Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Năng Lực Thực Nghiệm Của Học Sinh Trong Dạy Học Các Lực Cơ Vật Lý 10

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển năng lực thực nghiệm cho học sinh trong dạy học lực cơ vật lí lớp 10, nâng cao hiệu quả giáo dục.

• Tác giả: Phạm Minh Hải
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Thuấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lí
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Thực Nghiệm Trong Dạy Học “Các Lực Cơ” - Vật Lí 10
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết khoa học
• 0.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Đóng góp của đề tài
• 0.8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ
• 1.1. Phát triển năng lực thực nghiệm của học sinh trong dạy học vật lí
• 1.1.1. Khái niệm năng lực
• 1.1.2. Khái niệm năng lực thực nghiệm
• 1.1.3. Cấu trúc năng lực thực nghiệm
• 1.1.4. Các biện pháp phát triển năng lực thực nghiệm
• 1.1.5. Đánh giá năng lực thực nghiệm
• 1.2. Dạy học giải quyết vấn đề
• 1.2.1. Bản chất dạy học giải quyết vấn đề
• 1.2.2. Cấu trúc của dạy học giải quyết vấn đề
• 1.2.3. Hướng dẫn học sinh giải quyết vấn đề trong dạy học vật lí
• 1.2.4. Thực tiễn dạy học giải quyết vấn đề nhằm phát triển năng lực thực nghiệm của học sinh trong dạy học “Các lực cơ” - Vật lí 10
• 1.2.5. Thực tiễn việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học “Các lực cơ” - Vật lí 10
• 1.2.6. Thực tiễn việc phát triển năng lực thực nghiệm của học sinh trong dạy học “Các lực cơ” - Vật lí 10
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC "CÁC LỰC CƠ" - VẬT LÍ 10 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM CỦA HỌC SINH
• 2.1. Mục tiêu dạy học “Các lực cơ” - Vật lí 10
• 2.2. Thiết kế tiến trình dạy học "Lực hấp dẫn"
• 2.2.1. Tiến trình xây dựng kiến thức “Lực hấp dẫn”
• 2.2.2. Tiến trình dạy học “Lực hấp dẫn”
• 2.3. Thiết kế tiến trình dạy học "Lực đàn hồi"
• 2.3.1. Tiến trình xây dựng kiến thức “Lực đàn hồi”
• 2.3.2. Tiến trình dạy học “Lực đàn hồi”
• 2.4. Thiết kế tiến trình dạy học "Lực ma sát"
• 2.4.1. Tiến trình xây dựng kiến thức “Lực ma sát”
• 2.4.2. Tiến trình dạy học “Lực ma sát”
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nhiệm vụ TNSP
• 3.3. Đối tượng và thời gian thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Đánh giá thực nghiệm sư phạm
• 3.6.1. Đánh giá định tính
• 3.6.2. Đánh giá định lượng
• 3.7. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Năng Lực Thực Nghiệm Trong Dạy Học Vật Lý 10

Phát triển năng lực thực nghiệm trong dạy học Vật lý 10 là một trong những yếu tố quan trọng giúp học sinh (HS) nắm vững kiến thức và kỹ năng thực hành. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, đặc biệt là phương pháp giải quyết vấn đề, sẽ tạo điều kiện cho HS phát triển tư duy phản biện và khả năng sáng tạo. Chương trình giáo dục hiện nay đã chuyển từ việc truyền thụ kiến thức sang việc phát triển năng lực của HS, điều này đặc biệt quan trọng trong môn học thực nghiệm như Vật lý.

1.1. Khái Niệm Năng Lực Thực Nghiệm Trong Dạy Học

Năng lực thực nghiệm được hiểu là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện thành công nhiệm vụ thực nghiệm trong quá trình học tập. Điều này bao gồm việc thiết kế, thực hiện và phân tích các thí nghiệm vật lý.

1.2. Vai Trò Của Năng Lực Thực Nghiệm Trong Giáo Dục STEM

Năng lực thực nghiệm không chỉ giúp HS hiểu rõ hơn về các khái niệm vật lý mà còn phát triển tư duy khoa học. Việc áp dụng giáo dục STEM trong dạy học Vật lý 10 sẽ giúp HS có cái nhìn tổng quát và liên kết giữa lý thuyết và thực tiễn.

II. Thách Thức Trong Việc Phát Triển Năng Lực Thực Nghiệm Của Học Sinh

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc phát triển năng lực thực nghiệm của HS trong dạy học Vật lý 10 cũng gặp phải nhiều thách thức. Thiếu thốn thiết bị thí nghiệm, sự e ngại của HS trong việc thực hành và phương pháp giảng dạy chưa phù hợp là những vấn đề cần được giải quyết. Đặc biệt, HS ở vùng miền núi thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các thiết bị thí nghiệm hiện đại.

2.1. Thiếu Thốn Thiết Bị Thí Nghiệm

Nhiều trường học, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, không có đủ thiết bị thí nghiệm cần thiết để thực hiện các bài học vật lý. Điều này làm hạn chế khả năng thực hành và phát triển năng lực thực nghiệm của HS.

2.2. Sự E Ngại Của Học Sinh Trong Thực Hành

Nhiều HS cảm thấy thiếu tự tin khi thực hiện thí nghiệm do chưa có nhiều kinh nghiệm. Điều này cần được khắc phục thông qua việc tạo môi trường học tập tích cực và khuyến khích HS tham gia vào các hoạt động thực hành.

III. Phương Pháp Dạy Học Hiệu Quả Để Phát Triển Năng Lực Thực Nghiệm

Để phát triển năng lực thực nghiệm của HS trong dạy học Vật lý 10, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực là rất cần thiết. Phương pháp giải quyết vấn đề và học tập theo dự án là những phương pháp hiệu quả giúp HS chủ động hơn trong việc tìm hiểu và thực hành.

3.1. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề

Phương pháp này khuyến khích HS tìm tòi, nghiên cứu và tự giải quyết các vấn đề thực tiễn liên quan đến vật lý. Điều này không chỉ giúp HS nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy phản biện.

3.2. Học Tập Theo Dự Án

Học tập theo dự án cho phép HS thực hiện các thí nghiệm và nghiên cứu trong một bối cảnh thực tế. Điều này giúp HS áp dụng kiến thức vào thực tiễn và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Năng Lực Thực Nghiệm Trong Dạy Học Vật Lý 10

Việc phát triển năng lực thực nghiệm không chỉ giúp HS hiểu rõ hơn về lý thuyết mà còn tạo ra những kết quả tích cực trong học tập. Các nghiên cứu cho thấy HS có năng lực thực nghiệm tốt thường có kết quả học tập cao hơn và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Lực Thực Nghiệm

Nghiên cứu cho thấy HS có năng lực thực nghiệm cao thường có khả năng giải quyết vấn đề tốt hơn và có tư duy phản biện phát triển hơn. Điều này được thể hiện qua các bài kiểm tra và thí nghiệm thực hành.

4.2. Ứng Dụng Trong Các Hoạt Động Ngoại Khóa

Các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ khoa học hay các cuộc thi thí nghiệm cũng là cơ hội tốt để HS phát triển năng lực thực nghiệm. Những hoạt động này giúp HS áp dụng kiến thức vào thực tiễn và phát triển kỹ năng mềm.

V. Kết Luận Về Phát Triển Năng Lực Thực Nghiệm Trong Dạy Học Vật Lý 10

Phát triển năng lực thực nghiệm trong dạy học Vật lý 10 là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại sẽ giúp HS không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy phản biện. Tương lai của giáo dục Vật lý cần tiếp tục đổi mới để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.

5.1. Tương Lai Của Năng Lực Thực Nghiệm Trong Giáo Dục

Năng lực thực nghiệm sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh phát triển công nghệ và yêu cầu của thị trường lao động. Việc phát triển năng lực này sẽ giúp HS tự tin hơn trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện điều kiện dạy học, bao gồm việc đầu tư vào thiết bị thí nghiệm và đào tạo giáo viên. Điều này sẽ tạo ra môi trường học tập tốt hơn cho HS.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI, việc phát triển năng lực thực nghiệm (NLTN) của học sinh (HS) trong dạy học Vật lí trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo báo cáo khảo sát tại một số trường THPT tỉnh Lạng Sơn, chỉ khoảng 35% giáo viên (GV) vận dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề (GQVĐ) trong dạy học “Các lực cơ” - Vật lí 10, trong khi phần lớn GV vẫn áp dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến NLTN của HS chỉ đạt mức trung bình. Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển NLTN của HS thông qua tổ chức dạy học theo phương pháp GQVĐ trong chủ đề “Các lực cơ” gồm lực hấp dẫn, lực đàn hồi và lực ma sát. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 5/2018 đến tháng 8/2019 tại các trường THPT tỉnh Lạng Sơn, với mục tiêu thiết kế tiến trình dạy học và xây dựng tiêu chí đánh giá NLTN nhằm nâng cao hiệu quả dạy học thực nghiệm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học Vật lí, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

• Lý thuyết năng lực thực nghiệm: NLTN được định nghĩa là khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện thành công nhiệm vụ thực nghiệm trong học tập Vật lí. Cấu trúc NLTN gồm 4 thành tố chính: xác định mục đích thí nghiệm (TN), thiết kế phương án TN, tiến hành TN và phân tích kết quả TN.

• Lý thuyết dạy học giải quyết vấn đề (GQVĐ): GQVĐ là phương pháp dạy học tạo ra tình huống có vấn đề để HS chủ động tìm tòi, nghiên cứu, vận dụng kiến thức và kỹ năng giải quyết vấn đề, qua đó phát triển năng lực thực nghiệm và tư duy khoa học.

• Khái niệm các lực cơ bản trong Vật lí 10: Lực hấp dẫn, lực đàn hồi và lực ma sát là các lực cơ bản, được nghiên cứu thông qua các TN vật lí nhằm phát triển NLTN cho HS.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ khảo sát 14 GV và 200 HS tại các trường THPT tỉnh Lạng Sơn, tài liệu sách giáo khoa, luận văn, báo cáo chuyên ngành.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát, thực nghiệm sư phạm với tiến trình dạy học đã thiết kế, phân tích định lượng và định tính kết quả thực nghiệm.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 5/2018 đến tháng 8/2019, gồm các giai đoạn nghiên cứu lý luận, thiết kế tiến trình dạy học, thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ lệ GV áp dụng dạy học GQVĐ còn thấp: Chỉ 35,7% GV vận dụng GQVĐ trong dạy học “Các lực cơ” - Vật lí 10, do hạn chế về thời gian, phương tiện và thói quen giảng dạy truyền thống.

• NLTN của HS đạt mức trung bình: Qua đánh giá bằng bảng tiêu chí, điểm trung bình NLTN của HS trong các bài học “Lực hấp dẫn”, “Lực đàn hồi” và “Lực ma sát” dao động khoảng 55-65%, phản ánh khả năng thiết kế, tiến hành và phân tích TN còn hạn chế.

• Hiệu quả tiến trình dạy học theo GQVĐ: Thực nghiệm sư phạm cho thấy tiến trình dạy học được thiết kế theo GQVĐ giúp HS nâng cao điểm NLTN trung bình lên khoảng 80%, tăng 20-25% so với trước khi áp dụng.

• Tiêu chí đánh giá NLTN có tính khả thi và chính xác: Bảng tiêu chí đánh giá NLTN với 14 chỉ số hành vi được kiểm định bởi chuyên gia và áp dụng thực tế cho kết quả đánh giá khách quan, giúp GV phát hiện điểm mạnh, điểm yếu của từng HS.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc GV chưa áp dụng rộng rãi GQVĐ là do thiếu thời gian chuẩn bị, thiết bị TN hạn chế và HS chưa quen với phương pháp học tích cực. Kết quả NLTN trung bình của HS phản ánh thực trạng thiếu kỹ năng thực hành và tư duy phản biện trong học tập Vật lí. So sánh với các nghiên cứu trước đây, việc áp dụng GQVĐ đã được chứng minh là phương pháp hiệu quả trong phát triển năng lực thực nghiệm, phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm NLTN trước và sau thực nghiệm, bảng phân tích chi tiết các chỉ số hành vi của HS. Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học và công cụ thực tiễn để GV tổ chức dạy học phát triển NLTN, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tăng cường đào tạo GV về phương pháp dạy học GQVĐ: Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo nhằm nâng cao năng lực thiết kế và tổ chức dạy học theo GQVĐ, mục tiêu đạt 80% GV được đào tạo trong vòng 1 năm.

• Đầu tư trang thiết bị thí nghiệm cho các trường THPT: Cung cấp đầy đủ dụng cụ TN vật lí cơ bản để GV và HS có điều kiện thực hành, nâng cao chất lượng dạy học thực nghiệm trong 2 năm tới.

• Xây dựng và áp dụng bộ tiêu chí đánh giá NLTN chuẩn hóa: Hướng dẫn GV sử dụng bảng tiêu chí đánh giá NLTN để đánh giá định kỳ, giúp phát hiện và hỗ trợ HS yếu kém, thực hiện trong năm học tiếp theo.

• Khuyến khích HS tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ khoa học: Tạo môi trường thực hành, sáng tạo, phát triển kỹ năng thực nghiệm và giải quyết vấn đề, tăng cường sự hứng thú học tập.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên Vật lí THPT: Áp dụng tiến trình dạy học và tiêu chí đánh giá NLTN để nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực thực nghiệm cho HS.

• Nhà quản lý giáo dục: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoạch định chính sách đầu tư trang thiết bị, đào tạo GV và đổi mới phương pháp dạy học.

• Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Sư phạm Vật lí: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, thiết kế tiến trình dạy học và đánh giá năng lực thực nghiệm trong giáo dục phổ thông.

• Các tổ chức, cá nhân quan tâm đến đổi mới giáo dục: Áp dụng mô hình dạy học GQVĐ và phát triển năng lực thực nghiệm trong các chương trình đào tạo và dự án giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực thực nghiệm là gì?
   Năng lực thực nghiệm là khả năng huy động kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện thành công các nhiệm vụ thực nghiệm trong học tập, bao gồm thiết kế, tiến hành và phân tích thí nghiệm.

2. Tại sao dạy học giải quyết vấn đề lại quan trọng trong phát triển NLTN?
   Phương pháp này giúp HS chủ động tìm tòi, vận dụng kiến thức và kỹ năng để giải quyết các tình huống thực tế, từ đó phát triển tư duy phản biện và kỹ năng thực nghiệm.

3. Làm thế nào để đánh giá chính xác NLTN của HS?
   Sử dụng bảng tiêu chí đánh giá với các chỉ số hành vi cụ thể, kết hợp quan sát, phiếu học tập và kết quả thực nghiệm để đánh giá định lượng và định tính.

4. Những khó khăn khi áp dụng dạy học GQVĐ là gì?
   Bao gồm thiếu thời gian chuẩn bị, thiết bị TN hạn chế, GV chưa quen với phương pháp mới và HS chưa thích nghi với cách học tích cực.

5. Làm sao để nâng cao NLTN cho HS ở vùng khó khăn?
   Tăng cường đào tạo GV, đầu tư thiết bị TN phù hợp, tổ chức các hoạt động ngoại khóa và sử dụng bài tập thực nghiệm đơn giản, dễ thực hiện.

Kết luận

• Đã thiết kế thành công tiến trình dạy học theo phương pháp GQVĐ cho ba bài học “Lực hấp dẫn”, “Lực đàn hồi” và “Lực ma sát” nhằm phát triển NLTN cho HS lớp 10.
• Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá NLTN với 14 chỉ số hành vi, giúp đánh giá chính xác và khách quan năng lực của HS.
• Thực nghiệm sư phạm cho thấy phương pháp dạy học GQVĐ nâng cao điểm NLTN trung bình của HS lên khoảng 80%, cải thiện rõ rệt so với phương pháp truyền thống.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực GV, đầu tư thiết bị và đổi mới đánh giá năng lực thực nghiệm trong giáo dục phổ thông.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo gồm mở rộng nghiên cứu, đào tạo GV và triển khai áp dụng rộng rãi tiến trình dạy học đã thiết kế trong các trường THPT.

Hãy áp dụng ngay các tiến trình dạy học và tiêu chí đánh giá NLTN để nâng cao chất lượng dạy học Vật lí và phát triển toàn diện năng lực thực nghiệm cho học sinh!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ 1. Phát triển năng lực thực nghiệm của học sinh trong dạy học vật lí 1. Khái niệm năng lực Qua quá trình tìm hiểu các tài liệu, chúng tôi nhận thấy có nhiều khái niệm khác nhau về năng lực: - Theo từ điển: Năng lực là khả năng đủ để thực hiện tốt một công việc [27]. Qua đó, ta mới chỉ hiểu sơ bộ về năng lực mà chưa thấy được các thành tố của năng lực.

- Theo góc độ tâm lí học: Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với những yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả [21]. Tuy nhiên, theo cách tiếp cận này sẽ có những khó khăn trong việc định lượng sự phát triển năng lực. - Theo góc độ giáo dục học: Năng lực của HS phổ thông là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức, kĩ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp lý vào thực hiện thành công nhiệm vụ học tập hoặc giải quyết hiệu quả vấn đề đặt ra cho chính các em trong cuộc sống [9]. Việc định nghĩa năng lực theo cách này sẽ thuận lợi hơn trong việc xác định cấu trúc của năng lực cũng như rèn luyện, đánh giá sự phát triển năng lực của người học.

Tóm lại, trong nội dung nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng khái niệm: năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và thái độ để thực hiện thành công công việc trong bối cảnh cụ thể. Khái niệm năng lực thực nghiệm - Khái niệm thực nghiệm + Theo từ điển: Thực nghiệm là tạo ra những biến đổi nhất định của sự vật để xem xét những hiện tượng nào đó hoặc kiểm tra tính đúng sai của các lý thuyết, của những ý kiến hoặc gợi ra những ý kiến mới [27]. + Thực nghiệm trong khoa học là một phương pháp nghiên cứu. Thực nghiệm có thể thực hiện bằng việc nghiên cứu, tổng hợp, phân tích các tài liệu, các bằng chứng thu được (lịch sử, khảo cổ); việc theo dõi, quan sát các sự vật, hiện tượng vốn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] có trong tự nhiên (thiên văn); bằng việc tiến hành các TN (vật lí, hóa học).

Qua đây, ta thấy TN chỉ là một phần trong thực nghiệm, tuy nhiên trong vật lí TN là phương án chủ yếu để thu thập thông tin, kiểm tra giả thuyết. - Khái niệm năng lực thực nghiệm + Qua khái niệm năng lực và thực nghiệm, ta có thể định nghĩa NLTN như sau: NLTN là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng, thái độ và vận dụng chúng một cách hợp lý để thực hiện thành công nhiệm vụ thực nghiệm trong quá trình học tập. + Trên cơ sở đó, NLTN vật lí là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng thực hành trong lĩnh vực vật lí để thực hiện thành công nhiệm vụ thực nghiệm trong quá trình học tập vật lí với thái độ tích cực. Đó có thể là khả năng lí giải một hiện tượng vật lí, thực hiện thành công một TN vật lí hay thiết kế, chế tạo một dụng cụ TN hoạt động dựa trên các nguyên tắc vật lí để phục vụ học tập và nghiên cứu (Trần Thị Thanh Thư, 2016).

Cấu trúc năng lực thực nghiệm Để thuận lợi cho việc đánh giá sự phát triển NLTN của HS, chúng tôi chia NLTN bao gồm 4 thành tố và 14 chỉ số hành vi. Các thành tố và chỉ số hành vi được trình bày ở Bảng 1. Cấu trúc năng lực thực nghiệm Năng lực thực nghiệm Thành tố Chỉ số hành vi 1. Thực hiện các suy luận lôgic để tìm được hệ quả 1.

Xác định mục đích TN cần kiểm nghiệm 1. Xác định được kết luận cần được rút ra từ TN 2. Xác định được các dụng cụ TN cần sử dụng 2. Mô tả được cách bố trí TN 2.

Thiết kế phương án TN 2. Dự kiến được các bước tiến hành TN 2. Dự kiến được kết quả TN 2. Lựa chọn phương án TN tối ưu 3.

Tìm hiểu được các bộ phận của thiết bị thực 3. Tiến hành phương án TN 3. Lắp ráp, bố trí được TN đã thiết kế 3. Thực hiện được quy trình TN 3.

Thu thập được số liệu 4. Xử lí, phân tích, trình bày được số liệu 4. Phân tích kết quả và đánh 4. Rút ra được kết luận giá TN 4.

Tự đánh giá và cải tiến phép đo Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong mỗi chỉ số hành vi, chúng tôi chia tiêu chí chất lượng theo 3 mức từ thấp đến cao, cụ thể như sau: - Thành tố 1: Xác định mục đích TN Xác định mục đích TN là khả năng HS từ tình huống vấn đề nêu ra, thực hiện suy luận lôgic để đưa ra các hệ quả; xác định và phát biểu được mục đích của TN sẽ tiến hành. Tiêu chí chất lượng của các chỉ số hành vi của năng lực thành tố: Xác định mục đích TN Tiêu chí chất lượng Chỉ số hành vi Mức 1 Mức 2 Mức 3 1. Thực hiện các suy HS thực hiện HS thực hiện HS tự thực hiện luận lôgic để tìm được được các suy luận được các suy được các suy hệ quả cần kiểm lôgic để tìm được luận lôgic để tìm luận lôgic để tìm nghiệm hệ quả cần kiểm được hệ quả cần được hệ quả cần nghiệm nhưng kiểm nghiệm đầy kiểm nghiệm đầy chưa đầy đủ, đủ, chính xác đủ, chính xác chính xác dưới sự hướng dẫn của GV 1. Xác định được kết Xác định được kết Xác định được Tự xác định được luận cần được rút ra từ luận cần rút ra kết luận cần rút kết luận cần rút TN nhưng không đầy ra đầy đủ nhưng ra đầy đủ đủ có sự hỗ trợ của GV - Thành tố 2: Thiết kế phương án TN Là khả năng HS dự kiến về cách thức, lựa chọn dụng cụ, thiết bị TN, cách bố trí và quy trình tiến hành TN trong hoàn cảnh, điều kiện cụ thể để thu được kết quả mong muốn.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tiêu chí chất lượng của các chỉ số hành vi của năng lực thành tố: Thiết kế phương án TN Tiêu chí chất lượng Chỉ số hành vi Mức 1 Mức 2 Mức 3 2. Xác định được các Xác định được Xác định được Xác định được dụng cụ TN cần sử một số dụng cụ đầy đủ dụng cụ đầy đủ dụng cụ dụng TN TN nhưng chưa TN tối ưu tối ưu 2. Mô tả được cách Mô tả cách bố trí Mô tả được sơ Mô tả được cách bố trí TN TN nhưng chưa lược cách bố trí bố trí TN một đầy đủ TN cách khoa học, có hình minh họa 2.

Dự kiến được các Dự kiến thiếu một Dự kiến được Tự dự kiến được bước tiến hành TN số bước tiến hành đầy đủ các bước đầy đủ các bước TN tiến hành TN tiến hành TN dưới sự hướng dẫn của GV 2. Dự kiến được kết Dự kiến chưa Dự kiến đúng Dự kiến đúng kết quả TN chính xác kết quả một phần kết quả quả TN TN TN 2. Lựa chọn phương HS chỉ đưa ra HS đưa ra được HS đưa ra được án TN tối ưu được 1 phương án một số phương một số phương TN án TN nhưng án TN, phân tích, chưa lựa chọn lựa chọn phương được phương án án TN tối ưu TN tối ưu - Thành tố 3: Tiến hành phương án TN đã thiết kế Là khả năng HS sử dụng hợp lý, có hiệu quả các thiết bị, dụng cụ, thực hiện quy trình thao tác kĩ thuật để tiến hành TN và quan sát, ghi chép, thu thập số liệu trong quá trình TN. Quá trình này đòi hỏi HS phải có kĩ năng tiến hành TN, sử dụng khéo léo dụng cụ; tiến hành đúng quy trình; quan sát, ghi chép tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tiêu chí chất lượng của các chỉ số hành vi của năng lực thành tố: Tiến hành phương án TN đã thiết kế Tiêu chí chất lượng Chỉ số hành vi Mức 1 Mức 2 Mức 3 3. Tìm hiểu được các Tìm hiểu được Tìm hiểu được Tìm hiểu được bộ phận của thiết bị một số bộ phận các bộ phận thiết các bộ phận thiết thực thiết bị sẵn có bị sẵn có bị sẵn có một cách đầy đủ, chính xác 3. Lắp ráp, bố trí Lắp ráp, bố trí Tự lắp ráp TN, Tự lắp ráp TN được TN được TN dưới sự bố trí TN nhưng nhanh chóng, bố giúp đỡ của GV chưa khoa học trí TN khoa học 3.

Thực hiện được Tiến hành được Tiến hành đầy đủ Tiến hành đầy đủ quy trình TN một số bước theo các bước theo các bước theo quy trình quy trình quy trình một cách nhanh chóng 3. Thu thập được số Thu thập chưa đầy Thu thập được Thu thập được số liệu đủ số liệu đầy đủ số liệu liệu đầy đủ, nhưng còn có số chính xác liệu chưa chính xác - Thành tố 4: Phân tích kết quả và đánh giá TN Là khả năng HS xử lí được các dữ liệu thu được, trình bày được mối quan hệ giữa các dữ liệu (vẽ bảng, biểu, sơ đồ, biểu đồ, đồ thị), phân tích mối quan hệ đó để rút ra quy luật và đưa ra những kết luận có giá trị từ kết quả thực nghiệm thu được. Đánh giá ưu nhược điểm của TN và đề xuất cải tiến phép đo. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tiêu chí chất lượng của các chỉ số hành vi của năng lực thành tố: Phân tích kết quả và đánh giá TN Tiêu chí chất lượng Chỉ số hành vi Mức 1 Mức 2 Mức 3 4. Xử lí, phân tích, Xử lí, phân tích, Xử lí, phân tích, Xử lí, phân tích, trình bày được số liệu trình bày được trình bày được tất được tất cả các số một vài số liệu từ cả các số liệu từ liệu từ kết quả kết quả TN kết quả TN TN, trình bày rõ ràng, có bảng biểu, đồ thị minh họa 4.