mở đầu cho những ý tưởng mới. Cách xếp đặt ra những mệnh đề kích hoạt như vậy đã được thấy rất nhiều trong các công án thiền (Zen koans) và các thơ haiku (Nhật). Kĩ thuật này, làm giảm các sức ỳ tâm lý trì trệ trong bộ óc, đã được phổ dụng ở Đông Phương từ lâu nhưng đôi khi làm khó khăn cho lối suy nghĩ kiểu Tây phương. Chẳng hạn như chúng ta đưa ra câu: "Nhà không nên có nóc!".
thông thường thì điều này không phải là ý kiến hay. Mặc dù vậy, ý này dẫn đến suy nghĩ về các ngôi nhà "mở nóc" hay các ngôi nhà nóc trong suốt. Và bạn có thể vưà ngủ vưà. ngắm trăng.
Còn nếu như bạn đã xem qua bộ phim "Xích Lô" thì hẳn bạn sẽ nhớ đến câu "người ta thì ngủ khách sạn 5 sao còn tao thi ngủ khách sạn. ngàn sao" -- bạn cũng đã biến câu này thành thực tế vậy! Khi đã tạo nên sự kích hoạt, bạn có thể dùng nó trong nhiều phương cách khác nhau bởi kiểm nghiệm: • Các hậu quả, hiệu ứng cuả mệnh đề • Các lợi ích có thể nhận được • Tình huống đặc thù nào có thể làm cho nó trở thành lời giải bén nhạy • Các nguyên tắc, nguyên lý nào cần dùng để làm việc này và để nó hoạt động • Làm sao để nó hoạt động trong mọi thời điểm • Cái gì sẽ xãy ra nếu như 1 dãy các biến cố bị thay đổi • vân vân Bạn có thể dùng danh sách các câu hỏi trên như là 1 khuôn mẫu. Ví dụ: (Thí dụ này được làm ra từ các nước giàu nên không chắc áp dụng nổi cho đất An-Nam ta) Chủ tiệm cho thuê băng video muốn tìm ra phương pháp để cạnh tranh với Internet. Cô chủ bắt đầu với mệnh đề "khách hàng không nên trả tiền để mướn băng video" Sau đó cô ta kiểm nghiệm các "kích hoạt" sau đây: • Các hậu quả: Cưả tiệm sẽ không có tiền thu nhập qua thuê băng và do đó phải có một nguồn thu nhập khác hơn.
Phải làm cho việc muợn băng tại cưả tiệm thì rẻ hơn là tải về máy các phim mướn trên Internet hay đặt cọc nó qua catalog. • Các lợi ích: Có nhiều người đến mượn băng video hơn. Nhiều người hơn sẽ ghé vaò tiệm. Cưả tiệm sẽ thu hút khách hàng từ các tiệm cho thuê khác trong điạ phương • Tình huống: Cuả hàng cần có nguồn thu nhập thay thế.
Có thể chử tiệm sẽ bán các quảng cáo trong tiệm, hay là bán thêm "đồ nhắm", bán bia, nước ngọt, kẹo bánh, rượu và thức ăn nhanh. Điều này sẽ biến cưả hàng thành "tiệm tạp hoá kiểu mới". Có lẽ chỉ cho ngươì ta mượn băng sau khi đã phải "ngấm" qua 30-giây các mặt hàng quảng cáo hay là sau khi hoàn tất các bản câu hỏi nghiên cứu thị trường. Sau khi dùng kích hoạt, chủ tiệm quyết dịnh "thử nghiệm" trong nhiều tháng.
Cô ta cho phép khách hàng mượn miễn phí các "top- ten" băng mới ra lò. (nhưng dĩ nhiên khách hàng sẽ bị phạt tiền nếu họ trả băng trể) Cô chủ sẽ đặt các băng video phiá đàng trong cùng cuả cưả tiệm. Phiá trước sẽ đập vào mắt khách hàng những thứ hàng "hấp dẫn" khác (để dẫn dụ khách mua hàng) như là các mặt hàng kể trên. Như vậy 1 người khách muốn mượn băng sẽ phải đi ngang qua và ngắm các món khác trước khi tới được quầy video.
Ngoài ra, bên cạnh quầy trả băng, cô chủ chưng bán các mặt hàng "model" thấy được qua các phim này. Các Phương Pháp Suy Luận và Sáng Tạo Bài V: Six Thinking Hats (Tạm Dịch: Lục Mạo Tư Duy) Six Thinking Hats - Là một kĩ thuật được thiết kế nhằm giúp các cá thể có được nhiều cái nhìn về một đối tượng mà những cái nhìn này sẽ khác nhiều so với một người thông thường có thể thấy được. Đây là một khuôn mẫu cho sự suy nghĩ và nó có thể kết hợp thành lối suy nghĩ định hướng (lateral thinking). Trong phương pháp này thì các phán xét có giá trị sẽ có chỗ đứng riêng của nó nhưng các phê phán đó sẽ không được phép thống trị như là thường thấy lối suy nghĩ thông thường.
Six thinking Hats được dùng chủ yếu là để: - Kích thích suy nghĩ song song - Kích thích suy nghĩ toàn diện - Tách riêng cá tính (như là bản ngã, các thành kiến .) và chất lượng Lịch Sử cuả Phương Pháp: Đây là phát kiến cuả Tiến sĩ Edward de Bono ( http://www. Năm 1985 nó đã được mô tả chi tiết trong cuốn "Six Thinking Hats" cuả de Bono. Phương pháp này đã được phát triễn va giảng dạy ở nhiều nơi trên thế giới (ngoại trừ Xứ Đại Cồ Việt cuả ta??!!) Nhiều tổ chức lớn như là IBM, Federal Express, Brtish Airways, Pepsi, Polaroid, Prudential, Dupont, .cũng dùng phương pháp này. Cách thức tiến hành: (Bạn nên xem thêm phần ví dụ để có một hình dung cụ thể về nó) Dùng 6 cái nón đại diện cho 6 dạng thức cuả suy nghĩ.
Nó đề cập đến chiều hướng suy nghĩ hơn là tên gọi. Mỗi nón có một màu (mà màu này chỉ đại diện cho duy nhất 1 dạng thức duy nhất cuả suy nghĩ). Mọi người đều sẽ tham gia góp ý. Tuỳ theo kiểu ý kiến mà người đó sẽ đề nghị đội nón màu gì.
Các nón không được dùng để phân loại cá nhân mặc dù hành vi hay thói quen cuả cá nhân đó "dường như" hay có vẻ thuộc về loại nào đó. Nó chỉ có tác dụng định hướng suy nghĩ trong khi thành viên trong nhóm cho ý kiến đội lên mà thôi Các đặc tính cuả nón màu: Nón trắng: trung tính - tập trung trên thông tin rút ra được, các dẫn liệu cứ liệu và những thứ cần thiết , làm sao để nhận được chúng Nón Đỏ: Nóng, tình cảm, cảm giác, cảm nhận, trực quan, những ý kiến không có chứng minh hay giải thích, lí lẽ Nón Đen: Phê phán, Bình luận, Tại sao sự kiện là sai, tất cả những cảm ý tiêu cực hay bi quan Nón Vàng: Tích cực, lac quan, những cái nhìn sáng lạng, tìm đến những lợi ích, cái gì tốt đẹp Nón Lục: Sáng tạo, khả năng xảy ra và các giả thuyết, những ý mới Nón Xanh Dương: Ðiều khiển, chi phối quá trình, các bước, tổ chức lãnh đạo, suy nghĩ về các suy nghĩ hay kết luận Sau đây là một cách tiến hành qua các bước: Mọi người trong nhóm làm việc sẽ cùng tham gia góp ý -- tùy theo tính chất cuả ý đó mà người đó (hay người trưởng nhóm) sẽ đề nghị đội nón màu gì. Người trưỏng nhóm sẽ lần lược chia thời gian tập trung ý cho mỗi nón màu. Tuy nhiên, một số trường hợp đặc biệt nếu cần bất kì thành viên nào cũng có thể đề nghi góp thêm ý vào cho 1 nón màu nào đó (tuy vậy phải giữ đủ thời lượng cho mỗi nón màu) • Bước 1: Nón trắng: Tất cả các ý kiến nào chỉ chưá sự thật, bằng chứng, hay dữ kiện, thông tin.
Đội nón này có nghiã là "hãy cởi bỏ mọi thành kiến, mọi tranh cãi, cởi bỏ mọi dự định và hãy nhìn vào cơ sở dữ liệu" • Bước 2: Nón lục: Tạo ra các ý kiến làm sao để giải quyết. Các sáng tạo, các cách thức khác nhau, các kế hoạch, các sự thay đổi • Buớc 3: - Đánh giá các giá trị cuả các ý kiến trong nón lục - Viết ra danh mục các lợi ích dùng nón vàng Nón vàng: Tại sao vài ý kiến sẽ chạy tốt và tại sao nó mang lại lợi ích. Ỏ đây cũng có thể dùng về các kết quả cuả các hành động được đề xuất hay các đề án. Nó còn dùng để tìm ra những vật hay hiệu quả có giá trị cuả những gì đã xãy ra.
- Viết các đánh giá, và các lưu ý trong nón đen Đây là nón có giá trị nhất. Dùng để chỉ ra tai sao các đề nghị hay ý kiến không thích hợp (hay không hoạt động được) cùng với các dữ kiện, với kinh nghiệm sẵn có, với hệ thống đang hoạt động, hoặc với chế độ đang được theo. Nón đen lúc nào cũng phải tính đến sự hợp lí • Bước 4: Viết các phản ứng, trực giác tự nhiên và các cảm giác xuống. Nón này cho phép người suy nghĩ đặt xuống các trực cảm mà không cần bào chữa • Bước 5: Tổng kết và kết thúc buổi làm việc Nón này là sự nhìn lại các bước trên hoặc là quá trình điều khiển.
Nó sẽ không nhìn đến đối tượng mà là nghĩ về đối tượng (thí dụ như ý kiến "đội cho tôi cái nón lục, tôi cảm giác rằng có thể làm đươc nhiều hơn về cái nón xanh này") Lưu ý: các bước trên không hoàn toàn nhất thiết phải theo đúng thứ tự như nêu trên mà ở nhiều trường hợp nên chỉnh lại theo thứ tự như sau: Trắng -> Đỏ -> Đen -> Vàng -> Lục -> Xanh Dương Ví dụ: Giải quyết vần đề sau đây trong lớp học "Học sinh nói chuyện trong lớp" Dùng phương pháp 6 nón để cho các học sinh nhìn vào vấn đề ở các góc cạnh khác nhau. Có thể dùng 6 phấn màu khác nhau để ra hiệu (thay cho nón). Học sinh chủ động cho ý kiến và giáo viên sẽ điều khiển toàn buổi qua các bước như sau: 1. Nón trắng: Các sự kiện - Các HS nói chuyện trong khi cô giáo đang nói - Có sự ồn ào làm cho các học sinh khác bị xao lãng hoặc không nghe đươc (cô giáo nói gì) - Học sinh không biết làm gì sau khi cô giáo đã hướng dẫn cách thức - Nhiều học sinh bực mình hay không muốn học nữa.
2: Nón đỏ: cảm tính - Cô giáo cảm giác bị xúc phạm - Các HS nản chí vì không nghe được hướng dẫn (cuả cô) - Người nói chuyện trong lớp vui vẻ được tán dóc và nghe dóc 3. Nón Đen: Các mặt tiêu cực - Lãng phí thì giờ - Buổi học bị làm tổn thương - Nhiều người bị xúc phạm rằng những người nghe không bất cần đến những gì được nói - Mất trật tự trong lớp 4. Nón vàng: Các mặt tích cực cuả tình trạng được kiểm nghiệm - Mọi người được nói những gì họ nghĩ - Có thể vui thú - Mọi người không phải đợi tới lượt cuả mình để nói nên sẽ không bị quên cái gì mình muốn nói - Không chỉ những HS giỏi mới được nói 5.