Phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán trong thủ tục giải quyết phá sản

Cạnh tranh khốc liệt và đào thải khắc nghiệt là bản chất của kinh tế thị trường. 59 trang · Trường Đại học Nguyễn Tất Thành · 2022.

• Tác giả: Kiều Minh Khánh
• Người hướng dẫn: ThS. Hồ Trần Bảo Trâm
• Trường học: Trường Đại học Nguyễn Tất Thành
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Phục Hồi Hoạt Động Kinh Doanh Của Doanh Nghiệp Mất Khả Năng Thanh Toán
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu đề tài
• 2. PHẦN NỘI DUNG
• 2.1. Những vấn đề lý luận về phá sản và phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán trong thủ tục giải quyết phá sản
• 2.1.1. Các khái niệm cơ bản về phá sản và phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán trong thủ tục giải quyết phá sản
• 2.1.1.1. Khái niệm phá sản
• 2.1.1.2. Khái niệm doanh nghiệp mất khả năng thanh toán
• 2.1.1.3. Khái niệm phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán
• 2.1.1.4. Đặc điểm của thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh
• 2.1.1.5. Ý nghĩa của phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán trong thủ tục giải quyết phá sản
• 2.1.1.5.1. Ý nghĩa đối với người lao động và các chủ nợ khác
• 2.1.1.5.2. Ý nghĩa đối với nền kinh tế xã hội
• 2.1.1.5.3. Ý nghĩa đối với doanh nghiệp mất khả năng thanh toán
• 2.1.2. Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán theo quy định của Luật Phá sản 2014
• 2.1.3. Thủ tục giải quyết phá sản doanh nghiệp theo Luật Phá sản 2014
• 2.1.4. Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh
• 2.1.5. Điều kiện áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh
• 2.1.6. Phương án phục hồi hoạt động kinh doanh
• 2.1.7. Hậu quả pháp lý của đình chỉ thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh
• 2.1.8. Thực tiễn phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán và kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật
• 2.1.8.1. Một số đánh giá liên quan đến thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh
• 2.1.8.2. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về phục hồi hoạt động kinh doanh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phục Hồi Kinh Doanh Khi Doanh Nghiệp Mất Khả Năng Thanh Toán 55 ký tự

Cạnh tranh khốc liệt và đào thải khắc nghiệt là bản chất của kinh tế thị trường. Các doanh nghiệp không thích ứng được sẽ bị loại bỏ. Cơ chế phá sản doanh nghiệp và phục hồi hoạt động kinh doanh (PHHĐKD) ra đời để giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế. Năm 2022, đại dịch COVID-19 gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động. Số liệu thống kê cho thấy 87,2% doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp bởi dịch bệnh (Báo Tuổi Trẻ, 2022). Tỷ lệ doanh nghiệp giải thể, phá sản tăng lên đến 18,6% (Tổng cục Thống kê Việt Nam, 2021). Điều này gây ra hậu quả nghiêm trọng: mất việc làm, doanh nghiệp nước ngoài rút khỏi thị trường. Các doanh nghiệp cần thay đổi để tồn tại, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán.

1.1. Vai trò của Phục hồi hoạt động kinh doanh trong bối cảnh hiện nay

Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, phục hồi hoạt động kinh doanh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng tài chính mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, bao gồm người lao động, chủ nợ và nền kinh tế nói chung. Việc hiểu rõ và áp dụng hiệu quả các quy định pháp luật về phục hồi hoạt động kinh doanh là yếu tố then chốt để doanh nghiệp có thể tái cấu trúc và tái thiết thành công.

1.2. Mục tiêu của Phục hồi hoạt động kinh doanh

Mục tiêu chính của phục hồi hoạt động kinh doanh là giúp doanh nghiệp thoát khỏi tình trạng mất khả năng thanh toán, khôi phục hiệu quả kinh doanh và đảm bảo tăng trưởng doanh thu bền vững. Quá trình này thường bao gồm các biện pháp như tái cơ cấu tài chính, giảm chi phí, cải thiện quản trị rủi ro và tìm kiếm các nguồn huy động vốn mới.

II. Thách Thức Phục Hồi Doanh Nghiệp Mất Khả Năng Thanh Toán 59 ký tự

Luật Phá sản (LPS) 2014 tạo hành lang pháp lý cho doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường một cách trật tự. Tuy nhiên, luật này chưa chú trọng đến phục hồi hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp và chủ nợ chưa nhận thức đúng đắn về ý nghĩa của phục hồi hoạt động kinh doanh. Các quy định pháp luật hiện hành còn tồn tại một số bất cập liên quan, nên quá trình thực thi pháp luật vẫn chưa thực sự hiệu quả. Điều này dẫn đến nhiều khó khăn trong việc tái cấu trúc doanh nghiệp và xử lý nợ hiệu quả.

2.1. Thiếu nhận thức về quy trình phục hồi hoạt động kinh doanh

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu nhận thức đầy đủ về quy trình và lợi ích của phục hồi hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp và chủ nợ vẫn còn e ngại hoặc không hiểu rõ về các bước cần thiết, các quyền và nghĩa vụ liên quan, dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội khôi phục doanh nghiệp một cách hiệu quả. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức về vấn đề này.

2.2. Bất cập trong quy định pháp luật về phục hồi hoạt động kinh doanh

Các quy định pháp luật hiện hành về thủ tục phục hồi còn chưa đầy đủ và chi tiết, gây khó khăn cho việc thực thi. Ví dụ, các tiêu chí đánh giá tính khả thi của kế hoạch phục hồi kinh doanh còn chung chung, chưa có hướng dẫn cụ thể, dẫn đến sự tùy tiện trong quá trình xét duyệt. Ngoài ra, cơ chế giám sát và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tái cấu trúc còn chưa hiệu quả.

2.3. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn để phục hồi hoạt động kinh doanh

Một vấn đề quan trọng khác là khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn để phục hồi tài chính. Các doanh nghiệp mất khả năng thanh toán thường gặp khó khăn trong việc vay vốn từ ngân hàng hoặc các tổ chức tín dụng khác. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính, như giảm lãi suất, bảo lãnh tín dụng, để giúp doanh nghiệp có thể vượt qua giai đoạn khó khăn và tái thiết doanh nghiệp thành công.

III. Hướng Dẫn Lập Kế Hoạch Phục Hồi Kinh Doanh Hiệu Quả 60 ký tự

Để phục hồi hoạt động kinh doanh thành công, doanh nghiệp cần xây dựng một kế hoạch phục hồi kinh doanh chi tiết và khả thi. Kế hoạch này cần dựa trên việc đánh giá doanh nghiệp kỹ lưỡng, bao gồm tình hình tài chính, thị trường, cạnh tranh, và nội bộ doanh nghiệp. Sau đó, cần xác định các giải pháp cụ thể để giải quyết tài chính, tái cơ cấu tổ chức, cải thiện hoạt động kinh doanh và marketing. Kế hoạch cũng cần xác định rõ các nguồn lực cần thiết và các chỉ số đánh giá hiệu quả.

3.1. Phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp

Bước đầu tiên là phải tiến hành phân tích tài chính một cách toàn diện, bao gồm việc xem xét các báo cáo tài chính, đánh giá dòng tiền, xác định các khoản nợ phải trả và tài sản hiện có. Cần phải xác định rõ nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán để có thể đưa ra các giải pháp phù hợp. Việc này cần sự tham gia của các chuyên gia tư vấn doanh nghiệp có kinh nghiệm.

3.2. Xây dựng phương án tái cơ cấu tài chính

Sau khi đã phân tích tình hình tài chính, cần xây dựng một kế hoạch tài chính cụ thể, bao gồm việc xử lý nợ, đàm phán với chủ nợ để giãn nợ hoặc giảm lãi suất, tìm kiếm các nguồn đầu tư mới, và huy động vốn từ các nguồn khác. Có thể cần phải thanh lý tài sản không hiệu quả để tạo ra dòng tiền. Mục tiêu là tạo ra một cấu trúc tài chính bền vững, có thể đáp ứng được nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp.

3.3. Cải thiện hoạt động kinh doanh và marketing

Bên cạnh việc tái cơ cấu tài chính, cần phải cải thiện hiệu quả kinh doanh thông qua việc nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, cải thiện quy trình sản xuất, và tăng cường hoạt động marketing và bán hàng. Cần phải tìm hiểu nhu cầu của khách hàng và thị trường để có thể đưa ra các sản phẩm, dịch vụ phù hợp. Cần phải đổi mới và sáng tạo để tạo ra sự khác biệt so với cạnh tranh.

IV. Thủ Tục Pháp Lý Phục Hồi Hoạt Động Theo Luật Phá Sản 55 ký tự

Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh được quy định tại Chương VII LPS 2014. Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán có thể đề xuất kế hoạch phục hồi. Kế hoạch này cần được Hội nghị chủ nợ (HNCN) thông qua. Tòa án sẽ xem xét và ra quyết định công nhận kế hoạch phục hồi. Nếu kế hoạch phục hồi thành công, doanh nghiệp sẽ tiếp tục hoạt động. Nếu không thành công, doanh nghiệp có thể bị tuyên bố phá sản. Việc tuân thủ đúng quy trình phục hồi là vô cùng quan trọng.

4.1. Điều kiện áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh

Để được áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện phá sản được quy định trong LPS 2014. Quan trọng nhất, doanh nghiệp phải chứng minh được rằng vẫn còn khả năng khôi phục doanh nghiệp và có một kế hoạch phục hồi kinh doanh khả thi. Tòa án sẽ xem xét các yếu tố như tình hình tài chính, tiềm năng thị trường, và năng lực quản lý của doanh nghiệp.

4.2. Xây dựng và trình bày phương án phục hồi hoạt động kinh doanh

Phương án phục hồi hoạt động kinh doanh là tài liệu quan trọng nhất trong thủ tục phục hồi. Nó phải trình bày chi tiết các biện pháp tái cơ cấu tài chính, tái cơ cấu tổ chức, và cải thiện hoạt động kinh doanh mà doanh nghiệp dự định thực hiện. Phương án cần phải có các số liệu chứng minh tính khả thi, và phải được sự đồng ý của phần lớn chủ nợ tại HNCN.

4.3. Hậu quả pháp lý của đình chỉ thủ tục phục hồi

Nếu thủ tục phục hồi bị đình chỉ, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị tuyên bố phá sản doanh nghiệp. Việc đình chỉ có thể xảy ra nếu kế hoạch phục hồi kinh doanh không được thông qua, hoặc nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng các cam kết trong kế hoạch. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng một kế hoạch khả thi và thực hiện nó một cách nghiêm túc.

V. Thực Tiễn Phục Hồi Nghiên Cứu Trường Hợp Thành Công 60 ký tự

Nghiên cứu các trường hợp phục hồi hoạt động kinh doanh thành công giúp rút ra bài học kinh nghiệm. Các yếu tố thành công thường bao gồm: sự hỗ trợ từ người quản lý doanh nghiệp, sự đồng thuận của chủ nợ, giải pháp tài chính sáng tạo, cải tiến sản phẩm dịch vụ, và thích ứng với thị trường. Phân tích các yếu tố này giúp doanh nghiệp khác học hỏi và áp dụng vào tình hình cụ thể của mình.

5.1. Phân tích case study điển hình về phục hồi doanh nghiệp

Việc phân tích các case study điển hình về phục hồi doanh nghiệp giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các yếu tố thành công và thất bại. Chẳng hạn, một doanh nghiệp có thể đã thành công trong việc đàm phán với chủ nợ để giảm nợ, đồng thời tái cơ cấu tổ chức để giảm chi phí và tăng hiệu quả. Một doanh nghiệp khác có thể đã thất bại do không có một kế hoạch phục hồi kinh doanh khả thi hoặc do sự phản đối từ chủ nợ.

5.2. Bài học kinh nghiệm rút ra từ các case study thành công

Từ các case study thành công, chúng ta có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm quan trọng. Thứ nhất, sự quyết tâm và năng lực của người quản lý doanh nghiệp là yếu tố then chốt. Thứ hai, sự đồng thuận và hợp tác từ chủ nợ là vô cùng quan trọng. Thứ ba, việc xây dựng một kế hoạch phục hồi kinh doanh chi tiết và khả thi là điều kiện tiên quyết. Thứ tư, việc thích ứng với những thay đổi của thị trường và cạnh tranh là cần thiết để đảm bảo sự bền vững.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Phục Hồi Kinh Doanh 58 ký tự

Cần hoàn thiện pháp luật về phục hồi hoạt động kinh doanh để nâng cao hiệu quả thực thi. Các giải pháp bao gồm: quy định chi tiết hơn về thủ tục phục hồi, tăng cường vai trò của người quản lý doanh nghiệp và quản tài viên, tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn, và tăng cường giám sát việc thực hiện kế hoạch phục hồi. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, và chủ nợ để đảm bảo thủ tục phá sản diễn ra công bằng và hiệu quả.

6.1. Đề xuất sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật

Để hoàn thiện pháp luật về phục hồi hoạt động kinh doanh, cần xem xét sửa đổi, bổ sung một số quy định hiện hành. Ví dụ, cần có hướng dẫn cụ thể hơn về các tiêu chí đánh giá tính khả thi của kế hoạch phục hồi kinh doanh, cần quy định rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, và cần có cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả hơn.

6.2. Kiến nghị về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi

Ngoài việc hoàn thiện pháp luật, cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi tài chính. Điều này có thể bao gồm việc giảm lãi suất, bảo lãnh tín dụng, cung cấp các dịch vụ tư vấn miễn phí, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận thông tin và công nghệ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội để thực hiện các chính sách này một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật chuyên ngành Luật Kinh tế của sinh viên Kiều Minh Khánh (Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, năm 2022) tập trung nghiên cứu cơ chế pháp lý về phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán trong thủ tục phá sản tại Việt Nam.

Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh và đào thải là quy luật tất yếu. Doanh nghiệp không đủ năng lực cạnh tranh, thua lỗ kéo dài sẽ lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán. Tác giả đặt nghiên cứu vào bối cảnh thực tiễn giai đoạn 2019–2022, khi nền kinh tế Việt Nam chịu tác động tiêu cực từ đại dịch COVID-19. Dữ liệu thực tế được tác giả trích dẫn từ các cơ quan chuyên môn gồm:

• Thống kê của Tổng cục Thống kê Việt Nam trong quý I năm 2020: có 18,6 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh; 12,2 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể; 4.343 doanh nghiệp thông báo giải thể và 5.206 doanh nghiệp chờ giải thể tại cơ quan thuế.
• Khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng Ngân hàng Thế giới (WB) trên hơn 10.000 doanh nghiệp năm 2022: 87,2% doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp từ dịch bệnh; 11% không bị ảnh hưởng và chỉ 2% duy trì kinh doanh tốt.
• Tỷ lệ doanh nghiệp giải thể, phá sản đầu năm 2021 tăng 18,6% so với cùng kỳ năm 2020.
• Số liệu quý I năm 2022: 60,2 nghìn doanh nghiệp thành lập mới hoặc quay trở lại hoạt động (tăng 36,7%), nhưng đồng thời có 51,3 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (bình quân 17,1 nghìn doanh nghiệp mỗi tháng, tăng 27,2% so với cùng kỳ 2021).

Về mặt lập pháp, Luật Phá sản năm 2014 đã tạo hành lang pháp lý cho doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, nhưng các quy định tại Chương VII về phục hồi hoạt động kinh doanh còn bộc lộ bất cập, chưa chú trọng đúng mức đến hiệu quả phục hồi. Nhận thức của doanh nghiệp và chủ nợ về cơ chế này còn hạn chế, dẫn đến việc áp dụng trên thực tế chưa đạt hiệu quả mong muốn.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là đưa ra những đóng góp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật phá sản về hoạt động phục hồi kinh doanh của doanh nghiệp thông qua việc nghiên cứu toàn diện quy định và thực tiễn áp dụng. Tác giả xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Giúp các doanh nghiệp mất khả năng thanh toán hiểu rõ về thủ tục giải quyết phá sản, đặc biệt là thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật phá sản;
2. Đánh giá ý nghĩa và vai trò của phục hồi hoạt động kinh doanh đối với chủ nợ, người lao động và chính doanh nghiệp mắc nợ;
3. Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật phá sản hiện nay và đề xuất hướng hoàn thiện các quy định của pháp luật thông qua những bất cập trong thi hành Luật Phá sản 2014 về phục hồi hoạt động kinh doanh.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng cơ chế phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán trong thủ tục giải quyết phá sản. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung vào pháp luật Việt Nam, có mở rộng so sánh với pháp luật của Nhật Bản, Pháp, Liên bang Nga, Hoa Kỳ và Trung Quốc; phạm vi đối tượng tập trung vào doanh nghiệp (không đi sâu vào mô hình hợp tác xã); phạm vi thời gian khảo sát từ Luật Phá sản doanh nghiệp 1993, Luật Phá sản 2004 đến Luật Phá sản 2014 và thực tiễn đến quý I năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm pháp lý chuyên ngành và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật:

• Khái niệm "Phá sản": Đối chiếu từ thuật ngữ "khánh tận" trong Luật Thương mại 1972 của chính quyền Sài Gòn, các định nghĩa trong Từ điển Luật học của Viện Khoa học Pháp lý (Bộ Tư pháp), tinh thần Luật Phá sản doanh nghiệp 1993, Luật Phá sản 2004, và khoản 2 Điều 4 Luật Phá sản 2014 quy định phá sản là tình trạng doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản.
• Khái niệm "Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán": Căn cứ khoản 1 Điều 4 Luật Phá sản 2014, xác định qua tiêu chí không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn.
• Khái niệm "Phục hồi hoạt động kinh doanh": Tiếp cận quan điểm học thuật của Giáo sư Gérard Cornu (Đại học Montpellier), ThS. Nguyễn Đức Thưởng, ThS. Nguyễn Quang Trung và TS. Bùi Thị Dung về bản chất cứu vãn doanh nghiệp và duy trì việc làm.
• Khung văn bản pháp luật tham chiếu: Hiến pháp 2013, Luật Doanh nghiệp 2020 (5 loại hình doanh nghiệp), Luật Hợp tác xã 2012, Luật Đầu tư và Nghị quyết số 03/2016/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Phá sản.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả phân bổ linh hoạt theo kết cấu nội dung:

• Chương 1 và Chương 2: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, đối chiếu thống kê, quy nạp và diễn giải nhằm làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và rà soát từng điều khoản pháp luật thực định.
• Chương 3: Sử dụng phương pháp so sánh luật học (đối chiếu quy định của Việt Nam với các nước), phương pháp đối chiếu thống kê, logic học và xã hội học pháp luật để đánh giá thực trạng và xây dựng kiến nghị.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật phá sản qua các thời kỳ; tài liệu thống kê chính thức từ Tổng cục Thống kê, VCCI, Ngân hàng Thế giới; các giáo trình của Đại học Luật Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân; cùng các ấn phẩm nghiên cứu của TS. Dương Kim Thế Nguyên, PGS.TS. Dương Đăng Huệ, PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa, TS. Trần Thị Thu Hà; và hồ sơ đề án tái cơ cấu Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam theo Quyết định số 2108/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Những vấn đề lý luận về phá sản và phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán trong thủ tục giải quyết phá sản

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về phá sản và thủ tục phục hồi. Về mặt học thuật, tác giả làm rõ sự chuyển đổi từ thuật ngữ "lâm vào tình trạng phá sản" tại Luật Phá sản 2004 sang "mất khả năng thanh toán" tại Luật Phá sản 2014, giúp phản ánh chính xác tình trạng tài chính khách quan của doanh nghiệp khi không trả được nợ quá 03 tháng. Tác giả phân định ranh giới giữa việc doanh nghiệp tự phục hồi (tự tái cấu trúc nội bộ) với thủ tục phục hồi được Tòa án áp dụng thông qua Hội nghị chủ nợ (mang tính chất tố tụng tư pháp đặc thù).

Tác giả xác định 5 đặc điểm cơ bản của thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh:

1. Là một giai đoạn trong quá trình giải quyết phá sản, bắt buộc phải có sự chấp thuận của Hội nghị chủ nợ;
2. Doanh nghiệp phục hồi thành công sẽ không bị phân chia tài sản theo thứ tự thanh lý như trường hợp tuyên bố phá sản;
3. Giúp doanh nghiệp thoát khỏi tình trạng khó khăn tài chính và nợ nần;
4. Doanh nghiệp không phải thanh lý tài sản nhưng phải chịu sự giám sát trực tiếp từ Thẩm phán, Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và các chủ nợ;
5. Doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo tiến độ định kỳ cho Quản tài viên và doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản để báo cáo lại cho Thẩm phán và chủ nợ.

Về mặt ý nghĩa, thủ tục phục hồi mang tính nhân đạo sâu sắc:

• Đối với người lao động: Giúp duy trì công ăn việc làm, hạn chế tình trạng mất việc làm hàng loạt, bảo đảm an sinh xã hội;
• Đối với chủ nợ: Tối đa hóa khả năng thu hồi đầy đủ các khoản nợ thay vì chỉ nhận được một phần giá trị tài sản thanh lý;
• Đối với nền kinh tế - xã hội: Ổn định chuỗi cung ứng, hạn chế phản ứng dây chuyền tiêu cực, duy trì nguồn thu ngân sách nhà nước;
• Đối với doanh nghiệp: Là cơ hội pháp lý cuối cùng để khôi phục uy tín, tái cấu trúc tổ chức và tiếp tục tồn tại trên thương trường.

Chương 2. Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán theo quy định của Luật Phá sản 2014

Chương 2 phân tích chi tiết quy định thực định của Luật Phá sản 2014. Trình tự giải quyết phá sản gồm 7 bước: (1) Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản; (2) Tòa án nhận và thụ lý đơn; (3) Mở thủ tục phá sản; (4) Tổ chức Hội nghị chủ nợ; (5) Phục hồi hoạt động kinh doanh; (6) Ra quyết định tuyên bố phá sản; (7) Thi hành quyết định tuyên bố phá sản.

Trọng tâm của chương làm rõ chế định phục hồi hoạt động kinh doanh:

• Thẩm quyền và chủ thể nộp đơn: Phân định rõ chủ thể có quyền (chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần, người lao động, công đoàn, cổ đông sở hữu từ 20% cổ phần phổ thông trong 06 tháng liên tục) và chủ thể có nghĩa vụ nộp đơn (người đại diện theo pháp luật, Chủ tịch HĐQT, Chủ tịch HĐTV, chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh).
• Vai trò của Quản tài viên: Tham gia từ khi có quyết định mở thủ tục phá sản theo Điều 16 Luật Phá sản 2014 để quản lý, bảo toàn tài sản, ngăn chặn tẩu tán, tham gia xây dựng kế hoạch phục hồi và thực hiện giám sát độc lập.
• Điều kiện áp dụng: Bắt buộc phải có Nghị quyết của Hội nghị chủ nợ thông qua đề nghị áp dụng thủ tục phục hồi (theo Điều 81, cần quá nửa tổng số chủ nợ không có bảo đảm có mặt và đại diện từ 65% tổng số nợ không có bảo đảm biểu quyết tán thành).
• Xây dựng và thực hiện phương án: Doanh nghiệp phải xây dựng phương án trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày Hội nghị chủ nợ thông qua nghị quyết. Điều 88 quy định 7 biện pháp phục hồi cụ thể: (1) Huy động vốn; (2) Giảm nợ, miễn nợ, hoãn nợ; (3) Thay đổi mặt hàng sản xuất, kinh doanh; (4) Đổi mới công nghệ sản xuất; (5) Tổ chức lại bộ máy quản lý, sáp nhập hoặc chia tách bộ phận sản xuất; (6) Bán cổ phần cho chủ nợ và người khác; (7) Bán hoặc cho thuê tài sản; cùng các biện pháp khác không trái pháp luật.
• Thời hạn và giám sát: Thời hạn thực hiện phương án tối đa là 03 năm (tăng thêm 01 năm so với mức 02 năm của Luật Phá sản doanh nghiệp 1993). Định kỳ 06 tháng một lần, doanh nghiệp phải báo cáo tình hình cho Quản tài viên và doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản.
• Đình chỉ thủ tục: Xảy ra trong 3 trường hợp: doanh nghiệp thực hiện xong phương án; không thực hiện được phương án; hoặc hết thời hạn mà vẫn mất khả năng thanh toán. Hai trường hợp sau sẽ dẫn tới quyết định tuyên bố phá sản.

Chương 3. Thực tiễn phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán và kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật

Chương 3 mở đầu bằng việc đối chiếu pháp luật quốc tế về cơ chế phục hồi:

• Nhật Bản: Áp dụng 3 thủ tục linh hoạt gồm sắp xếp lại công ty (ngoài Tòa án), phục hồi dân sự (cho cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ, bao gồm cả pháp nhân công ích như trường học, bệnh viện), và tổ chức lại công ty (dành riêng cho các tập đoàn lớn, ngân hàng, công ty tài chính).
• Pháp: Phân định rạch ròi giữa thủ tục phục hồi và thủ tục phá sản; Tòa án giữ quyền quyết định chấp thuận phương án dựa trên tư vấn của người do Tòa án chỉ định mà không bị phụ thuộc tuyệt đối vào sự đồng thuận của nhóm chủ nợ lớn.
• Liên bang Nga: Quy định thủ tục tổ chức lại (quản lý tài sản và phục hồi) và thanh lý theo Luật Phá sản doanh nghiệp năm 1992.
• Hoa Kỳ: Thiết lập cơ chế đại diện Chính phủ trực tiếp giám sát quá trình phục hồi và báo cáo Tòa án.
• Trung Quốc: Điều 70 Luật Phá sản 2006 cho phép cả con nợ và chủ nợ nộp đơn trực tiếp yêu cầu Tòa án áp dụng thủ tục cải chính; đồng thời cho thời hạn lên đến 06 tháng (180 ngày) để hoàn thiện phương án.

Về mặt thực tiễn tại Việt Nam, tác giả dẫn chứng điển hình từ đề án tái cơ cấu Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam theo Quyết định số 2108/QĐ-TTg ngày 18/11/2010. Doanh nghiệp này được tái cơ cấu bằng cách chia ba phần (chuyển giao hai phần cho Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và Tổng công ty Hàng hải Việt Nam); thành lập Tổng công ty Công nghiệp Tàu thủy vào tháng 10/2013 với mô hình công ty mẹ nắm giữ 8 công ty con; phát hành trái phiếu hoán đổi nợ có bảo lãnh của Chính phủ tại thị trường Singapore với tổng mệnh giá 626,8 triệu USD (tương đương 13.163 tỷ đồng), đáo hạn vào năm 2025. Vụ việc chứng minh hiệu quả thực tế của biện pháp tổ chức lại bộ máy và giãn hoãn nợ.

Từ việc phân tích thực trạng, tác giả chỉ ra 5 bất cập lớn của Luật Phá sản 2014:

1. Quyền quyết định áp dụng phục hồi phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí chủ nợ không có bảo đảm, chưa tôn trọng đúng mức ý chí của chính doanh nghiệp mắc nợ;
2. Thời hạn 30 ngày để lập phương án phục hồi là quá ngắn đối với các doanh nghiệp quy mô lớn;
3. Điều 92 quy định chấm dứt áp dụng các biện pháp cấm và giám sát tại Điều 48 và 49 kể từ ngày Nghị quyết công nhận phương án có hiệu lực, tạo kẽ hở cho doanh nghiệp tẩu tán tài sản;
4. Chưa có cơ chế hậu kiểm chặt chẽ đối với nghĩa vụ báo cáo 06 tháng/lần của doanh nghiệp;
5. Quy định sử dụng tài sản bảo đảm để phục hồi kinh doanh tiềm ẩn rủi ro xâm hại quyền lợi của chủ nợ có bảo đảm.

Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra các kiến nghị lập pháp cụ thể:

• Xem xét bổ sung quyền yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi của chính doanh nghiệp mắc nợ (tham khảo Điều 70 Luật Phá sản Trung Quốc) nhằm tránh sự chi phối phiến diện từ chủ nợ;
• Kéo dài thời hạn xây dựng phương án phục hồi lên mức khoảng 03 tháng (cho phép các bên thỏa thuận thời hạn nhưng không vượt quá luật định);
• Tăng cường kiểm soát tài sản, bãi bỏ kẽ hở chấm dứt giám sát tại Điều 48 và Điều 49 để ngăn chặn tình trạng tẩu tán tài sản trong giai đoạn phục hồi;
• Hoàn thiện chế tài xử lý khi doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ báo cáo định kỳ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận làm rõ bức tranh toàn diện về chế định phục hồi hoạt động kinh doanh trong thủ tục giải quyết phá sản, kết hợp giữa rà soát lý luận, khảo sát số liệu thực tiễn và nghiên cứu so sánh pháp luật.

Bảng tổng hợp đối chiếu cơ chế phục hồi hoạt động kinh doanh theo quy định pháp luật:

Tiêu chí so sánh	Luật Phá sản 1993	Luật Phá sản 2004	Luật Phá sản 2014	Pháp luật nước ngoài tham chiếu (TQ, Pháp)
Chủ thể lập phương án	Doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản	Bất kỳ chủ nợ hoặc người nhận nghĩa vụ phục hồi	Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán (tự lập)	Trung Quốc: Người quản lý nợ hoặc người quản lý phá sản lập
Thời hạn lập phương án	Chưa quy định cụ thể thời hạn ngắn	Do Tòa án ấn định theo thủ tục	30 ngày kể từ ngày Hội nghị chủ nợ thông qua	Trung Quốc: Cho phép thời hạn 06 tháng (180 ngày)
Thời hạn thực hiện phương án	Tối đa 02 năm	Tối đa 03 năm	Tối đa 03 năm	Tùy theo phương án được phê duyệt
Tỷ lệ biểu quyết thông qua	Theo quy định chung của Hội nghị chủ nợ	Quá nửa số chủ nợ đại diện từ 2/3 tổng số nợ không bảo đảm	Quá nửa số chủ nợ có mặt đại diện từ 65% tổng số nợ không bảo đảm	Pháp: Tòa án toàn quyền quyết định dựa trên ý kiến tư vấn
Biện pháp phục hồi luật định	Tổ chức lại hoạt động sản xuất kinh doanh	Quy định 07 biện pháp cụ thể	Bổ sung biện pháp "giảm nợ, miễn nợ, hoãn nợ" đứng thứ hai	Đa dạng: sắp xếp ngoài tòa, cải chính, phục hồi dân sự
Chủ thể giám sát thực hiện	Tòa án và các chủ nợ	Chủ nợ có nghĩa vụ giám sát	Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý thanh lý tài sản và chủ nợ	Hoa Kỳ: Đại diện Chính phủ giám sát và báo cáo Tòa án

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở các điểm sau:

• Làm rõ bản chất pháp lý của tình trạng "mất khả năng thanh toán" (thời hạn 03 tháng) và định vị rõ vai trò của Quản tài viên - chế định tiến bộ được bổ sung trong Luật Phá sản 2014.
• Phát hiện các điểm nghẽn kỹ thuật lập pháp tại các điều 48, 49, 81, 87 và 88 Luật Phá sản 2014 gây khó khăn cho việc phục hồi doanh nghiệp sau biến cố COVID-19.
• Đề xuất các giải pháp lập pháp cụ thể có tính khả thi cao, xuất phát từ kinh nghiệm thực tiễn quốc tế (đặc biệt là mô hình cải chính của Trung Quốc và giám sát phục hồi của Hoa Kỳ).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số điểm hạn chế được xác định từ phạm vi nghiên cứu:

• Đề tài chỉ tập trung chủ yếu vào đối tượng doanh nghiệp, chưa phân tích chuyên sâu thủ tục phục hồi đối với mô hình hợp tác xã mặc dù Luật Phá sản 2014 điều chỉnh đồng thời cả hai loại hình này.
• Số liệu thực tiễn và án lệ phục hồi tại Tòa án nhân dân các cấp chưa được khảo sát sâu rộng trên diện rộng mà chủ yếu phân tích qua các báo cáo thống kê kinh tế vĩ mô và một đề án tái cơ cấu điển hình (Vinashin) do khó khăn trong việc tiếp cận các bản án, quyết định giải quyết phá sản thực tế tại Tòa án.

Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài bao gồm:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang cơ chế phục hồi cho mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã và các định chế tài chính đặc thù (ngân hàng, bảo hiểm);
• Nghiên cứu sâu về cơ chế định giá tài sản và xác định trách nhiệm dân sự, hình sự của người quản lý doanh nghiệp khi có hành vi tẩu tán tài sản trong giai đoạn thực hiện phương án phục hồi.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Dân sự: Dùng làm tài liệu học tập, nghiên cứu về thủ tục phá sản doanh nghiệp và kỹ năng phân tích điều khoản luật thực định.
• Sinh viên và nhà nghiên cứu ngành Quản trị Kinh doanh, Tài chính: Tham khảo cơ chế tái cấu trúc doanh nghiệp và 7 nhóm biện pháp phục hồi tài chính theo luật định.
• Luật sư, Quản tài viên và cán bộ pháp chế doanh nghiệp: Tham khảo quy trình 7 bước giải quyết phá sản, các mốc thời hạn tố tụng, điều kiện tổ chức Hội nghị chủ nợ và các biện pháp bảo vệ tài sản doanh nghiệp.

Các phần nội dung có giá trị tham khảo nổi bật trong văn bản gồm: bảng phân tích 7 biện pháp phục hồi kinh doanh tại Điều 88, phân tích vụ việc tái cơ cấu Tổng công ty Công nghiệp Tàu thủy (Vinashin), và các luận cứ so sánh pháp luật phá sản của Nhật Bản, Pháp, Trung Quốc.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp bị xác định là mất khả năng thanh toán theo Luật Phá sản 2014 dựa trên căn cứ nào?

Theo khoản 1 Điều 4 Luật Phá sản 2014, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán. Tiêu chuẩn xác định gồm 2 yếu tố: có khoản nợ đến hạn không được thực hiện nghĩa vụ trả nợ, và tình trạng không thanh toán đó kéo dài quá thời hạn 03 tháng.

2. Điều kiện để Hội nghị chủ nợ thông qua phương án phục hồi hoạt động kinh doanh được luật định như thế nào?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 81 và Điều 90 Luật Phá sản 2014, Hội nghị chủ nợ thông qua phương án phục hồi khi có quá nửa tổng số chủ nợ không có bảo đảm có mặt và đại diện cho từ 65% tổng số nợ không có bảo đảm trở lên biểu quyết tán thành. Ngoài ra, Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản bắt buộc phải có mặt tại hội nghị.

3. Điều 88 Luật Phá sản 2014 quy định những biện pháp phục hồi hoạt động kinh doanh nào?

Doanh nghiệp có thể áp dụng 7 nhóm biện pháp: (1) Huy động vốn; (2) Giảm nợ, miễn nợ, hoãn nợ; (3) Thay đổi mặt hàng sản xuất, kinh doanh; (4) Đổi mới công nghệ sản xuất; (5) Tổ chức lại bộ máy quản lý, sáp nhập hoặc chia tách bộ phận sản xuất; (6) Bán cổ phần cho chủ nợ và những người khác; (7) Bán hoặc cho thuê tài sản; cùng các biện pháp khác không trái quy định của pháp luật.

4. Thời hạn thực hiện phương án phục hồi hoạt động kinh doanh tối đa là bao lâu?

Thời hạn thực hiện phương án phục hồi do Hội nghị chủ nợ thông qua theo phương án nhưng tối đa không quá 03 năm kể từ ngày Hội nghị chủ nợ thông qua phương án (khoản 1 Điều 89 Luật Phá sản 2014). Mức thời hạn này đã được nới rộng thêm 01 năm so với mức tối đa 02 năm quy định tại Luật Phá sản doanh nghiệp 1993.

5. Khóa luận chỉ ra bất cập lớn nhất về mặt thời gian khi xây dựng phương án phục hồi là gì và đề xuất giải pháp nào?

Tác giả chỉ ra thời hạn 30 ngày quy định tại khoản 1 Điều 87 Luật Phá sản 2014 để doanh nghiệp tự lập phương án là quá ngắn, không khả thi đối với doanh nghiệp quy mô lớn. Đối chiếu với Điều 70 Luật Phá sản Trung Quốc 2006 (cho phép thời hạn 06 tháng), tác giả kiến nghị nâng thời hạn lập phương án tại Việt Nam lên khoảng 03 tháng và cho phép các bên thỏa thuận linh hoạt thời gian chuẩn bị nhưng không vượt quá luật định.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Kiều Minh Khánh đã phân tích hệ thống các quy định về thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán theo Luật Phá sản 2014. Bằng việc kết hợp phương pháp luật học so sánh với thực tiễn khó khăn của doanh nghiệp trong giai đoạn dịch COVID-19, công trình đã làm sáng tỏ 5 điểm hạn chế cốt lõi của luật hiện hành liên quan đến quyền quyết định phục hồi, thời hạn xây dựng phương án và cơ chế giám sát tài sản. Các kiến nghị điều chỉnh thời hạn lập phương án lên 03 tháng và tăng quyền chủ động cho con nợ là những giải pháp có giá trị thực tiễn đối với tiến trình hoàn thiện pháp luật phá sản tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của khóa luận đã giải thích các khái niệm liên quan và trình bày một số vấn đề lí luận cơ bản về PHHĐKD của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Phân tích và nêu ra ý nghĩa - vai trò của PHHĐKD đối với người lao động, các chủ nợ, đối với nền kinh tế xã hội, và đối với chính doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán theo quy định cua luật phá sản 2014 2. Thủ tục giải quyết phá sản doanh nghiệp theo Luật Phá sản 2014 Theo các nhà kinh tế học, doanh nghiệp cũng có chu kì sống của nó gồm 4 giai đoạn: khởi nghiệp, tăng trưởng, bão hòa và suy thoái.

Các chu kì này cho thấy việc một doanh nghiệp bị suy thoái và phá sản là một dự trù có the xảy ra trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cho nên thủ tục giải quyết phá sản doanh nghiệp được quy định tại LPS doanh nghiệp 1993, LPS 2004 và hiện hành là LPS 2014.22 Doanh nghiệp bị xem là phá sản khi doanh nghiệp hội tụ đủ hai yếu tố sau: (1) là doanh nghiệp bị mất khả năng thanh toán, (2) doanh nghiệp đó bị Tòa án có thẩm quyền ra quyết định tuyên bố phá sản. Doanh nghiệp đó phải trải qua một trình tự thủ tục được quy định tại LPS 2014 thì mới dần đến quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án có thấm quyền. Các thủ tục gom: Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản; tòa án nhận đơn yêu cầu mở thù tục phá sản và thụ lí đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản; mở thủ tục phá sản; HNCN; PHHĐKD của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán; ra quyết định tuyên bo phá sản; thi hành quyết định tuyên bố phá sản doanh nghiệp.23 Trình tự thủ tục giải quyết phá sản doanh nghiệp được tiến hành cụ the như sau: • Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản Muốn nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp trước tiên phải xác định xem doanh nghiệp đó đã bị mất khả năng thanh toán theo khoản 1 Điều 4 LPS 2014 hay chưa. “Mất khả năng thanh toán” theo LPS 2014 được hiếu là: “Doanh nghiệp, họp tác xã mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, họp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng ke từ ngày đến hạn thanh toán” Tiếp đến phải xác định được các chủ the có quyền và có nghía vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản được quy định tại Điều 5 LPS 2014.

Chủ the nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản gồm chủ thể có quyền và chủ thể có nghĩa vụ như sau: 22 “Khái niệm phá sàn, thũ tục phá sản và những liên hệ đến Luật Phá sán năm 2014”, Tạp chí lập pháp, số 24-tháng 12/2016, truy cập ngày 11/7/2022.vn/Pages/tintuc/tinchitiet. truy cập ngày 22/08/2022. 23 Sách tham kháo Tìm hiếu pháp luật phả sán, tập 1. 17 Thứ nhất, chủ thể có quyền là chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần, người lao động, công đoàn co sở, công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở nếu là nhùng nơi chưa thành lập công đoàn cơ sở, cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 20% số cổ phần phố thông trở lên trong thời gian liên tục ít nhất 06 tháng đối với công ty cố phần mất khả năng thanh toán.

Ngoài ra cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu dưới 20% số cổ phần phổ thông trong thời gian liên tục ít nhất 06 tháng đoi với công ty cố phần mất khả năng thanh toán trong trường hợp Điều lệ công ty quy định. Theo đó chủ nợ có đảm bảo hoặc chủ nợ có đảm bảo một phần trong quan hệ phá sản doanh nghiệp là giao dịch được đảm bảo tài sản của bên đảm bảo bằng một phần hoặc toàn bộ giá trị tài sản của giao dịch đó đối với bên còn lại nhằm đảm bảo thực hiện nghía vụ thanh toán. Thứ hai, chủ the có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định tại Điều 5 LPS 2014 bao gồm: Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, chù doanh nghiệp tư nhân, Chủ tịch Hội đong quản trị của công ty cố phần, Chủ tịch Hội đồng thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, thành viên hợp danh cùa công ty hợp danh phải có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu nộp đơn mở thủ tục phá sản khi nhận thấy doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Khi xác định được chủ thể có quyền và chủ the có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản thì phải xác định được tòa án có thẩm quyền giải quyết đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.

Tham quyền thuộc tòa án cấp huyện đối với các doanh nghiệp có trụ sở chỉnh tại Quận, Huyện, Thị xã, Thành phố thuộc Tỉnh và không rơi vào trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết phá sản của tòa án cấp tỉnh.24 Toà án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết phá sản đối với doanh nghiệp đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký doanh nghiệp tại tỉnh đó và thuộc một trong các trường họp sau: Vụ việc phá sản có tài sản ở nước ngoài hoặc người tham gia thủ tục phá sản ở nước ngoài; doanh nghiệp mất khả năng thanh toán có chi nhánh, văn phòng đại diện ở nhiều huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh khác nhau; Doanh nghiệp mất khả năng thanh 24 Khoán 2 điều 8 Luật phá sán 2014. 18 toán có bất động sản ở nhiều huyện, quận, thị xà, thành phố thuộc tỉnh khác nhau; Vụ việc phá sản thuộc thấm quyền của Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xà, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là Toà án nhân dân cấp huyện) mà Tòa án nhân dân cấp tỉnh lấy lên để giải quyết do tính chất phức tạp của vụ việc (Điều 3 Nghị quyết 03/2016 quy định về tính chất phức tạp của vụ việc).25 Như vậy, khi muốn nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp mất khả năng thanh toán phải xác định được các yếu tố sau: (1) xác định doanh nghiệp đó đã mất khả năng thanh toán theo khoản 1 Điều 4 LPS 2014; (2) phải xác định được chủ thể nào được nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản tại Điều 5 LPS 2014; (3) xác định được tòa án có thấm quyền đe nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. • Toà án nhận đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản và thụ lí đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản Sau khi bị các chủ thể có quyền hoặc có nghía vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản tại Tòa án nhân dân có thấm quyền đoi với doanh nghiệp đang mất khả năng thanh toán, tòa án sẽ nhận đơn yêu cầu mở thù tục phá sản sau đó tòa án phân công Thấm phán đe giải quyết vụ việc trong vòng 03 ngày để xem xét và xử lý đơn. Việc xử lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản phải bằng văn bản và gửi cho người nộp đơn và doanh nghiệp, HTX mất khả năng thanh toán biết trong các trường hợp sau: Thứ nhất, trường hợp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản hợp lệ, Thấm phán thông báo cho người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản về việc nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, trừ trường họp không phải nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản theo khoản 2 Điều 23 LPS 2014.

Thứ hai, trường họp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản không đủ thì Thẩm phán thông báo cho người nộp đơn sửa đối, bổ sung đơn.26 Thứ ba, tòa án sè chuyến đơn yêu cầu nếu vụ việc thuộc thẩm quyền của tòa án khác được quy định tại Điều 8 LPS 2014. Tòa án nhân dân xử lý đơn có trách nhiệm chuyển đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản và tài liệu, chứng cứ kèm theo cho Tòa án nhân dân có thâm quyền và thông báo cho người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản biết.27 25 Khoán 1 Điều 8 Luật Phá sản 2014. 26 Điều 34 Luật phá sàn 2014. 27 Điều 33 Luật phá sàn 2014.

19 Thứ tư, trả lại đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản nếu không trong các truờng họp sau: (1) Nguời nộp đơn không là những chủ the đúng theo Điều 5 LPS; (2) người nộp đơn không thực hiện việc sửa đổi, bổ sung đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định tại Điều 34 LPS;(3) tòa án nhân dân khác đã mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp mất khả năng thanh toán; (4) người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản rút đơn yêu cầu theo quy định tại khoản 2 Điều 37 LPS; (5) người nộp đơn không nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, trừ trường họp không phải nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản. Quyết định trả lại đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của Tòa án nhân dân phải nêu rõ lý do trả lại đơn.28 Trong thời hạn 03 ngày làm việc ke từ ngày nhận được đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản họp lệ, Tòa án nhân dân dự tính số tiền tạm ứng chi phí phá sản và thông báo cho người yêu cầu mở thủ tục phá sản để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản.29 khi Tòa án nhân dân thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi nhận được biên lai nộp lệ phí phả sản, biên lai nộp tạm ứng chi phí phá sản. Trường hợp không phải nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản thì thời điểm thụ lý được tính từ ngày Tòa án nhân dân nhận đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản họp lệ.30 Trong thời hạn 03 ngày làm việc kê từ ngày thụ lý đơn, Tòa án nhân dân phải thông báo bằng văn bản cho người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, các cơ quan, tổ chức đang giải quyết vụ việc liên quan đến doanh nghiệp mất khả năng thanh toán do các bên cung cấp và Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp về việc thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.31 • Mở thủ tục phá sản Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, Thấm phán phải ra quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản, trừ trường họp giải quyết theo thủ tục rút gọn theo Điều 105.