Luận văn thạc sĩ phát triển thị trường sản phẩm đầu ra cho rừng trồng sản xuất theo hướng bền vững trên địa bàn huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển thị trường sản phẩm đầu ra cho rừng trồng sản xuất theo hướng bền vững trên địa bàn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Bá Đạo
• Người hướng dẫn: ThS. Phương Hữu Khiêm
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Phát triển thị trường sản phẩm đầu ra cho rừng trồng sản xuất theo hướng bền vững trên địa bàn huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tế
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tế
• 2. Phần 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Khái niệm về phát triển bền vững
• 2.2. Khái niệm về thị trường
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.4. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.4.1. Về kinh tế và chính sách phát triển trồng rừng kinh tế ở Việt Nam
• 2.4.2. Về vấn đề thị trường lâm sản rừng trồng kinh tế
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.2. Thực trạng rừng trồng sản xuất tại huyện Đồng Hỷ
• 3.2.1. Quá trình phát triển trồng rừng sản xuất ở huyện Đồng Hỷ
• 3.2.2. Một số đặc điểm về rừng trồng sản xuất trên địa bàn huyện Đồng Hỷ
• 3.2.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của chính sách và thị trường tới rừng trồng sản xuất ở huyện Đồng Hỷ
• 3.2.3.1. Ảnh hưởng của các chính sách đã có tới phát triển trồng rừng
• 3.2.3.2. Đánh giá ảnh hưởng của các chính sách đến phát triển lâm sản ở huyện Đồng Hỷ
• 3.2.3.3. Đánh giá ảnh hưởng của thị trường lâm sản đến phát triển rừng trồng sản xuất ở huyện Đồng Hỷ
• 3.3. Tổng quan về tình hình sản xuất kinh doanh rừng của các hộ điều tra
• 3.3.1. Thông tin cơ bản về các hộ trồng rừng sản xuất tại khu vực điều tra
• 3.3.2. Lao động và nhân khẩu của các hộ trồng rừng sản xuất
• 3.3.3. Diện tích sản xuất lâm nghiệp của các hộ điều tra
• 3.3.4. Kết quả sản xuất kinh doanh về rừng sản xuất của các hộ gia đình
• 3.4. Thực trạng về thị trường đầu ra cho rừng trồng sản xuất
• 3.4.1. Thị trường tiêu thụ sản phẩm
• 3.4.2. Tỷ lệ về giá tiêu thụ của sản phẩm rừng trồng sản xuất
• 3.4.3. Đánh giá về thị trường tiêu thụ sản phẩm lâm nghiệp của các hộ
• 3.4.4. Đánh giá thuận lợi khó khăn sản phẩm đầu ra của rừng trồng sản xuất
• 3.4.5. Đánh giá sản phẩm và thị trường tiêu thụ của cơ sở chế biến
• 3.4.6. Đánh giá chung các cơ sở sản xuất và chế biến gỗ tại huyện Đồng Hỷ
• 3.4.7. Đánh giá chung và một số tồn tại
• 4. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG SẢN PHẨM ĐẦU RA CHO RỪNG TRỒNG SẢN XUẤT THEO HƢỚNG BỀN VỮNG
• 4.1. Những cơ hội phát triển thị trường sản phẩm đầu ra cho rừng trồng sản xuất ở huyện Đồng Hỷ
• 4.2. Các nhóm giải pháp chính để phát triển thị trường sản phẩm đầu ra cho rừng trồng sản xuất theo hướng bền vững
• 4.2.1. Những quan điểm và định hướng chung
• 4.2.2. Các giải pháp chung
• 4.2.3. Các giải pháp cụ thể
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Phát triển thị trường sản phẩm rừng trồng bền vững

Phát triển thị trường sản phẩm rừng trồng bền vững là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh nhu cầu về gỗ nguyên liệu và lâm sản ngày càng tăng. Tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên, việc phát triển thị trường này không chỉ đáp ứng nhu cầu kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Lâm nghiệp bền vững đòi hỏi sự kết hợp giữa sản xuất lâm sản hiệu quả và bảo vệ tài nguyên rừng. Các giải pháp cần tập trung vào việc quản lý rừng hiệu quả, phát triển các kênh tiêu thụ sản phẩm, và tăng cường liên kết giữa người dân và doanh nghiệp.

1.1. Thực trạng rừng trồng sản xuất tại Đồng Hỷ

Thực trạng rừng trồng sản xuất tại huyện Đồng Hỷ cho thấy diện tích rừng trồng đã tăng đáng kể, đặc biệt là các loài cây như Keo và Bạch đàn. Tuy nhiên, chất lượng rừng vẫn còn thấp, và việc quản lý rừng chưa thực sự hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước chưa đủ mạnh để khuyến khích người dân tham gia trồng rừng. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu nguyên liệu cho các nhà máy chế biến lâm sản, buộc họ phải nhập khẩu từ các tỉnh khác. Việc phát triển kinh tế rừng cần được đẩy mạnh thông qua các chính sách hỗ trợ vốn và kỹ thuật cho người dân.

1.2. Ảnh hưởng của thị trường lâm sản

Thị trường lâm sản đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất rừng trồng. Tại huyện Đồng Hỷ, thị trường tiêu thụ sản phẩm rừng trồng còn nhiều hạn chế, chủ yếu phụ thuộc vào các nhà máy chế biến trong tỉnh. Giá cả sản phẩm không ổn định, ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Để phát triển thị trường lâm sản bền vững, cần xây dựng các kênh tiêu thụ đa dạng, kết nối trực tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng sản phẩm để tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

II. Giải pháp phát triển bền vững

Để phát triển thị trường sản phẩm rừng trồng bền vững tại huyện Đồng Hỷ, cần áp dụng các giải pháp toàn diện từ quản lý rừng đến phát triển thị trường. Quy hoạch rừng cần được thực hiện một cách khoa học, đảm bảo sự cân bằng giữa sản xuất và bảo vệ môi trường. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước cần được cải thiện, đặc biệt là trong việc cung cấp vốn và kỹ thuật cho người dân. Bên cạnh đó, cần tăng cường liên kết giữa các hộ gia đình trồng rừng và các doanh nghiệp chế biến lâm sản để tạo ra chuỗi giá trị bền vững.

2.1. Cải thiện chính sách hỗ trợ

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển rừng trồng bền vững. Cần có các chính sách cụ thể như hỗ trợ vốn, giảm thuế, và cung cấp kỹ thuật trồng rừng cho người dân. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi. Việc giao đất và cho thuê đất lâm nghiệp cần được thực hiện minh bạch, đảm bảo quyền lợi của người dân. Các chính sách này sẽ giúp tăng cường sự tham gia của người dân vào công tác trồng rừng, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

2.2. Phát triển kênh tiêu thụ sản phẩm

Phát triển kênh tiêu thụ sản phẩm là yếu tố then chốt để đảm bảo phát triển thị trường bền vững. Cần xây dựng các mô hình liên kết giữa người dân và doanh nghiệp, tạo ra chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Đồng thời, cần đa dạng hóa các sản phẩm lâm sản để đáp ứng nhu cầu thị trường. Việc quảng bá sản phẩm rừng trồng cũng cần được chú trọng, đặc biệt là thông qua các hội chợ và triển lãm. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ, từ đó tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về phát triển thị trường sản phẩm rừng trồng bền vững tại huyện Đồng Hỷ có ý nghĩa quan trọng cả về mặt khoa học và thực tiễn. Về mặt khoa học, nghiên cứu góp phần làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rừng trồng. Về mặt thực tiễn, các giải pháp đề xuất sẽ giúp cải thiện thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển nông thôn và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu cũng là cơ sở để các địa phương khác tham khảo và áp dụng trong việc phát triển lâm nghiệp bền vững.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu góp phần làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển thị trường sản phẩm rừng trồng bền vững, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương. Các kết quả nghiên cứu cũng là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực lâm nghiệp bền vững và kinh tế rừng.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Các giải pháp đề xuất trong nghiên cứu có thể được áp dụng trực tiếp tại huyện Đồng Hỷ và các địa phương khác có điều kiện tương tự. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp cải thiện thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, và góp phần bảo vệ môi trường. Nghiên cứu cũng là cơ sở để các nhà quản lý hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp bền vững và lâm nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Ở Việt Nam, năm 1945 diện tích rừng có tới 14,4 triệu ha, độ che phủ của rừng chiếm 43%, năm 1995 chỉ còn 9,3ha chiếm 28,2%. Trung bình từ năm 1945-1995 mỗi năm nước ta mất đi hơn 100. Theo thống kê của Bộ NN&PTNT tính đến ngày 31/12/2014 diện tích rừng nước ta đã tăng lên gần 18,84 triệu ha, độ che phủ của rừng chiếm khoảng 40,8%.

Tuy diện tích và độ che phủ của rừng đã tăng lên đáng kể nhưng chất lượng rừng rất thấp. Theo dự báo của ngành giấy đến năm 2015 nhu cầu sử dụng giấy trong nước là 1.000tấn/năm và đến năm 2020 là 3.000 tấn/năm, mục tiêu xuất khẩu bột giấy đến năm 2015 là 760. Như vậy, nhu cầu về gỗ nguyên liệu sử dụng trong nước cũng như cho sản xuất các mặt hàng xuất khẩu từ nay đến năm 2020 là rất lớn, để góp phần vào phát triển chung của nền kinh tế quốc dân thì công tác phát triển thị trường đầu ra cho rừng trồng sản xuất là một vấn đề rất cần thiết và cấp bách. Chính vì vậy, mỗi địa phương cần phải rà soát, đánh giá thực trạng rừng trồng sản xuất tại địa phương của mình làm cơ sở đề xuất các giải pháp phát triển nhằm nâng cao năng suất và chất lượng gỗ rừng trồng, từ đó phát triển thị trường sản phẩm đầu ra theo hướng bền vững.

Nhằm gia tăng tỷ lệ che phủ của rừng toàn quốc đạt 45%, chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng của chính phủ đang được thực hiện rất tích cực. Đồng thời việc áp dụng những tiến bộ kỹ thuật lâm sinh trong trồng rừng cũng được chú trọng nhằm nâng cao sản lượng rừng. Ngày nay, Bạch đàn và Keo được coi như là những loài cây có triển vọng trong các chương trình trồng rừng, cho dù việc trồng Bạch đàn đã gây ra một số tranh cãi vệ việc gây e 2 thoái hoá đất. Hiện tại, diện tích rừng trồng Keo và Bạch đàn đạt khoảng 576.000ha và chiếm khoảng 46% tổng diện tích rừng trồng tại Việt Nam.

Rừng sản xuất là rừng đa mục tiêu, trồng rừng sản xuất nhằm tăng thu nhập cho người làm nghề rừng và góp phần bảo vệ môi trường, sinh thái. Phát triển rừng sản xuất phải gắn với công nghiệp chế biến và tiêu thụ sản phẩm lâm sản để tạo được nghề rừng ổn định và phát triển bền vững. Đồng Hỷ là một huyện của tỉnh Thái Nguyên, nơi có nhiều diện tích rừng trồng sản xuất được phát triển trong thời gian qua. Tại đây các mô hình trồng rừng sản xuất cũng đã hình thành và khá đa dạng, trong đó đặc biệt chú trọng đến các mô hình dự án 661, xây dựng với nhiều quan điểm mới, thu hút được nhiều đối tượng tham gia vào công tác phát triển rừng góp phần xoá đói giảm nghèo, giải quyết các vấn đề xã hội của huyện.

Tuy nhiên, việc triển khai các hoạt động trồng rừng sản xuất vẫn còn manh mún, chưa tập trung, nhiều chính sách của nhà nước đưa ra chưa khuyến khích được người dân làm rừng, thiếu các hỗ trợ cần thiết (thiếu vốn, kỹ thuật…) đã làm cản trở việc phát triển hoạt động trồng rừng sản xuất của tỉnh. Trong khi đó, hoạt động sản xuất của một số nhà máy chế biến lâm sản trong tỉnh có lúc thiếu nguyên liệu trầm trọng, phải tìm nguồn cung từ các tỉnh lân cận hoặc nhập khẩu đã làm ảnh hưởng lớn đến kết quả hoạt động kinh doanh của các đơn vị. Do vậy, việc tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phát triển thị trường sản phẩm đầu ra cho rừng trồng sản xuất theo hướng bền vững trên địa bàn huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên” là hết sức cần thiết. Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mục tiêu chung Đánh giá được thực trạng tình hình rừng trồng sản xuất trên địa bàn huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên làm cơ sở xây dựng kế hoạch nâng cao và tìm ra giải pháp phát triển rừng trồng trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Phát hiện được điểm mạnh và điểm yếu về hiện trạng rừng trồng sản xuất của huyện Đồng Hỷ tỉnh thái nguyên - Xác định một số giải pháp quan trọng để phát triển thị trường sản phẩm đầu ra cho rừng trồng sản xuất của huyện Đồng Hỷ theo hướng phát triển bền vững, đảm bảo cho lợi ích cho các hộ dân trồng rừng và cho cộng đồng. Ý nghĩa khoa học và thực tế 1. Ý nghĩa khoa học - Đề tài góp phần vào việc tìm hiểu thị trường sản phẩm đầu ra của rừng trồng sản xuất huyện Đồng Hỷ nói riêng và tỉnh Thái Nguyên nói chung.

Từ đó đề xuất các giải pháp để phát triển thị trường đầu ra theo hướng bền vững, góp phần phát triển kinh tế xã hội của huyện Đồng Hỷ. - Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu để làm quen với thực tế. - Nâng cao kiến thức và tích lũy được kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Kết quả của đề tài là tài liệu tham khảo và là cơ sở khoa học cho các nghiên cứu liên quan.

Ý nghĩa thực tế - Là cơ sở để UBND huyện Đồng Hỷ, UBND thị trấn Sông Cầu, UBND xã Khe Mo, Văn Hán và các hộ gia đình thuộc 3 xã, thị trấn trên tham khảo từ đó góp phần giúp cho công tác phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện được nâng cao. e 4 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Khái niệm về phát triển bền vững Phát triển bền vững là một khái niệm mới nhằm định nghĩa một sự phát triển về mọi mặt trong xã hội hiện tại mà vẫn phải bảo đảm sự tiếp tục phát triển trong tương lai xa. Khái niệm này hiện đang là mục tiêu hướng tới nhiều quốc gia trên thế giới, mỗi quốc gia sẽ dựa theo đặc thù kinh tế, xã hội, chính trị, địa lý, văn hóa.

riêng để hoạch định chiến lược phù hợp nhất với quốc gia đó.Khái niệm về thị trường Thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ, nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu về một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm, dịch vụ. Thực chất, Thị trường là tổng thể các khách hàng tiềm năng cùng có một yêu cầu cụ thể nhưng chưa được đáp ứng và có khả năng tham gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu đó. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Hiệu quả của công tác trồng rừng sản xuất được đánh giá theo nhiều yếu tố trong đó hiệu quả về kinh tế là chủ yếu. Sản phẩm rừng trồng phải có được thị trường, phục vụ được cả mục tiêu trước mắt cũng như lâu dài.

Đồng thời phương thức canh tác phải phù hợp với kiến thức bản địa và dễ áp dụng với người dân. Theo nghiên cứu của Thomas Enters và Patrick B. Durst (2004) [15], để phát triển trồng rừng sản xuất đạt hiệu quả kinh tế cao, ngoài sự tập trung đầu tư về kinh tế và kỹ thuật còn phải nghiên cứu những vấn đề có liên quan đến chính sách và thị trường. Nhận biết được 2 vấn đề then chốt, đóng vai trò quyết định đối với quá trình sản xuất nên tại các e 5 nước phát triển như Mỹ, Canada, Nhật.

nghiên cứu kinh tế lâm nghiệp ở cấp quốc gia hiện nay được tập trung vào thị trường và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Trên quan điểm “Thị trường là chìa khoá của quá trình sản xuất”, các nhà kinh tế lâm nghiệp phân tích rằng, chính thị trường sẽ trả lời câu hỏi sẽ phải sản xuất cái gì và sản xuất cho ai? Khi thị trường có nhu cầu và lợi ích của người sản xuất được đảm bảo thì sẽ thúc đẩy được sản xuất phát triển tạo ra sản phẩm hàng hoá. Dựa trên việc phân tích và đánh giá tình hình thực tế trong những năm qua Liu Jinlong (2014) [13] đã đưa ra một số công cụ chủ đạo khuyết khích tư nhân phát triển trồng rừng như: - Rừng và đất rừng cần được tư nhân hoá. - Ký hợp đồng hoặc cho tư nhân thuê đất lâm nghiệp của nhà nước.

- Giảm thuế đánh vào các lâm sản. - Đầu tư tái chính cho tư nhân trồng rừng. - Phát triển quan hệ hợp tác giữa các công ty với người dân. Những công cụ mà tác giả đề xuất tương đối toàn diện từ khâu quản lý chung về vấn đề đất đai, thuế và cả mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người dân.

Có thể nói đây không chỉ là những đòn bẩy thúc đẩy tư nhân tham gia trồng rừng mà còn gợi ý những định hướng quan trọng cho phát triển rừng trồng sản xuất tại các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Các tác giả trên thế giới cũng quan tâm nhiều đến các hình thức khuyến khích trồng rừng. Điển hình có những nghiên cứu của Narong Mahanop (2004) ở Thailand, Ashadi và Nina Mindawati (2004) [12] ở Indonesia. Qua những nghiên cứu của mình, các tác giả cho biết hiện nay 3 vấn đề được xem là quan trọng, khuyến khích người dân tham gia trồng rừng tại các quốc gia Đông Nam Á chính là: - Quy định rõ ràng về quyền sử dụng đất.

e 6 - Quy định rõ đối tượng hưởng lợi từ trồng rừng. - Nâng cao hiểu biết và nắm bắt kỹ thuật của người dân. Đây cũng là những vấn đề mà các nước trong khu vực, trong đó có Việt Nam đã và đang quan tâm giải quyết để thu hút nhiều thành phần tham gia trồng rừng sản xuất, đặc biệt là khơi thông nguồn vốn tư nhân, vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài cho trồng rừng. Vì vậy, quan điểm chung để phát triển trồng rừng sản xuất có hiệu quả kinh tế cao là trồng rừng cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và xuất khẩu với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế và đa dạng hoá các hình thức sở hữu trong mỗi loại hình tổ chức kinh doanh sản xuất rừng trồng.

Đánh giá chung: Điểm qua những vấn đề nghiên cứu trên thế giới có liên quan cho thấy có rất nhiều công trình nghiên cứu khá sâu và công phu. Tuy các công trình nghiên cứu ở các nước trên thế giới đã giải quyết khá đầy đủ các vấn đề có liên quan, nhưng hầu hết các công trình được nghiên cứu trong những hoàn cảnh sinh thái và các điều kiện kinh tế kỹ thuật hết sức khác nhau nên không thể ứng dụng một cách máy móc vào điều kiện cụ thể của nước ta nói chung cũng như ở Đồng Hỷ nói riêng. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam 2.