Phong Cách Truyện Ngắn Của Phạm Duy Nghĩa: Nghiên Cứu Nghệ Thuật Và Giá Trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phong cách truyện ngắn của phạm duy nghĩa, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Hà Thị Ngọc Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thu Hà
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Phong Cách Truyện Ngắn Của Phạm Duy Nghĩa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phong Cách Truyện Ngắn Phạm Duy Nghĩa Dẫn Nhập

Phạm Duy Nghĩa đến với văn chương một cách lặng lẽ, bền bỉ, tạo dấu ấn riêng trong đội ngũ nhà văn viết về miền núi. Anh không ồn ào, náo nhiệt mà cẩn thận, tự nhiên như chính vùng đất Lào Cai nơi anh sống và giảng dạy. Từ tập truyện ngắn đầu tay Tiếng gọi lưng chừng dốc (2002) đến các tập truyện sau này, Phạm Duy Nghĩa đã tạo ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả yêu văn học miền núi. Truyện ngắn của anh làm người đọc khắc khoải, suy tư bởi sự tổng hòa của nhiều yếu tố: dư ba cảm xúc, sự tử tế, cái đẹp của con người và thiên nhiên, sự nhạy bén với các vấn đề thời sự nóng hổi của xã hội và thái độ đấu tranh cho sự thật, ngợi ca sự thật, sự khéo léo trong kỹ thuật viết hiện thực, lãng mạn, huyền ảo và luôn hàm chứa những ẩn dụ nghệ thuật. Từ đó, truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa luôn hướng đến những thông điệp nghệ thuật và giá trị nhân văn sâu sắc.

1.1. Quá trình sáng tác và các giai đoạn phát triển chính

Quá trình sáng tác của nhà văn Phạm Duy Nghĩa có thể chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn đầu, trước năm 2010, tập trung vào tôn vinh cái đẹp của thiên nhiên, tâm hồn và nhân cách con người. Giai đoạn sau, từ 2010 đến nay, có sự đổi mới, chuyển hướng tư tưởng sáng tác, hướng về sự thật, đề cao sự thật, chống sự giả dối, cái xấu, cái ác, bất công, tiêu cực, hướng đến cái thiện, lẽ phải, công lý. Theo Văn Giá, điểm đặc biệt trong sáng tác của Phạm Duy Nghĩa là “sự chuyển động”. Anh không chỉ thể hiện tài năng ở địa hạt văn chương miền núi mà còn chuyển hướng trong sáng tạo, khẳng định tài năng trong những truyện ngắn ăm ắp tính thời sự của đời sống đương đại.

1.2. Vị trí của Phạm Duy Nghĩa trong văn học đương đại

Phạm Duy Nghĩa là một trong số ít nhà văn viết về miền núi tạo được phong cách riêng. Truyện ngắn của anh không đậm dấu ấn văn hóa, phong tục miền núi như truyện ngắn Đỗ Bích Thúy, không bạo liệt, gai góc như truyện ngắn Tống Ngọc Hân, không đặc sệt miền núi như truyện ngắn Cao Duy Sơn, không khai thác mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên từ tư duy hậu hiện đại như Nguyễn Huy Thiệp. Truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa làm cho người đọc khắc khoải, suy tư bởi sự tổng hòa của nhiều yếu tố. Anh được đánh giá là người có đóng góp quan trọng vào văn học Việt Nam đương đại.

II. Phân Tích Vấn Đề Thiếu Nghiên Cứu Phong Cách Phạm Duy Nghĩa

Mặc dù truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa được các nhà nghiên cứu, nhà văn đánh giá cao, nhưng chưa có một công trình cụ thể nào đi tìm hiểu phong cách truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa một cách toàn diện. Các bài viết phê bình hiện có chủ yếu tập trung vào các tác phẩm ở giai đoạn đầu sáng tác của nhà văn, thiếu phân tích cụ thể các truyện ngắn giai đoạn sau. Luận văn này, với cái nhìn toàn diện và hệ thống cả hai giai đoạn sáng tác của nhà văn, mong muốn đóng góp một diện mạo đầy đủ và toàn vẹn nhất vào bức tranh sáng tác truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa từ góc độ nội dung lẫn hình thức thể hiện. Qua đó, khẳng định, truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa là một “thanh âm” riêng trong dòng chảy văn xuôi miền núi.

2.1. Các bài phê bình đánh giá hiện có về tác phẩm

Một số bài viết nổi bật về Phạm Duy Nghĩa bao gồm: “Nhà văn Phạm Duy Nghĩa : Người đi tìm ‘cơn mưa hoa mận trắng’” của Bình Nguyên Trang, “Khu vườn văn của Phạm Duy Nghĩa” của Bùi Việt Thắng, “Truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa: Đường biên đất trời Tây Bắc” của Mai Anh Tuấn. Các bài viết này tập trung phân tích các khía cạnh như vẻ đẹp thiên nhiên, con người, và bút pháp nghệ thuật của Phạm Duy Nghĩa. Tuy nhiên, chưa có công trình nào đi sâu vào phân tích phong cách một cách hệ thống.

2.2. Hướng nghiên cứu còn bỏ ngỏ và tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu về phong cách truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa vẫn còn là một hướng đi bỏ ngỏ. Phần lớn các bài viết mới chỉ tập trung phân tích các tác phẩm ở giai đoạn đầu sáng tác của nhà văn, mà chưa có một bài viết nào đi phân tích cụ thể các truyện ngắn giai đoạn sáng tác sau của nhà văn Phạm Duy Nghĩa ngoài bài viết mang tính khái quát của Văn Giá. Luận văn này, với cái nhìn toàn diện và hệ thống cả hai giai đoạn sáng tác của nhà văn, mong muốn đóng góp một diện mạo đầy đủ và toàn vẹn nhất vào bức tranh sáng tác truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa từ góc độ nội dung lẫn hình thức thể hiện.

III. Phương Pháp Khám Phá Vẻ Đẹp và Sự Thật Trong Tác Phẩm

Trong sáng tác của Phạm Duy Nghĩa, nổi bật lên hai mảng đề tài chính: tôn vinh cái đẹp và đề cao sự thật. Ở giai đoạn đầu, các tác phẩm tập trung vào vẻ đẹp của thiên nhiên, con người, và những hành động cao đẹp. Giai đoạn sau, Phạm Duy Nghĩa chuyển hướng sang phản ánh các vấn đề thời sự, đấu tranh cho sự thật, chống lại sự giả dối và bất công. Dù viết về miền núi hay xã hội đương đại, Phạm Duy Nghĩa đều thành công trong việc tạo dựng phong cách riêng, mang đến những thông điệp nghệ thuật và giá trị nhân văn sâu sắc.

3.1. Tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên và con người

Trong giai đoạn đầu sáng tác, Phạm Duy Nghĩa tập trung vào việc tôn vinh vẻ đẹp của thiên nhiên và con người miền núi. Các tác phẩm thường khắc họa những phong cảnh hùng vĩ, thơ mộng, và những con người chất phác, giàu tình cảm. Ngôn ngữ truyện ngắn trong giai đoạn này thường mang màu sắc trữ tình, lãng mạn, góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của thế giới xung quanh.

3.2. Đề cao sự thật và đấu tranh chống lại cái ác

Ở giai đoạn sau, Phạm Duy Nghĩa chuyển hướng sang phản ánh các vấn đề thời sự, đấu tranh cho sự thật, chống lại sự giả dối và bất công. Các tác phẩm thường đề cập đến những mặt trái của xã hội, những tệ nạn và bất công mà người dân phải gánh chịu. Bút pháp Phạm Duy Nghĩa trong giai đoạn này trở nên sắc sảo, gai góc hơn, thể hiện thái độ phê phán mạnh mẽ đối với những điều xấu xa.

3.3. Giá trị nhân văn trong các tác phẩm của Phạm Duy Nghĩa

Dù viết về đề tài nào, truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa luôn hướng đến những giá trị nhân văn sâu sắc. Anh luôn quan tâm đến số phận của con người, đặc biệt là những người nghèo khổ, yếu thế trong xã hội. Các tác phẩm của anh thường chứa đựng những thông điệp về tình yêu thương, sự sẻ chia, và niềm tin vào những điều tốt đẹp.

IV. Nghệ Thuật Ngôn Ngữ và Yếu Tố Kỳ Ảo Trong Truyện Ngắn

Phong cách viết Phạm Duy Nghĩa còn được thể hiện qua nghệ thuật xây dựng ngôn ngữ và việc sử dụng yếu tố kỳ ảo. Ngôn ngữ trong truyện ngắn của anh vừa giàu chất thơ, vừa mang tính hiện thực, phản ánh chân thực đời sống của con người. Yếu tố kỳ ảo được sử dụng một cách sáng tạo, góp phần làm tăng tính hấp dẫn và gợi mở của tác phẩm. Sự kết hợp giữa hiện thực và kỳ ảo tạo nên một văn phong Phạm Duy Nghĩa độc đáo, khó lẫn.

4.1. Nghệ thuật xây dựng ngôn ngữ đặc sắc

Ngôn ngữ truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa là sự kết hợp hài hòa giữa chất thơ và tính hiện thực. Anh sử dụng nhiều hình ảnh so sánh, ẩn dụ độc đáo, tạo nên những đoạn văn giàu sức gợi cảm. Đồng thời, anh cũng chú trọng sử dụng ngôn ngữ đời thường, phản ánh chân thực cách nói năng của người dân.

4.2. Sử dụng yếu tố kỳ ảo một cách sáng tạo

Yếu tố kỳ ảo được sử dụng một cách sáng tạo trong truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa. Anh thường sử dụng những chi tiết huyền ảo, những giấc mơ, những linh vật để thể hiện những khát vọng, những nỗi đau, và những trăn trở của con người. Yếu tố kỳ ảo không chỉ làm tăng tính hấp dẫn của tác phẩm mà còn góp phần làm sâu sắc thêm ý nghĩa của câu chuyện.

V. Ứng Dụng Ảnh Hưởng và Đóng Góp Của Phạm Duy Nghĩa

Tác phẩm Phạm Duy Nghĩa có ảnh hưởng nhất định đến văn học Việt Nam đương đại, đặc biệt là trong mảng đề tài về miền núi. Anh đã góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn học Việt Nam bằng những tác phẩm giàu giá trị nhân văn và nghệ thuật. Phong cách kể chuyện Phạm Duy Nghĩa độc đáo của anh đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà văn trẻ.

5.1. Ảnh hưởng đến văn học viết về miền núi

Phạm Duy Nghĩa là một trong những nhà văn có đóng góp quan trọng vào sự phát triển của văn học viết về miền núi. Anh đã mang đến một cái nhìn mới mẻ, sâu sắc về cuộc sống và con người nơi đây. Các tác phẩm của anh đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà văn trẻ viết về đề tài này.

5.2. Đóng góp vào sự đa dạng của văn học Việt Nam

Phong cách truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa độc đáo của anh đã góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn học Việt Nam. Anh đã mang đến những tác phẩm giàu giá trị nhân văn và nghệ thuật, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến số phận của con người và những vấn đề của xã hội.

VI. Kết Luận Giá Trị và Tầm Quan Trọng Của Phong Cách

Phong cách truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa là một yếu tố quan trọng làm nên giá trị và tầm quan trọng của tác phẩm. Anh đã tạo dựng được một phong cách riêng, độc đáo, thể hiện qua nội dung tư tưởng, nghệ thuật ngôn ngữ, và việc sử dụng yếu tố kỳ ảo. Nghiên cứu về phong cách Phạm Duy Nghĩa giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tài năng và đóng góp của anh đối với văn học Việt Nam.

6.1. Tổng kết những đặc điểm nổi bật của phong cách

Những đặc điểm nổi bật của phong cách truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa bao gồm: tôn vinh cái đẹp, đề cao sự thật, sử dụng ngôn ngữ giàu chất thơ, và kết hợp yếu tố kỳ ảo một cách sáng tạo. Anh đã tạo dựng được một phong cách riêng, độc đáo, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến con người và xã hội.

6.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu phong cách nhà văn

Nghiên cứu về phong cách nhà văn là một việc làm quan trọng, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tài năng và đóng góp của nhà văn đối với văn học. Nghiên cứu về phong cách truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa giúp chúng ta đánh giá đúng vị trí và vai trò của anh trong dòng chảy văn học Việt Nam đương đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 này, chúng tôi sẽ đề cập tới các vấn đề lí luận về khái niệm phong cách, phong cách nhà văn; khái niệm truyện ngắn, vị trí và vai trò của truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa trong dòng chảy văn xuôi về miền núi đương đại; Các yếu tố như tiểu sử, nghề nghiệp, trình độ văn hóa, quan điểm nghệ thuật hình thành nên phong cách truyện ngắn Phạm Duy Nghĩa. Qua đó, chúng tôi khẳng định Phạm Duy Nghĩa là nhà văn có phong cách riêng trong nền văn xuôi thế hệ 7x Việt Nam đương đại.1 Khái niệm phong cách và phong cách nghệ thuật của nhà văn 1.1 Khái niệm phong cách Phong cách là một thuật ngữ không chỉ được dùng trong lĩnh vực văn học nghệ thuật mà còn được dùng trong nhiều ngành khoa học và đời sống xã hội. Trong sáng tác và nghiên cứu văn học, thuật ngữ phong cách được sử dụng rộng rãi và ngày càng có ý thức. Lâu nay có rất nhiều định nghĩa, quan niệm phong phú, đa dạng xung quanh thuật ngữ này.

Ở phương Tây, ngay từ thời cổ đại, Platon, Aristot đã nghiên cứu và vận dụng khái niệm phong cách. Bước sang thế kỉ XX, khái niệm phong cách ngày càng được quan tâm sâu sắc. Khrapchenko đã thống kê tới gần 20 cách hiểu khác nhau về phong cách trong cuốn Cá tính sáng tạo của nhà văn và sự phát triển văn học [15]. Có thể nhận thấy, qua các công trình nghiên cứu, có hai cách nhìn nhận về phong cách, đó là từ góc độ ngôn ngữ học và từ góc độ văn học.V Vinôgrapđôp cho rằng: cần chia phong cách học về văn học thành phong cách học thuộc ngôn ngữ học và phong cách học thuộc nghiên cứu văn học.

Đồng ý với ý kiến đó, D. Linkhatsep cũng đề nghị phân biệt hai khái niệm phong cách: “Phong cách như là hiện tượng ngôn ngữ văn học và phong cách như là một hệ thống hình thức và nội dung nhất định” [44, tr. Bakhtin xem “phong cách là phương thức tư 9 duy nghệ thuật còn A. Chichêrin lại xem phong cách là công cụ để lĩnh hội thế giới” [44, tr.

Như vậy, về cơ bản, các nhà lí luận và nghiên cứu văn học đều thống nhất có phong cách ngôn ngữ học và phong cách văn học. Trong đó, mỗi phạm trù có con đường tiếp cận riêng. Nhận thấy vai trò của việc nghiên cứu phong cách văn học, D. X Linkhatsep viết: Cái gọi là phong cách văn học là kiểu nghiên cứu phong cách duy nhất, thích ứng, phù hợp với những đặc điểm về chất của đối tượng của nó của tác phẩm nghệ thuật ngôn từ.

Khrapchenkô sau khi thống kê một số định nghĩa xung quanh phạm trù phong cách cá nhân, đã đưa ra ý kiến của mình: “Phong cách cần phải được định nghĩa như thủ pháp biểu hiện cách khai thác hình tượng đối với cuộc sống, như thủ pháp thuyết phục và thu hút độc giả” [44, tr. Như vậy, cùng với việc quan tâm đến yếu tố hình thức có tính nội dung, tác giả còn đặc biệt coi trọng sự thu hút của độc giả. Ông cho rằng, mỗi nhà văn có tài đều đi tìm những biện pháp và phương tiện độc đáo để thể hiện những tư tưởng và hình tượng của mình, những biện pháp và những phương tiện cho phép nhà văn đó làm cho những tư tưởng và những hình tượng ấy trở thành hấp dẫn, dễ lôi cuốn, gần gũi với công chúng độc giả. Ở nước ta, tuy muộn màng hơn, nhưng những năm gần đây, các nhà lí luận nghiên cứu văn học đã dành nhiều công sức tìm hiểu vấn đề phong cách.

Thuật ngữ phong cách được còn định nghĩa trong các cuốn sách quan trọng như Từ điển văn học do Đỗ Đức Hiểu chủ biên, Từ điển thuật ngữ văn học do Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi chủ biên, 150 thuật ngữ văn học do Lại Nguyên Ân biên soạn… Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi trong cuốn Từ điển thuật ngữ văn học đã định nghĩa: “Phong cách nghệ thuật là một phạm trù thẩm mỹ, chịu sự thống nhất tương đối ổn định của hệ thống hình tượng, của các phương tiện biểu hiện nghệ thuật, nói lên cái nhìn độc đáo trong sáng tác của một nhà văn, trong một tác phẩm riêng lẻ, trong trào lưu văn học hay văn học dân tộc” [9, tr.255–256] Trong cuốn Phong cách thời đại nhìn từ một thể loại, Nguyễn Khắc Sính cho rằng, “Phong cách là dấu hiệu độc đáo, không lặp lại, đánh dấu phẩm chất riêng biệt 10 của một hiện tượng văn học nào đó. Phong cách hoặc là “con người”, là sự sáng tạo, sự mới mẻ làm nên vẻ riêng biệt ít thấy ở hiện tượng văn học khác nhưng lại nhất quán, xuất hiện thường xuyên ở hiện tượng văn học cụ thể” [44, tr. Như vậy, xung quanh khái niệm phong cách có nhiều quan điểm khác nhau. Tựu trung lại có hai ý kiến cơ bản, một, nhấn mạnh sự thống nhất của những yếu tố nội dung và những yếu tố tạo hình thức của tác phẩm; một cho rằng phong cách được coi như là hình thức vẹn toàn có tính nội dung.

Mặc dù tách bạch như vậy nhưng trong đó có sự thống nhất bởi các tác giả đều quan tâm đặc biệt đến hai yếu tố bộc lộ tài năng của người nghệ sĩ – nội dung và hình thức nghệ thuật của tác phẩm văn chương. Trong luận văn này, chúng tôi nhất trí với quan niệm cho rằng, nói đến phong cách là nói đến cái “tạng” văn chương riêng của từng nhà văn, đến lối viết, lối suy tư nghệ thuật giúp ta phân biệt được văn phong của mỗi nghệ sĩ. Đồng thời, phong cách luôn có tính thống nhất và tương đối ổn định thể hiện cái nhìn và sự chiếm lĩnh nghệ thuật độc đáo của nhà văn đối với thế giới và con người. Như vậy, căn cứ duy nhất để khẳng định phong cách tác giả là những đặc điểm nổi bật (về cả nội dung và hình thức) trong tác phẩm tạo nên tính riêng biệt và giá trị của một nhà văn.

Những biểu hiện của phong cách văn chương đều được chi phối từ tư tưởng nghệ thuật của tác giả, như nhà văn Nguyễn Tuân đã khẳng định đại ý rằng, mỗi người viết có một cái vision (nhãn quan) riêng, từ đó hình thành phong cách.2 Phong cách nghệ thuật “Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo, vì vậy nó đòi hỏi người sáng tác phải có phong cách nổi bật, tức là có nét gì đó rất riêng, mới lạ thể hiện trong tác phẩm của mình” [23, tr. Nhận định trên đã đặt ra yêu cầu rất đặc trưng của văn chương nghệ thuật, đó là sự độc đáo. Chính sự độc đáo ấy tạo nên phong cách nghệ thuật. Một khi tác giả sáng tác văn học tạo được dấu ấn riêng biệt, độc đáo trong quá trình nhận thức và phản ánh cuộc sống, biểu hiện rõ cái độc đáo qua các 11 phương diện nội dung và hình thức của từng tác phẩm, nhà văn đó được gọi là nhà văn có phong cách nghệ thuật.

Phong cách nghệ thuật chính là dấu ấn thẩm mĩ, là gương mặt riêng độc đáo trong thế giới nghệ thuật của mỗi nhà văn. Qua đó, nó giúp nhà văn khẳng định cái tôi cá nhân riêng biệt, giúp độc giả định hướng được các thủ pháp, kỹ thuật viết thống nhất xuyên suốt các tác phẩm và giúp tác phẩm trở nên hấp dẫn hơn với bạn đọc. Tiếp nhận văn học từ góc độ phong cách nghệ thuật không chỉ đem đến cho người đọc những cảm xúc thẩm mĩ dồi dào, mà còn giúp nhận thức sâu sắc hơn những yếu tố quan trọng trong quá trình văn học như: quan niệm nghệ thuật về con người, các quy luật phát triển văn học, giá trị nhân đạo và hiện thực của tác phẩm văn học… Biểu hiện của một phong cách nghệ thuật có thể được định hình qua bốn yếu tố: thứ nhất là cách nhìn nhận, khám phá cuộc sống độc đáo; thứ hai, có nội dung, chủ đề độc đáo; thứ ba là giọng điệu độc đáo, và cuối cùng là nghệ thuật độc đáo. Phong cách nhà văn là một quá trình vận động, phát triển không ngừng qua mỗi giai đoạn sáng tác.

Mặc dù vậy, cái riêng độc đáo có giá trị mang tính thẩm mỹ - cốt lõi phong cách, dù ở điều kiện hoàn cảnh nào cũng ổn định, thống nhất. “Nó phải được lặp đi lặp lại một cách có hệ thống và luôn bị chi phối bởi cái nhìn độc đáo của nhà văn. Chúng thường xuyên ở thế vận động, phát triển và chịu ảnh hưởng của thế giới quan, môi trường xã hội và xu thế chung của thời đại. Nhưng dù ở môi trường nào, xu thế xã hội ra sao, yếu tố thường xuyên được “lặp đi lặp lại” ấy vẫn xuất hiện cho dù chúng ở thế lộ thiên hay dưới mạch ngầm” [23, tr.

Trong luận văn, chúng tôi xác định nội hàm khái niệm phong cách nghệ thuật nhà văn như sau: Phong cách nghệ thuật nhà văn là cái nhìn nghệ thuật về cuộc sống, con người và thường chịu sự chi phối của các yếu tố chủ quan (cá tính, thói quen, kinh nghiệm, vốn sống…), khách quan (môi trường, xã hội, thời đại…); Phong cách nghệ thuật nhà văn cũng là lối viết, giọng điệu và cách thức hành văn của tác giả. Chúng tôi xin mượn lời của chính nhà văn Phạm Duy Nghĩa khi viết về phong cách nhà văn Tô Hoài để hiểu về phong cách nhà văn: “Gamzatov từng ví văn học với cây đàn panđur còn các nhà văn như những sợi dây căng trên cây đàn, 12 từng dây một có cung bậc riêng, âm điệu riêng, nhưng hợp lại với nhau, chúng làm nên một hoà âm của cả nền văn học. Cái riêng ấy chính là phong cách - nét độc đáo xuyên suốt trong hệ thống tác phẩm của một nhà văn, đem lại sự khác biệt giữa nhà văn này với các nhà văn khác” [39].2 Khái niệm truyện ngắn và tình hình sáng tác truyện ngắn đầu thế kỉ XXI 1.1 Khái niệm truyện ngắn Truyện ngắn được xem là thể loại “xung kích” của đời sống văn học, một thể loại có tính chất “thuốc thử” đối với các nhà văn trên hành trình sáng tạo nghệ thuật nhiều cam go. Xung quanh khái niệm truyện ngắn, chúng ta thấy có nhiều khái niệm được đưa ra.

Pautốpxky cho rằng, “Truyện ngắn phải ngắn ngọn là cái bình thường diễn ra như cái không bình thường. Cái không bình thường diễn ra như cái bình thường” [49, tr. Ở Việt Nam, nhà văn Nguyên Ngọc cho rằng, truyện ngắn là một bộ phận của tiểu thuyết nói chung, vì thế không nên nhất thiết trói buộc truyện ngắn vào những khuôn mẫu gò bó. Truyện ngắn có nhiều vẻ, có truyện viết cả về một đời người, lại có truyện chỉ ghi lại một vài giây phút thoáng qua.