CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI PHÂN ĐOẠN THỊ TRƯỜNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN 1. Lý luận chung về tín dụng đối với khách hàng cá nhân 1. Vai trò của tín dụng đối với khách hàng cá nhân Tín dụng đối với khách hàng cá nhân là việc ngân hàng cho khách hàng là cá nhân, hộ gia đình vay một khoản tiền theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi trong một khoảng thời gian nhất định nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh dịch vụ, đi làm việc ở nước ngoài hoặc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, sinh hoạt và các nhu cầu phục vụ đời sống khác của cá nhân, hộ gia đình. Ngày nay, khi nền kinh tế phát triển hơn, đời sống dân cư được cải thiện, mức thu nhập được tăng lên, trình độ dân trí được nâng cao thì nhu cầu dịch vụ ngân hàng đối với khách hàng cá nhân ngày một nhiều hơn, trong đó có nhu cầu về tín dụng.
Sự phát triển của tín dụng khách hàng cá nhân mang lại lợi ích không chỉ cho khách hàng mà còn cho cả ngân hàng và cho xã hội. Đối với khách hàng - Tín dụng khách hàng cá nhân bổ sung sự thiếu hụt về tài chính cho các cá nhân, hộ gia đình đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu các bạn trẻ có trình độ, học vấn cao, công việc có thu nhập tốt và ổn định, tuy nhiên do còn ít tuổi, chưa có tích lũy, nếu chỉ dựa vào vốn tự có thì việc sở hữu một căn nhà như ý ngay từ khi còn trẻ là một điều rất khó 5 khăn. Nhưng nếu có sự hỗ trợ bằng một khoản tín dụng ngân hàng, các bạn có thể sớm sở hữu ngay căn nhà mơ ước và việc trả nợ sẽ được hoàn tất dần theo định kỳ thu nhập.
Việc sở hữu một chiếc xe hơi sang trọng và tiện lợi cũng tương tự, hay nhu cầu mua sắm các vật dụng đắt tiền trong gia đình, nhu cầu cho con cái hay bản thân đi du học nước ngoài, đi du lịch, chữa bệnh,… Khoản tín dụng sẽ giúp các khách hàng chia nhỏ gánh nặng nợ nần, thỏa mãn ngay các nhu cầu của cuộc sống. Với sự sẵn sàng của các khoản tín dụng tạo điều kiện cho các cá nhân, hộ gia đình được hưởng các tiện ích của cuộc sống trước khi họ có được, tạo môi trường ổn định để các cá nhân yên tâm phát triển công tác, cống hiến cho xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống. - Tín dụng khách hàng cá nhân bổ sung sự thiếu hụt về vốn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các cá nhân, hộ gia đình Đối với các cá nhân, hộ kinh doanh cá thể có nhu cầu sản xuất, kinh doanh dịch vụ, đã có phương án sản xuất kinh doanh tốt, nhưng nếu thiếu vốn thì cũng không thể thực hiện được. Với khoản tín dụng ngân hàng sẽ giúp khách hàng có được khoản vốn kịp thời bù đắp phần thiếu hụt để thực hiện phương án, mang lại lợi nhuận cho bản thân, gia đình và xã hội.
Tín dụng khách hàng cá nhân cũng tạo điều kiện cho những cá nhân đã có hoạt động sản xuất kinh doanh tốt, có khả năng phát triển nhưng thiếu vốn để mở rộng quy mô, nâng cấp cơ sở sản xuất, nâng cao hiệu quả. Khi có thêm nguồn thu nhập, khách hàng cũng nâng cao khả năng mở rộng hơn nữa quy mô sản xuất kinh doanh, tăng thu nhập, nâng cao mức sống của gia đình, do đó gia tăng tiêu dùng và kích thích sản xuất, góp phần phát triển kinh tế xã hội. - Tín dụng khách hàng cá nhân hỗ trợ tài chính cho các cá nhân, hộ gia đình để tham gia vào thị trường lao động quốc tế, cải thiện thu nhập, làm giàu cho gia đình. 6 Để đi làm việc ở nước ngoài, các cá nhân cần có một khoản tiền nhất định để trang trải các chi phí như: Chi phí dịch vụ môi giới, chi phí khám sức khỏe, chi phí đào nghề, ngoại ngữ, chi phí làm visa, hộ chiếu,… và tiền đặt cọc.
Đối với nhiều cá nhân, hộ gia đình, để có ngay một khoản tiền lớn, đủ trang trải các chi phí rất khó khăn. Với sự hỗ trợ của khoản tín dụng ngân hàng, các cá nhân, hộ gia đình có thể đáp ứng ngay các chi phí để người lao động đi làm việc ở nước ngoài và việc trả nợ được thực hiện dần phù hợp với thu nhập của người đi lao động ở nước ngoài. Đối với ngân hàng - Đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng Khi kinh tế phát triển, đời sống dân cư được cải thiện, dân trí tăng cao thì nhu cầu của khách hàng về dịch vụ ngân hàng cũng ngày một đa dạng với yêu cầu chất lượng ngày một cao hơn. Hiện nay các ngân hàng thương mại có rất nhiều sản phẩm tín dụng để cho các khách hàng cá nhân lựa chọn như: Cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh, cho vay tiêu dùng nói chung và các sản phẩm cụ thể như cho vay mua nhà dự án, cho vay xây sửa nhà, cho vay mua ô tô, cho vay du học, cho vay ứng trước tiền bán chứng khoán, cho vay cá nhân kinh doanh tại chợ, cho vay cầm cố sổ/thẻ tiết kiệm… và các loại thẻ tín dụng trong nước, quốc tế.
Khi tín dụng khách hàng cá nhân phát triển, sản phẩm cho vay đa dạng với nhiều tiện ích, ứng dụng công nghệ cao, khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu, thỏa mãn tốt nhất mong muốn của mình. Từ đó, ngân hàng nâng cao khả năng đáp ứng các nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng. - Đa dạng hóa các loại hình tín dụng Thị trường ngân hàng cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ, đặc biệt là khi ngày càng có nhiều ngân hàng con 100% vốn nước ngoài tham gia, một số 7 ngân hàng nước ngoài tham gia bằng cách mua cổ phần của các ngân hàng trong nước. Thị phần khách hàng ngày càng bị cạnh tranh, các ngân hàng đua nhau, tìm mọi biện pháp để lôi kéo, giữ chân khách hàng và tìm kiếm thị trường khách hàng mới.
Bên cạnh lĩnh vực tín dụng doanh nghiệp, lĩnh vực lâu nay được đánh giá là lĩnh vực hoạt động truyền thống, gần đây các ngân hàng bắt đầu chú trọng phát triển sang lĩnh vực tín dụng đối với khách hàng cá nhân, nhằm đã dạng hóa các loại hình tín dụng để cung cấp cho đa dạng đối tượng khách hàng. - Tăng thu nhập, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng Một lợi ích thấy rõ, đó là nguồn thu nhập từ việc thu lãi tiền vay đối với các khoản cho vay đối với khách hàng cá nhân. Bên cạnh lợi ích trực tiếp từ việc thu lãi tiền vay, việc cho vay đối với khách hàng cá nhân giúp ngân hàng mở rộng mạng lưới khách hàng, phát triển các dịch vụ khác như tài khoản, thanh toán, thẻ,…, góp phần tăng khả năng huy động vốn, gia tăng thu nhập từ thu phí dịch vụ đồng thời chia lẻ rủi ro cho ngân hàng. - Nâng uy tín, hình ảnh của ngân hàng Các sản phẩm tín dụng khách hàng cá nhân thường có hiệu ứng trực tiếp và nhanh hơn đối với người sử dụng sản phẩm so với các sản phẩm dành cho doanh nghiệp.
Nếu các sản phẩm tín dụng khách hàng cá nhân được đánh giá tốt, mang nhiều tiện ích cho khách hàng thì sẽ góp phần khuếch trương hình ảnh ngân hàng, nâng cao uy tín của ngân hàng thông qua cơ chế truyền miệng từ khách hàng này qua khách hàng khác và đây được đánh giá là phương pháp có hiệu quả và bền vững trong việc nâng cao uy tín, hình ảnh của ngân hàng. Đối với xã hội - Tín dụng khách hàng cá nhân góp phần kích thích tiêu dùng xã hội. Với sự hỗ trợ của các khoản tín dụng ngân hàng, các cá nhân, hộ gia đình có thể cân đối lại thu nhập và chi phí một cách hợp lý hơn. Các cá nhân, hộ gia đình có thể yên tâm để tiêu dùng cho hiện tại nhiều hơn mức thu nhập bình thường, mua sắm những vật dụng đắt tiền hơn so với khoản tiền hiện có và việc trả nợ trong tương lai được chia nhỏ phù hợp với định kỳ thu nhập.
Do vậy, mức tiêu dùng của mỗi cá nhân, hộ gia đình gia tăng và đồng thời làm tăng mức tiêu dùng trong xã hội. - Tín dụng khách hàng cá nhân góp phần thúc đẩy sản xuất của nền kinh tế Khi nhu cầu tiêu dùng của xã hội tăng lên làm cho các nhà đầu tư cũng có mong muốn sản xuất và cung cấp dịch vụ nhiều hơn. Với khoản tín dụng ngân hàng, các cá nhân, hộ gia đình được bổ sung vốn kịp thời để thực hiện các các phương án sản xuất kinh doanh, tăng cường khả năng để mở rộng sản xuất kinh doanh, tận dụng các nguồn lực nhỏ lẻ để thúc đẩy phát triển thành phần kinh tế tư nhân cá thể và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh toàn xã hội nói chung. - Tín dụng khách hàng cá nhân góp phần cải thiện đời sống dân cư, tăng cường an sinh xã hội Tín dụng khách hàng cá nhân, đặc biệt là tín dụng tiêu dùng được xem như công cụ chủ đạo nhằm xóa bỏ vòng luẩn quẩn: Thu nhập thấp → tiết kiệm ít → sản lượng thấp, nhất là trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp của những người nông dân nghèo và người lao đông ở thành thị nhưng có thu nhập không cao.
Tín dụng khách hàng cá nhân được thực hiện qua các 9 chương trình lớn sẽ hỗ trợ người dân có kinh phí học tập, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cũng như mua, sửa chữa nhà cửa, sắm vật dụng trong gia đình, bổ sung vốn sản xuất kinh doanh nhằm cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của các cá nhân, hộ gia đình. Với khoản tín dụng ngân hàng các cá nhân, hộ gia đình được hưởng trước các tiện ích cuộc sống đầy đủ hơn, yên tâm hơn để cống hiến và gia tăng giá trị cho bản thân và xã hội. Các cá nhân tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh do được bù đắp vốn kịp thời, có nhiều cơ hội mở rộng sản xuất kinh doanh, nên cũng có nhiều khả năng để tạo công ăn việc làm, mang lại thu nhập cho bản thân cũng như đóng góp cho xã hội, tạo điều kiện để thực hiện các chương trình vì lợi ích công cộng, vì cộng đồng, tăng cường an sinh xã hội nói chung.