Luận văn thạc sĩ về lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp tại Quảng Ngãi (2005-2015)

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu đảng bộ tỉnh quảng ngãi lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Kim Đỉnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Tại Quảng Ngãi Từ Năm 2005 Đến Năm 2015
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
• 0.6. Đóng góp của Luận văn
• 0.7. Kết cấu của Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NGÃI VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2010
• 1.1. Những yếu tố tác động
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội tỉnh Quảng Ngãi
• 1.2. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2010
• 1.3. Quá trình Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2010
• 1.3.1. Chủ trương của Đảng bộ
• 1.3.2. Sự chỉ đạo của Đảng bộ
• 1.3.3. Kết quả thực hiện
• 1.4. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NGÃI LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG TOÀN DIỆN VÀ BỀN VỮNG TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2015
• 2.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp
• 2.2. Chủ trƣơng của Đảng bộ về đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp
• 2.3. Quá trình chỉ đạo của Đảng bộ về đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp. Kết quả thực hiện
• 2.4. Tốc độ tăng trưởng cao và cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 2.5. Sản xuất nông nghiệp từng bước phát triển toàn diện theo hướng bền vững
• 2.6. Các nguồn lực phục vụ cho kinh tế nông nghiệp tiếp tục được đầu tư, phát triển
• 2.7. Bộ mặt nông thôn thay đổi lớn, đời sống nông dân ngày càng nâng cao
• 2.8. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.2. Ưu điểm và nguyên nhân
• 3.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.4. Bài học kinh nghiệm chủ yếu
• 3.4.1. Nhận thức đúng vai trò của kinh tế nông nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội và xác định được lợi thế trong nông nghiệp để lựa chọn hướng đi phù hợp
• 3.4.2. Vận dụng và triển khai kịp thời, đúng đắn, sáng tạo, hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong phát triển kinh tế nông nghiệp
• 3.4.3. Chú trọng xây dựng các nguồn lực trong phát triển kinh tế nông nghiệp một cách hiệu quả
• 3.4.4. Phát triển kinh tế nông nghiệp phải gắn liền với xây dựng nông thôn và giải quyết vấn đề nông dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi về phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2010

Trong giai đoạn 2005-2010, Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi đã xác định rõ kinh tế nông nghiệp là một trong những lĩnh vực trọng tâm trong phát triển kinh tế địa phương. Các chính sách được ban hành nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, tập trung vào việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ nông nghiệp hiện đại đã được khuyến khích để cải thiện hiệu quả sản xuất. Đảng bộ cũng chú trọng đến việc phát triển nông thôn, nhằm nâng cao đời sống của người dân và giảm tỷ lệ hộ nghèo. Những chủ trương này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế nông nghiệp mà còn góp phần vào sự ổn định xã hội tại địa phương.

1.1. Những yếu tố tác động

Nhiều yếu tố đã tác động đến sự phát triển kinh tế nông nghiệp tại Quảng Ngãi trong giai đoạn này. Điều kiện tự nhiên, bao gồm địa hình và khí hậu, đã ảnh hưởng lớn đến khả năng sản xuất nông nghiệp. Quảng Ngãi có địa hình đa dạng với các vùng miền núi, đồng bằng và ven biển, tạo điều kiện cho sự phát triển đa dạng các loại cây trồng và vật nuôi. Tuy nhiên, những thách thức như thiên tai, biến đổi khí hậu cũng đã gây khó khăn cho nông dân. Bên cạnh đó, chính sách của Đảng và Nhà nước về đầu tư nông nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp cũng đã tạo ra những cơ hội mới cho người dân trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

1.2. Thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Quảng Ngãi trước năm 2005

Trước năm 2005, kinh tế nông nghiệp tại Quảng Ngãi gặp nhiều khó khăn. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất thấp và chất lượng sản phẩm chưa cao là những vấn đề chính. Đời sống của người dân nông thôn còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao. Tuy nhiên, tỉnh cũng có những tiềm năng lớn với đất đai màu mỡ và nguồn nhân lực dồi dào. Việc nhận thức đúng vai trò của kinh tế nông nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội đã giúp Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi có những bước đi đúng đắn trong việc xây dựng các chính sách phát triển nông nghiệp bền vững.

II. Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng toàn diện và bền vững từ năm 2011 đến năm 2015

Giai đoạn 2011-2015, Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế nông nghiệp trong phát triển kinh tế địa phương. Các chính sách được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế, tập trung vào việc đổi mới nông nghiệp và phát triển bền vững. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp đã được đẩy mạnh, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đảng bộ cũng chú trọng đến việc phát triển hợp tác xã nông nghiệp, tạo điều kiện cho nông dân hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

2.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp

Đảng và Nhà nước đã xác định kinh tế nông nghiệp là một trong những lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Các chính sách được ban hành nhằm khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ nông nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp. Việc phát triển nông thôn mới cũng được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng, nhằm nâng cao đời sống của người dân và giảm nghèo bền vững.

2.2. Kết quả thực hiện

Kết quả thực hiện các chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn này đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp cao, cơ cấu ngành kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Sản xuất nông nghiệp từng bước phát triển toàn diện theo hướng bền vững, góp phần nâng cao đời sống nông dân và cải thiện bộ mặt nông thôn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết, như việc quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp.

III. Nhận xét và một số kinh nghiệm

Từ quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp tại Quảng Ngãi, có thể rút ra một số nhận xét và bài học kinh nghiệm quan trọng. Đầu tiên, việc nhận thức đúng vai trò của kinh tế nông nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội là rất cần thiết. Thứ hai, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong việc triển khai các chính sách phát triển nông nghiệp. Cuối cùng, việc phát triển hợp tác xã nông nghiệp và khuyến khích đầu tư nông nghiệp là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và đời sống của người dân.

3.1. Ưu điểm và nguyên nhân

Một số ưu điểm trong phát triển kinh tế nông nghiệp tại Quảng Ngãi bao gồm việc áp dụng công nghệ mới, phát triển hợp tác xã nông nghiệp và sự hỗ trợ từ chính sách của Đảng và Nhà nước. Những yếu tố này đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, từ đó cải thiện đời sống của người dân. Nguyên nhân chính cho những thành công này là sự quyết tâm của Đảng bộ tỉnh trong việc lãnh đạo và chỉ đạo phát triển nông nghiệp bền vững.

3.2. Hạn chế và nguyên nhân

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng kinh tế nông nghiệp tại Quảng Ngãi vẫn còn gặp nhiều hạn chế. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất thấp và chất lượng sản phẩm chưa cao là những vấn đề cần khắc phục. Nguyên nhân chủ yếu là do việc quản lý và khai thác tài nguyên chưa hiệu quả, cùng với đó là sự thiếu hụt về nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp. Việc giải quyết những vấn đề này là cần thiết để phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế nông nghiệp (KTNN) đóng vai trò trọng yếu trong phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam, cung cấp lương thực, nguyên liệu cho công nghiệp và tạo việc làm cho phần lớn dân cư. Tỉnh Quảng Ngãi, nằm ở khu vực Nam Trung Bộ, với địa hình đa dạng gồm miền núi, trung du, đồng bằng và ven biển, có nhiều tiềm năng phát triển KTNN đa ngành như trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản. Giai đoạn 2005-2015 là thời kỳ quan trọng để tỉnh này đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp nhằm nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện đời sống nông dân.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi trong phát triển KTNN giai đoạn 2005-2015, phân tích các chủ trương, chính sách, kết quả thực hiện và rút ra bài học kinh nghiệm. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, trong khoảng thời gian từ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII (2005) đến kết thúc thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII (2015). Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển KTNN bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và cải thiện đời sống nông dân.

Theo số liệu thống kê, giá trị sản xuất ngành nông - lâm - thủy sản của Quảng Ngãi tăng từ khoảng 3.162 tỷ đồng năm 2005 lên gần 9.386 tỷ đồng năm 2010, thể hiện sự phát triển toàn diện và bền vững. Tuy nhiên, tỉnh vẫn đối mặt với nhiều thách thức như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất thấp, chuyển dịch cơ cấu chậm và hạn chế trong ứng dụng khoa học kỹ thuật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế nông nghiệp, đồng thời vận dụng quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về CNH, HĐH nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới (NTM). Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng gồm:

• Mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp toàn diện và bền vững, nhấn mạnh sự kết hợp giữa trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản.
• Mô hình lãnh đạo và quản lý phát triển KTNN của Đảng bộ địa phương, tập trung vào vai trò chỉ đạo, chính sách và huy động nguồn lực.

Các khái niệm chính bao gồm: CNH, HĐH nông nghiệp; chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp; xây dựng NTM; phát triển bền vững; an ninh lương thực; kinh tế hợp tác và kinh tế trang trại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử để tái dựng quá trình lãnh đạo và phát triển KTNN tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2005-2015. Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh được áp dụng để đánh giá các chủ trương, chính sách và kết quả thực hiện. Phương pháp thống kê được sử dụng để xử lý số liệu về giá trị sản xuất, cơ cấu ngành và năng suất.

Nguồn dữ liệu chính gồm: văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi, các nghị quyết, chỉ thị của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh; báo cáo tổng kết của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; niên giám thống kê tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2005-2015; các công trình nghiên cứu liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các văn bản chính sách và số liệu thống kê trong giai đoạn nghiên cứu, được chọn lọc theo tiêu chí tính đại diện và tính cập nhật.

Timeline nghiên cứu tập trung vào hai giai đoạn chính: 2005-2010 và 2011-2015, tương ứng với các nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh, nhằm phân tích sự phát triển và chuyển biến của KTNN theo từng giai đoạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng giá trị sản xuất ngành nông - lâm - thủy sản: Giá trị sản xuất tăng từ 3.162 tỷ đồng năm 2005 lên 9.386 tỷ đồng năm 2010, tương đương mức tăng bình quân khoảng 22% mỗi năm. Trong đó, ngành nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao nhất, khoảng 67,8% năm 2010, lâm nghiệp và thủy sản chiếm lần lượt 3% và 29,2%.

2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Tỷ trọng ngành chăn nuôi tăng từ 767 tỷ đồng năm 2005 lên 2.000 tỷ đồng năm 2010, chiếm khoảng 21% giá trị sản xuất nông nghiệp, trong khi trồng trọt giảm nhẹ từ 64,8% xuống 62,9%. Điều này cho thấy sự chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị gia tăng.

3. Phát triển vùng nguyên liệu và sản phẩm đặc trưng: Các vùng chuyên canh mía, cao su, rau quả và cây ăn trái được hình thành và mở rộng. Sản lượng lương thực năm 2010 đạt 443.464 tấn, vượt 5,6% so với kế hoạch. Một số sản phẩm đặc trưng như Tỏi Lý Sơn, Quế Trà Bồng được phát triển, góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu.

4. Cải thiện đời sống nông dân và xây dựng nông thôn mới: Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, hạ tầng nông thôn được đầu tư nâng cấp với hơn 395 km kênh mương kiên cố, 100% tuyến đường huyện lên xã được nhựa hóa hoặc cứng hóa. Các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và vốn vay cho nông dân được triển khai hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng giá trị sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp phản ánh hiệu quả của các chủ trương, chính sách do Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi đề ra và chỉ đạo thực hiện. Việc tập trung phát triển vùng nguyên liệu tập trung, ứng dụng khoa học kỹ thuật và phát triển kinh tế hợp tác đã góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

So với một số tỉnh trong vùng, Quảng Ngãi có tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất ngành nông - lâm - thủy sản cao hơn khoảng 15-20%, tuy nhiên vẫn còn hạn chế về quy mô sản xuất và ứng dụng công nghệ cao. Việc phát triển lâm nghiệp và thủy sản chưa tương xứng với tiềm năng do hạn chế về quản lý tài nguyên và biến đổi khí hậu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất ngành nông - lâm - thủy sản giai đoạn 2005-2010, biểu đồ cơ cấu ngành nông nghiệp và bảng số liệu sản lượng các sản phẩm chủ lực. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét sự chuyển dịch và phát triển toàn diện của KTNN tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ: Đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong trồng trọt và chăn nuôi để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, các viện nghiên cứu; thời gian: 2024-2028.

2. Phát triển vùng nguyên liệu tập trung: Tiếp tục quy hoạch, mở rộng và nâng cao chất lượng các vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn quả và thủy sản, gắn kết với công nghiệp chế biến để tạo chuỗi giá trị bền vững. Chủ thể: UBND tỉnh, các huyện; thời gian: 2024-2030.

3. Đẩy mạnh phát triển kinh tế hợp tác và kinh tế trang trại: Khuyến khích thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác và trang trại quy mô lớn, nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường. Chủ thể: Hội Nông dân, các tổ chức kinh tế; thời gian: 2024-2027.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý và nông dân về kỹ thuật, quản lý và thị trường, đồng thời thu hút nhân lực có trình độ cao về địa phương. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường đào tạo; thời gian: 2024-2026.

5. Hoàn thiện hạ tầng nông thôn: Đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, giao thông, điện và dịch vụ hậu cần nghề cá để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt. Chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan; thời gian: 2024-2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển KTNN phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành lịch sử Đảng và phát triển nông nghiệp: Tài liệu tham khảo quý giá về quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi trong phát triển KTNN giai đoạn 2005-2015.

3. Các tổ chức kinh tế hợp tác và doanh nghiệp nông nghiệp: Hiểu rõ bối cảnh phát triển KTNN, các chủ trương, chính sách hỗ trợ để khai thác hiệu quả tiềm năng và cơ hội đầu tư.

4. Người dân và nông dân địa phương: Nắm bắt các chính sách, chương trình hỗ trợ, từ đó chủ động tham gia phát triển sản xuất, nâng cao đời sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò của Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi trong phát triển KTNN giai đoạn 2005-2015 là gì?
   Đảng bộ tỉnh đã đề ra các chủ trương, chính sách phù hợp, chỉ đạo thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, phát triển vùng nguyên liệu, kinh tế hợp tác và xây dựng NTM, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện đời sống nông dân.

2. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất ngành nông - lâm - thủy sản của Quảng Ngãi trong giai đoạn này ra sao?
   Giá trị sản xuất tăng từ khoảng 3.162 tỷ đồng năm 2005 lên gần 9.386 tỷ đồng năm 2010, tương đương mức tăng bình quân khoảng 22% mỗi năm.

3. Những khó khăn chính trong phát triển KTNN của Quảng Ngãi là gì?
   Bao gồm quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất thấp, chuyển dịch cơ cấu chậm, hạn chế ứng dụng khoa học kỹ thuật, biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên chưa hiệu quả.

4. Các ngành kinh tế nông nghiệp nào được ưu tiên phát triển?
   Trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản đều được chú trọng, trong đó phát triển vùng nguyên liệu tập trung và công nghiệp chế biến là trọng tâm.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phát triển KTNN tại Quảng Ngãi?
   Cần tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển kinh tế hợp tác, nâng cao nguồn nhân lực, hoàn thiện hạ tầng và xây dựng chính sách hỗ trợ đồng bộ.

Kết luận

• Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi đã lãnh đạo phát triển KTNN toàn diện, bền vững giai đoạn 2005-2015, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện đời sống nông dân.
• Giá trị sản xuất ngành nông - lâm - thủy sản tăng gần 3 lần trong 5 năm đầu giai đoạn nghiên cứu, với chuyển dịch cơ cấu theo hướng đa dạng hóa và nâng cao giá trị gia tăng.
• Các chủ trương phát triển vùng nguyên liệu, kinh tế hợp tác, xây dựng NTM và phát triển nguồn nhân lực được triển khai hiệu quả, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
• Hạn chế còn tồn tại gồm quy mô sản xuất nhỏ, ứng dụng công nghệ thấp và biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến năng suất.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả phát triển KTNN trong giai đoạn tiếp theo, kêu gọi sự phối hợp của các cấp, ngành và cộng đồng nông dân.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà quản lý, nghiên cứu và người dân trong việc phát triển KTNN tỉnh Quảng Ngãi. Các bước tiếp theo cần tập trung vào thực hiện các giải pháp đề xuất nhằm thúc đẩy CNH, HĐH nông nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2005 đến năm 2010 Chương 2. Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lãnh đạo tiếp tục phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2011 đến năm 2015 Chương III. Nhận xét và một số bài học kinh nghiệm 12 z CHƢƠNG 1.

CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NGÃI VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2010 1. Những yếu tố tác động 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội tỉnh Quảng Ngãi * Điều kiện tự nhiên: - Vị trí địa lý: Quảng Ngãi nằm ở duyên hải Nam Trung Bộ, Việt Nam. Phía Bắc và Tây Bắc giáp tỉnh Quảng Nam, phía Nam giáp tỉnh Bình Định, phía Tây, Tây Nam giáp tỉnh Kon Tum và Gia Lai, phía Đông giáp Biển Đông.

Có quốc lộ 1A và đường sắt xuyên Việt chạy qua, có quốc lộ 24A nối Quảng Ngãi với Tây Nguyên, Lào và Đông Bắc Thái Lan, gần sân bay Chu Lai (Quảng Nam). Cách đây khoảng 30 vạn năm, qua những di tích khảo cổ học 1, vùng đất Quảng Ngãi đã có con người sinh sống. Đến thời đại kim khí, một nền văn hóa Sa Huỳnh rực rõ đã xuất hiện tại đây. Sau sự đánh chiếm của nhà Tần, Tùy, từ năm 877, Quảng Ngãi thuộc vương quốc Chămpa.

Đến năm 1402, cuộc xung đột gay gắt giữa hai chính quyền phong kiến Đại Việt và Chămpa diễn ra thì Quảng Ngãi thuộc địa giới hành chính của Đại Việt. Năm 1832, lần đầu tiên Quảng Ngãi mang danh xưng hành chính là tỉnh - tỉnh Quảng Nghĩa. Từ năm 1885 đến 1945, Quảng Ngãi là địa giới do thực dân Pháp quản lý. Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945, tỉnh Quảng Ngãi mang tên tỉnh Lê Trung Đình, đến năm 1946 đổi lại thành tỉnh Quảng Nghĩa, thuộc sự quản lý của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đến năm 1954 đến năm 1975, Quảng Ngãi 1 Thời đại đồ đá cũ với di tích Giếng Tiền (huyện Lý Sơn), Gò Trá (huyện Sơn Tịnh); thời đại đồ đá mới với di tích Trà Phong (huyện Tây Trà); thời đại kim khí với di tích Long Thạnh, Bình Châu I, Bình Châu II (huyện Bình Sơn): Xem: UBND tỉnh Quảng Ngãi, Địa chí Quảng Ngãi, Nxb. Từ điển Bách khoa, Hà Nội, 2008, tr. 13 z thuộc Việt Nam Cộng hòa.1989, hai tỉnh Quảng Nghĩa và Bình Định hợp nhất thành tỉnh Nghĩa Bình. Ngày 01/07/1989, tỉnh Quảng Ngãi tái lập trên cơ sở tách tỉnh Nghĩa Bình thành 2 tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định.

Sau ngày tái lập (1989), Quảng Ngãi có diện tích tự nhiên là 5.131,5km2, bằng 1,7% diện tích tự nhiên cả nước [77, tr. 31] và 11 đơn vị hành chính gồm thị xã Quảng Ngãi và 10 huyện là Tư Nghĩa, Ba Tơ, Bình Sơn, Đức Phổ, Minh Long, Mộ Đức, Nghĩa Hành, Sơn Hà, Sơn Tịnh, Trà Bồng. Ngày 01/01/1993, huyện Lý Sơn được thành lập. Năm 1994, huyện Sơn Tây thành lập trên cơ sở tách ra từ huyện Sơn Hà.

Ngày 01/12/2003, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 145/2003/NĐ-CP về việc thành lập huyện Tây Trà trên cơ sở tách ra từ huyện Trà Bồng. Ngày 26/08/2005, thị xã Quảng Ngãi được nâng cấp lên thành phố Quảng Ngãi theo Nghị định 112/2005/NĐ-CP của Chính phủ [77, tr. Với vị trí địa lý trên, Quảng Ngãi dễ dàng tạo lập và phát triển mối quan hệ với các tỉnh phía Bắc, phía Nam hay các nước trên thế giới thông qua tuyến giao thông quốc lộ 1A, đường sắt Bắc - Nam và đường thủy. - Địa hình: Quảng Ngãi chia thành 4 vùng rõ rệt: Rừng núi, trung du, đồng bằng và bãi cát ven biển.

Địa hình nơi đây nói chung là núi lấn sát biển, miền núi rộng lớn, có nhiều thung lũng, đồng bằng nhỏ hẹp, địa hình dốc, phân khúc sẽ ảnh hưởng lớn, gây khó khăn cho phát triển KTNN. Tuy nhiên, nếu biết khai thác tốt những lợi thế từng vùng đặc biệt là vùng miền núi sẽ là điều kiện thuận lợi thúc đẩy KTNN nói chung và phát triển lâm nghiệp nói riêng. - Đất đai - thổ nhưỡng: Theo kết quả điều tra, xây dựng bản đồ đất tỉnh Quảng Ngãi (1998), do trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội thực hiện, Quảng Ngãi có 9 nhóm đất chính. 14 z Nhóm đất cát ven biển: Có diện tích 6.290 ha, chiếm 1,22% tổng diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh, phân bố ở các huyện ven biển và hải đảo như Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ, Lý Sơn.

Nhóm đất này thành phần chủ yếu là cát, giữ nước và phân kém, hàm lượng dinh dưỡng ở mức nghèo và rất nghèo, thường xuyên khô hạn, phù hợp trồng các loại cây màu. Nhóm đất mặn: Có diện tích 1.573,1 ha (0,30%), phân bố xen với đất phù sa ở các vùng cửa sông đổ ra biển thuộc các huyện đồng bằng ven biển. Nhóm đất này sử dụng có hiệu quả nhất là nuôi trồng thủy sản và làm muối. Nhóm đất phù sa: Có diện tích 97.157,5 ha (18,93%), phân bố ở huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ, Nghĩa Hành, thành phố Quảng Ngãi và ven sông, suối ở các huyện miền núi.

Đất này thích hợp cho gieo trồng các loại cây như lúa, sắn (mì), mía, đậu đỗ, rau quả. Nhóm đất Glây: Có diện tích 2.052,4 ha (0,39%), phân bố ở địa hình trũng thuộc các huyện đồng bằng. Loại đất này là chua và ít chua, thích nghi trồng lúa nước nhưng cần dùng vôi để cải tạo độ chua của đất. Nhóm đất xám: Có diện tích 376.547,2 ha (73,42%), phân bố khắp nơi trong tỉnh nhưng tập trung nhiều ở các huyện miền núi.

Đất này dinh dưỡng nghèo đến trung bình, thích hợp chủ yếu cho trồng cây lâm nghiệp, ngoài ra có thể cải tạo để trồng cây mía, mì, quế. Nhóm đất đỏ: Có diện tích 8.142,4 ha (1,58%), phân bố chủ yếu ở 2 huyện Bình Sơn và Sơn Tịnh. Đất này chủ yếu là thịt pha cát, thịt pha sét; có khả năng trồng cây công nghiệp lâu năm. Nhóm đất đen: Có diện tích 2.328,4 ha (0,45%), phân bố nhiều ở phía Đông huyện Bình Sơn, Đông Bắc huyện Sơn Tịnh, huyện Lý Sơn.

Đất có thành phần thịt cơ giới trung bình và thịt nặng, thích hợp với các loại cây trồng như ngô, hành tỏi, dưa hấu, cao su, điều. 15 z Nhóm đất nứt nẻ: Có diện tích 634 ha (0,12%), phân bố ở huyện Bình Sơn, thành phần cơ giới là thịt nặng và sét. Nếu khắc phục được nước thì có thể trồng được nhiều loại cây công nghiệp dài ngày như chè, điều. Nhóm đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá: Có diện tích 9.696 ha (1,89%), phân bố ở hầu hết các huyện trong tỉnh.

Đất này nghèo dinh dưỡng, phù hợp với các loại cây lâm nghiệp. Từ những số liệu trên cho thấy, phần lớn đất ở Quảng Ngãi có chất lượng trung bình. Trong tổng diện tích đất canh tác của tỉnh có 376.547,2 ha đất vùng đồi núi có khả năng phát triển lâm nghiệp, chiếm 73,42% và 99.209,9 ha đất nông nghiệp, chiếm hơn 19,36% diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh. Vì vậy, phát triển kinh tế lâm nghiệp là một trong những thế mạnh của tỉnh.

- Khí hậu: Quảng Ngãi có hai mùa là mùa nắng và mưa; nền nhiệt độ cao và ít biến động, độ ẩm cao; lượng mưa tương đối lớn, phân bố khá đồng điều theo lãnh thổ. đã tạo nên những thuận lợi cho sự sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa nền nhiệt độ và chế độ mưa giữa các vùng miền; "hằng năm, có từ hai đến ba cơn bão đổ bộ trực tiếp và nhiều đợt áp thấp nhiệt đới" [77, tr. Điều này ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi và quá trình sản xuất, sinh hoạt của nhân dân.

- Sông ngòi: Với vị trí địa lý, địa hình và khí hậu nêu trên đã tạo ra một mạng lưới sông ngòi ở Quảng Ngãi tương đối phong phú, phân bố điều trên khắp lãnh thổ và có một số đặc điểm như: Bắt nguồn từ phía Đông dãy Trường Sơn và đổ ra biển, sông ngắn và dốc, khả năng trữ nước ngầm để cung cấp cho dòng chảy vào mùa cạn khá nghèo nàn, hầu hết các sông về mùa cạn đều khô, lòng sông đầy cát, vào mùa mưa thường xảy ra lũ. Quảng Ngãi có 4 sông chính là Trà Bồng, Trà Khúc, Trà Câu và sông Vệ. Ngoài ra, có một số sông nhỏ, ao, hồ, công trình chứa nước nhân tạo. Tuy 16 z nhiên, hệ thống ao hồ nước ngọt tự nhiên ở Quảng Ngãi thưa thớt, quy mô diện tích nhỏ, trong những năm gần đây thường bị bồi lập, khô hạn; hệ thống các công trình hồ chứa nước nhân tạo phần lớn phân bố ở vùng trung du và miền núi.

Các sông, suối vừa là nguồn cung cấp nước, phù sa, thủy sản vừa tạo ra những khó khăn nhất định cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. - Tài nguyên rừng: Theo kết quả điều tra lâm nghiệp giai đoạn 1992 - 2002 của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Quảng Ngãi, tỉnh có 344.536 ha đất lâm nghiệp, chiếm 67,1% diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh, được chia thành 2 loại đất chính: Đất có rừng và đất trống có khả năng trồng rừng và khoanh nuôi phục hồi rừng. Đất có rừng có diện tích 150.135 ha, chiếm tỷ lệ 43,6% diện tích đất lâm nghiệp. Đất trống có khả năng trồng rừng và khoanh nuôi phục hồi rừng có diện tích 194.401 ha, chiếm tỷ lệ 56,4% diện tích đất lâm nghiệp, phân bố chủ yếu ở 6 huyện miền núi với 165.458ha, chiếm tỷ lệ 85% diện tích đất trống toàn tỉnh.

Rừng tự nhiên ở Quảng Ngãi có nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Tuy nhiên, giá trị kinh tế của rừng tự nhiên ở Quảng Ngãi không lớn, chủ yếu là rừng trung bình và rừng nghèo và đang bị thu hẹp do người dân phá để làm nương rãy và hồ nuôi tôm. Từ những số liệu trên cho thấy diện tích rừng và có khả năng trồng rừng ở Quảng Ngãi là rất lớn, có nhiều tài nguyên, đây được xem là một lợi thế. Nhưng nhìn chung, giá trị kinh tế không cao, phân bố không đều, hầu hết chỉ tập trung ở 6 huyện miền núi.

Nếu biết khai thác sẽ đem lại giá trị kinh tế cao, nâng cao đời sống cho nhân dân, đặc biệt là người dân vùng núi, góp phần cân bằng hệ sinh thái, dự trữ và cung cấp nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt. - Tài nguyên biển: Quảng Ngãi có đường bờ biển dài gần 130 km với 04 cửa biển chính giúp tàu thuyền ra vào tương đối thuận lợi.