hiện chức năng hành chính và đặc trưng cho tính “tĩnh”.

Thành tố thứ hai là “thị”, “phố” có nghĩa là chợ - nơi buôn bán, đặc trưng cho tính “động” của đô thị. Như vậy, đô thị là nơi vừa có chức năng hành chính lẫn kinh tế, vừa tĩnh lại vừa động. Hoàng Phê trong Từ điển tiếng Việt (1988) đã định nghĩa đô thị là nơi “dân cư đông đúc, là trung tâm thương nghiệp và có thể cả công nghiệp” (Hoàng Phê, 1998, tr. Tương tự, các nhà địa lí học định nghĩa đô thị là “nơi tập trung dân cư đông đúc, nơi đó dân cư chủ yếu hoạt động trong các ngành sản xuất công nghiệp, quản lý kinh tế, quản lý hành chính, văn hóa và các chức năng phi nông nghiệp khác” (Phạm Thị Xuân Thọ, 2008, tr.

Định nghĩa này được hình thành trên cơ sở những nghiên cứu về đô thị của Friedrich Ratzel, Richtofen, Yu. Xauskin(2),… 13 Các định nghĩa về đô thị trên nêu ra hai đặc trưng để định tính chất và quy mô. Tính chất của đô thị được gắn liền với yếu tố kinh tế phi nông nghiệp (3); quy mô được xác định bằng mức độ tập trung dân số bao gồm tổng số dân cư và mật độ dân cư. Theo Liên Hiệp Quốc, các điểm dân cư có quy mô dân số trên 20.000 dân và trên 70% dân số phi nông nghiệp được coi là đô thị.

Tuy nhiên, tùy vào đặc thù dân số của từng nơi mà tiêu chuẩn dân số để đánh giá đô thị ở mỗi khu vực, quốc gia cũng có sự khác nhau. Bên cạnh việc nhận dạng đô thị thông qua hai tiêu chí trên, một số định nghĩa tiếp cận khái niệm đô thị ở khía cạnh các yếu tố nội tại của nó. Các nhà nghiên cứu đô thị của Mỹ quan tâm đến mối quan hệ kinh tế - xã hội trong các đô thị, cho rằng đô thị là “nơi tập trung dân cư với quy mô lớn tại một khu vực địa dư cụ thể trong đó người ta hỗ trợ nhau một cách thường xuyên và sòng phẳng thông qua các hoạt động kinh tế của khu vực đó”, “đô thị là nơi có cơ hội để có được một môi trường sống đa dạng và nhiều kiểu sống khác nhau” (Eisner, Gallion & Eisner, 1993, tr. Bách khoa toàn thư American Encyclopedia nhấn mạnh yếu tố điều kiện - lối sống khi định nghĩa về đô thị: “thành phố (city) chỉ là một tập hợp dân cư có một qui mô đáng kể, ở đó điều kiện sống được xem là theo kiểu đô thị, trái ngược với đời sống nông thôn ở miền thôn dã.

Theo nghĩa đó, thành phố là một hiện tượng chung của xã hội văn minh”. Tiếp cận đô thị từ phương diện lối sống, Louis Wirth, một nhà nghiên cứu về đô thị thuộc trường phái Chicago cho rằng đô thị và nông thôn có thể được xem như là hai cực liên quan đến nhau mà trong đó cư dân tổ chức cuộc sống của mình (Wirth, 1938, tr. Cũng theo Wirth, bản chất của quá trình chuyển đổi từ nông thôn thành đô thị là chuyển đổi từ giao tiếp liên cá nhân (trực tiếp giữa người với người) trên cơ sở gia đình, họ tộc, làng xóm sang giao tiếp đại chúng thông qua các phương tiện truyền thông,… 1. Tiêu chí xác định, phân loại đô thị tại Việt Nam Các căn cứ để xác định đô thị của Việt Nam thường dựa vào chức năng vai trò, quy mô và mật độ dân số, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, cơ sở hạ tầng và cảnh 14 quan đô thị.

Theo thông tư liên tịch số 31/TTLD(4), đô thị là “điểm tập trung dân cư với mức độ cao, chủ yếu là lao động phi nông nghiệp, có cơ sở hạ tầng thích hợp, là trung tâm tổng hợp hay trung tâm chuyên ngành có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, của một miền lãnh thổ, một tỉnh, một huyện hoặc một vùng trong tỉnh hoặc huyện” (Ban Tổ chức Cán bộ Chính phủ - Bộ Xây dựng, 1990, tr. Tương tự, luật Quy hoạch Đô thị, được ban hành ngày 17/6/2009 t ại kỳ họp thứ 5 của Quốc hội khóa XII, quy định: “Đô thị là khu vực tập trung dân cư sinh sống có mật độ cao và chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực kinh tế phi nông nghiệp, là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa hoặc chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ, một địa phương, bao gồm nội thành, ngoại thành của thành phố; nội thị, ngoại thị của thị xã; thị trấn” (Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, 2009, tr. Về phân loại đô thị, từ năm 1990, đô thị Việt Nam được phân thành 05 cấp từ loại I đến loại V phù hợp mới quy mô và chức năng để quản lý (Hội đồng Bộ trưởng, 1990, tr. Đến năm 2001, cùng sự phát triển nhanh và đa dạng của hệ thống đô thị Việt Nam, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2001/NĐ-CP điều chỉnh việc phân loại đô thị và cấp quản lý đô thị phù hợp với tình hình thực tế, trong đó thay đổi một số tiêu chí phân loại đô thị, đồng thời phân cấp lại hệ thống đô thị Việt Nam thành 6 cấp (thêm cấp “Đô thị đặc biệt” gồm thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh).

Năm 2009, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 42/2009/NĐ-CP ngày 07/5/2009 về việc phân loại đô thị, quy định việc đánh giá đô thị phải căn cứ vào 6 tiêu chí, bao gồm chức năng đô thị, quy mô dân số, mật độ dân số, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, yêu cầu về công trình hạ tầng đô thị và kiến trúc cảnh quan đô thị. Với cách phân loại này, hệ thống đô thị Việt Nam vẫn được chia thành 6 cấp căn cứ vào các tiêu chuẩn phân loại cụ thể khác nhau. Khái niệm về đô thị hóa Đô thị hóa hiểu một cách đơn giản nhất là việc biến đổi một khu vực dân cư trở thành đô thị hoặc mở rộng quy mô đô thị có sẵn. Trong suốt chiều dài của lịch sử loài người, đô thị hóa là quá trình gắn với sự ra đời và mở rộng không ngừng của các đô thị thời cổ đại, các thành thị thời trung đại và cận đại cho đến các thành phố hiện đại.

Một số định nghĩa về đô thị hóa tập trung vào vấn đề dân số đô thị, cho rằng đô thị hóa là quá trình tập trung, mở rộng dân cư trong các đô thị thông qua con đường di cư từ nông thôn vào thành thị hoặc gia tăng dân số tự nhiên. Bách khoa toàn thư Britanica định nghĩa đô thị hóa là quá trình tập trung lâu dài một số lượng lớn dân cư vào một khu vực tương đối nhỏ, hình thành nên các đô thị (Bách Khoa toàn thư Anh, 2015). Tương tự, Từ điển Bách Khoa Larousse xem đô thị hóa là hiện tượng dân số tập trung ngày càng dày đặc tại những địa điểm có tính chất đô thị. Đô thị hóa được xác định bằng sự kiện tăng dân số và sự phát triển không gian của thành phố (Larousse, 2015).

Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê cũng có định nghĩa tương tự và nhấn mạnh thêm vai trò của thành thị đối với phát triển xã hội: “Đô thị hóa là quá trình tập trung dân cư ngày càng đông vào các đô thị và làm nâng cao vai trò của thành thị đối với sự phát triển của xã hội” (Hoàng Phê, 1998, tr. Theo cách tiếp cận này, sự mở rộng của đô thị được tính theo tỷ lệ phần trăm giữa số dân đô thị và tổng số dân hoặc diện tích đô thị trên tổng diện tích của một vùng hay khu vực. Nó cũng có thể tính theo tỷ lệ gia tăng của hai yếu tố đó theo thời gian. Nếu tính theo cách đầu gọi là mức độ đô thị hóa, còn theo cách thứ hai là tốc độ đô thị hóa.

Không thể phủ nhận sự tập trung dân số là tiêu chuẩn cần của việc hình thành đô thị. Tuy nhiên, đô thị hóa là phức hợp của nhiều yếu tố tác động, chuyển hóa không ngừng nên nếu chỉ dựa vào yếu tố gia tăng và tập trung dân số thì chưa thể hiện được quá trình chuyển động phức tạp, đa diện, đa chiều của quá trình đô thị hóa. Tiếp cận đô thị hóa ở góc độ dân số chỉ mới phản ánh được hiện tượng, chứ 16 không phải là bản chất của quá trình này. Do vậy, một số định nghĩa khác về đô thị hóa tập trung vào khía cạnh chuyển đổi trong quá trình đô thị hóa.

Đàm Trung Phường xem đô thị hóa là quá trình“chuyển dịch từ hoạt động nông nghiệp (hiểu rộng) phân tán sang hoạt động phi nông nghiệp tập trung trên một số địa bàn thích hợp gọi là đô thị” (Đàm Trung Phường, 1995, tr. Trong khi đó, Nguyễn Minh Hòa xem xét đô thị hóa ở góc độ rộng hơn, đó là quá trình: “chuyển đổi từ tam nông (nông nghiệp, nông thôn, nông dân) sang phi nông. Tức là chuyển đổi hình thức cư trú từ những nơi vốn là nông thôn lạc hậu, nghèo nàn với kiểu cư trú truyền thống trở thành nơi cư trú mới có đời sống văn minh và quan trọng nhất ở đây là sự chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp từ những người nông dân làm nông nghiệp (chăn nuôi, trồng trọt) sang hoạt động phi nông nghiệp (công nghiệp - thương mại - dịch vụ)” (Nguyễn Minh Hòa, 2004, tr.