phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn đƣợc kết cầu thành bốn chƣơng, cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về phát triển thị trƣờng của Công ty Tài chính Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng phát triển thị trƣờng của Công ty Tài chính CP Điện Lực Chƣơng 4: Các đề xuất và kiến nghị chủ yếu nhằm phát triển thị trƣờng của Công ty Tài chính Cổ phần Điện Lực 3 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu ngoài nước Ở nƣớc ngoài, đã có một số công trình nghiên cứu của nhiều tác giải nổi tiếng về loại hình công ty tài chính, các tổ chức tài chính phi ngân hàng và thị trƣờng tài chính nói chung nhƣ sau: “Financial sector Reform and Central banking in Centrally Planned Economies” (Cải cách khu vực tài chính và ngân hàng trung ương ở các nền kinh tế tập trung (1990) , tác giả V.
Sundararajan đã chỉ ra một số giải pháp cải cách tài chính theo xu hƣớng tự do hoá; nêu một số luận điểm liên quan đến yếu tố lãi suất; sự liên quan giữa lãi suất, tiền tệ và kiểm soát tiền tệ, lãi suất nội địa với lãi suất bên ngoài.[33] Central Bank Reform in the Transition Economies (Cải cách ngân hàng nhà nước ở các nền kinh tế chuyển đổi) May 1996, IMF của các tác giả Sundararajan, V. Bài viết bàn về cải cách hệ thống ngân hàng nói chung, trong đó đặc biệt lƣu ý đến việc thực hiện chức năng thanh tra và giám sát. Nhất là đối với các ngân hàng thƣơng mại. Trong qúa trình hội nhập vào kinh tế thế giới và khu vực những yêu cầu mang tính phổ biến nhƣ “tạo sân chơi bình đẳng”, “cạnh tranh hợp pháp”, “chống bảo hộ và độc quyền”, “công khai, minh bạch”, “nới lỏng tiến tới tự do hoá”.
Điều đó hàm ý rằng, hoạt động giám sát ngân hàng sẽ phải đƣợc thay đổi một cách căn bản trên cơ sở tập trung hoá, hƣớng đến mục tiêu bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng và hệ thống các tổ chức tài chính, phù hợp với thông lệ quốc tế. [32] Trong cuốn “Principles of Corporate Finance” (Những nguyên tắc của công ty tài chính), New York: McGraw-Hill and McGraw-Hill Irwin, xuất bản lần đầu năm 1981, tái bản lần thứ 11 năm 2014. Tác giả nói đến quá trình hình thành và sử dụng các của cải trong doanh nghiệp nhằm mục tiêu tối đa hóa lợi ích chủ sở hữu, đặc biệt là với các doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính. Vì vậy cần đề cao việc tuyển 4 z dụng nhân sự quản lý cấp cao có kinh nghiệm về quản trị rủi ro, phát triển thị trƣờng để đại diện lợi ích của các chủ sở hữu và ra các quyết định.
[31] Cuốn The Development and Regulation of non-Bank Financial Institutions, the World Bank, Washington D. của Jeffrey Carmichael and Michael Pomerleano (2011), (Phát triển và quản lý các tổ chức tài chính phi ngân hàng). Trong cuốn sách này, các tác giả chỉ ra rằng các tổ chức tài chính phi ngân hàng đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính ở các nƣớc đang phát triển. Tuy nhiên, các nhà lập chính sách cần tạo ra cơ cấu chính sách hợp lý và môi trƣờng kiểm tra, giám sát hiệu quả, giảm thiểu rủi ro bên cạnh những cơ hội và thách thức đối với các quốc gia trong quá trình hội nhập.
Những tổ chức tài chính phi ngân hàng đƣợc đề cập đến gồm ngành bảo hiểm, các quỹ tƣơng hỗ, các công ty tài chính và cho thuê tài chính cũng nhƣ các thị trƣờng chứng khoán.; Ocampo, José Antonio Oxford. Oxford University Press.The initiative for policy dialogue series. Trong bài này, tác giả thể hiện quan điểm đề cao vai trò của tự do hóa thị trƣờng tài chính trên thế giới và cho phép đa dạng hóa các chủ thể kinh doanh trên thị trƣờng bên cạnh tổ chức NHTM làm nòng cốt, cần có sự tham gia của các quỹ đầu tƣ tín thác, công ty bảo hiểm, công ty tài chính tiêu dùng, công ty cho thuê tài chính. Các tập đoàn lớn tùy theo quy mô có thể thành lập riêng các Công ty Tài chính của mình.
[27] Và một số công trình khác liên quan đến cơ cấu hợp tác tài chính ở các nƣớc đang phát triển, thị trƣờng vốn v.v… Nhìn chung, các công trình này đã đi sâu phân tích về thị trƣờng tài chính và hoạt động của công ty tài chính trong nền kinh tế thị trƣờng, đặc biệt các tác giả quan tâm đến các điều kiện của các nƣớc đang phát triển và chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trƣờng, nhằm làm rõ vai trò của các công ty tài chính, nói cách khác cũng làm rõ quy mô thị trƣờng của các công ty tài chính. Các công trình nghiên cứu trong nước Vào những năm 90, nhiều Tổng công ty Nhà nƣớc đã chuyển sang hoạt động theo mô hình tập đoàn kinh tế (trong đó có các ngành dầu khí, điện lực, bƣu chính 5 z viễn thông, than khoáng sản, dệt may, công nghiệp tàu thuỷ, cao su và tài chính bảo hiểm - Bảo Việt) gắn với nhiều hình thức sở hữu, hoạt động theo hƣớng đa ngành, đa lĩnh vực. Tuy nhiên, một trong những khó khăn lớn của các tập đoàn kinh tế Nhà nƣớc là vấn đề huy động vốn và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn để triển khai các dự án sản xuất kinh doanh trong điều kiện cạnh tranh, hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng hiện nay. Đó là lý do quan trọng dẫn tới sự ra đời của các công ty tài chính thuộc tập đoàn kinh tế hoặc thuộc các tổng công ty Nhà nƣớc.
Từ nhu cầu thực tế này nhiều công trình nghiên cứu trong nƣớc liên quan đến thị trƣờng tài chính và hoạt động của các công ty tài chính cũng xuất hiện nhiều hơn. Bài viết “Thành lập các CTTC ở Việt Nam - nguồn lực dẫn vốn” của tác giả Nguyễn Dƣơng Trên Tạp chí Thƣơng mại số 13/2008. Cùng với việc đề cập đến làn sóng thành lập các Công ty Tài chính trực thuộc các tập đoàn/tổng công ty và khẳng định ý nghĩa của Công ty Tài chính trong việc góp phần tạo kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, tác giả cũng trích dẫn ý kiến lo ngại của ông Martin Rama, chuyên gia kinh tế trƣởng WB tại Việt Nam khẳng định “Việc thành lập tập đoàn kinh tế ồ ạt, xin thành lập CTTC cũng như xin thành lập ngân hàng đã được cảnh báo ẩn chứa nhiều bất lợi, không chỉ đối với hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam mà còn cả với nền kinh tế. Bài học của Chi-lê, một trong những nước đã trải qua chặng đường chuyển đổi như Việt Nam cũng đã gặp bất ổn vào năm 1998 bởi sự đổ vỡ của mô hình này khi việc cho vay trong nội bộ tập đoàn không được kiểm soát chặt chẽ như cơ chế giám sát hoạt động ngân hàng”.[11] Trong bài viết “Quản trị rủi ro tín dụng tại các CTTC trong các tập đoàn kinh tế theo khuyến nghị của Ủy ban Basel” trên Tạp chí Thƣơng mại số 1+2/2013, tác giả Phùng Việt Hà đã có bảng số liệu khảo sát hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Tổng công ty Tài chính cổ phần Dầu khí Việt Nam (CTTC quy mô lớn nhất ở Việt Nam thời điểm đó), số liệu cho thấy trong giai đoạn từ 2007-2010, dƣ nợ càng tăng thì nợ xấu càng cao và luôn vƣợt giới hạn an toàn đối với TCTD.[13] Ngoài ra còn có các bài: Công ty tài chính trên thế giới và ở Việt Nam của Trịnh Bá Tửu (2003); Vai trò của các công ty tài chính trong việc phát triển thị trƣờng chứng khoán ở Việt Nam của Nguyễn Đăng Nam (2003)… đề cập đến hoạt 6 z động của các công ty tài chính trên thế giới, ở Việt Nam và một số vấn đề có tính chất nghiệp vụ; Và nhiều Luận án đƣợc hoàn thành trong giai đoạn này, nhƣ: + Luận án Phó Tiến sỹ khoa học kinh tế của Tiến sỹ Vũ Duy Hào, đƣợc thực hiện năm 1996 tại Đại học Kinh tế Quốc dân với nghiên cứu “Giải pháp hoàn thiện và phát triển các loại hình trung gian tài chính ở nước ta hiện nay”.Thời điểm này Việt Nam chƣa có CTTC nào đƣợc ra đời.
Luận án của tác giả xem xét gợi ý về những loại hình trung gian tài chính (bên cạnh NHTM) nhƣ công ty cho thuê tài chính, CTTC, công ty bảo hiểm… nhằm làm phong phú cho thị trƣờng tài chính và thêm nhiều sự lựa chọn cho các đối tƣợng khách hàng khác nhau trên cơ sở khai thác ƣu điểm của từng mô hình.[15] + Luận án tiến sỹ kinh tế của Hồ Kỳ Minh (2002) về Giải pháp phát triển Công ty tài chính Bƣu điện; + Luận án tiến sỹ kinh tế của Trần Công Diệu (2002) về Những giải pháp nhằm hoàn thiện và phát triển công ty tài chính ở Việt Nam; + Luận văn thạc sỹ kinh tế của Hoàng Đình Chiến (2001) về Giải pháp hoàn thiện và phát triển các công ty tài chính trong các tổng công ty Nhà nƣớc ở Việt Nam hiện nay; + Luận văn thạc sỹ kinh tế của Ngô Anh Sơn (2002) về Giải pháp phát triển các nghiệp vụ của Công ty tài chính Dệt may. + Năm 2009, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, tác giả Tống Quốc Trƣờng cũng đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ “Hoạt động của Công ty Tài chính Dầu khí thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam: Kinh nghiệm và giải pháp”. Thực trạng hoạt động của Công ty Tài chính Dầu khí – đƣợc thành lập năm 2000 – đã đƣợc phản ánh khá đầy đủ và rõ nét trong đề tài. Trên cơ sở phân tích những định hƣớng hoạt động của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, tác giả đã đề xuất phƣơng hƣớng hoạt động và giải pháp, kiến nghị để Công ty Tài chính Dầu khí tiếp tục phát huy vai trò tốt hơn trong nội bộ Tập đoàn cũng nhƣ trên thị trƣờng tài chính.
Nội dung nghiên cứu của các tác giả trong các bài viết hay luận án đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau trong hoạt động của công ty tài chính, đặc biệt là công ty tài chính thuộc các tổng công ty hay tập đoạn kinh tế Nhà nƣớc với mục đích làm rõ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động của các công ty tài chính ở nƣớc ta vào những năm chuyển đổi mô hình hoạt dộng cho các công ty Nhà nƣớc. Đồng thời, đề xuất những giải pháp thúc đẩy hoạt động và phát triển của các công ty tài chính.