Tình hình và biện pháp phòng trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn Trường Hằng, Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn Trường Hằng, đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Đức Thịnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Tính
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn Trường Hằng xã Đức Thắng, Hiệp Hòa, Bắc Giang và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.1.4. Giao thông
• 1.1.1.5. Nguồn nước
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 1.1.2.2. Cơ cấu tổ chức của trại
• 1.1.2.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại
• 1.1.2.4. Nhiệm vụ chức năng của trại
• 1.2. Tình hình sản xuất của trại chăn nuôi
• 1.2.1. Tình hình sản xuất chăn nuôi
• 1.2.2. Tình hình sản xuất trồng trọt
• 1.2.3. Công tác thú y của trại
• 1.2.3.1. Công tác tiêm phòng
• 1.2.3.2. Công tác điều trị bệnh
• 1.3. Kết luận và đề nghị
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục đích của đề nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu của đề tài
• 2.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 2.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2.4. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học
• 2.4.1. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy
• 2.4.2. Nguyên nhân tiêu chảy
• 2.4.3. Cơ chế gây tiêu chảy và bệnh lý lâm sàng của bệnh
• 2.4.4. Hậu quả của hội chứng tiêu chảy
• 2.4.5. Triệu chứng và bệnh tích của hội chứng tiêu chảy
• 2.4.6. Các biện pháp phòng bệnh
• 2.4.7. Điều trị hội chứng tiêu chảy
• 2.4.8. Đặc điểm sinh lý lợn con
• 2.4.9. Tình hình nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn con trong nước và trên thế giới
• 2.4.9.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.4.9.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.5. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.5.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.5.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.5.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.5.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 2.5.4. Nguyên liệu và dụng cụ nghiên cứu
• 2.5.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.5.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.5.5.2. Phương pháp theo dõi đàn lợn
• 2.5.5.3. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 2.5.5.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.6. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 2.6.1. Xác định tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo cá thể
• 2.6.2. Xác định tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy theo tính biệt
• 2.6.3. Xác định tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi
• 2.6.4. Một số triệu chứng lâm sàng khi lợn con mắc hội chứng tiêu chảy
• 2.6.5. Đánh giá hiệu quả phòng hội chứng tiêu chảy
• 2.6.6. Đánh giá kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy
• 2.7. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
• TÀI LIỆU TIẾNG ANH

Tóm tắt

I. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con

Hội chứng tiêu chảy ở lợn con là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn, đặc biệt tại trại lợn Trường Hằng, Bắc Giang. Tình hình mắc bệnh này đã được ghi nhận với tỷ lệ cao, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của lợn con. Theo số liệu thu thập, tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy dao động từ 15% đến 30% trong các đợt dịch. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này bao gồm vi khuẩn E. coli, virus và điều kiện chăm sóc không đảm bảo. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại cho đàn lợn. "Hội chứng tiêu chảy không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến uy tín của trại chăn nuôi", một chuyên gia cho biết.

1.1. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây hội chứng tiêu chảy ở lợn con rất đa dạng, bao gồm cả yếu tố vi sinh vật và môi trường. Vi khuẩn E. coli là một trong những tác nhân chính, gây ra các triệu chứng tiêu chảy nặng. Ngoài ra, virus như Rotavirus và Coronavirus cũng đóng vai trò quan trọng trong việc làm tăng tỷ lệ mắc bệnh. Điều kiện chăm sóc không tốt, như vệ sinh chuồng trại kém và chế độ dinh dưỡng không hợp lý, cũng là những yếu tố góp phần làm gia tăng tình trạng bệnh. "Việc cải thiện điều kiện sống và dinh dưỡng cho lợn con là rất cần thiết để phòng ngừa hội chứng tiêu chảy", một nghiên cứu đã chỉ ra.

II. Biện pháp phòng bệnh tiêu chảy lợn con

Phòng bệnh tiêu chảy ở lợn con là một trong những nhiệm vụ hàng đầu tại trại lợn Trường Hằng. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm tiêm phòng vắc xin định kỳ, vệ sinh chuồng trại thường xuyên và cải thiện chế độ dinh dưỡng cho lợn. Việc tiêm phòng các loại vắc xin như Dịch tả, Tụ dấu lợn và LMLM là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho đàn lợn. "Phòng bệnh còn hơn chữa bệnh", là phương châm được áp dụng tại trại. Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe của lợn con hàng ngày cũng giúp phát hiện sớm các triệu chứng bệnh để có biện pháp xử lý kịp thời.

2.1. Chăm sóc lợn con

Chăm sóc lợn con đúng cách là yếu tố quyết định đến sức khỏe và sự phát triển của chúng. Cần đảm bảo lợn con được cung cấp đủ dinh dưỡng, nước sạch và môi trường sống thoáng mát. Việc vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, khử trùng định kỳ cũng giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh. "Một môi trường sống sạch sẽ và dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp lợn con phát triển khỏe mạnh và giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh", một chuyên gia cho biết. Đặc biệt, việc theo dõi và ghi chép tình trạng sức khỏe của lợn con hàng ngày là rất cần thiết để có thể phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

III. Điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con

Khi lợn con mắc hội chứng tiêu chảy, việc điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại. Các biện pháp điều trị bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc chống tiêu chảy và bổ sung điện giải. Việc xác định đúng nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. "Điều trị sớm và đúng cách sẽ giúp lợn con phục hồi nhanh chóng và giảm thiểu tỷ lệ tử vong", một bác sĩ thú y cho biết. Ngoài ra, việc theo dõi tình trạng sức khỏe của lợn sau điều trị cũng rất cần thiết để đảm bảo rằng chúng đã hồi phục hoàn toàn.

3.1. Theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị

Theo dõi tình trạng sức khỏe của lợn con sau khi điều trị là rất quan trọng. Cần ghi chép lại các triệu chứng, phản ứng của lợn với thuốc và thời gian hồi phục. Việc đánh giá hiệu quả điều trị sẽ giúp cải thiện quy trình điều trị trong tương lai. "Một quy trình điều trị hiệu quả không chỉ giúp lợn con hồi phục mà còn nâng cao hiệu quả chăn nuôi", một nghiên cứu đã chỉ ra. Đặc biệt, việc chia sẻ kinh nghiệm và thông tin giữa các trại chăn nuôi cũng giúp nâng cao hiệu quả phòng và trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn đóng vai trò trọng yếu trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm chủ lực cho thị trường nội địa và tạo nguồn thu nhập quan trọng cho các nông hộ cũng như trang trại thâm canh. Trong quá trình phát triển chăn nuôi quy mô tập trung, công tác vệ sinh thú y và kiểm soát dịch bệnh là yếu tố quyết định hiệu quả kinh tế. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở lợn nái, hội chứng tiêu chảy ở lợn con (đặc biệt là giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa) là một trong những vấn đề phổ biến và phức tạp nhất, trực tiếp làm giảm tỷ lệ sống, gây còi cọc, chậm lớn và tăng chi phí thú y.

Xuất phát từ thực tế sản xuất tại trại lợn Trường Hằng (xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang) – một cơ sở chăn nuôi gia công hợp tác với Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam, tác giả Phạm Đức Thịnh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá thực trạng dịch tễ học lâm sàng và thử nghiệm các biện pháp can thiệp phòng trị hiệu quả.

Văn bản xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Điều tra tình hình cơ bản, cơ sở vật chất, quy trình chăn nuôi và công tác thú y phục vụ sản xuất tại trại lợn Trường Hằng.
2. Điều tra tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con nuôi tại trang trại theo các yếu tố dịch tễ (lứa tuổi, tính biệt, cá thể, thời gian theo dõi).
3. Đánh giá kết quả áp dụng các phác đồ điều trị lợn con mắc hội chứng tiêu chảy và một số bệnh thường gặp khác bằng các loại thuốc kháng sinh và thuốc bổ trợ.
4. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng và quy trình vệ sinh phòng bệnh nhằm hạn chế tỷ lệ mắc, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do hội chứng tiêu chảy gây ra.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái ngoại, lợn con theo mẹ và lợn con sau cai sữa nuôi tại trại lợn Trường Hằng.
• Phạm vi không gian: Trang trại chăn nuôi Trường Hằng, xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (quy mô diện tích 15.000 m², khu chuồng nuôi hơn 3.000 m²).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thực tập và theo dõi lâm sàng hoàn thành khóa luận tốt nghiệp năm 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tổng quan và vận dụng các cơ sở lý luận chuyên ngành chăn nuôi thú y, sinh lý học gia súc và bệnh lý truyền nhiễm đường tiêu hóa:

1. Khung lý thuyết và sinh lý học lợn con

• Đặc điểm sinh lý đường tiêu hóa và điều nhiệt: Lợn con sơ sinh có chức năng tiêu hóa chưa hoàn thiện; nồng độ axit clohydric ($HCl$) tự do trong dịch vị hầu như chưa có trong 20 ngày đầu, bắt đầu xuất hiện từ 25–30 ngày tuổi và chỉ phát huy rõ khả năng tiêu hóa và diệt khuẩn ở giai đoạn 40–50 ngày tuổi. Khả năng điều hòa thân nhiệt của lợn con kém do vỏ đại não chưa hoàn chỉnh và lớp mỡ dưới da rất mỏng (chỉ chiếm khoảng 1% khối lượng cơ thể), khiến lợn con rất nhạy cảm với lạnh và ẩm.
• Khủng hoảng thiếu sắt ($Fe$): Nhu cầu sinh lý của lợn con cần từ 7–11 mg $Fe$/ngày để tổng hợp hemoglobin và các enzyme chuyển hóa hô hấp (cytochrome, catalase, peroxidase), trong khi sữa mẹ chỉ cung cấp khoảng 2 mg $Fe$/ngày. Nguồn sắt dự trữ cạn kiệt sau khoảng 18 ngày tuổi; nếu không bổ sung kịp thời sẽ gây thiếu máu dinh dưỡng, rối loạn chu trình Krebs và gia tăng nguy cơ mắc tiêu chảy.
• Cơ chế bệnh sinh do vi khuẩn Escherichia coli: Vi khuẩn bám dính vào lông nhung niêm mạc ruột non qua thụ thể Fimbriae, tăng sinh và tiết độc tố đường ruột (Enterotoxin). Độc tố chịu nhiệt ($ST$) và độc tố kém chịu nhiệt ($LT$) gây rối loạn vận chuyển ion, ngăn cản tái hấp thu nước và chất điện giải ($Na^+$, $K^+$, $Cl^-$, $HCO_3^-$), tăng thẩm thấu nước từ máu vào xoang ruột, kích thích nhu động đẩy phân lỏng ra ngoài dẫn đến mất nước cấp tính, toan huyết và nhiễm độc.
• Tác nhân kết hợp: Tổng quan các tác nhân gây tiêu chảy khác gồm vi khuẩn (Salmonella spp., Clostridium perfringens, Treponema hyodysenteriae), virus (Rotavirus, Coronavirus/TGE, Pestivirus), ký sinh trùng đường ruột (Isospora suis, Cryptosporidium, giun đũa Ascaris suum, giun lươn Strongyloides, giun tóc Trichuris suis) và độc tố nấm mốc (Aflatoxin).

2. Phương pháp nghiên cứu và phục vụ sản xuất

• Phương pháp điều tra cơ bản: Thu thập số liệu khí tượng thủy văn địa phương, lịch sử phát triển trang trại, cơ cấu đàn và trang thiết bị kỹ thuật qua sổ sách theo dõi của trại và Công ty C.P. Việt Nam.
• Phương pháp theo dõi lâm sàng: Theo dõi trực tiếp tại chuồng nuôi hàng ngày; ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh, lứa tuổi mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng (tính chất phân, màu sắc phân, trạng thái mất nước, thân nhiệt, phản xạ bú).
• Phương pháp can thiệp thú y và thử nghiệm điều trị: Áp dụng các phác đồ kết hợp kháng sinh phổ rộng (Nor 100, Ampisure, Ampicolin, Genta-Tylo, Dyamutylin, Han-flo LA), liệu pháp bù nước – điện giải, đường Glucose và thuốc trợ sức trợ lực (Analgine-C, B-complex).
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tính tỷ lệ phần trăm (%) mắc bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh và tỷ lệ an toàn sau tiêm phòng vắc xin.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Phần này phản ánh quá trình trực tiếp tham gia quản lý, chăm sóc nuôi dưỡng và thực hiện quy trình thú y tại trang trại Trường Hằng.

• Điều tra cơ bản về cơ sở thực tập: Trang trại được thành lập từ năm 2006 với tổng diện tích 15.000 m², diện tích khu chuồng nuôi hơn 3.000 m² chia thành 4 dãy chuồng khép kín (lợn con, lợn hậu bị, lợn thịt) theo tiêu chuẩn công nghiệp của Công ty C.P. Việt Nam. Trại trang bị hệ thống làm mát giàn lạnh, phun nước mái chống nóng, quạt thông gió tự động, van uống tự động, trạm biến áp riêng và hệ thống hầm khí sinh học (biogas) xử lý chất thải.
• Quy mô và phát triển đàn gia súc (2011–2013):

Năm	Lợn nái (con)	Lợn thịt xuất chuồng (con)	Lợn hậu bị xuất chuồng (con)	Tổng đàn (con)
2011	110	600	350	1.060
2012	135	550	400	1.085
2013	380	950	810	2.140

• Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng:
  • Lợn nái chửa: Kỳ I (ngày 1–84) dùng cám 552F (1,8–2,0 kg/con/ngày, 13% protein); Kỳ II (ngày 85 đến đẻ) dùng cám 552F (2,4–2,6 kg/con/ngày, 15% protein).
  • Lợn nái nuôi con: Sử dụng cám 551SF (đạm thô 15–16%); điều chỉnh lượng ăn tăng dần từ ngày thứ 2 (1,5 kg) đến ngày thứ 8 trở đi đạt 5–6 kg/ngày; ngày cai sữa cho nhịn ăn và hạn chế nước.
  • Kỹ thuật đỡ đẻ và chăm sóc lợn con: Thao tác lau dịch nhớt theo thứ tự mũi, mồm, đầu, mình, 4 chân; sưởi ấm ổ úm; cắt và sát trùng rốn bằng cồn Iot; bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai; cố định đầu vú cho bú sữa đầu trong vòng 24 giờ đầu. Tiêm bổ sung sắt ($Fe$) lần 1 lúc 3 ngày tuổi (1 ml/con), lần 2 lúc 10 ngày tuổi (2 ml/con). Tập cho lợn con ăn sớm lúc 5–7 ngày tuổi bằng cám 550SF.
• Quy trình tiêm phòng vắc xin: Thực hiện nghiêm ngặt lịch phòng bệnh cho đàn lợn:
  • Lợn con: Baytril 0,5% uống ngày 1; vắc xin Suyễn (Respisure) tiêm lúc 7 ngày và 21 ngày; Phó thương hàn tiêm lúc 18 ngày và 28 ngày; Dịch tả và Lở mồm long móng (LMLM) tiêm lúc 35 ngày; nhắc lại Dịch tả lúc 45 ngày và 60 ngày tuổi.
  • Lợn nái hậu bị và nái chửa: Tiêm phòng Dịch tả, LMLM, Giả dại (Aujeszky), Tụ - Đóng dấu lợn, vắc xin phòng tiêu chảy do E. coli (Litterguard-LTC) trước khi đẻ 2 tuần, tẩy ngoại ký sinh trùng bằng Hanmectin trước đẻ 1 tuần.

---

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề tập trung phân tích cơ chế bệnh lý, các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy và khảo sát hiệu quả điều trị lâm sàng trên đàn lợn của trại.

• Bệnh lý học và triệu chứng lâm sàng: Bệnh tiến triển dưới 2 thể chính:
  • Thể quá cấp tính: Tiến triển nhanh trong 6–20 giờ, lợn bỏ ăn hoàn toàn, thân nhiệt sốt 39,5–40,0°C, vận động xiêu vẹo, rìa tai và mõm tím tái, thở thể bụng, tiêu chảy phân lỏng màu trắng tanh khắm hoặc lẫn máu, co giật trước khi chết.
  • Thể cấp tính: Diễn biến 2–4 ngày, lợn sưng mí mắt, giác mạc phù thũng, phân màu vàng xám hoặc trắng xám bết quanh hậu môn, mất nước nhanh, mắt trũng sâu, lông xù, da khô, giảm trọng lượng nhanh chóng.
• Nguyên tắc can thiệp phòng trị:
  • Hộ lý và vệ sinh: Giữ chuồng khô ráo, nhiệt độ ổ úm ổn định 30–37°C, giảm hoặc ngừng cho bú 4–6 giờ khi mới xuất hiện triệu chứng tiêu chảy cấp.
  • Bù nước và giải độc: Cung cấp dung dịch điện giải, đường Glucose nhằm cân bằng áp suất thẩm thấu và giảm toan huyết.
  • Phác đồ kháng sinh: Sử dụng các nhóm kháng sinh phổ rộng tác động lên vi khuẩn Gram âm đường ruột (Norfloxacin, Ampicillin, Colistin, Gentamicin, Tylosin) liệu trình 3–5 ngày kết hợp thuốc hạ sốt, trợ tim mạch và nâng cao đề kháng.

---

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả công tác thú y và điều trị bệnh tại trại

Trong thời gian thực tập tại trại lợn Trường Hằng, tác giả đã tham gia tiêm phòng đầy đủ và thực hiện điều trị trên nhiều nhóm bệnh lý với kết quả cụ thể như sau:

STT	Nội dung công tác	Số lượng thực hiện (con)	Số con khỏi / An toàn (con)	Tỷ lệ thành công (%)
1	Công tác tiêm phòng vắc xin
	- Vắc xin Lở mồm long móng (LMLM)	2.140	2.140	100,00
	- Vắc xin Dịch tả lợn	2.140	2.140	100,00
2	Công tác điều trị bệnh
	- Hội chứng tiêu chảy ở lợn con	230	179	77,83
	- Bệnh lợn con phân trắng	155	146	94,19
	- Bệnh suyễn lợn (Mycoplasma)	55	49	89,09
	- Bệnh viêm khớp (M. hyorhinis)	24	21	87,50
	- Bệnh ghẻ lợn (Sarcoptes suis)	22	18	81,82
3	Công tác ngoại khoa và bổ trợ
	- Tiêm bổ sung sắt cho lợn thiếu máu	28	28	100,00
	- Phẫu thuật lợn bị thoát vị (Hernia)	7	7	100,00

2. Đóng góp và giải pháp đề xuất từ nghiên cứu

• Đánh giá hiệu lực phác đồ: Xác nhận phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng các thuốc kháng sinh phổ rộng (Nor 100 liều 1 ml/8–10 kg thể trọng/ngày, Ampisure 1 ml/10–15 kg thể trọng/ngày, Ampicolin 1 ml/10 kg thể trọng/ngày hoặc Genta-Tylo 1 ml/8 kg thể trọng/ngày) kết hợp thuốc trợ sức Analgine-C, Glucose và chất điện giải đạt tỷ lệ khỏi bệnh cao (94,19%). Đối với hội chứng tiêu chảy tổng hợp ở các lứa tuổi, tỷ lệ khỏi đạt 77,83%.
• Quy trình phòng ngừa can thiệp sớm: Khẳng định vai trò của việc kết hợp chặt chẽ giữa tiêm vắc xin cho nái trước khi sinh (Litterguard-LTC), cho lợn con bú sữa đầu đủ và sớm trong 24 giờ đầu, tiêm phòng sắt đủ 2 lần (lúc 3 và 10 ngày tuổi) và kiểm soát nhiệt độ ổ úm (không để dưới 30°C trong tuần đầu).
• Kiến nghị sản xuất: Đề xuất ban quản lý trang trại lập kế hoạch sử dụng kháng sinh khoa học, tránh sử dụng tùy tiện gây hiện tượng kháng thuốc; chú trọng kiểm soát nhiệt độ chuồng nuôi trong giai đoạn thời tiết giao mùa Đông – Xuân và hoàn thiện quy trình sát trùng phương tiện, con người ra vào trại.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Nghiên cứu được tiến hành trên phạm vi một trang trại gia công đơn lẻ trong thời gian thực tập tốt nghiệp, chưa thực hiện so sánh đối chứng trên nhiều mô hình chuồng trại khác nhau (trang trại hở, nông hộ truyền thống).
  • Khóa luận chủ yếu thực hiện chẩn đoán lâm sàng và thống kê kết quả điều trị thực địa; chưa triển khai lấy mẫu bệnh phẩm để nuôi cấy phân lập, định danh chính xác các serotype E. coli, Salmonella hoặc thực hiện kháng sinh đồ (Antibiogram) trong phòng thí nghiệm chuyên sâu nhằm đo lường mức độ kháng kháng sinh.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Lấy mẫu phân và bệnh phẩm đường ruột để phân lập, xác định các serotype kháng nguyên ($O, K, H$) và các yếu tố độc lực của vi khuẩn E. coli lưu hành tại địa phương.
  • Thực hiện kháng sinh đồ định lượng để lựa chọn các hoạt chất kháng sinh có độ nhạy cảm cao nhất.
  • Nghiên cứu ứng dụng các chế phẩm sinh học (Probiotic chứa Bacillus subtilis), kháng thể lòng đỏ trứng ($IgY$) hoặc thảo dược nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào kháng sinh trong chăn nuôi an toàn sinh học.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thực tế và hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo về cấu trúc một báo cáo thực tập kết hợp chuyên đề lâm sàng; chi tiết hóa các bước đỡ đẻ, bấm nanh, cắt rốn, tiêm sắt, lịch trình tiêm phòng vắc xin chuẩn trên đàn nái và lợn con công nghiệp.
• Kỹ thuật viên thú y cơ sở và chủ trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo quy trình chăm sóc nái đẻ, chế độ dinh dưỡng theo từng giai đoạn mang thai/nuôi con, các phác đồ dùng thuốc cụ thể (liều lượng, liệu trình kết hợp) trong xử lý tiêu chảy, suyễn, viêm khớp và ký sinh trùng trên đàn gia súc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao lợn con theo mẹ lại đặc biệt mẫn cảm với hội chứng tiêu chảy?

Theo khóa luận, lợn con mẫn cảm do các đặc điểm sinh lý chưa hoàn thiện: dịch vị dạ dày hầu như không có axit $HCl$ tự do trước 20 ngày tuổi khiến khả năng diệt khuẩn kém; trung khu điều nhiệt chưa hoàn chỉnh kết hợp lớp mỡ dưới da rất mỏng (chỉ 1% thể trọng) nên dễ bị lạnh; lượng sắt dự trữ cạn kiệt sau khoảng 18 ngày nếu không được tiêm bổ sung; và áp lực stress khi bắt đầu tập ăn hoặc thay đổi thời tiết.

2. Lịch tiêm phòng sắt ($Fe$) cho lợn con tại trại Trường Hằng được thực hiện như thế nào?

Lợn con được tiêm bổ sung sắt 2 lần:

• Lần 1: Lúc 3 ngày tuổi, tiêm bắp liều 1 ml/con.
• Lần 2: Lúc 10 ngày tuổi, tiêm bắp liều 2 ml/con. Mục đích nhằm đáp ứng nhu cầu 7–11 mg $Fe$/ngày, phòng ngừa hội chứng thiếu máu dinh dưỡng do sữa mẹ chỉ cung cấp khoảng 2 mg $Fe$/ngày.

3. Phác đồ điều trị bệnh lợn con phân trắng đạt hiệu quả bao nhiêu và sử dụng những loại thuốc nào?

Công tác điều trị bệnh lợn con phân trắng ghi nhận trên 155 con mắc bệnh, chữa khỏi 146 con, đạt tỷ lệ 94,19%. Phác đồ sử dụng một trong các loại kháng sinh: Nor 100 (1 ml/8–10 kg TT), Ampisure (1 ml/10–15 kg TT), Ampicolin (1 ml/10 kg TT) hoặc Genta-Tylo (1 ml/8 kg TT), liệu trình 3–5 ngày, kết hợp bắt buộc với thuốc trợ sức Analgine-C, bù nước điện giải và dung dịch Glucose.

4. Quy mô sản xuất của trại lợn Trường Hằng trong năm 2013 đạt mức bao nhiêu?

Năm 2013, tổng đàn của trang trại đạt 2.140 con, bao gồm: 380 con lợn nái, 950 con lợn thịt xuất chuồng và 810 con lợn hậu bị xuất chuồng (nguồn số liệu từ Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam).

5. Ngoài hội chứng tiêu chảy, khóa luận đã ghi nhận và điều trị những bệnh lý nào khác trên đàn lợn?

Tác giả đã tham gia chẩn đoán và điều trị thành công các bệnh: bệnh suyễn lợn do Mycoplasma (điều trị 55 con, khỏi 49 con, đạt 89,09%), bệnh viêm khớp do Mycoplasma hyorhinis (điều trị 24 con, khỏi 21 con, đạt 87,50%) và bệnh ghẻ do Sarcoptes (điều trị 22 con, khỏi 18 con, đạt 81,82%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phạm Đức Thịnh đã phản ánh toàn diện công tác phục vụ sản xuất và chuyên đề điều tra dịch tễ học, điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn Trường Hằng (Hiệp Hòa, Bắc Giang). Nghiên cứu làm rõ cơ sở sinh lý, nguyên nhân bệnh sinh phức hợp và đánh giá hiệu quả thực tế của các phác đồ can thiệp thú y kết hợp chăm sóc nuôi dưỡng, đạt tỷ lệ chữa khỏi bệnh phân trắng 94,19% và tiêu chảy chung 77,83%. Các dữ liệu và quy trình kỹ thuật trình bày trong khóa luận mang giá trị thực tiễn cao cho công tác chăn nuôi lợn an toàn sinh học theo mô hình công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM PHẠM ĐỨC THỊNH Tên đề tài: “TÌNH HÌNH MẮC HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY Ở LỢN CON TẠI TRẠI LỢN TRƯỜNG HẰNG XÃ ĐỨC THẮNG, HIỆP HÒA BẮC GIANG VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khóa học : 2010 - 2014 Thái Nguyên, 2014 n ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM PHẠM ĐỨC THỊNH Tên đề tài: “TÌNH HÌNH MẮC HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY Ở LỢN CON TẠI TRẠI LỢN TRƯỜNG HẰNG XÃ ĐỨC THẮNG, HIỆP HÒA BẮC GIANG VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Lớp : 42 - CNTY Khoa : Chăn nuôi Thú y Khóa học : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Tính Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thái Nguyên, 2014 n LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và rèn luyện tại trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, tôi đã nhận được sự dạy bảo tận tình của thầy giáo, cô giáo. Nhờ vậy, tôi đã được các thầy giáo, cô giáo trang bị cho kiến thức khoa học kỹ thuật, cũng như đạo đức của người cán bộ tương lai. Thầy, cô đã trang bị cho tôi đầy đủ hành trang va một lòng tin vững bước vào đời, vào cuộc sống và vào nghề nghiệp sau này.

Để có thể hoàn thành tốt được khoá luận tốt nghiệp này, ngoài sự cố gắng của bản thân. Tôi đã nhận được sự chỉ bảo tận tình của thầy, cô giáo trong khoa Chăn nuôi - Thú y, sự giúp đỡ của thầy giáo hướng dẫn TS. Nguyễn Quang Tính, cùng với sự giúp đỡ của chú Trường, cô Hằng - là chủ trang trại lợn Trường Hằng xã Đức Thắng, Hiệp Hòa, Bắc Giang đã giúp tôi hoàn thành khóa luận này. Qua đây tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, Bân chủ nhiệm khoa Chăn nuôi - Thú y, các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập tại trường.

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, sự quan tâm giúp đỡ của thầy giáo hướng dẫn TS. Nguyễn Quang Tính - Bộ môn Dược lý và An toàn thực phẩm đã trực tiếp hướng dẫn tận tình, tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành bản khóa luận này. Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô chú Trường Hằng chủ trang trại lợn và tập thể cán bộ công nhân viên trại chăn nuôi Trường Hằng Đức Thắng - Hiệp Hòa - Bắc Giang. Những người đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực tập tại cơ sở.

Nhân đây, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và những người thân của tôi đã hết lòng động viên, chia sẻ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập để tôi hoàn thành tốt khóa luận này. Thái Nguyên, ngày 30 tháng 5 năm 2014 Sinh viên Phạm Đức Thịnh n LỜI NÓI ĐẦU Để hoàn thành chương trình đào tạo trong nhà trường, thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn sản xuất”, thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong toàn bộ chương trình học tập của tất cả các Trường Đại học và Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên nói riêng. Mỗi sinh viên sau khi kết thúc khóa học của mình đều phải tiến hành một khóa thực tập tốt nghiệp do nhà trường tổ chức. Đây là thời gian giúp sinh viên củng cố và hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức đã học, đồng thời giúp sinh viên có điều kiện tiếp xúc với thực tiễn, học hỏi thêm kiến thức, kinh nghiệm đúc rút ra từ thực tiễn sản xuất để từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nắm được phương pháp tổ chức và tiến hành công tác nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học vào thực tiễn sản xuất.

Do vậy, thực tập tốt nghiệp trước khi ra trường là một giai đoạn quan trọng và cần thiết đối với mỗi sinh viên. Quá trình thực tập tốt nghiệp là một quá trình rèn luyện, giúp sinh viên ra trường trở thành kỹ sư thực sự có trình độ kỹ thuật và năng lực làm việc, góp phần vào phát triển sản xuất và xây dựng đất nước. Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân và được sự đồng ý của Ban giám hiệu của nhà trường, được sự phân công của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y và được tiếp nhận của cơ sở thực tập, tôi đã tiến hành thực tập tốt nghiệp trong Trang trại Chăn nuôi với đề tài: “ Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con tại trại lợn Trường Hằng xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang và biện pháp phòng trị ” Tuy nhiên do bước đầu làm quen với thực tế, thời gian thực tập có hạn, trình độ kiến thức và kinh nghiệm chưa nhiều nên bản khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp quý báu của các thầy, cô giáo và bạn bè để bản khóa luận tốt nghiệp được đầy đủ và hoàn chỉnh hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn ! Thái Nguyên, ngày 30 tháng 5 năm 2014. Sinh viên Phạm Đức Thịnh n MỤC LỤC Trang Phần 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều tra cơ bản. Điều kiện tự nhiên.

Vị trí địa lý. Địa hình đất đai. Điều kiện khí hậu thủy văn. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Tình hình dân cư xung quanh trại. Cơ cấu tổ chức của trại. Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại. Nhiệm vụ chức năng của trại.

Tình hình sản xuất của trại chăn nuôi. Tình hình sản xuất chăn nuôi. Tình hình sản xuất trồng trọt. Công tác thú y của trại.

Đánh giá chung. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất. Nội dung phục vụ sản xuất. Phương pháp tiến hành.

Kết quả phục vụ sản xuất. Công tác chăn nuôi. Công tác điều trị bệnh: .Kết luận và đề nghị. 18 Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC.

Mục đích của đề nghiên cứu. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học.

Ý nghĩa trong thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy.

Nguyên nhân tiêu chảy. Cơ chế gây tiêu chảy và bệnh lý lâm sàng của bệnh. Hậu quả của hội chứng tiêu chảy. Triệu chứng và bệnh tích của hội chứng tiêu chảy.

Các biện pháp phòng bệnh. Điều trị hội chứng tiêu chảy. Đặc điểm sinh lý lợn con. Tình hình nghiên cứu hội chứng tiêu chảy ở lợn con trong nước và trên thế giới.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi.

Nguyên liệu và dụng cụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí thí ngiệm. Phương pháp theo dõi đàn lợn.

Phương pháp xác định các chỉ tiêu. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Xác định tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo cá thể.

Xác định tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy theo tính biệt. Xác định tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi. Một số triệu chứng lâm sàng khi lợn con mắc hội chứng tiêu chảy. Đánh giá hiệu quả phòng hội chứng tiêu chảy.

Đánh giá kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy. Kết luận, tồn tại và đề nghị. 66 TÀI LIỆU THAM KHẢO. TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT.

TÀI LIỆU TIẾNG ANH. 70 n DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Tình hình phát triển chăn nuôi của trại qua 3 năm. Lịch tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn trong trại .3: Chế độ và khẩu phần ăn của lợn nái (kg/con/ngày) .4: Chế độ ăn của lợn nái nuôi con .5: Kết quả công tác phục vụ sản xuất.

Các serotype điển hình của vi khuẩn E. Coli gây bệnh. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo cá thể. Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy theo tính biệt.

Tỷ lệ lợn con mắc hội chứng tiêu chảy qua các tháng trong năm. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh theo lứa tuổi. Triệu chứng lâm sàng lợn con mắc hội chứng tiêu chảy. Đánh giá hiệu quả phòng hội chứng tiêu chảy.

Kết quả điều trị bệnh. 62 n 1 Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1. Điều kiện tự nhiên 1.

Vị trí địa lý Trang trại Trường Hằng thuộc địa bàn xã Đức Thắng huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang. Đức Thắng là xã nằm bao quanh thị trấn huyện Hiệp Hòa. Cách thành phố Bắc Giang 30 km về phía Tây Bắc. Với tổng diện tích đất tự nhiên 1.009,85 ha, có trục đường quốc lộ 37, tỉnh lộ 295, 296, 288, đường nội bộ 675 chạy qua, xã Đức Thắng tiếp giáp với trong huyện đó là: - Phía Đông giáp xã Lương Phong, thị trấn.

- Phía Tây giáp xã Hoàng Vân, Thái Sơn, Hùng Sơn. - Phía Bắc giáp xã Ngọc Sơn, Hoàng An. - Phía Nam giáp xã Danh Thắng, Thường Thắng. Nằm bao quanh trung tâm huyện cách thủ đô Hà Nội 65 km về phía Đông.

Có điều kiện thuận lợi trong giao thông, giao lưu trao đổi hàng hóa dịch vụ, có điều kiện tiếp cận nhanh với các tiến bộ khoa học kỹ thuật, các công nghệ mới. Đồng thời giúp các hộ phát triện kinh tế dịch vụ, hàng hóa. Điều kiện này giúp cho kinh tế của xã phát triển nhanh và đặc biệt giúp cho nhân dân nắm bắt thông tin về thị trường, về công nghệ mới, về nhu cầu lao động…được nhanh hơn. Địa hình đất đai Xã Đức Thắng là một xã miền núi.

Địa hình đồng ruộng xen kẽ không bằng phẳng và thấp dần về phía Tây Nam của xã. Với tổng diện tích đất tự nhiên 1.009,85 ha: Diện tích đất nông nghiệp là 560,13 ha. Diện tích đất phi nông nghiệp là 449,72 ha, trong đó: - Đất ở là 281,22 ha. - Các loại đất khác là 168,5 ha.

n 2 Đất đai của xã chủ yếu là đất vàn và đất trũng. Địa hình địa mạo khá phức tạp, xét về tiểu địa hình không đồng đều, cao thấp xen kẽ nhau giữa vàn cao và bãi trũng.